8 SỰ THẬT THÚ VỊ VỀ VIỆT NAM
1. Đánh thắng đế quốc Mỹ , thực dân Pháp. Nhưng hàng năm vẫn phải nhận viện trợ của họ để tồn tại.
2. Nơi người Việt Nam xếp hàng nhiều nhất là ở LSQ Mỹ để xin Visa. Chứ không phải ở lăng Ba Đình.
3. Có quân đội tham gia gìn giữ hòa bình LHQ, bảo vệ voi rừng, hướng dẫn cách trồng trọt bên Châu Phi. Nhưng ngay ở Việt Nam thì nhiều người nghèo đói, phá rừng khắp nơi.
4. Tỉ lệ tham nhũng nhất nhì thế giới. Đảng viên cướp đất của dân bán lấy tiền mang ra nước ngoài mua quốc tịch định cư. Nhưng người dân vẫn một lòng tin vào đường lối chính sách của Đảng.
5. Mỗi ngày có trên 20 chết vì tai nạn giao thông. 82.000 người chết/ năm vì ung thư. Nhưng họ vẫn cho rằng Việt Nam rất an toàn, hạnh phúc.
6. Thua một trận bóng đá thì người dân khóc lóc khổ sở, chửi rủa Huấn luyện Viên. Nhưng thua các nước khác về kinh tế, xã hội thì người dân vẫn vui vẻ lặng im mặc kệ.
7. Tỉ lệ thất lạc người thân rất cao . Ở ngoài Bắc , đi đâu cũng thấy có người hỏi :” Đm ! mày biết bố mày là ai không...?”
8. Bộ phận sinh dục nữ có thể rơi ra bất cứ lúc nào . Luôn nghe thấy họ nói :”Đẹp vãi L, sợ vãi L.
PHẢI CHĂNG ĐẤT NƯỚC ĐANG 'VƯƠN MÌNH"?
Cựu chủ tịch FLC Trịnh Văn Quyết, một người đang ở tù vì trọng tội kinh tế, thế mà đùng một phát … thấy đi gặp Đại sứ Hàn Quốc Choi Youngsam tại trụ sở Đại sứ quán Hàn Quốc, bàn chuyện làm ăn.
Báo chí Việt Nam loan tin về toàn bộ nội dung cuộc gặp đều lấy nguồn là … “Thông tin trên được Tập đoàn FLC đăng tải trên website của doanh nghiệp ngày 26/1”.
Tưởng cũng cần nhắc lại, vào ngày 29-3-2022, Quyết “còi” bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra cáo buộc về thao túng thị trường chứng khoán và sau đó là tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Tại phiên tòa phúc thẩm hồi tháng 6, tòa chấp nhận kháng cáo của Quyết “còi”, giảm một phần hình phạt về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và chuyển hình phạt tù sang phạt tiền đối với tội thao túng thị trường chứng khoán.
Tòa phúc thẩm tuyên ông Quyết 7 án năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và phạt 4 tỉ đồng tội thao túng thị trường chứng khoán. So với án sơ thẩm, ông Quyết được giảm 14 năm tù. Có nghĩa là ông ấy còn phải ở tù cho đến năm 2029.
Có người nói, chắc sắp có quả làm ăn gì lớn lắm nên mới có vụ đặc cách kỳ lạ này?
Dù thế nào thì trong con mắt của dân, rõ là có một loạt điều bí ẩn về lối làm việc của một loạt cơ quan – các cơ quan tư pháp, Bộ Ngoại giao, các cơ quan báo chí (bên trên là Bộ TT&TT).
Việc một người dân ở Hưng Yên bị phạt 7,5 triệu đồng vì bị cho là “xúc phạm uy tín” ông Tô Lâm cho thấy quyền tự do ngôn luận của người dân đang bị thu hẹp rõ rệt. Dù Hiến pháp Việt Nam và các công ước quốc tế mà Việt Nam ký kết đều công nhận quyền tự do bày tỏ ý kiến, trên thực tế, người dân ngày càng đối mặt với rủi ro bị xử phạt chỉ vì phát ngôn trên mạng xã hội.
Các khái niệm như “sai sự thật”, “xúc phạm”, hay “ảnh hưởng tiêu cực đến dư luận” không được định nghĩa rõ ràng, khiến việc áp dụng pháp luật mang tính chủ quan và phụ thuộc vào đánh giá của cơ quan công an. Điều này tạo ra tâm lý sợ hãi và tự kiểm duyệt trong xã hội: người dân không biết đâu là ranh giới hợp pháp cho việc phê bình hay nêu chính kiến.
Uy tín của lãnh đạo, nếu phải bảo vệ bằng biện pháp hành chính và xử phạt người dân, thì đó là một uy tín mong manh. Trong một xã hội lành mạnh, uy tín phải đến từ sự minh bạch, năng lực và sự tín nhiệm thực sự, không phải từ việc dập tắt các tiếng nói chỉ trích. Khi mọi ý kiến trái chiều đều có thể bị coi là “xúc phạm”, không gian phản biện bị bóp nghẹt, và quyền tự do ngôn luận chỉ còn tồn tại trên giấy tờ.
Rạng sáng Thứ Bảy 03/01/2026, Caracas không còn là một thủ đô đang ngủ. Nó trở thành một chiếc trống khổng lồ bị ai đó gõ mạnh giữa đêm: tiếng nổ dội lên, kính cửa sổ run bần bật, rồi bóng máy bay lướt qua như những lưỡi dao cắt vào bầu trời tối. Có khu phố mất điện, có nơi chỉ còn ánh cam của lửa phản chiếu lên các mảng khói, và trong vài phút ngắn ngủi, người ta hiểu cảm giác “lịch sử đang xô cửa” đáng sợ tới mức nào. 1:50 sáng ở Caracas: tiếng nổ, khói, và những khoảng tối cúp điện
Theo các tường thuật tại chỗ, loạt tiếng nổ đầu tiên được ghi nhận vào khoảng 1:50am giờ địa phương. Một số khu vực chìm vào bóng tối vì mất điện, trong khi ở vài điểm khác, người dân còn nghe cả tiếng máy bay sau các vụ nổ. Không cần ai thông báo, cả thành phố tự hiểu mình vừa bước vào một đêm bất thường: tiếng bước chân vội, tiếng cửa mở sầm, tiếng người gọi nhau lao ra ban công, và những chiếc điện thoại bật sáng liên tục như đom đóm.
Trong khoảnh khắc hỗn loạn ấy, thứ đáng sợ nhất không phải là tiếng nổ, mà là cảm giác “không biết điều gì đang đến tiếp theo”.
Trump tuyên bố “đòn đánh quy mô lớn”, nói Maduro và vợ đã bị bắt
Gần như song song với những gì xảy ra ở Caracas, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng thông điệp trên Truth Social, nói Hoa Kỳ đã tiến hành một “cuộc tấn công quy mô lớn” vào Venezuela. Ông tuyên bố Tổng thống Nicolás Maduro và vợ đã bị bắt giữ và “được đưa ra khỏi đất nước”, nhấn mạnh chiến dịch được tiến hành phối hợp với lực lượng thực thi pháp luật Mỹ.
Trump cũng thông báo sẽ có họp báo lúc 11 giờ sáng (giờ Mỹ) tại Mar-a-Lago và hứa “sẽ có thêm chi tiết”. Nhưng ngay cả khi ông hẹn giờ cho một cuộc họp báo, thế giới vẫn phải sống trong những giờ phút mù sương: tin “bắt được nguyên thủ” là loại tin không thể chỉ đứng một phía mà tin ngay, nhưng cũng không thể coi như chuyện đùa.
Một số hãng tin quốc tế lưu ý rằng, cho tới thời điểm đầu ngày 03/01, vẫn chưa có xác nhận độc lập đầy đủ về tình trạng “bị bắt và đưa khỏi Venezuela” như Trump nêu ra. Vì thế, giữa những tiếng nổ thật và khói thật, phần “thật đến mức nào” của câu chuyện lại trở thành mặt trận thứ hai: mặt trận thông tin.
Những điểm nóng bị nhắc tên: căn cứ quân sự, sân bay, cảng biển
Các hình ảnh, video và tường thuật từ nhiều nguồn cho thấy khói bốc lên ở các khu vực gắn với quân sự quanh Caracas. Nổi bật nhất là La Carlota (một căn cứ không quân quan trọng) và Fuerte Tiuna (tổ hợp quân sự lớn, được xem là một trung tâm đầu não quốc phòng). Có nguồn mô tả những tiếng nổ gần La Carlota “điếc tai”, kèm khói bốc lên từ khu vực nhà chứa/hangar.
Không chỉ thủ đô, các báo cáo còn nhắc tới những tiếng nổ và đám cháy ở các địa điểm ven biển. Cảng La Guaira – cửa ngõ chiến lược hướng ra Caribe – xuất hiện trong các bản tin như một điểm bị tác động. Ở Higuerote, video được xác minh cho thấy một vụ cháy lớn và những tiếng nổ dữ dội tại khu vực sân bay, với những vệt lửa bắn lên trời như một hệ thống phòng không đang bốc cháy.
Nếu Caracas là nhịp tim chính trị, thì La Guaira và các điểm ven biển là mạch máu hậu cần. Đánh vào đâu, nhắm vào điều gì, và nhằm gửi thông điệp gì – đó là những câu hỏi đang được mổ xẻ từng giờ.
“Bầu trời chuyển đỏ”: lời kể của người dân và nỗi sợ lan truyền như lửa
Một cư dân tại Higuerote kể lại rằng anh bị đánh thức bởi tiếng nổ, ban đầu tưởng pháo hoa, rồi “mặt đất bắt đầu rung”. Anh bước ra ngoài và thấy một “bức tường khói” khổng lồ; bầu trời bất chợt đỏ rực; sau đó là một khoảng yên ắng ngắn ngủi rồi lại nghe tiếng máy bay, rồi thêm các vụ nổ khác.
Câu kể ấy nghe như phim, nhưng cái khiến người ta lạnh gáy là chi tiết: “Không nghe còi cứu thương, không nghe xe cảnh sát, không nghe xe cứu hỏa” trong một khoảng thời gian sau đó. Khi âm thanh cứu hộ không xuất hiện, nỗi hoảng loạn thường tự tạo thêm bóng ma trong đầu người ta.
