Tổng thống Trump rút Vệ binh Quốc gia khỏi Chicago, Los Angeles và Portland, cảnh báo có thể tái triển khai nếu tình hình tội phạm xấu đi.

"Chúng tôi đang rút các đơn vị Vệ binh Quốc gia khỏi Chicago, Los Angeles và Portland, dù thực tế tội phạm đã giảm mạnh ở những thành phố đó nhờ sự hiện diện của lực lượng yêu nước tuyệt vời này", Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội ngày 31/12/2025.

Tổng thống Trump khẳng định ba thành phố này "đáng lẽ đã sụp đổ" nếu không có sự can thiệp từ chính quyền liên bang. "Chúng tôi sẽ trở lại, có thể là dưới hình thức rất khác và mạnh mẽ hơn, nếu tình hình tội phạm tái phát. Chỉ còn là vấn đề thời gian", ông nói thêm.


Lực lượng cảnh sát triển khai tại Los Angeles, bang California, ngày 14/6. Ảnh: AFP

Sau khi trở lại Nhà Trắng hồi tháng 1, Tổng thống Trump đã triển khai các chính sách mạnh tay để ứng phó nhập cư trái phép và tội phạm. Ông cho rằng điều động Vệ binh Quốc gia đến các thành phố như Los Angeles, Chicago, Memphis, Portland và thủ đô Washington là cần thiết để bảo vệ tài sản và nhân viên liên bang khỏi người biểu tình.

Nỗ lực của Tổng thống Trump đã gặp nhiều thách thức pháp lý. Chính quyền các địa phương cho rằng ông đang cường điệu hóa mối lo ngại về tội phạm bạo lực và hành động can thiệp từ liên bang chỉ làm tình hình tồi tệ hơn. Họ đệ đơn kiện lên tòa án liên bang và nhận được phán quyết có lợi từ thẩm phán, chặn ý định của Tổng thống Mỹ.

Nhà Trắng khẳng định quyết định triển khai Vệ binh Quốc gia của Tổng thống Trump là hợp pháp và cần thiết, cáo buộc giới lãnh đạo các địa phương "dung túng bạo lực, làm suy yếu an ninh công cộng".

Vệ binh Quốc gia là lực lượng quân sự dự bị của quân đội Mỹ. Mỗi bang và vùng lãnh thổ Mỹ đều có lực lượng Vệ binh Quốc gia chịu sự chỉ đạo trực tiếp từ thống đốc, người đóng vai trò là tổng tư lệnh Vệ binh Quốc gia ở bang đó. Vệ binh Quốc gia Mỹ có nhiệm vụ ứng phó với các tình huống khẩn cấp nội địa hoặc tham gia chiến đấu ở nước ngoài như một bộ phận của lục quân Mỹ.

VietBF@sưu tập

WASHINGTON, D.C.

Bưu Điện Hoa Kỳ (USPS) sẽ cho áp dụng một số các thay đổi mới trong năm 2026, bao gồm điều chỉnh lại quy trình đóng dấu bưu điện (postmark). Những thay đổi này có thể khiến cho người gửi các giấy tờ cần đến đúng hạn như như hồ sơ nộp thuế hoặc trả tiền hóa đơn, bị đối mặt với lệ phí trễ hạn và các khoản bị phạt vạ, theo nguồn tin của USA TODAY hôm thứ Ba, 30/12/2025.

Trong nhiều thập niên, con dấu bưu điện, vốn là dấu chính thức cho biết thư từ được USPS tiếp nhận ở nơi đâu và lúc nào, được pháp luật công nhận như bằng chứng cho thấy người gửi thư kịp thời hạn, ví dụ gửi lá phiếu bầu trước hoặc trong ngày bầu cử.

(Minh họa)
Trước đây, con dấu bưu điện của USPS thể hiện ra ngày thư được bỏ vào thùng thư hoặc nộp tại quầy bưu điện. Tuy nhiên, theo quy định mới, USPS làm rõ rằng, con dấu bưu điện sẽ phản ánh ngày phong bì được giải quyết lần đầu qua máy phân loại tự động của USPS, có thể sau vài ngày kể từ lúc người gửi bỏ thư và không còn là ngày gửi thư trên thực tế.

Những sự thay đổi này nằm trong sáng kiến "Delivering for America" của USPS, bao gồm việc cho hợp nhất các trung tâm giải quyết thư và hiện đại hóa hạ tầng, nhằm thích ứng với bối cảnh số lượng thư giấy ngày càng giảm bớt trong khi số bưu kiện lại có chiều hướng tăng lên.

