Lẽ ra với sự khởi sắc của các nhân tố mới bao gồm cả nhạc sĩ, ca sĩ, lẫn nhà sản xuất từ những năm cuối của thập niên 90 thế kỷ trước th́ thị trường nhạc Việt sẽ đi lên theo đúng như suy nghĩ của mọi người.
Nhưng một thập niên nữa đă trôi qua kể từ quăng thời gian ấy, thời điểm đầu năm 2011 biết bao nhiêu niềm hi vọng đă từng được ḱ vọng cho thị trường lại càng lúc càng tan biến như bọt bong bóng…
Không định hướng, không mục tiêu, không có đám đông đủ lớn để tạo ra cái gọi là thị hiếu để mọi người nh́n vào và biết thị trường nhạc Việt đang nghe ǵ… Thị trường chúng ta giống như một người nghèo khó sống bên vỉa hè, lo cho bữa ăn mỗi ngày đă là quá sức huống hồ ǵ nghĩ đến ngay mai hay tương lai. Rất nhiều "khai quốc công thần" của ngày đó như ca sĩ Hồng Nhung, Mỹ Linh, Thanh Lam, Minh Thuận, Lam Trường, Phương Thanh, Đan Trường… giờ đă "chùn chân mỏi gối", người th́ đă gần như nghỉ hát người th́ đă bước qua đỉnh cao khá lâu mà ước mơ phục hưng nhạc Việt vẫn chỉ là đốm lửa nhen nhóm chưa chưa thể bùng lên. Một thế hệ sau đó của những Quang Dũng, Đàm Vĩnh Hưng, Mỹ Tâm… th́ độ phủ sóng rộng hơn, khao khát mănh liệt hơn nhưng họ nổi tiếng khi không c̣n đủ trẻ, và họ "ngộ" ra thị trường quá sớm để thấy có làm ǵ nhiều đi chăng nữa th́… mọi thứ cũng sẽ vậy.
Ca sĩ Mỹ Tâm
Trong cuộc tṛ chuyện gần đây nhất với chúng tôi, ca sĩ Mỹ Tâm cho biết sức sống của một bài hit của cô giờ cũng đă không c̣n kéo dài 1 năm hay 2 năm nữa, mà đôi khi chỉ vài ba tháng đă trôi vào quên lăng. "Nhiệt huyết th́ không hẳn là mất đi, nhưng ḿnh chỉ đang cố gắng làm những ǵ ḿnh yêu thích, vậy thôi. Chỉ tiếc là khi thế hệ chúng tôi tạo ra được những khát khao trở thành ca sĩ cho lớp trẻ, th́ chính lớp trẻ ấy lại vô h́nh trung "tự tước đoạt" cái cơ hội bật lên của ḿnh bằng cách sống an toàn, sống giống nhau… theo kiểu kiếm tiền kiếm danh là đủ". Cái lỗi của thị trường âm nhạc là lỗi của cả một hệ thống nhưng không người trong cuộc nào chịu nhận cái lỗi ấy về ḿnh. Nhạc sĩ th́ thích viết nhạc hơn là học nhạc, ca sĩ th́ thích mau có cái danh hơn là thích chứng tỏ giọng hát của ḿnh, nhà sản xuất th́ thích bỏ tiền ra ít nhưng thu lợi lại nhiều… Rốt cuộc khi sản phẩm xuất hiện trên thị trường là một thứ sản phẩm thứ cấp nhưng gần như "người trong cuộc" nào cũng cảm thấy hài ḷng…
Nhạc sĩ Đức Trí chia sẻ với chúng tôi anh không bất ngờ với những ǵ đang diễn ra trong thị trường, nhưng để trả lời cho câu hỏi thị trường này đang đi về đâu th́ nhạc sĩ này cũng không dám chắc chắc. "Tạm thời cứ phải tồn tại đă, c̣n những ǵ thuộc về kế hoạch, dự án âm nhạc th́ cứ để đó cho đến một thời điểm thích hợp. Nhưng khi nào thích hợp th́ tôi cũng chưa biết, v́ rơ ràng 5-10 năm nữa mọi thứ trong nhạc Việtvẫn sẽ bề bộn…", nhạc sĩ Đức Trí tâm sự.
Sự tấp nập của các cuộc thi âm nhạc vừa qua những tưởng có thể sẽ dấy lên một điều ǵ đó cho thị trường. Nhưng nếu ai đó đủ tỉnh táo để nhận ra, chúng ta đang tin vào những giá trị ảo hơn. Thần tượng âm nhạc 2010 Uyên Linh là một giọng hát hay, có cá tính… nhưng có đến mức làm cho cả 4 vị giám khảo của "game show Vietnam Idol 2010" sững sờ, run rẩy, nổi da gà… hay không th́ c̣n phải xét lại. Một chương tŕnh truyền h́nh giải trí như Vietnam Idol với những kịch tính của nó cộng thêm những lời khen phủ sóng mọi lúc mọi nơi của ban giám khảo đă tạo nên một phản ứng dây chuyền cảm xúc đối với khán giả.