Đêm chiến sự không chỉ có tiếng nổ. Nó còn có những khoảng trống của thông tin, nơi tin nhắn WhatsApp và video lan truyền nhanh hơn cả thông cáo chính thức.
Venezuela cáo buộc Mỹ “xâm lược quân sự”, ban bố tình trạng khẩn cấp
Phía Venezuela lên tiếng theo hướng hoàn toàn khác: chính quyền Caracas cáo buộc Mỹ tiến hành “hành động gây hấn/xâm lược quân sự” nhằm vào Caracas và các bang như Miranda, Aragua, La Guaira. Tổng thống Maduro được cho là đã ký tình trạng khẩn cấp (trạng thái “rối loạn/đe dọa từ bên ngoài”), đồng thời kêu gọi kích hoạt các kế hoạch phòng thủ quốc gia “đúng lúc, đúng hoàn cảnh”.
Các tuyên bố từ phía chính quyền cũng có ngôn ngữ rất quen thuộc trong những thời khắc bị tấn công: kêu gọi “toàn dân huy động”, kêu gọi các lực lượng xã hội – chính trị xuống đường, và nhấn mạnh sự “đoàn kết dân sự – quân đội – an ninh” để bảo vệ chủ quyền.
Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino tuyên bố sẽ chống lại sự hiện diện của “quân đội nước ngoài”, đồng thời nói đang tổng hợp thông tin về thương vong. Những câu chữ ấy không chỉ là phản ứng; nó là lời báo trước cho khả năng leo thang, ít nhất trên phương diện tinh thần và huy động nội bộ.
Washington chưa “đồng giọng”: Quốc hội, dư luận, và câu hỏi về mục tiêu thật sự
Tại Mỹ, những giờ đầu tiên thường không phải lúc câu trả lời xuất hiện, mà là lúc câu hỏi bắt đầu nở ra. Có thông tin cho rằng một số cơ quan/lãnh đạo lập pháp chưa được báo trước. Một số nghị sĩ lên tiếng cảnh báo Mỹ “không có lợi ích quốc gia sống còn” ở Venezuela để biện minh cho chiến tranh và chỉ trích việc người dân Mỹ chưa được giải thích minh bạch.
Trong khi đó, phía hành pháp để mọi con mắt dồn về Nhà Trắng. Ngay cả Lầu Năm Góc và Bộ Tư lệnh Miền Nam (SOUTHCOM) cũng có lúc chuyển câu hỏi báo chí về phía Nhà Trắng, khiến bức tranh càng thêm “một đầu mối duy nhất”: Trump.
Và khi một cuộc khủng hoảng chỉ có một đầu mối phát ngôn, mọi câu chữ bỗng nặng như đá. Bởi nó có thể là sự thật — hoặc là cú hù dọa chiến lược — hoặc là “một phần sự thật” được bày ra theo cách có lợi nhất.
Bầu trời bị khóa: FAA cấm máy bay Mỹ bay qua không phận Venezuela
Giữa lúc Caracas còn bốc khói, một động thái rất cụ thể đã xuất hiện: Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ban hành thông báo cấm các hãng bay Mỹ hoạt động ở mọi độ cao trong không phận Venezuela vì rủi ro “liên quan đến hoạt động quân sự đang diễn ra”. Thông báo có thời hạn nhất định và được mô tả nhằm đảm bảo an toàn bay.
Trong các cuộc khủng hoảng, quyết định đóng/mở bầu trời thường là dấu hiệu cho thấy tình hình đã vượt khỏi mức “tin đồn”. Nó là phản xạ của hệ thống: khi có rủi ro thật, người ta không chờ hết họp báo mới ra lệnh.
Phản ứng khu vực: Colombia kêu gọi LHQ, Cuba lên án gay gắt
Sóng chấn động không dừng ở biên giới Venezuela. Colombia – quốc gia láng giềng – bày tỏ quan ngại và kêu gọi Liên Hiệp Quốc họp khẩn, với lập luận rằng việc “ném bom Caracas” có thể đẩy cả khu vực vào bất ổn, gây rủi ro cho dân thường và biên giới.
Cuba, đồng minh lâu năm của Caracas, lên án mạnh mẽ, gọi đây là một cuộc tấn công “tội ác”, kêu gọi cộng đồng quốc tế phản ứng khẩn cấp trước điều họ coi là hành động bạo lực nhằm vào một quốc gia trong “khu vực hòa bình”.
Trong những giờ đầu của một biến cố, phản ứng của các nước láng giềng thường mang tính bản năng: lo dân di tản tràn biên, lo buôn lậu và bạo lực tăng, lo chuỗi cung ứng năng lượng rung lắc. Venezuela không chỉ là một quốc gia; nó còn là một điểm áp lực của cả vùng Caribe và Nam Mỹ.
Bối cảnh nhiều tháng: từ “đánh tàu ma túy” đến “đòn đánh trên đất liền”
Trước đêm 03/01, chính quyền Trump nhiều lần cảnh báo sẽ có hành động mới nhằm vào các mạng lưới bị cáo buộc buôn ma túy liên quan Venezuela. Truyền thông Mỹ tường thuật rằng chiến lược trước đó tập trung vào các đòn đánh trên biển nhắm vào “tàu chở ma túy”, cùng áp lực kinh tế – ngoại giao; còn việc đánh vào mục tiêu trên đất liền được xem là bước leo thang.
Một số bản tin còn cho biết Trump đã phê chuẩn khả năng tấn công trên đất liền trước đó vài ngày, việc lựa chọn thời điểm chịu tác động bởi điều kiện thời tiết và “cửa sổ tác chiến”. Dù chi tiết thực tế đến đâu còn chờ xác nhận, bức tranh lớn vẫn rõ: đây không phải cơn bão tự nhiên; nó giống một cánh cửa đã bị đẩy từ từ trong nhiều tháng, và rạng sáng 03/01 là lúc cánh cửa bật mở.
Điều mù mịt nhất: Maduro đang ở đâu, và Venezuela sẽ đáp trả ra sao?
Nếu Trump nói đúng, việc “bắt và đưa nguyên thủ ra khỏi lãnh thổ” là một bước ngoặt cực lớn: về pháp lý, về ngoại giao, và về tâm lý quyền lực trong nội bộ Venezuela. Nhưng nếu chưa có xác nhận độc lập rõ ràng, thì thế giới vẫn đang đứng giữa hai khả năng: một “thắng lợi” mà Washington muốn khẳng định ngay lập tức, hoặc một tuyên bố chính trị sớm hơn thực tế.
Ở phía Caracas, việc ban bố khẩn cấp và lời kêu gọi huy động mở ra nguy cơ đối đầu kéo dài, dù ở dạng chiến sự trực tiếp hay chiến tranh “vùng xám”: phá hoại, phản công mạng, bắt bớ, siết kiểm soát nội đô, và những đợt trấn áp có thể xảy ra trong cơn hỗn loạn.
Người chịu rủi ro đầu tiên luôn là dân thường. Khi thủ đô rung chuyển, người dân không kịp hỏi “đúng hay sai”, họ chỉ kịp hỏi “chạy lối nào”. Và khi một quốc gia rơi vào đêm bất trắc, điều quý nhất lại là thứ thường thiếu nhất: thông tin đáng tin và một lối thoát an toàn.
11 giờ ở Mar-a-Lago: thế giới chờ “chi tiết” trong một ngày có thể đổi màu
Trump hẹn họp báo lúc 11 giờ sáng tại Mar-a-Lago. Với những gì đã xảy ra chỉ trong vài tiếng, cuộc họp báo ấy không còn là chuyện “giải thích cho báo chí”. Nó có thể là nơi Nhà Trắng định nghĩa mục tiêu chiến dịch, “lằn ranh đỏ” kế tiếp, và thông điệp gửi tới cả đồng minh lẫn đối thủ.
Nhưng trước khi micro bật lên, Caracas vẫn đang sống trong hậu chấn của những tiếng nổ. Những con đường quanh các cơ sở trọng yếu căng như dây đàn. Những gia đình lắng nghe từng tiếng động lạ. Và cả khu vực đang nhìn Venezuela như nhìn một ngọn đèn bão: chỉ một cơn gió mạnh nữa, lửa có thể tắt — hoặc bùng lên thành đám cháy lớn.
TÔ LÂM CÓ THA CHO CẦM TÚ?
Như một thông lệ, sau khi lên ngôi thì Thiên tử sẽ ban lệnh ân xá, nôm na gọi là xóa hết tội trạng cho những kẻ thù đã thất thế. Nhưng liệu với Tô Tổng, thì Cẩm Tú có xứng đáng nhận được sự khoan hồng đặc biệt này không? Có lẽ là không.
Thứ nhất, Cẩm Tú là kẻ thù của kẻ thù. Cẩm Tú nhiều lần cầm đầu các thế lực để hạ bệ Tô Lâm, thì dĩ nhiên, không thể nhìn Cẩm Tú với con mắt một kẻ thù thất trận, mà là một đầu sỏ đã bị hạ gục thì đúng hơn. Cho nên lẽ dĩ nhiên là không.
Thứ hai, Cẩm Tú vẫn còn nhiều phe cánh trong và ngoài. Mặc dù Tô Lâm đã cố hết sức diệt trừ, như cũng không thể một bước “làm sạch” phe của Tú, cho nên nói Tú thất thế là không đúng. Mà đúng hơn gọi là đang ẩn mình chờ thời, Tú đang cố co cụm lại để chờ Tô Tổng gặp một biến cố, để ra tay chiếm lại địa bàn đã mất.
Là một tướng Công an, với kinh nghiệm chính trường phong phú như Tô Tổng, thì điều hiển nhiên là loại bỏ một tay cơ hội và “đầu đảng” như Tú, chí ít là loại bỏ mầm họa đề phòng khi mình có chuyện, hoặc ít nhất cũng làm các phe nhóm khác kiêng dè. Chỉ có điều, Tô Tổng sẽ làm khi nào và bằng cách nào?