Quy định mới về con dấu bưu điện sẽ ảnh hưởng đến thư gửi như thế nào?

Trong thời gian dài, nhiều người Mỹ vẫn cho rằng thư sẽ được đóng dấu ngay trong ngày họ gửi đi và có thể chưa chuẩn bị cho việc phải tính thêm vài ngày để chờ giải quyết.

Các khoản nộp thuế, quyên góp từ thiện, hồ sơ pháp lý, tiền thuê nhà, và các hóa đơn hoặc vật dụng khác phụ thuộc vào ngày đóng dấu để xác định hạn chót đều có thể bị ảnh hưởng. Con dấu bưu điện trễ hơn có thể làm cho trễ hạn trả lệ phí nào đó, bị phạt tiền, hoặc bị xem là đã quá hạn.

Nhiều tiểu bang cũng chấp nhận lá phiếu bầu được đóng dấu trước hoặc trong ngày bầu cử.

Vì vậy, các loại thư cần đúng hạn nên được gửi trước hạn vài ngày. Người dân cũng có thể vào quầy bưu điện địa phương yêu cầu được đóng dấu tay (manual postmark) ngay trong ngày, hoặc sử dụng thư bảo đảm (certified mail).

(Minh họa)

Khi nào cước phí vận chuyển của USPS sẽ tăng và tăng lên bao nhiêu?

Trong khi giá tem "Thư Hạng Nhất" (First-Class Mail) hiện ở mức 78 cents chưa bị tăng vào thời điểm này, thì lệ phí vận chuyển đối với "Priority Mail", "Priority Mail Express", "USPS Ground Advantage", và "Parcel Select" dự kiến sẽ cho tăng lên trong năm mới.

Đợt tăng giá dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 18 tháng Giêng năm 2026. Mức giá phụ thuộc vào trọng lượng bưu kiện và khoảng cách vận chuyển.

- Priority Mail: Từ 10,45/bưu kiện và 11,90 USD cho loại phong bì đồng giá (flat-rate), dự kiến sẽ tăng lên 6.6%.

- Priority Mail Express: Từ 32,50 USD/bưu kiện và 33,40 USD cho phong bì đồng giá, dự kiến sẽ tăng lên 5.1%.

- USPS Ground Advantage: Từ 7,20 USD, dự kiến sẽ tăng lên 7.8%.

- Parcel Select: Dự kiến sẽ tăng lên 6%.

Mức tem Thư Hạng Nhất với tiêu chuẩn là 78 cents cho ounce đầu tiên và tăng thêm 29 cents cho mỗi ounce kế tiếp. Mức giá này đã được áp dụng từ tháng Bảy, 2025, và không dự kiến sẽ cho tăng vào tháng Giêng, lần điều chỉnh tiếp theo có thể sẽ rơi vào giữa năm 2026.

Thúc đẩy việc hiện đại hóa

USPS cũng sẽ cho đẩy mạnh việc hiện đại hóa ngành bưu điện trong năm mới.

Họ thông báo sẽ cho triển khai việc thiết kế lại sảnh bưu điện, ưu tiên áp dụng kỹ thuật mới tại các điểm bán lẻ toàn quốc. Theo các giới chức, điều này sẽ giúp cho việc gửi và nhận thư nhanh hơn, dễ dàng hơn và tiện lợi hơn cho khách hàng.


"Hiện đại hóa không gian bán lẻ là cách thức mà chúng tôi đáp ứng với nhu cầu của khách hàng ngày nay", bà Tracy Raymond, giám đốc điều hành bán lẻ USPS, cho biết trong thông cáo báo chí. "Mọi người mong đợi tốc độ, sự rõ ràng, và tiện ích dựa trên kỹ thuật và các sảnh mới của chúng tôi sẽ mang lại điều mới mẽ đó, đồng thời vẫn duy trì dịch vụ trực tiếp đáng tin cậy là nét đặc trưng của Bưu Điện".

Các sảnh bưu điện được cho nâng cấp sẽ có tủ thông minh 24/7, "kiosk" cải tiến tự phục vụ, ứng dụng "Rapid Drop" trên điện thoại, màn hình thông tin kỹ thuật số, và bố cục tinh gọn.

Ngoài ra, USPS còn cho mở rộng các dịch vụ hành chính như sổ thông hành, lăn tay, và xác thực danh tính.