Uyên Linh vừa giành chiến thắng tại cuộc thi Vietnam Idol 2010
Sao Mai điểm hẹn 2010 không nổi đ́nh nổi đám như Vietnam Idol 2010 nhưng cũng xôn xao với một chất lượng thí sinh càng lúc càng thấp hơn mặt bằng so với các mùa trước. Rồi chuyện nhắn tin bầu chọn, chuyện đấu đá hậu trường của thí sinh, chuyện BGK người nói một đằng người nói một nẻo… quyện lại với nhau tạo nên một mớ bùng nhùng khiến khán giả thất thần trong bối cảnh bị dụ dỗ mà không hề hay biết, c̣n các nhà tổ chức th́ ngồi mỉm cười đếm tiền lăi… mặc sau đó chuyện ǵ xảy ra cứ xảy ra.
Điều ǵ đang khiến cho thị trường này không thể thuyết phục được niềm tin của đám đông khán giả? Câu trả lời có lẽ nằm ở việc "cố chấp một cách thông minh" của những người đứng trong guồng máy giải trí. Chính v́ lí do nghĩ đến cái "tôi" trước khi nghĩ đến "chúng ta", nghĩ đến cái lợi trước mắt mà không thể tính được những cái lợi trong tương lai đă tạo ra một thế hệ ca sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất (có thể) tài năng hơn những thế hệ trước nhưng lại không đủ bản lĩnh để đi đường dài… Nếu có điều kiện sang thăm thị trường Việt Nam, chắc chắn sẽ có rất nhiều nhà tổ chức âm nhạc trên thế giới ngạc nhiên đến sửng sốt khi biết rằng tại Việt Nam hiện nay có không ít các "bầu show" tổ chức các chương tŕnh ca nhạc chỉ mới 25-26 tuổi. Liệu có phải thị trường đang xuất hiện nhiều tài năng nổi bật mà khán giả chúng ta không đủ khả năng thẩm định hay không? Chẳng mấy ai dám trả lời rằng có…
Những ḍng chảy ngầm và sự manh mún của ước mơ
Đă từ rất lâu, những khoảnh khắc loé sáng của các ca sĩ trong thị trường thường không đến bằng những cuộc thi, mà đến từ những cú ăn may bằng một bài hit… Và cứ thế, các ca sĩ cứ ngày đêm chờ đợi "một bài hit" như món quà của tổ nghiệp thương nên trao tặng. Những chiến lược âm nhạc dài hơi, nhưng album khẳng định được xu hướng hay tên tuổi… đă trở thành một thứ ǵ đó xa xỉ. Phải ra album v́ c̣n đi hát mà mỗi năm không có album th́ lấy ǵ ăn nói với các bầu show hay khán giả. Phải ra album v́ đến hẹn phải làm, không th́ bị cạnh khoé là hết thời. Phải ra album v́ đồng nghiệp "đứa nào cũng có album"… Sự manh mún trong đam mê công việc của chính các ca sĩ đă làm cho họ tự hài ḷng với chính họ. Và đôi khi chính sự hài ḷng này đă giết chết những ước mơ đột phá táo bạo, điều mà lẽ ra không ít ca sĩ sẽ làm được nếu không luôn luôn tự nhủ "ḿnh được như vậy là may mắn lắm rồi!".
Rất ít những cơ may t́m thấy sự độc đáo từ các ca sĩ chuyên nghiệp, vậy th́ có khi nào thị trường đang bỏ sót những tài năng đến từ những ḍng chảy ngầm, độc lập và không chạy theo xu hướng?… Đi t́m câu trả lời cho câu hỏi này cũng chẳng kiếm được mấy chút khấm khá hơn. Internet phát triển ở Việt Nam tạo nên một cộng đồng mạng sôi động, từ đó xuất hiện những nghệ sĩ nổi tiếng của thế giới mạng. Nhưng quăng đường từ thế giới ảo bước ra thế giới thật th́ vô cùng diệu vợi, có một giọng hát hay th́ không có nghĩa là có thể làm ngôi sao. C̣n là sắc vóc, c̣n phong cách, c̣n h́nh ảnh tạo ra… và đó chính là điểm tạo ra sự khác biệt cho thị trường nhạc Việt
Ca sĩ Tuấn Hưng cũng chia sẻ: "Với thị trường âm nhạc như chúng ta, mà có ai đó mơ rằng thu lời từ tiền bán album th́ chỉ là ảo tưởng…".