Daklak 'Bong Krang' người bố chở con đi mua bánh tạp hóa trong buôn, khi về thì bị CAGT bắt, thu xe.
Giờ ra đường sợ CA hơn sợ cướp là có thật.
Cứ gặp là bắt, đã bắt thì tìm cho ra lỗi để thu cho bằng được chiếc xe , không cần biết dân nghèo hay dân khổ, không cần biết dân lấy phương tiện gì đi làm mưu sinh...
Chẳng hiểu vì sao thời gian gần đây lại sôi nổi vào rẫy vào làng, vào buôn, bắt xe dân đến thế!
Mi Lê
CÁC KỊCH BẢN VỀ XÂM LƯỢC ĐÀI LOAN TỪ TỐT NHẤT ĐẾN XẤU NHẤT ĐỐI VỚI ĐCS TQ
kS Nguyễn Ngọc Bảo
Dựa trên các phân tích từ các nguồn quốc tế và Trung Quốc năm 2025, bao gồm báo cáo của RAND, CSIS, Stimson Center, và các bài viết từ Global Times (dù góc nhìn chính thức thường lạc quan), bài này liệt kê các kịch bản chính liên quan đến việc xâm lược Đài Loan từ tốt nhất đến xấu nhất cho đảng CSTQ.
Các kịch bản này dựa trên các mô hình chiến tranh (wargames) và phân tích chính trị, kinh tế, xã hội, ngoại giao. Tốt nhất nghĩa là củng cố quyền lực đảng CSTQ và Tập Cận Bình; xấu nhất là rủi ro sụp đổ. Mỗi kịch bản được phân tích về các ảnh hưởng đến nội tình chính trị (vị trí Tập Cận Bình, phe phái như Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào), kinh tế, xã hội, và vị thế ngoại giao.
1. Kịch Bản Tốt Nhất: Thống Nhất Thành Công Nhanh Chóng
- Mô Tả: Trung Quốc tiến hành xâm lược thuỷ lục (amphibious) hoặc phong tỏa dẫn đến Đài Loan đầu hàng nhanh (trong vài tuần), với ít can thiệp từ Hoa Kỳ/Nhật Bản, nhờ ưu thế quân sự địa phương và bất ngờ.
- Nội Tình Chính Trị: Tập Cận Bình được tôn vinh như "người thống nhất vĩ đại", củng cố vị thế "lãnh tụ trọn đời". Phe đối lập (như nhóm Giang Trạch Dân – nhấn mạnh kinh tế, hoặc Hồ Cẩm Đào – tập trung ổn định) bị loại bỏ hoàn toàn, vì thành công chứng minh chiến lược "mạnh tay" của Tập Cận Bình. Đảng CSTQ đoàn kết hơn, giảm nguy cơ đấu đá nội bộ.
- Kinh Tế: Tăng trưởng ngắn hạn nhờ kiểm soát chip bán dẫn (Đài Loan chiếm 60% toàn cầu), nhưng gián đoạn thương mại ban đầu (mất 5-10% GDP). Dài hạn, Trung Quốc thống trị chuỗi cung ứng, thu hút đầu tư.
- Xã Hội: Tăng cường chủ nghĩa dân tộc, dân chúng đoàn kết dưới đảng CSTQ, giảm bất mãn kinh tế (như thất nghiệp thanh niên).
- Vị Thế Ngoại Giao: Trung Quốc trở thành siêu cường thống trị Đông Á, làm suy yếu liên minh Hoa Kỳ (QUAD, AUKUS), nhưng đối mặt trừng phạt toàn cầu ban đầu.
2. Kịch Bản Tốt Trung Bình: Thống Nhất Với Tổn Thất Cao Nhưng Thành Công
- Mô Tả: Xâm lược kéo dài 1-3 tháng, với tổn thất quân sự (mất tàu sân bay, hàng chục ngàn binh sĩ), nhưng cuối cùng kiểm soát Đài Loan nhờ ưu thế số lượng.
- Nội Tình Chính Trị: Tập Cận Bình vẫn củng cố quyền lực, nhưng phe Giang (kinh tế thị trường) và Hồ (cân bằng) có thể chỉ trích "chi phí cao", dẫn đến thanh trừng nhẹ. đảng CSTQ ổn định, nhưng Tập Cận Bình phải chia sẻ quyền lực hơn.
- Kinh Tế: Thiệt hại 10-20% GDP do trừng phạt và gián đoạn (thiếu chip, thương mại giảm), nhưng phục hồi nhờ tài nguyên Đài Loan.
- Xã Hội: Dân tộc chủ nghĩa tăng, nhưng tổn thất nhân mạng gây bất mãn, dẫn đến kiểm soát xã hội chặt hơn.
- Vị Thế Ngoại Giao: Tăng ảnh hưởng khu vực, nhưng cô lập với phương Tây, đẩy mạnh quan hệ với Nga, Iran.
3. Kịch Bản Xấu: Chiến Tranh Kéo Dài Không Ngã Ngũ
- Mô Tả: Xung đột kéo dài hàng tháng/năm, với phong tỏa hoặc chiến tranh du kích, không bên nào thắng rõ ràng.
- Nội Tình Chính Trị: Tập Cận Bình bị chỉ trích nặng, phe Giang Trạch Dân/Hồ Cẩm Đào (còn tồn tại ngầm) có thể nổi dậy, đòi thay đổi lãnh đạo. Đảng CSTQ bị rạn nứt trầm trọng, Tập Cận Bình có nguy cơ mất quyền.
- Kinh Tế: Suy thoái sâu (mất 20-30% GDP), lạm phát, thất nghiệp tăng do trừng phạt toàn cầu.
- Xã Hội: Bất ổn tăng, biểu tình lan rộng, đảng CSTQ phải đàn áp mạnh mới có thể tồn tại.
- Vị Thế Ngoại Giao: Mất uy tín, liên minh Hoa Kỳ mạnh hơn, Trung Quốc bị cô lập.
4. Kịch Bản Xấu Nhất: Thất Bại Hoàn Toàn
- Mô Tả: Xâm lược bị đẩy lùi bởi liên minh Hoa Kỳ-Nhật-Đài Loan, với tổn thất lớn (mất hạm đội, hàng trăm ngàn binh sĩ).
- Nội Tình Chính Trị: Tập Cận Bình bị lật đổ, phe Giang Trạch Dân/Hồ Cẩm Đào (hoặc mới nổi) lên tiếng chỉ trích "mạo hiểm". Đảng CSTQ có nguy cơ tan rã nếu bất ổn lan rộng.
- Kinh Tế: Sụp đổ (mất 30-50% GDP), khủng hoảng tài chính toàn cầu.
- Xã Hội: Loạn lạc, biểu tình lớn, có thể dẫn đến nổi dậy cách mạng.
- Vị Thế Ngoại Giao: Mất vị thế siêu cường, bị trừng phạt, các nước láng giềng tăng cường phòng thủ.
Trường Hợp Xâm Lược Thất Bại Hoàn Toàn: Có Dẫn Đến Tan Rã đảng CSTQ Không?
Bộ phim tài liệu The General: Vietnam in the Age of To Lam của đạo diễn Laura Brickman vừa được công chiếu tại Trung tâm Cộng đồng quận Mason, Annandale, Virginia, đã gây ấn tượng mạnh với cộng đồng người Việt tại khu vực thủ đô Washington, DC. Trái với những lo ngại ban đầu, khán giả nhanh chóng nhận ra đây không phải là một bộ phim “thiên tả” hay tuyên truyền chính trị, mà là một tác phẩm báo chí, nhân quyền nghiêm túc, trực diện và thẳng thắn.
Bộ phim không đi theo lối kể tiểu sử hay xây dựng hình ảnh cá nhân Tô Lâm như một nhân vật lịch sử. Trọng tâm của đạo diễn là phơi bày thực trạng xã hội Việt Nam dưới mô hình công an trị, nơi quyền lực an ninh chi phối toàn bộ đời sống chính trị và dân sự. Tô Lâm xuất hiện như biểu tượng của một hệ thống, chứ không phải là nhân vật chính theo nghĩa truyền thống.
Ngay từ đầu, phim gợi lại vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh tại Berlin năm 2017, một sự kiện gây chấn động quốc tế và dẫn tới khủng hoảng ngoại giao giữa Đức và Việt Nam. Đây được xem như dấu mốc quan trọng cho thấy việc chính quyền Việt Nam sẵn sàng vi phạm luật pháp quốc tế để truy bức người bất đồng chính kiến, mở đầu cho thời kỳ đàn áp mang tính xuyên quốc gia.
Phần lớn thời lượng phim dành cho tiếng nói của các nạn nhân: những tù nhân lương tâm như Phạm Đoan Trang, Bùi Tuấn Lâm, Lê Hữu Minh Tuấn; những nhà báo, luật sư đang sống lưu vong như Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài; những người đang lẩn trốn ở Thái Lan; và gia đình các tù nhân chính trị đang chịu áp lực nặng nề trong nước. Họ kể lại bằng chính trải nghiệm của mình về một xã hội nơi tự do ngôn luận bị hình sự hóa và pháp luật trở thành công cụ đàn áp.
Luật sư Đặng Đình Mạnh, người từng bảo vệ nhiều tù nhân chính trị, cho rằng chỉ vài phút đầu của bộ phim đã phản ánh gần như đầy đủ bức tranh Việt Nam hiện tại: “Đó là ký ức kinh hoàng của những người bị coi là ‘chống chế độ’ chỉ vì nói lên sự thật.”
Nhận định này cho thấy sức nặng của tác phẩm: chỉ cần vài khung hình cũng đủ gợi ra một xã hội nơi người dân luôn sống trong tâm thế bị theo dõi, bị đe dọa, và có thể bị trừng phạt chỉ vì nói lên sự thật.
Bộ phim cho thấy kiểm soát không còn dừng ở bạo lực công khai, mà đã được pháp lý hóa, bình thường hóa và hệ thống hóa. Những điều luật mơ hồ, những vụ bắt bớ “đúng quy trình”, những bản án nặng nề dành cho tiếng nói phản biện đã tạo thành một mạng lưới khiến toàn xã hội tự kiểm duyệt. Con người bị buộc phải im lặng không phải vì họ không có suy nghĩ, mà vì cái giá của việc nói ra quá đắt.