Không một ai có thể nghĩ rằng chỉ sau một năm, phe Cộng Hòa lại bị "tụt mood" đến như vậy. Một năm trước đây, khí thế hừng hực bao nhiêu thì bây giờ không khí lại chán chường ủ dột đến bấy nhiêu. Lỗi do ai thì chẳng có ai buồn nói ra, tuy không có ai mà không biết đến.

Tổng Thống Donald Trump và các dân biểu CH ở Hạ Viện tại Phòng Bầu Dục của Tòa Bạch Ốc (Minh họa)

Những cú "nhảy tàu"

Chưa đầy một năm nữa là sẽ đến cuộc bầu cử giữa kỳ nhưng bầu không khí ở chính trường Washington đang lan nhanh ra sự bất mãn và ngán ngẩm. Đảng Cộng Hòa (GOP), đảng của tổng thống đương quyền, đang chứng kiến một làn sóng "nhảy tàu" chưa từng có. Hàng loạt các nhân vật lập pháp Hạ Viện lẫn Thượng Viện đã tuyên bố sẽ không tái tranh cử, thậm chí xin từ chức sớm.

Tính cho đến cuối năm 2025, đã có 43 dân biểu Hạ Viện và 10 thượng nghị sĩ tuyên bố sẽ không tham gia vào cuộc đua năm 2026. Con số này đã vượt xa mọi kỷ lục trong hai thập niên qua, ngoại trừ hai kỳ bầu cử hồi năm 2018 và 2020. Một trong những trường hợp nổi bật nhất là Dân biểu Marjorie Taylor Greene (Georgia), nhân vật từng gây sóng gió với các thuyết âm mưu, từng nhất mực trung thành với Donald Trump và là một trong những chính trị gia sừng sỏ nhất của MAGA. Bà Greene không chỉ tuyên bố nghỉ hưu mà còn quyết định xin từ chức từ ngày 5 tháng Giêng, 2026, sớm một năm trước khi nhiệm kỳ sẽ chính thức kết thúc.

Lịch sử chính trị ở Mỹ cho thấy, đảng của tổng thống đương nhiệm thường sẽ bị mất ghế trong cuộc bầu cử giữa kỳ, một hiện tượng được gọi là "thermostatic politics" (chính trị nhiệt độ). "Thermostatic politics" chỉ là một khái niệm trong khoa chính trị học, được dùng để mô tả cách mà dư luận công chúng phản ứng ngược chiều với chính sách của chính quyền, giống như cái máy điều hòa nhiệt độ (thermostat).

Khi chính phủ "bật nóng" quá, cử tri đòi "cho giảm nhiệt", khi chính phủ "làm lạnh" quá, cử tri sẽ muốn "tăng nhiệt". Nói một cách khác, người dân không nhất thiết muốn có một chính sách cụ thể mà muốn cho điều chỉnh lại mức độ của chính sách đó… Hiện tượng này cũng cho thấy công chúng không mù mờ và không phải lúc nào cũng dễ bị "nhắm mắt và dắt mũi". Ví dụ điển hình là hồi năm 2006 dưới thời Tổng Thống George W. Bush, hay năm 2018 dưới thời Tổng Thống Trump nhiệm kỳ đầu, GOP đều bị thua nặng nề do sự dao động và phản ứng bất bình trong tâm lý người dân.

Bây giờ, bóng ma cũ lại lởn vởn, đặc biệt từ khi đảng Dân Chủ thắng đậm trong các cuộc bầu cử gần đây. Tại New Jersey và Virginia, phe Dân Chủ giành chiến thắng thuyết phục trong cuộc bầu cử Thống đốc. Thậm chí ở những tiểu bang có truyền thống "đỏ" như Georgia và Mississippi, họ cũng đã lật ngược thế cờ ở một số vị trí. Các ứng cử viên phe Dân Chủ như bà Abigail Spanberger (giành ghế Thống đốc Virginia), bà Mikie Sherrill (thắng ghế Thống đốc New Jersey), hay tay "Cộng sẩn nổi tiếng" Zohran Mamdani (thắng ghế Thị trưởng New York) đều vượt xa kết quả mà bà Kamala Harris từng có được năm 2024, đặc biệt với nhóm cử tri nam trẻ tuổi, vốn là thành phần từng nhiệt tình ủng hộ Trump.