Những hụt hẫng của khán giả khi chứng kiến "ngôi sao mạng" bước ra sân khấu đời thật đă khiến cho các "ngôi sao mạng" không thể tồn tại được lâu, và họ nhanh chóng lụi tàn hoặc lay lắt với ước mơ nửa vời. Những ca sĩ độc lập muốn đi theo con đường singer/songwriter th́ hoặc là quá cá tính mà không thèm nghe lời bất cứ lời khuyên nào, hoặc là quá ảo tưởng vào bản thân v́ nghĩ "một ḿnh làm nên tất cả"… cũng đang loay hoay trong chính con đường họ đi. Nghe một hai ca khúc của các ca sĩ trong ḍng chảy ngầm th́ thấy rất thú vị, nhưng nghe nhiều hơn một chút từ 5-7 bài trở lên th́ đâu lại vào đó. Nền tảng căn bản của một nhạc sĩ, nền tảng căn bản của một ca sĩ… thứ nào họ cũng có nhưng không thứ nào có trọn vẹn.
Tất cả các ca sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc mà chúng tôi gặp thông qua những bài phỏng vấn về thị trường âm nhạc, nh́n lại cũng như dự đoán tương lai cho nó đều hiểu rất rơ rằng: "V́ lẽ ǵ khán giả trẻ (đối tượng khách hàng lớn nhất của thị trường) hôm nay chấp nhận mua một vé xem phim đến 80.000 đồng, thậm chí là vé xem phim 3D đến 150.000 đồng, trong khi lại không bỏ ra 50.000-60.000 đồng để mua một album ca nhạc. Chưa kể bộ phim xem xong rồi th́ hết, c̣n đĩa nhạc th́ vẫn được giữ lại trên kệ đĩa để có thể nghe đi nghe lại cả trăm lần mà không tốn thêm bất cứ chi phí nào…". Và chính bản thân ca sĩ Tuấn Hưng cũng chia sẻ với chúng tôi một điều không mới: "Với thị trường âm nhạc như chúng ta, mà có ai đó mơ rằng thu lời từ tiền bán album th́ chỉ là ảo tưởng…".
May mắn là vài năm gần đây khi các mạng điện thoại phát triển tại Việt Nam đă nảy sinh một nguồn lợi mới cho các nhạc sĩ, ca sĩ là khoản nhạc chuông, nhạc chờ… Nhưng khoản tiền này thực tế cho đến nay cũng chỉ là một khoản thu nhập nhỏ lẻ gọi là giúp cho việc tồn tại của các nghệ sĩ, hiếm hoi lắm mới có nhạc sĩ hay ca sĩ nào đó kiếm được 500-700 triệu tiền nhạc chuông nhạc chờ từ một ca khúc hit hay từ một album bán độc quyền cho các công ty kinh doanh nhạc qua mạng…
Ca sĩ Thủy Tiên
Thị trường âm nhạc Việt Nam có băo ḥa hay không? Thực tế là không, v́ mỗi năm lứa ca sĩ mới vẫn gia tăng đều, số lượng album phát hành không ít từ những ca sĩ lâu năm đến các ca sĩ mới trưởng thành, các chương tŕnh ca nhạc trực tiếp lẫn trên sân khấu vẫn rầm rộ mỗi mùa, các giải thưởng âm nhạc chỉ có nhiều lên chứ không ít đi so với cách đây hơn 10 năm… Thị trường không băo ḥa nhưng thị trường đang… băo tố. Chúng ta có quá nhiều ca sĩ nhưng để t́m ra những gương mặt đại diện cho bộ mặt âm nhạc Việt Nam th́ c̣n phải bàn lâu… và dài. Những nghi ngại vẫn c̣n đó khi nói đến h́nh mẫu của những ca sĩ giải trí như Hồ Ngọc Hà, Đông Nhi, Noo Phước Thịnh… hay nói đến những người đi lẻ loi và trung thành với chọn lựa của ḿnh theo cách của Đức Tuấn, Tùng Dương…
Để lạc quan về một năm 2011 cho thị trường nhạc Việt thú thật là rất khó. Chỉ c̣n cách trông mong vào việc "tồn tại" của những người yêu nghề thật sự, có tài năng thật sự… vẫn giữ được "đốm lửa" để chờ một ngày khơi lại một đám lửa mới. Nhưng ngày đó là ngày nào th́ cũng thật khó nói…
(Theo Cảnh Sát Toàn Cầu
Nhạc Việt - tan biến như bọt bong bóng…