Qua lời kể của các tù nhân lương tâm, các nhà báo lưu vong và thân nhân người bị giam cầm, bộ phim khắc họa rõ ràng một mô hình cai trị trong đó nỗi sợ được sử dụng như công cụ quản trị. Sự kiểm soát không cần ồn ào, không cần tuyên bố, nhưng hiện diện trong từng lựa chọn sống của người dân.
Như lời Luật sư Đặng Đình Mạnh gợi ra, bộ phim không chỉ tái hiện ký ức đau đớn của những người bị đàn áp, mà còn vạch trần một thực tế đáng sợ hơn:
Việt Nam hôm nay là một xã hội nơi sự kiểm soát đã trở thành không khí để thở, và im lặng bị biến thành điều kiện để tồn tại.
Hai người con của Nguyễn Tấn Dũng lần lượt trúng cử, có tên trong Ban chấp hành Trung ương khóa 14. Theo đó, Nguyễn Thanh Nghị, sinh năm 1976, tiếp tục trúng cử ủy viên Trung ương lần thứ tư liên tiếp. Nguyễn Minh Triết, sinh năm 1988, con trai út, trẻ trung, đầy triển vọng, hiện giữ những vị trí rất “đậm chất tuổi trẻ” như Bí thư thường trực Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên. Và nay, bước chân vào Ban Chấp hành Trung ương với tư cách ủy viên dự khuyết.
Thật là một bước chân nhỏ cho cá nhân, nhưng đi được cả một đoạn đường rất dài cho....gia phả chính trị. Ai cũng biết rằng dưới thời Nguyễn Phú Trọng đang ở đỉnh cao quyền lực, Nguyễn Tấn Dũng đã phải lui về "ở ẩn", không dám hó hé gì và kiên nhẫn "chờ thời". Rồi tới lúc học trò cưng của Dũng là Tô Lâm nắm được cả bộ máy chính trị để leo lên chức vụ Tổng bí thư, vị cựu Thủ tướng bỗng nhiên tái xuất đầy khí thế, được đích thân trao tặng Huân chương Sao Vàng, thứ huân chương mà Đảng vẫn coi là cao quý bậc nhất.
Nhận huân chương xong, Dũng ngang nhiên trở lại chính trường như chưa hề rời xa, thậm chí còn khiến các lãnh đạo cấp cao cũng phải dè chừng phần nào. . Và thế là sự nghiệp chính trị của các “cậu ấm” họ Nguyễn cũng thuận buồm xuôi gió. Không cần chen lấn, không cần tranh đấu, con đường đã được trải thảm đỏ từ trước. Việc còn lại chỉ là… bước lên.
Dân thì vẫn nghe ra rả về các thông tin tuyên giáo rằng quy trình bầu cử đều đảm bảo tính nghiêm minh, công bằng, do "ý đảng lòng dân". Thế nhưng nhìn vào trường hợp này, nhân dân ai cũng chỉ biết cười khổ vì cứ đà này, đất nước đang lâm nguy thực sự.
Cuối cùng, xin chúc mừng. Cha đã “trở lại”, con đã “lên hàng”. Gia đình sum họp, sự nghiệp thăng hoa. Còn chuyện công bằng, minh bạch, hay cơ hội cho những người không có “lý lịch vàng”, thôi thì để khóa sau… bàn tiếp.
Có một điều mà ít ai ngờ tới, kể cả trong nội bộ ban Tuyên giáo, là việc ông Chính đã phải từ giã cuộc chơi, đi cùng với ông Lương Cường.
Trước hội nghị, không ít tin đồn cho rằng có một liên minh được lập ra giữa phe Quân đội do Phan Văn Giang dẫn dắt và phe Hà Tĩnh – Thanh Hóa với đại diện là Trần Cẩm Tú và Phạm Minh Chính, với mục tiêu là “nốc ao” Tô Lâm và giành ghế A1.
Tuy nhiên, một lần nữa, Tô Lâm chứng minh bản thân không phải là tay mơ trong cuộc chơi này với khả năng “chia bài” đến mức điêu luyện của mình. Nhìn vào kết quả, Trần Cẩm Tú và Phan Văn Giang tiếp tục được giữ lại, nhưng Phạm Minh Chính và Lương Cường phải ra đi, chứng tỏ đã có một sự thỏa thuận “nhẹ nhàng” dưới sức ép từ phe Hưng Yên.
Rõ ràng, số đông không có nghĩa là có sức mạnh, điều này đã được chứng minh khi Tô Lâm hạ liên tiếp tứ trụ, gồm Huệ, Phúc, Thưởng và cả Mai, để lấy ghế từ tay Tổng Trọng. Tô Lâm rất sõi trong việc ly gián và “đột phá” những liên minh chính trị vững chắc, vì trong tay ông ta luôn có “cỗ máy tình báo” của Bộ Công an, sẵn sàng dùng chiêu “đốt lò” để hạ những mục tiêu khó.
Tinh vi hơn, trong số được giữ lại của Bộ Chính Trị, thì Nguyễn Duy Ngọc và Lương Tam Quang lại là cánh tay đắc lực của Tô Lâm, trong khi đó, bên cạnh Phan Văn Giang và Trần Cẩm Tú gần như đã hết quân. Đây rõ ràng là “đóng cửa bắt gà”, đưa Giang và Tú vào trong cái “cũi” mang tên Bộ Chính Trị, kẹp chặt để hết đường cựa quậy rồi chặt hết tay chân, rồi thì cũng tự giác “xin thôi vì sức khỏe”.
Quả thật, gừng càng già càng cay, không ồn ào, gióng trống khua chiên, nhưng Tô Lâm vẫn chứng tỏ đang làm chủ “cuộc chơi”.
NGHỊ ĐỊNH 46: ĐẢNG QUYẾT, DÂN LIỆT, TUYÊN GIÁO Ở ĐÂU?
Hàng trăm tấn hàng hóa bị ách tắc tại cửa khẩu, hàng tỷ đồng hàng hóa bị thiệt hại vì chậm trễ, chi phí để xử lý lên đến tỷ đồng, những con số biết nói đáng sợ này, hậu quả của Nghị định 46, được Tuyên giáo giải quyết trong vài chữ “cần thiết nhưng chưa đúng lúc”. Trong lúc doanh nghiệp khó khăn, xã hội náo loạn, chỉ vì chữ ký “vô tâm” của những con người mang danh lãnh đạo, thì được Tuyên giáo bao biện chỉ bằng vài chữ “lỡ rồi”.
Hàng trăm tỷ của nền kinh tế, tiền vốn của doanh nghiệp, những vấn đề dân sinh, xã hội, sao mà qua ngòi bút của Tuyên giáo, nó nhẹ thế! Trong khi Thủ Chính tặng nhà xây lại do cái thủy điện xả lũ thì được ca ngợi như “công ơn cha mẹ”, vậy mà chỉ một chữ ký thổi bay trăm tỷ tiền vốn của dân, gây hậu quả lớn lên xã hội, thì chỉ được coi là thiệt hại nhỏ, lẽ đương nhiên! Cuối cùng thì “huề cả làng”!
Rồi đây, Tuyên giáo lại tiếp tục “bổn cũ soạn lại”, ca ngợi cán bộ đã không quản khó nhọc để giải quyết hậu quả của Nghị định 46, giống như “làm một bãi” rồi quay lại dọn thì cho là đáng khen, tận tụy. Sau cuối, chỉ có tiền của dân còn rất nhiều, mặc sức cho cán bộ thử!
Nghị định 46 về an toàn thực phẩm như “sao quả tạ”, giáng vào không chỉ nền kinh tế, mà hơn hết, vào đầu của người dân đã khổ nay còn khổ hơn. Hàng loạt lô hàng có nguy cơ “treo” tại cửa khẩu, còn doanh nghiệp thì như bị trời giáng, hoa mắt chóng mặt không biết phải làm sao trước các quy định “trời ơi đất hỡi” này.
Chia sẻ từ một doanh nghiệp có hàng đang bị kẹt lại, nếu không được thông quan sớm, số hàng thực phẩm đông lạnh của công ty có nguy cơ thành phân bón cho đất, vì chỉ cần trễ vài giờ hoặc vài ngày, thì chất lượng sản phẩm đã giảm sút nghiêm trọng và người mua cũng ngại nhận hàng.
Không chỉ doanh nghiệp, mà chính người dân cũng sẽ bị cái Nghị định 46 này làm một cú “nổ đom đóm xuân”. Hàng tấn hàng kẹt lại tại cửa khẩu, gây nên tình trạng khan hiếm hàng hóa tiêu dùng trong nước, đội giá, nâng giá và đầu cơ là điều tất yếu. Suốt một năm đi làm để dành được vài đồng, nay giá tiêu dùng, hàng hóa tăng vọt, thì người dân chỉ có nước “nghỉ ăn Tết” thì mới mong sống tiếp với đồng tiền ít ỏi còn lại.
Mùa xuân của Đảng, mùa xuân của Cách mạng, nhưng không phải là mùa xuân của nhân dân. Tết này “chua hẳn” Tết xưa/ Nhân dân hụt hẫng, lưa thưa điêu tàn.
THỦ CHÍNH: “6 RÕ” HAY 6 MỊT MỜ”?
Thủ Chính yêu cầu các bộ, ngành và địa phương quán triệt phương châm hành động "1 mục tiêu, 2 bảo đảm, 3 có, 4 không, 5 hóa và 6 rõ", trong đó 6 rõ gồm: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả. Xem chừng chỉ cái này thôi, thì đã gọi là khó hơn lên “thiên đường”! Tại sao vậy?
Có bao giờ công trình bị chậm trễ, đội vốn hay dự án bị rút ruột,…mà dân thấy ông lãnh đạo cấp cao nào đứng ra chịu trách nhiệm đâu. Thế mà khi cắt băng khánh thành, đọc báo cáo thành tích, thì ai cũng tranh nhau có phần, đến nỗi chẳng ai biết ai. Coi bộ việc “rõ người” khó rồi!