Việc giới lập pháp rời bỏ Quốc Hội không phải chuyện hiếm thấy, nhưng quy mô lần này đã khiến cho giới quan sát bị bất ngờ. Một số người nghỉ hưu chỉ vì vấn đề tuổi tác. Một số người khác bỏ đi không phải vì "đã chán sống" mà đơn giản họ muốn đi nơi khác kiếm nhiều tiền hơn. Với kinh nghiệm và mối giao du tại Washington, họ dễ dàng trở thành cố vấn lobby hoặc làm việc cho các tập đoàn lớn với mức lương cao gấp nhiều lần. Cũng có những người "lùi một bước để tiến ba bước". Dân biểu Haley Stevens (Dân Chủ, Michigan) nghỉ để ra tranh cử ở Thượng Viện, trong khi Dân biểu Nancy Mace (GOP, South Carolina) nhắm đến ghế Thống đốc.

Bất luận là gì, tình hình chung vẫn là tâm lý bất mãn và mệt mỏi. Ngoài ra, sự tái phân bổ khu vực bầu cử (redistricting) tại một số tiểu bang đã làm đảo lộn mọi tính toán của nhiều chính trị gia. Tại Texas, việc cho vẽ lại bản đồ bầu cử khiến cho 9 người (sáu ở phe GOP và ba ở phe Dân Chủ), tức gần 1/4 các dân biểu Hạ Viện tiểu bang, đã quyết định không tiếp tục ra tranh cử.

"Mèo nào sẽ cắn mỉu nào?"

Một trong những diễn biến bất ngờ nhất là sự xoay trục của nhóm cử tri nam giới trẻ, từng là lực lượng nòng cốt giúp cho ông Trump đạt chiến thắng năm 2024. Các cuộc thăm dò mới nhất từ đại học Yale University chỉ ra rằng tỷ lệ ủng hộ Trump trong nhóm thanh niên 18-29 tuổi bị sụt giảm nghiêm trọng, chỉ còn khoảng 32-34%. Năm 2024, ông Trump giành được 42% phiếu bầu của những người dưới 30 tuổi.

Kinh tế là yếu tố lớn nhất dẫn đến sự thay đổi này. Các ứng cử viên như bà Abigail Spanberger, Mikie Sherrill và Zohran Mamdani đều tập trung vào vấn đề chi phí sinh hoạt trong chiến dịch tranh cử và không chỉ nhận được sự ủng hộ tốt hơn từ nam giới trẻ (so với tỷ lệ mà Kamala Harris có được năm 2024) mà còn giành được từ 7% đến 9% số phiếu bầu từ những người từng ủng hộ ông Trump ("The fight for young men intensifies ahead of the 2026 midterm elections"/NBC News).

Nói một cách khác, nếu tình hình kinh tế không khả quan hơn từ nay đến tháng Mười Một 2026, GOP khó có thể cản lại làn sóng xanh. Ông Robert Blizzard, chuyên gia thăm dò dư luận dày dạn kinh nghiệm của GOP, thừa nhận rằng rất khó để thuyết phục cử tri quan tâm bất cứ vấn đề gì khác, khi họ vẫn còn chật vật để lo trang trải cuộc sống hàng ngày.

Tuy vậy, dù đối mặt với "nghịch cảnh éo le", GOP vẫn còn những nguồn lực đáng gờm. Tỷ phú Elon Musk, sau giai đoạn "cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt" với ông Trump, đã trở lại với những lời hứa hẹn tài trợ cho các chiến dịch GOP trong mùa bầu cử 2026. Bên cạnh đó, nội bộ Dân Chủ cũng không phải là một khối thống nhất. Sự chia rẽ giữa các phe phái cấp tiến và ôn hòa, cùng với tỷ lệ không hài lòng cao ngay trong chính cử tri Dân Chủ (48%), vẫn là kẽ hở để GOP hết lòng khai thác.

Phe GOP cho rằng họ vẫn còn thời gian để cải thiện hình ảnh từ nay đến tháng Mười Một 2026. Họ cho rằng loạt chiến thắng gần đây của Dân Chủ chỉ là "chó táp phải ruồi" và Dân Chủ "gặp hên" trong bối cảnh cử tri gặp nhiều khó khăn khiến họ "đã trở mặt" không bỏ phiếu cho Cộng Hòa. GOP tin rằng Dân Chủ thật ra chẳng có giải pháp gì cả, do vậy, cơ hội đối với GOP vẫn còn. Tuy nhiên, vấn đề ở chỗ, chính GOP cũng chẳng biết đưa ra giải pháp gì để kéo cử tri của họ. Sự bế tắc trong việc tìm lối ra thoát khỏi cái ngõ cụt do chính họ tạo ra một phần, và tổng thống của họ một phần, mới thật sự là nguyên nhân dẫn đến việc họ có nhiều khả năng bị mất điểm thêm.