Việc nhẹ thì các cán bộ tranh nhau làm, như ngồi bàn “vẽ bánh”, chỉ tay năm ngón, hô khẩu hiệu, mấy cái đó cán bộ rành lắm. Ấy vậy mà khi chỉ đạo hiện trường, làm cho ra kết quả, thì ai cũng bặt tăm, “việc khó có dân” từ đấy mà ra!
Cầu sập, đường nứt, vỡ đê, thì tất cả vẫn do trời. Trời ơi! Trách nhiệm nếu không phải do tập thể thì cũng là do trời, đời nào mà thấy ông nào đứng ra chịu trách nhiệm cho mấy cái sai phạm của cấp dưới hay bản thân.
Một cái dự án, muốn được cấp phép, thì phải đi qua “ngóc ngách ngõ hẻm” các bộ ngành chức năng, một cửa nhưng nhiều bàn, đủ thứ con dấu. Một dự án, mà có tới chục đoàn kiểm tra, ông nào mặc ông nấy ngó nghiêng rồi ra về với tay đầy phong bì.
Và vì thế mà dân cũng chẳng rõ khi nào, lúc nào, và kết quả từ mấy cái “bánh vẽ” của lãnh đạo, tiền thuế của mình được dùng ra sao, chỉ biết trông vào mấy câu hứa qua mấy nhiệm kỳ, mỗi ông hứa một nẻo, làm một đằng.
Có lẽ điều đầu tiên Thủ Chính cần làm và làm ngay, nếu muốn Đất nước phát triển, đó là dạy cho mỗi Đảng viên chỉ cần biết liêm sỉ với bản thân và với dân , thế là đủ!
Nói về cái tai ương của Thủ Chính vừa ban cho dân ta mang tên “Nghị định 46”, mượn danh nghĩa là kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm, nhưng lại làm cho cả xã hội nhốn nháo bất an, kẻ chạy xuôi, người chạy ngược, đến có người còn than “cuối năm cũng không yên”. Vâng, đó chính là tai họa của Đảng úp cho dân! Vậy mà đến khi gỡ bỏ sau khi đã có thiệt hại, thì Đảng lại ca ngợi đó như một thành tựu vì đã “lắng nghe nhân dân”.
Ông Tư bán trà đá ngoài đầu ngõ nói: “Nó đến trước cửa nhà bây, nó làm một bãi, bây ra chửi thì nó dọn, rồi phải cảm ơn rồi đưa tiền cho nó. Từ nay đứa nào nói về cái bãi đó của nó, nó phạt.” Vâng, ai cũng biết “nó” là ai. Ra văn bản, nghị định, làm xã hội bất an, nhân dân thì nhốn nháo lo mất Tết, vật giá chi phí thì leo thang, còn doanh nghiệp mất trăm tỷ, Đảng làm “một bãi” cho dân dọn, rồi dân phải biết ơn Đảng. Đôi lúc, biết “bãi” đó có mùi, cũng là thành tựu cách mạng to lớn chăng?
Ở cái xứ Đông Lào, Đảng đi từ luật này đến nghị định kia, coi như là những chiến thắng vẻ vang sau khi lọt hầm mấy bận. Còn dân đi theo Đảng, không sụp hố thì cũng lo bị úp sọt, vinh quang chỗ gì?
Có một sự khác biệt lớn giữa tự do báo chí ở một nước văn minh và tự do báo chí trong khuôn khổ ở xứ Đông Lào.
Một văn bản, một quyết định trước khi được thi hành, thường phải được đem ra thảo luận công khai, có sự góp mặt của các chuyên gia, báo chí đồng thuận cũng như phản đối, mỗi bên một lẽ và Chính phủ phải căn cứ vào đó để quyết định tiếp. Còn “tự do trong khuôn khổ”, một văn bản được đưa lên báo thảo luận, gần như chắc chắn sẽ được thông qua, bởi chẳng ai dám góp ý, mà có góp ý thì báo cũng chẳng dám đăng, cả người nói lẫn người viết đều bị “chụp mũ”.
Còn khi đưa vào thi hành, báo chí có quyền chỉ trích về những khuyết điểm, thay mặt nhân dân lên tiếng để ngăn chặn những hậu quả tiêu cực. Nói lên những điều sai trái, những bất cập và thậm chí truy cùng trách nhiệm của người ký văn bản, đó là trách nhiệm của báo chí. Nhưng ở xứ Đông Lào, báo chí lại là công cụ “tô son” cho thành tựu của Nhà nước, Đảng đã quyết thì chỉ có đúng, hoặc nếu “sai”, thì người tố cáo sẽ đi tù. Còn nhân dân thì gánh chịu toàn phần hậu quả của những sai lầm đó.
Khác biệt là như vậy, Nghị định 46 chỉ là một ví dụ. Khi nhân dân kêu gào điêu đứng, thì báo chí im bặt, xoay sang “nói nhẹ”, “nói theo định hướng” để vui lòng quan trên. Để rồi khi thiệt hại tiền trăm tỷ, Tuyên giáo chỉ định hướng vài câu “sai lầm khách quan”, thế là cái trách nhiệm của kẻ ký, hiển nhiên “trong veo” và nhẹ tênh.
NGƯỜI LÃNH ĐẠO QUỐC GIA PHÁT BIỂU CẦN SÁT VỚI THỰC TẾ!
Khi phát biểu tại Đại học Columbia, Hoa Kỳ, Chủ tịch nước Tô Lâm tuyên bố rằng "Con đường phát triển của Việt Nam không thể tách rời xu hướng chung của thế giới và nền văn minh nhân loại." Tôi viết những dòng này với tư cách một người Việt Nam bình thường, mong đất nước mình ngày càng tốt hơn để có thể hòa nhập với thế giới văn minh tiến bộ như TBT Tô Lâm đã phát biểu.
Nhiều năm qua, người dân vẫn mong được sống trong một xã hội nơi tiếng nói của họ được tôn trọng, và tương lai đất nước được quyết định một cách minh bạch. Sự ổn định và phát triển bền vững chỉ có thể có khi chính quyền nhận được sự đồng thuận thật sự của nhân dân. Một con đường thay đổi ôn hòa, tránh xung đột, là điều nhiều người mong mỏi. Tôi tin rằng khi người Việt Nam được tin tưởng và lắng nghe, đất nước sẽ mạnh hơn và đoàn kết hơn.
TBT Tô Lâm đã từng so sánh Singapore với VN vào những năm 60, là một nước kém phát triển hơn VN rất nhiều, nhưng hiện nay bình quân đầu người của Singapore là khoảng 90.500 đô la/năm; còn Việt Nam 4.500 đô la/năm, nghĩa là Singapore hơn VN 20 lần. Sở dĩ họ được như vậy là nhờ lãnh đạo họ chọn hòa nhập thực sự vào nền văn minh thế giới, mở cửa đón nhận những giá trị nền tảng dành cho người dân trong một đất nước tự do.
Giả sử chỉ số phát triển của Singapore là 0%, tức đứng chựng lại, không phát triển gì thêm nữa, còn Việt Nam tiếp tục phát triển 5%, thì tới 62 năm sau Việt Nam mới đạt mức như Singapore bây giờ là 90.500 đôla. Đây là một sự so sánh để chúng ta thấy rõ thiệt thòi mà đất nước, người dân phải chịu nếu VN vẫn giữ những giáo điều CS như trước đây.
Với tinh thần đoàn kết xây dựng đất nước mỗi ngày một tốt đẹp và tiến bộ, mọi người Việt Nam sẽ không còn phải tha phương cầu thực như hiện nay. Và các thế hệ con cháu sẽ vô cùng hãnh diện mình là người Việt Nam.
"Con đường phát triển của Việt Nam không thể tách rời xu hướng chung của thế giới và nền văn minh nhân loại." Tô Lâm đã nói như thế và mong ông ấy giữ lấy lời!
BẮP GIÀ
Vietjet chỉ có 64 máy bay Airbus nhưng có tới 300 chiếc Boeing! Ngầu nhất là đặt mua tới 300 chiếc trong vòng 4 năm!
Có ai biết những chiếc Boeing này đang vận hành ở các đường bay nào không?
Nhìn hình ảnh anh Quyết ra tù, mặt rạng rỡ hồng hào và béo tốt, thì cũng không khỏi chua xót cho những dân oan, và trong đó có cả những cựu chiến binh, từng là nạn nhân của Quyết. Vâng, kỷ nguyên vươn mình, tội phạm đổi vai, nhân dân thành “chống phá”!
Có những thứ, chỉ cần tai nghe, mắt thấy là cảm nhận được, không cần bất kỳ câu chữ, lời nói rót mật để diễn tả. Cái cách mà Quyết ra tù và tái xuất, oai phong sải bước trong nhà ga T3 đến vui vẻ tay bắt mặt mừng cùng các lãnh đạo, thì đủ thấy Quyết đã được tô vẽ như một vị “anh hùng” sa cơ, nay trên hành trình tìm thấy lại ánh sáng hào quang năm xưa.
Những thứ đó khác hẳn với hình ảnh nhếch nhác của các nạn nhân FLC, phụ nữ cầm băng rôn, cụ già chống gậy, còn đèo bồng cả trẻ nhỏ để đòi những đồng tiền đổi bằng xương máu bị hắn lừa, họ đi trong những ánh mắt hình “viên đạn”, sẵn sàng ra tay bắt bớ lập công của “đầy tớ nhân dân”, xin được nhắc lại là trong cái đoàn người rệu rã đó, có những người từng cầm súng khi đám “đầy tớ” vẫn chưa mặc tã.
Một bên là hình ảnh hào quang của bậc “vĩ nhân kinh tế”, bên còn lại thì như “tàn quân bẩn thỉu”, làm xấu “văn minh Thủ đô”. Còn thời Đảng nói “chiến binh”, hết thời Đảng nói “dân gian chiếm đường”.
VIỆC MỚI BỘ NGOẠI GIAO: QUAN NGẠI “GIÙM”!