Dù bhu7 thế nào, hệ thống chính trị ở Mỹ đã biến đổi đến mức nhiều quy luật bầu cử trước đây đã không còn nguyên vẹn. Sự phân cực xã hội quá sâu sắc, quá lớn đã khiến các kỳ bầu cử giữa kỳ, vốn được xem là mức "án phạt" dành cho đảng của tổng thống, nay cũng trở nên khó lường ra. Vài năm gần đây đã thấy xuất hiện một nghịch lý: đảng cầm quyền có thể mất ghế ở Hạ Viện nhưng lại giành thêm ghế ở Thượng Viện.

Cũng cần nhấn mạnh thêm, mức độ khốc liệt của năm 2026 không chỉ là cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng Mười Một. Bước vào năm 2026, tất cả 435 khu vực bầu cử Hạ Viện và 33 ghế Thượng Viện sẽ được cho bầu lại. GOP hiện nắm giữ nhiều hơn 3 ghế so với Dân Chủ trong Thượng Viện, trong khi ở Hạ Viện, họ đang giữ 219 ghế so với 213 ghế thuoc5 phe Dân Chủ. Hiện có 18 cuộc đua vào Hạ Viện được Cook Political Report xếp ra vào loại "khó đoán trước"

Ngày 3 tháng Ba, North Carolina sẽ cho tổ chức bầu cử Thượng Viện. Cùng ngày, người dân Texas bỏ phiếu một trong những cuộc đua Thượng Viện được chú ý nhiều nhất. Bên phe GOP, Bộ trưởng Tư Pháp Ken Paxton, một đồng minh trung thành của ông Trump, và dân biểu Wesley Hunt, một trong những người da đen đầu tiên đại diện cho Texas tại Hạ Viện, đang thi đấu với Thượng nghị sĩ John Cornyn trong vòng sơ bộ. Bên Dân Chủ, dân biểu Liên Bang Jasmine Crockett đối đầu với ông James Talarico, dân biểu tiểu bang Texas… Luật bầu cử Texas quy định nếu không có ứng cử viên nào giành được hơn 50% phiếu, hai ứng cử viên dẫn đầu sẽ tiến vào vòng bầu cử phụ vào ngày 26 tháng Năm.

Ngày 19 yháng Năm, Alabama chứng kiến cuộc chạy đua dành ghế Thống đốc giữa ứng cử viên Dân Chủ Doug Jones và đối thủ GOP Tommy Tuberville. Trong cùng ngày, Georgia cũng chứng kiến cuộc tranh ghế Thống đốc.

Vài tuần sau, ngày 2 tháng Sáu, đến lượt California sẽ chứng kiến cuộc chạy đua ghế Thống đốc. Tính cho đến thời điểm này, ít nhất 10 ứng cử viên đã có mặt trên lá phiếu sơ bộ. Các ứng cử viên đáng chú ý của phe Dân Chủ có Eric Swalwell; Katie Porter; Antonio Villaraigosa (cựu Thị trưởng Los Angeles); Xavier Becerra và tỷ phú Tom Steyer.

Với GOP, dù cơ may thắng rất thấp ở một tiểu bang cực xanh như California nhưng họ cũng sẽ góp mặt. Hai ứng cử viên GOP đáng chú ý là Steve Hilton và Chad Bianco. Tại California, tất cả ứng cử viên đấu với nhau trong cuộc bầu cử sơ bộ duy nhất và hai người dẫn đầu sẽ tiến vào cuộc tổng tuyển cử.

Nhìn chung, loạt cuộc bầu cử 2026 không chỉ là phép thử đối với mức độ ủng hộ dành cho cá nhân ông Trump mà còn là thước đo sự kiên nhẫn của giới cử tri trước những cam kết của ông, đặc biệt là vấn đề đời sống kinh tế. Nước Mỹ nói chung và Washington nói riêng đang đứng trước một cuộc tái cơ cấu quyền lực đầy sự kịch tính.

Chỉ ít giờ nữa là sang năm mới 2026. Ở Texas, năm mới không chỉ mang theo pháo hoa và lời chúc, mà còn kèm một “gói luật” mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Những thay đổi này chạm thẳng vào đời sống hàng ngày của cộng đồng người Việt: từ di trú, làm ăn buôn bán, thuê – cho thuê nhà, cho tới chuyện dữ liệu cá nhân và trí tuệ nhân tạo (AI).

Dưới đây là bản tóm lược dễ hiểu, để bà con nắm cho chắc, tránh lúng túng khi luật đã “chạy”.

1) Siết chặt thực thi di trú: Sheriff buộc phải hợp tác với ICE
Theo Senate Bill 8, tất cả Cảnh sát trưởng (Sheriff) tại các hạt của Texas bắt buộc phải hợp tác với ICE. Các nhà tù địa phương phải thực hiện lệnh giam giữ liên bang đối với những người đang bị giữ mà có nghi vấn về tình trạng di trú.

Điểm cần lưu ý là trước đây, có hạt “lỏng tay”, chọn mức hợp tác hạn chế. Từ 2026, chuyện này không còn là lựa chọn, mà là nghĩa vụ. Luật được đưa ra với mục tiêu an ninh, nhưng với cộng đồng nhập cư, đây là tín hiệu rõ ràng: giấy tờ, thủ tục pháp lý phải luôn gọn gàng, hợp lệ để tránh rắc rối không đáng có.

2) Tin vui cho chủ tiệm: Miễn thuế hàng tồn kho tới 125,000 USD
Một điểm sáng hiếm hoi nằm ở House Bill 9. Luật mới cho phép miễn thuế hàng tồn kho (inventory) lên đến 125,000 USD.

Trước đây, mức miễn thường rất thấp (chỉ vài ngàn đô), gần như không giúp ích bao nhiêu. Nay với ngưỡng 125,000 USD, đa số tiệm nail, nhà hàng, tiệm tạp hóa của người Việt đều được hưởng lợi. Đây là cách Texas hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ trong bối cảnh lạm phát còn dai dẳng.

Nói thẳng: đây là khoản tiền thật, tiết kiệm thật, nếu bà con biết tận dụng đúng cách.

3) Trục xuất nhanh hơn: Squatters và người nợ tiền thuê nhà
Senate Bill 38 nhắm thẳng vào hai “cơn ác mộng” của chủ nhà:
– Người vào ở nhà trống không phép (squatters)
– Người thuê lì lợm, nợ tiền nhà kéo dài

Luật mới rút ngắn thời gian xử lý tại tòa, cho phép chủ nhà lấy lại tài sản nhanh hơn, hạn chế các chiêu trì hoãn quen thuộc.

Nếu bạn là landlord, đây là công cụ pháp lý mạnh để tự vệ.
Ngược lại, nếu bạn là người đi thuê, thì thông điệp cũng rất rõ: đóng tiền nhà đúng hạn, vì từ 2026, quy trình trục xuất sẽ “thần tốc” hơn nhiều.

4) Texas quản lý AI: Bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư
Với House Bill 149, Texas trở thành một trong những bang tiên phong ban hành khung luật toàn diện về Trí tuệ nhân tạo (AI).

Luật cấm việc dùng AI để:
– Lừa đảo
– Phân biệt đối xử
– Thu thập dữ liệu sinh trắc học (khuôn mặt, vân tay…) trái phép

Các công ty phải minh bạch khi dùng AI để tương tác với người dùng. Khi bà con mua sắm online, dùng app, hay tiếp xúc dịch vụ công nghệ, quyền riêng tư sẽ được bảo vệ tốt hơn, giảm nguy cơ bị “định giá ảo”, thao túng hay lừa đảo công nghệ cao.

Checklist ngắn gọn cho bà con người Việt
– Chủ doanh nghiệp: Gọi ngay cho kế toán (CPA), rà soát hàng tồn kho để tận dụng trọn mức miễn thuế 125,000 USD trong kỳ khai thuế tới.
– Chủ nhà (Landlord): Cập nhật hợp đồng thuê và nắm rõ thủ tục trục xuất mới để bảo vệ tài sản.
– Người đi thuê: Chú ý nghĩa vụ tiền nhà; luật mới không còn nhiều “đường dây kéo giờ”.
– Phụ huynh: Quan tâm quyền riêng tư của con em khi dùng app, mạng xã hội có AI.
– Giấy tờ tùy thân: Luôn mang theo giấy tờ hợp lệ khi ra đường hoặc đi làm, nhất là trong bối cảnh kiểm tra di trú chặt hơn.


Luật mới không phải để làm bà con sợ, mà để nhắc rằng hiểu luật là một dạng tự bảo vệ mình. Texas từ 1/1/2026 sẽ chặt hơn ở di trú, mạnh tay hơn trong nhà đất, nhưng cũng mở cửa hỗ trợ thật sự cho doanh nghiệp nhỏ và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Biết sớm một ngày, tránh rắc rối cả năm. Nắm luật trong tay, thì năm mới mới nhẹ đầu mà làm ăn, sinh sống.