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao, Phạm Thu Hằng (chị Hằng “ngại”) lên tiếng quan ngại trước việc Hoa Kỳ sẽ áp thuế quan bổ sung đối với hàng hóa của các nước cung cấp dầu cho Cuba. Việt Nam còn “kêu gọi Hoa Kỳ dỡ bỏ ngay các biện pháp bao vây, cấm vận đơn phương chống Cuba”, bày tỏ quyết tâm “khẳng định mạnh mẽ tình đoàn kết, hữu nghị truyền thống với nhân dân Cuba anh em”.
Tình anh em đồng chí của Đông Lào dành cho anh em Cuba thật lớn lao và vĩ đại, để hiện thực hóa tình hữu nghị thắm thiết này, nhân dân Việt Nam mong muốn được gửi những đồng chí lãnh đạo ưu tú của Việt Nam sang nước bạn, đặc biệt là các cán bộ giao thông, điện nước và cả các đại biểu Quốc Hội chuyên mò vàng hửi tiền của dân.
Đảm bảo với tinh thần trách nhiệm cao, các đồng chí sẽ giúp nhân dân Cuba nhận ra chủ nghĩa tư bản không phải là lựa chọn tồi, bởi dưới sự lãnh đạo của các đồng chí Đông Lào thì tệ hơn; và dù kinh tế đói kém, nhưng đảm bảo chỉ sau vài ngày, thì các đồng chí Đông Lào vẫn phát hiện ra “vàng trong Cuba vẫn nhiều”.
TIỀN CỦA NGÂN HÀNG, MẠNG LÀ CỦA DÂN
Mấy hôm nay, ở Gia Lai bỗng có hiện tượng lạ. Vẫn chú công an ấy, áo xanh giầy tây, không còn núp lùm hay đòi kiểm tra hành chính người dân, khuôn mặt “nặng sát khí” được thay bằng nụ cười rất hiền.
Chú cầm cặp, đỗ xe trước cửa, rồi lễ phép xin dân cho vào nhà. Nhẹ nhàng, chú rút ra một xấp giấy tờ, và thật nhẹ nhàng, chú mong bà con giúp công an bắt hai tên cướp ngân hàng đã “thó” 1,8 tỷ trước Tết mà công an cả tỉnh tìm không ra. Nụ cười “công nghiệp” ấy thật khác xa với những cái chỉ tay tháo quát đuổi chợ buổi hôm nào!
Khi dân hỏi thù lao thế nào, thì chú lẳng lặng đi ra xe, gương mặt sa sầm xuống, nụ cười đã tắt hẳn. Chú rồ ga, rồi vút đi không nhìn lại!
Xem chừng dân ta đã thấm thía câu: “Tiền trả ngân hàng, huân chương của công an, tiền thưởng cho cán bộ, dân đen có mỗi cái mạng quèn!”. Quả là, chuyện tốt thì không tới lượt dân, tới với dân thì chắc chắn không tốt!
Cậu bé mặc áo khoác caro, đeo balô Spiderman, đội chiếc mũ len màu xanh có tai thỏ. Đáng lẽ đó chỉ là một buổi chiều bình thường: tan lớp mầm non, về nhà, chạy ùa vào cửa trong hơi lạnh Minnesota. Nhưng ngay ở lối xe chạy trước sân, khoảnh khắc “bình thường” bị cắt phăng: Liam Conejo Ramos, 5 tuổi, bị các đặc vụ liên bang đưa đi — rồi cùng cha xuất hiện ở một cơ sở giam giữ của ICE tận Texas, cách nhà hơn 1.300 dặm.
Một câu chuyện có trẻ em, băng giá, và những tiếng cãi nhau về đúng–sai, hợp pháp–phi pháp. Và giữa mọi tranh luận, điều còn lại là ánh nhìn trống rỗng của một đứa trẻ chưa kịp hiểu thế nào là “thủ tục”, “quyền hạn”, “tị nạn”. Bị đưa khỏi xe đang nổ máy, rồi “giữ cùng cha” tại Texas
Theo giới chức học khu và luật sư của gia đình, Liam bị đưa đi hôm thứ Ba, ngay sau khi trở về từ lớp mầm non tại khu Columbia Heights (vùng ven Minneapolis). Nữ giám đốc học khu cho biết cậu bé bị đưa ra khỏi chiếc xe gia đình đang nổ máy ngay trước nhà.
Gia đình Liam được nói là gốc Ecuador. Luật sư Marc Prokosch phát biểu trong một cuộc họp báo rằng họ đã trình diện với lực lượng biên phòng tại Texas vào tháng 12/2024 để nộp đơn xin tị nạn. Ông nhấn mạnh gia đình đang theo đuổi “con đường pháp lý”, và nói thẳng: “Đây không phải là những người nhập cư bất hợp pháp”, đồng thời cho biết chi tiết kế hoạch xin tị nạn thuộc diện bảo mật nên không thể trình bày sâu hơn.
Hiện Liam và cha — ông Adrian Alexander Conejo Arias — được cho là đang bị giữ tại South Texas Family Residential Center ở Dilley, Texas, một cơ sở ICE dành cho các gia đình.
Hai phiên bản: “dùng trẻ 5 tuổi làm mồi” hay “đứa trẻ bị bỏ rơi”?
Từ đây, câu chuyện tách làm hai dòng sự thật đối đầu nhau.
Phía nhà trường nói đã có người lớn tại hiện trường van xin để họ đưa đứa trẻ vào nhà chăm sóc nhưng bị từ chối. Nữ giám đốc học khu còn mô tả một chi tiết gây sốc: một đặc vụ “dẫn cậu bé đến cửa” và bảo cậu gõ cửa xin vào nhà nhằm xem còn ai ở trong — điều mà bà cho rằng giống như “dùng một đứa trẻ 5 tuổi làm mồi”.
Ngược lại, cơ quan di trú phản bác mạnh mẽ trên mạng xã hội: ICE “chưa từng” dùng trẻ em làm mồi và khẳng định “đứa trẻ bị ABANDONED (bỏ rơi)”. Bộ An ninh Nội địa cho biết mục tiêu chính là người cha. Theo lời họ, khi lực lượng đến bắt, người cha “chạy bộ bỏ trốn”, để lại con; họ nói đã nhiều lần cố gắng yêu cầu người mẹ ra nhận con, thậm chí trấn an rằng sẽ không bắt mẹ nếu ra nhận, nhưng bà từ chối. Cuối cùng, theo cơ quan liên bang, người cha muốn con ở lại với mình, và họ đưa cả hai đi cùng nhau, nhấn mạnh “ưu tiên là an toàn của đứa trẻ”.
Trong khi đó, phía người hỗ trợ gia đình lại kể một nỗi sợ rất “đời”: mẹ của Liam hoảng loạn vì thấy đặc vụ đứng trước cửa. Mục sư Sergio Amezcua nói người mẹ đang mang thai và còn một con trai tuổi thiếu niên. Hàng xóm khuyên bà đừng mở cửa vì lo bà cũng sẽ bị giữ.
Giữa hai phiên bản ấy, câu hỏi làm công chúng nghẹt thở không hẳn là ai thắng lý trên giấy tờ, mà là: vì sao một tình huống có thể xử lý theo hướng “giao đứa trẻ cho người thân/nhà trường” lại trượt sang hướng đưa thẳng một em bé 5 tuổi vào guồng máy giam giữ?
Trường học thành “tuyến đầu”: nhiều học sinh khác cũng bị đưa đi
Vụ Liam không đứng một mình. Học khu nói đây là đứa trẻ thứ tư trong khu vực bị ICE đưa đi chỉ trong khoảng hai tuần.
Cũng trong ngày thứ Ba, một học sinh 17 tuổi trên đường đến trường bị các đặc vụ có vũ trang, che mặt bắt đi khi không có phụ huynh đi cùng; nhà trường mô tả em bị kéo ra khỏi xe và đưa đi. Trước đó, ICE vào căn hộ của một nữ sinh 17 tuổi và mẹ em, cả hai bị tạm giữ. Một bé gái 10 tuổi lớp 4 bị đưa đi cùng mẹ trên đường tới trường cách đó hai tuần, đến nay được nói vẫn ở một cơ sở giam giữ tại Texas.
Giám đốc học khu nói lực lượng liên bang còn xuất hiện quanh trường, thậm chí có lúc “đi theo xe buýt”, khiến “không còn cảm giác bình thường” trong sinh hoạt học đường. Với phụ huynh, điều ám ảnh nhất không chỉ là nỗi lo thủ tục pháp lý, mà là cảm giác: con mình có thể biến mất ngay trên đường tới lớp.
JD Vance lên tiếng: “Không lẽ để đứa trẻ chết cóng?”
Trong chuyến thăm Minneapolis, Phó Tổng thống JD Vance bảo vệ hành động của lực lượng liên bang. Ông nói ông cũng là cha của một bé trai 5 tuổi và hiểu phản ứng ban đầu: “Làm sao lại bắt một đứa trẻ 5 tuổi?” Nhưng ông lập luận rằng mục tiêu là người cha; người cha chạy; vậy lực lượng phải làm gì trong giá lạnh — “để đứa trẻ chết cóng” hay bỏ qua việc bắt người ở lại Mỹ bất hợp pháp?
Phát biểu này ngay lập tức khoét sâu một rãnh chia đôi dư luận: một bên nhìn thấy bài toán thực thi pháp luật trong điều kiện thời tiết nguy hiểm; bên kia nhìn thấy một sự “bình thường hóa” việc trẻ em bị cuốn vào chiến dịch trục xuất.
Dilley: “trung tâm gia đình” hay nhà giam mềm?
Dilley được mô tả là nơi giam giữ mang tính “cư trú” cho gia đình: những dãy nhà dạng trailer màu beige, có không gian thư viện, phòng gym, lớp học; trẻ em từ sơ sinh tới tuổi teen có thể ở đó cùng cha/mẹ.
Nhưng dù hình thức là “cơ sở gia đình”, bản chất vẫn là bị giữ lại, bị tách khỏi nhịp sống, khỏi trường lớp, khỏi căn nhà và cộng đồng quanh mình. Các luật sư, nhà hoạt động nhiều năm qua từng nêu lo ngại về điều kiện và tác động tâm lý của việc giam giữ trẻ em — đặc biệt là khi trẻ không hề là đối tượng phạm tội, chỉ là người bị kéo theo trong một cuộc bắt giữ người lớn. Câu hỏi còn treo: luật pháp có thể đúng, nhưng cách làm có cần phải lạnh lùng đến vậy?