Cuộc chiến Ukraina thường bị ép vào hai khuôn kể chuyện rất tiện: hoặc “Ukraina anh hùng – Nga xâm lược”, hoặc “Ukraina chỉ là con tốt của Mỹ và NATO”. Cả hai đều có phần đúng, nhưng đúng theo kiểu… chưa đủ. Muốn nhìn cho ra hình, phải tách ít nhất ba tầng: tầng quyền lực lớn, tầng lựa chọn quốc gia, và tầng bi kịch con người. Khi đứng đủ xa, ta mới thấy: chính nghĩa không làm biến mất địa chính trị; còn địa chính trị cũng không thể xóa sạch quyền tự vệ.

PHẦN 1: Ukraina – vừa có chính nghĩa, vừa có “phận tiền tuyến”
Ở tầng quyền lực lớn, câu chuyện lạnh như thép. Mỹ và NATO không trực tiếp đối đầu quân sự với Nga, nhưng thông qua Ukraina, họ khiến Nga tiêu hao, thử nghiệm vũ khí – chiến thuật – mô hình chiến tranh hiện đại, và củng cố NATO, củng cố vai trò lãnh đạo của Mỹ ở châu Âu. Trong cái nhìn này, Ukraina giống một tiền đồn chiến lược. Lịch sử từng thấy điều đó ở Việt Nam thời Chiến tranh Lạnh, Afghanistan, Trung Đông… Quốc gia nằm tuyến đầu thường bị biến thành công cụ, dù muốn hay không.

Nhưng nếu dừng lại ở đó và đóng dấu “Ukraina = con tốt” thì chưa công bằng. Ở tầng quốc gia, Ukraina không hoàn toàn bị kéo đi như một quân cờ vô tri. Họ có nỗi lo an ninh trước Nga, có nhu cầu thoát khỏi quỹ đạo ảnh hưởng cũ, có khát vọng gắn kết với châu Âu và phương Tây. Nói cách khác: nhiều khi “con tốt” không phải bị xô ra bàn cờ, mà tự chấp nhận đứng vào vị trí nguy hiểm vì không nhìn thấy lối khác, hoặc vì tin rằng đó là lối ít tệ nhất.

Rồi đến tầng bi kịch, cái giá hiện ra rõ nhất. Mỹ và NATO không mất thành phố. Nga chịu tổn thất lớn nhưng chiến tranh không diễn ra trên đất Nga. Người dân Ukraina mới là bên gánh trực tiếp: nhà cửa thành đống gạch, hàng triệu người tị nạn, một thế hệ lớn lên trong còi báo động. Trong mọi cuộc chiến ủy nhiệm, cường quốc tính bằng lợi ích; quốc gia nhỏ trả bằng máu và đất. Đây không hẳn là chuyện “đạo đức” hay “vô đạo đức”, mà là quy luật quyền lực.

Vậy Ukraina có chính nghĩa không? Có, ở tầng nguyên tắc rất rõ: biên giới đã được quốc tế công nhận, dùng vũ lực vượt qua biên giới đó là sai về luật pháp quốc tế. Ukraina có quyền tự vệ. Nhưng chính nghĩa không đồng nghĩa “trong sạch tuyệt đối”. Một quốc gia có thể đúng về nguyên tắc, nhưng vẫn bị cuốn vào cấu trúc quyền lực lớn hơn mình. Ukraina vừa là nạn nhân của xâm lược, vừa là chiến trường của đối đầu cường quốc. Hai điều ấy không mâu thuẫn; chúng đồng thời tồn tại.

PHẦN 2: Nhìn về Việt Nam – ủng hộ nguyên tắc, nhưng phải tỉnh táo quyền lực
Người Việt có một kinh nghiệm lịch sử rất đặc biệt: hiểu giá trị của chủ quyền bằng xương máu. Từng bị xâm lược, từng chia cắt, từng có lúc số phận bị quyết định trên bàn hội nghị của kẻ mạnh. Vì vậy, ở tầng nguyên tắc, người Việt có lý do để không chấp nhận tiền lệ “dùng vũ lực đổi biên giới”, dù kẻ làm điều đó là ai. Một tiền lệ xấu ở châu Âu không bao giờ chỉ nằm ở châu Âu; nó dội bóng sang những vùng tranh chấp khác, nơi quốc gia nhỏ sống trong cảm giác mong manh.