Câu chuyện của Liam bị đẩy qua lại giữa các câu chữ “hợp pháp”, “đúng quy trình”, “abandoned”, “bị dùng làm mồi”. Nhưng trong con mắt công chúng, có một sự thật giản dị hơn mọi thông cáo: một đứa trẻ 5 tuổi đã rời sân nhà ở Minneapolis và kết thúc ở một cơ sở ICE tại Texas.
Nếu mục tiêu thật sự là “an toàn của đứa trẻ”, vì sao lời đề nghị để người lớn tại hiện trường hoặc nhà trường chăm sóc lại không thành? Nếu lo “trẻ chết cóng”, vì sao lựa chọn duy nhất lại là đưa trẻ vào quy trình giam giữ liên bang? Và nếu gia đình đang theo đuổi con đường xin tị nạn, vì sao phần “pháp lý” lại phải trả giá bằng phần “trẻ thơ”?
Ở Minnesota mùa này, băng giá không chỉ nằm trên mặt đường. Nó nằm cả trong cách mà một xã hội tranh cãi về biên giới của lòng nhân — khi đối diện với một chiếc mũ thỏ xanh và đôi mắt của đứa trẻ chưa kịp hiểu vì sao mình phải đi xa đến thế.
Khoảng 9 giờ sáng, trên đoạn Nicollet Avenue (Eat Street) – nơi thường ngày chỉ có mùi đồ ăn đa văn hóa và tiếng xe cộ – bỗng biến thành một hiện trường lạnh buốt. Còi xe, tiếng huýt sáo phản đối, camera điện thoại giơ lên dày đặc. Giữa khung cảnh ấy, Alex Pretti, 37 tuổi, đứng trên đường như một người “giữ nhịp” giao thông: một tay cầm điện thoại ghi hình, tay kia ra dấu cho xe chạy.
Chỉ vài phút sau, cuộc đối đầu leo thang nhanh đến mức khó tin: xịt hơi cay, giằng co, một “đống người” nhào xuống mặt đường phủ tuyết. Và rồi – trong đúng khoảnh khắc mà nhiều người nói là “mắt thường không kịp hiểu” – tiếng hô “he’s got a gun!” vang lên… ngay trước khi loạt đạn nổ. Phân tích video: súng bị rút khỏi thắt lưng trước khi nổ súng
Theo phân tích video, một sĩ quan liên bang mặc áo khoác xám được nhìn thấy thò tay vào vùng thắt lưng của Pretti giữa lúc nhiều người đang ghì chặt anh xuống đất, rồi rút ra một khẩu súng trông tương tự khẩu súng mà Bộ An ninh Nội địa (DHS) nói Pretti mang theo.
Điểm khiến dư luận “đứng hình” là: người mặc áo xám ấy trước khi lao vào đám đông thì tay không, nhưng chỉ ít khung hình sau đã cầm súng và bước nhanh ra khỏi vòng xô đẩy. Chỉ hơn một giây sau khi người này rời khỏi “điểm nóng” với khẩu súng trên tay, phát đạn đầu tiên vang lên, rồi thêm ít nhất 9 phát nữa trong chuỗi âm thanh như xé toạc buổi sáng.
Trong toàn bộ những video, Pretti không được thấy đang cầm hay chĩa súng; trước đó anh được thấy cầm điện thoại. Cũng chưa rõ người rút súng có kịp thông báo cho các sĩ quan khác rằng vũ khí đã được lấy ra hay không. Sự mơ hồ này kéo theo một câu hỏi lạnh người: nếu súng đã bị lấy khỏi người Pretti, vì sao vẫn có loạt đạn? Hai câu chuyện đối nghịch: “tự vệ” hay “không thể biện minh”?
Phía DHS, phát ngôn viên Tricia McLaughlin nói các sĩ quan “cố tước vũ khí nhưng nghi phạm chống trả dữ dội”, và một đặc vụ đã bắn “để tự vệ” vì lo sợ cho tính mạng mình và đồng đội. DHS cho biết nhân viên y tế đã can thiệp nhưng Pretti được xác nhận tử vong tại chỗ.
Trong khi đó, Giám đốc Cảnh sát Minneapolis Brian O’Hara nói Pretti được tin là chủ súng hợp pháp và có giấy phép mang theo. Cựu ủy viên cảnh sát Philadelphia/Washington DC Charles Ramsey – trong vai trò chuyên gia phân tích – lại nhận xét thẳng: nhìn những gì thể hiện trên video, vụ nổ súng này “không giống một vụ bắn chính đáng”; ông nhấn mạnh hình ảnh nạn nhân nằm sấp/áp sát mặt đất mà vẫn bị bắn tiếp.
Đáng chú ý, chỉ ít lâu sau vụ nổ súng, Tổng thống Donald Trump và một số quan chức liên bang đăng hình một khẩu súng mà họ nói thuộc về Pretti; DHS cũng công bố ảnh khẩu súng được nói là thu tại hiện trường. Họ dựa vào việc có “hai băng đạn” để suy luận đây là tình huống “muốn gây sát thương tối đa”, thậm chí gán động cơ “tàn sát lực lượng chấp pháp” – nhưng phía phản biện cho rằng đó là suy diễn không chứng cứ, và chính video mới là thứ khiến lập luận ấy lung lay.
Chuỗi sự kiện trước phát đạn: xô đẩy, xịt hơi cay, quật ngã
Các video cho thấy căng thẳng bùng lên quanh một hoạt động của lực lượng liên bang được mô tả là “nhắm mục tiêu” một người nhập cư không giấy tờ bị truy nã vì “hành hung bạo lực”. Có lời kể rằng người bị truy đuổi chạy vào một tiệm bánh donut gần đó; người trong tiệm khóa cửa, lực lượng truy đuổi không vào được và gọi chi viện.
Bên ngoài, đám đông tụ lại, thổi còi phản đối, bấm máy quay. Pretti được nhìn thấy vừa ghi hình vừa lớn tiếng nhắc một sĩ quan “đừng đẩy họ ra giữa dòng xe”. Rồi một sĩ quan xô một phụ nữ ngã xuống đường. Pretti bước vào giữa hai người. Một chất kích thích hóa học được xịt thẳng vào Pretti; anh bị kéo quỵ xuống. Nhiều sĩ quan lập tức áp sát, ghì người, đè xuống mặt đường. Có góc quay cho thấy một sĩ quan dường như ra đòn khi Pretti đang ở dưới.
Đúng trong “nút thắt” ấy, người áo khoác xám xuất hiện, rút một vật giống súng từ vùng thắt lưng. Và ngay sau đó, tiếng súng nổ.
Một chi tiết kiểu “hậu trường hiện trường” lại càng làm dày thêm nghi vấn: khoảng một phút sau khi Pretti nằm bất động, có tiếng một sĩ quan hỏi “súng đâu?”, rồi người áo khoác xám trả lời: “Tôi giữ súng.”
Minneapolis “chấn động tháng 1”: cái chết thứ hai liên quan chiến dịch trấn áp nhập cư
Vụ Alex Pretti là cái chết thứ hai trong tháng ở Twin Cities được liên hệ với chiến dịch truy quét nhập cư tăng tốc mạnh. Trước đó, ngày 7/1, một công dân Mỹ tên Renee Good bị bắn chết trong một vụ nổ súng liên quan lực lượng liên bang; một tuần sau, một sĩ quan ICE bắn bị thương một người đàn ông Venezuela ở chân tại Minneapolis.
Bối cảnh ấy khiến cái chết của Pretti không chỉ là một “hồ sơ hình sự”, mà thành một mồi lửa chính trị: biểu tình, giận dữ, và cuộc tranh luận về cách lực lượng liên bang hành xử giữa khu dân cư.
Lệnh tòa giữ chứng cứ: cuộc giằng co quyền điều tra
Sau vụ việc, một thẩm phán Minnesota đã ban hành lệnh tạm thời, yêu cầu các cơ quan liên bang (bao gồm DHS) không được phá hủy hay chỉnh sửa bất kỳ chứng cứ nào liên quan vụ nổ súng; lệnh này bao gồm cả chứng cứ bị lấy khỏi hiện trường hoặc rơi vào “quyền kiểm soát độc quyền” của liên bang. Một phiên điều trần được ấn định vào thứ Hai lúc 2 giờ chiều tại St. Paul.
Việc tòa phải can thiệp sớm như vậy cho thấy: cuộc điều tra không chỉ là “ai đúng ai sai”, mà còn là “ai giữ bằng chứng, ai nắm quyền kể câu chuyện”.
Alex Pretti là ai: y tá ICU của bệnh viện VA, người “muốn tạo khác biệt”
Theo gia đình và đồng nghiệp, Alex Pretti làm y tá khoa Hồi sức tích cực (ICU) tại bệnh viện VA ở Minneapolis khoảng 5 năm – nơi anh chăm sóc các cựu chiến binh. Người thân kể anh là người hiền, sống có trách nhiệm, muốn làm điều tử tế cho cộng đồng và cho những bệnh nhân mang trên mình di chứng chiến tranh.
Có thông tin rằng Pretti bắt đầu tham gia các cuộc phản đối thực thi nhập cư sau vụ Renee Good. Cha anh nói gia đình từng dặn: cứ phản đối, nhưng đừng đối đầu trực diện – “hãy cẩn thận”. Rốt cuộc, lời dặn ấy trở thành một câu nhói buốt: anh vẫn ngã xuống giữa phố, khi tay còn cầm điện thoại. Những câu hỏi còn treo lơ lửng
Ai bắn phát đạn đầu tiên? Vì sao loạt đạn tiếp tục khi video cho thấy khẩu súng đã bị rút khỏi người Pretti ngay trước đó? Người lấy súng có kịp báo cho đồng đội hay không – hay sự “quá đông, quá chật” đã biến một tình huống thành cơn hoảng loạn dây chuyền?