Nhưng ủng hộ nguyên tắc không đồng nghĩa ủng hộ chiến tranh. Người Việt hoàn toàn có thể vừa không cổ vũ đổ máu, vừa không mù quáng theo Mỹ hay NATO, mà vẫn công nhận quyền tự vệ của Ukraina theo luật quốc tế. Đó là lập trường rất “Việt Nam”: độc lập – tự chủ – không nhất thiết chọn phe, nhưng chọn nguyên tắc.

Và từ Ukraina, bài học lạnh nhất cho Việt Nam lại nằm ở chỗ khác: đừng ảo tưởng về cường quốc. Cường quốc không có nghĩa vụ đạo đức vĩnh viễn. Đồng minh không phải hợp đồng bảo hiểm trọn đời. Chính nghĩa không tự động biến thành an toàn. Điều bảo vệ quốc gia nhỏ, rốt cuộc, vẫn là nội lực, sự khôn ngoan ngoại giao, và năng lực không để mình bị đẩy vào vị trí “bắt buộc phải theo”.

PHẦN 3: Vì sao tranh luận về Ukraina luôn bốc lửa – và người Việt đang chia thành nhiều “kính nhìn”
Nhìn vào những phản hồi trái chiều, có thể thấy người Việt không hề đồng nhất. Có luồng ý kiến cho rằng Ukraina “đã có lựa chọn”, “đã bị cảnh báo”, “đáng lẽ có thể trung lập để làm cán cân giữa hai bên”, và lỗi lớn nằm ở giới tinh hoa Kiev sau các biến cố chính trị, trong đó có tranh cãi về thời điểm 2014, về chính sách nội bộ, về việc theo EU – NATO, về cách đối xử với cộng đồng nói tiếng Nga ở miền đông. Lập luận kiểu này thường kết lại bằng một câu sắc: “ngu thì chết”, hay “tự dấn thân làm tốt thí”.

Có luồng khác nhấn mạnh nguyên tắc: dù Ukraina có sai lầm chính trị hay chính sách ra sao, việc một nước đem quân vượt biên giới nước khác vẫn là hành vi phá vỡ luật quốc tế; nếu chấp nhận tiền lệ đó, các nước nhỏ ở những khu vực nhạy cảm sẽ nguy hiểm hơn. Nhóm này thường nói: ủng hộ Ukraina là ủng hộ lằn ranh cuối cùng của quốc gia nhỏ: chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Cũng có người đứng giữa, vừa thương dân Ukraina, vừa không tin vào sự “trong sạch” của cuộc chiến, vừa nhắc rằng kết cục có thể bị định đoạt bởi thương lượng lợi ích: khoáng sản, đất đai, vai trò chủ nợ, và những chiếc ghế danh dự sau chiến tranh. Những người này không hẳn bênh ai; họ sợ nhất là sự ngây thơ.

Thực ra, tranh luận bốc lửa vì mỗi bên đang đứng ở một tầng khác nhau mà nói: người nói về đạo lý – nguyên tắc, người nói về địa chính trị – lợi ích, người nói về lịch sử – căn tính, người nói về nỗi đau dân thường. Trộn tất cả lại rồi đòi một kết luận “đúng 100%” thì khó.

Lời kết: đứng về lẽ phải không có nghĩa giao số phận cho bất kỳ phe nào
Ukraina cho thấy một sự thật lạnh lùng: quốc gia nhỏ có thể có chính nghĩa, nhưng vẫn phải bước vào một ván cờ do kẻ khác đặt luật. Chính nghĩa giúp bạn có thêm người ủng hộ; nhưng quyền lực mới quyết định cuộc chơi đi đến đâu và dừng lại ở điểm nào.

Từ Ukraina nhìn về Việt Nam, điều quan trọng nhất không phải là hô “theo ai”, mà là làm sao để không bị kéo vào vị trí buộc phải theo. Ủng hộ nguyên tắc chủ quyền và biên giới không phải là ngây thơ; ngây thơ là tưởng rằng chỉ cần đúng là sẽ an toàn. Lịch sử Việt Nam hiểu điều đó hơn ai hết: khi quốc gia nhỏ đánh mất tự chủ chiến lược, chính nghĩa có thể còn, nhưng cái giá thường là máu, đất, và tương lai của cả một thế hệ.

Giữ nguyên tắc để khỏi mất đường. Giữ bản lĩnh để khỏi mất mình. Trong một thế giới phân cực, quốc gia nhỏ không sống sót nhờ khẩu hiệu lớn, mà nhờ biết mình đang đứng ở đâu, mạnh – yếu thế nào, và giới hạn của mình là gì. Chính nghĩa cho ta bạn. Nhưng nội lực và vị thế mới giữ được đất nước.