Trong một thành phố từng chứng kiến quá nhiều khoảnh khắc định mệnh, câu chuyện Alex Pretti giờ không chỉ là câu chuyện của một người đàn ông gục xuống. Nó là câu chuyện về cách quyền lực vận hành trong vài giây ngắn ngủi – và cái giá của vài giây ấy có thể là một mạng người, một cộng đồng phẫn nộ, và một niềm tin bị rạn vỡ.
ThầyVũ Hoàng Phú (Phú Tử) bị khởi tố tội “Gây rối trật tự công cộng” trong phiên toà xét xử cựu công an Lưu Quang Trung, người đã đánh ch ết anh trai Phú Tử.
Xin nói thẳng “Tay ai đứt thì người đó đau”, có nỗi đau nào khi người nhà bị ra tay bởi dã man bởi một gã côn đồ trong màu áo công an. Nếu có chăng, thì đó là cái đánh của sự phẫn uất, cái mà chính một bản án cũng không thể bù đắp nổi.
Đành rằng, mất người thân thì có phút kích động, nhưng hành động của thầy Phú Tử xét đến cùng thì chẳng gây hại gì cho cam. Ai cũng rõ, việc khởi tố chẳng qua là công an trả thù thầy do các buổi phát trực tiếp trên mạng xã hội thu hút đông đảo người xem và bức xúc với ngành công an.
Pháp luật không kể tình thân, pháp luật phải vô tư, công bằng, nhưng lại không thể mang người chết oan trở về với người thân, lại càng không thể khiến tên hung thủ trả một cái giá xứng đáng với cái m áu lạnh của gã. Thì hành động của thầy Phú, chỉ là tìm lại sự cân bằng cho một cán cân đã bị lệch bởi tiền và quyền.
Sáng 16/1, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức lễ ra mắt ứng dụng di động Tuyên giáo và Dân vận. App Tuyên giáo kỳ vọng sẽ thực hiện chức năng “loa phường” của Tuyên giáo trong kỷ nguyên 4.0.
Tại buổi lễ, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tự hào, việc ra mắt ứng dụng di động không chỉ là sự kiện công nghệ, mà là minh chứng cụ thể cho sự đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong kỷ nguyên số.
Trước đó, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng từng rầm rộ quảng cáo cho hai đứa con tinh thần mạng xã hội “Ma dê in Việt Nam” là GAPO và LOTUS. Nhưng tiếc thay, tuy là “con cưng”, đầu tư nghìn tỷ nhưng vẫn phải chung số “yểu mệnh” từ khi ra mắt. GAPO thì đi nhanh, còn LOTUS đến nay vẫn thoi thóp với sứ mệnh chính trị của mình, rút ống thì không nỡ, thế nào cũng có ông “vào lò”, còn để thì nuôi không nổi.
App Tuyên giáo rồi cũng sớm chung số phận với những “đàn anh” của mình, khai trương cho to, nhưng âm thầm đóng cửa!
Đại tướng Trịnh Văn Quyết, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, trả lời báo chí về hoạt động Tuyên giáo trong thời gian tới, đặc biệt nhấn mạnh việc “Nói để dân hiểu, làm để dân tin”.
Những gì Tuyên giáo nói, dân đen đều hiểu. Một công trình, tượng đài được Tuyên giáo dựng lên, là nhân dân hiểu ngân sách sắp phải mất nghìn tỷ, rồi mấy quan lại có thêm vài cái biệt phủ, xe sang. Hay đằng sau những bảng thành tích “sáng chói” như mơ của mấy ông lãnh đạo, là tương lai mờ mịt của địa phương đó.
Có ông lãnh đạo Tỉnh nọ, lúc mới lên thì hứa hẹn trăm điều, nhưng khi làm thì không được bao nhiêu. Công trình nghìn tỷ thì quan cho đắp chiếu, duyệt dự án trăm tỷ, nhưng quá nửa là cho cán bộ “cắn” và “đớp”, còn lại chỉ có mỗi “bê tông cốt tre” cho dân xài. Vẽ cho dân một cái bệnh viện hoành tráng, cuối cùng thành ra “chuồng bò cấp cao”.
Hay như Thủ Chính, mặt tươi cười, tay cầm tờ giấy hô vang GDP tăng trưởng vượt chỉ tiêu, nhưng lại không nhìn xuống xem dân đen còn đang lóp ngóp giữa vòng xoáy bão giá và thất nghiệp. Báo cáo là của quan, còn sống là trách nhiệm của dân.
Dân họ hiểu, hiểu rằng nói một đàng, làm thì một nẻo, hiểu quá để không dám tin!
TRUMP CHỐNG CHIẾN TRANH , KHÔNG CAN THIỆP VÀO NỘI BỘ CỦA NƯỚC KHÁC , CHỈ LÀ HUYỀN THOẠI
Donald Trump nhiều lần hứa với cử tri rằng :
- Ông sẽ không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác, ủng hộ đường lối :
-“ Nước Mỹ trên hết” và chấm dứt các cuộc chiến tranh kéo dài tốn xương máu và tiền bạc của Mỹ.
Tuy nhiên, hành động và tuyên bố của ông thường mâu thuẫn, và trên thực tế , chính quyền của ông đã can thiệp vào các vấn đề chính trị và quân sự của các quốc gia khác.
Trump hứa những gì trong chiến dịch tranh cử ?
Trong các chiến dịch tranh cử, Trump đã đưa ra những lời hứa cốt lõi là giảm bớt sự hiện diện quân sự của Mỹ ở nước ngoài và tránh can thiệp vào các vấn đề quốc tế.
Ngay trong mùa tranh cử 2016 , Trump nổi bật trong số các ứng cử viên sơ bộ của đảng Cộng Hòa bằng cách tự tạo cho mình hình ảnh của một người ngoài cuộc nổi loạn.
Ông liên tục khẳng định rằng :
- " Mình là người duy nhất trong cuộc đua phản đối chiến tranh và can thiệp vào chuyện của thế giới."
Trump tuyên bố rằng :
- Ông đã chống cuộc xâm lược Iraq.
- Ông chỉ trích gay gắt chính sách đối ngoại lưỡng đảng vì chủ nghĩa quân phiệt tai hại trong vài chục năm của họ.
Đối với một quốc gia mệt mỏi vì chiến tranh và khao khát sự thay đổi, điều này đủ để chứng minh rằng Trump khác biệt .
Nhãn hiệu “chống chiến tranh, chống can thiệp ” đã gắn liền với ông và được cử tri ủng hộ.
Tân Giáo hoàng Leo XIV xuất hiện trên ban công Vương cung Thánh đường Thánh Peter tối 8/5. Ảnh: AFP
Kể từ khi Đức Giáo Hoàng Leo XIV – vị giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Mỹ – lên ngôi vào Tháng Năm, 2025, mối quan hệ giữa Tòa Thánh Vatican và Tòa Bạch Ốc dưới thời Tổng Thống Donald Trump bắt đầu bước vào giai đoạn căng thẳng.
Khi Vatican không thể không lên tiếng
Xuất thân từ Chicago và với kinh nghiệm mục vụ dài năm tại Mỹ Latin, Đức Giáo Hoàng Leo XIV liên tục chỉ trích :
Chính sách nhập cư cứng rắn
- Kế hoạch can thiệp quân sự vào Venezuela cũng như một số khía cạnh ngoại giao của chính quyền Trump.
Những phát ngôn thẳng thắn của Ngài không chỉ phản ánh lập trường truyền thống của Giáo Hội Công Giáo về phẩm giá con người mà còn đánh dấu sự chuyển hướng mạnh mẽ hơn trong cách Giáo Hội Mỹ đối phó với chính quyền hiện tại.
Mới đây, ngày 18 Tháng Mười Hai , Đức Giáo Hoàng Leo XIV bổ nhiệm :
- Giám Mục Ronald Hicks, 58 tuổi, làm tổng giám mục mới của Tổng Giáo Phận New York – một trong những giáo phận quan trọng nhất nước Mỹ, nơi được xem là :
- “ Thủ đô của các tổng giám mục trên thế giới.” (“Archbishop Capital of the World”).
Đây được xem là động thái mang tính biểu tượng cao, thể hiện đường lối quyết liệt hơn của tòa thánh trong vấn đề nhập cư.
Giám Mục Hicks , gốc Chicago như chính Đức Giáo Hoàng Leo XIV, từng có nhiều năm làm việc tại El Salvador và Mexico , nổi tiếng với những cuộc vận động giúp người nghèo và tận tình hỗ trợ trẻ mồ côi và trẻ bị bỏ rơi.
Kinh nghiệm cá nhân với người di cư từ Mỹ Latinh khiến Giám Mục Ronald Hicks trở thành biểu tượng cho cộng đồng Công Giáo Hispanic ngày càng lớn mạnh tại Mỹ.
Việc bổ nhiệm Giám Mục Ronald Hicks diễn ra đúng vào thời điểm chính quyền Trump đẩy mạnh chiến dịch trục xuất hàng loạt và kiểm soát biên giới nghiêm ngặt.
Tân Tổng giám mục Hicks sẽ thay thế Hồng Y Timothy Dolan – tròn 75 tuổi và vừa từ chức theo quy định giáo luật.
Nổi tiếng giao tiếp khéo léo và có mối quan hệ thân thiện với Tổng Thống Trump, Hồng Y Dolan từng chủ trì buổi cầu nguyện tại hai lần nhậm chức của ông Trump (2017 và 2025).
Dưới thời Hồng Y Dolan, Giáo Hội Mỹ gần như luôn né tránh đối đầu trực tiếp các chính sách nhập cư của ông Trump.
Gần đây, Hồng Y Dolan bị chỉ trích dữ dội khi so sánh Charlie Kirk , nhà hoạt động chính trị bảo thủ bị ám sát vào Tháng Chín, với Thánh Phaolô ! (“Pope Leo appoints pro-migrant archbishop of New York, signaling Church’s more robust approach to Trump”/CNN).
Gần 14 năm sau đêm Benghazi rực cháy, Bộ Tư pháp Mỹ bất ngờ công bố một bước ngoặt: Tổng chưởng lý Pam Bondi tuyên bố FBI đã bắt giữ một “nhân vật tham gia then chốt” trong vụ tấn công khủng bố năm 2012 tại Benghazi, Libya. Người bị bắt là Zubayar Al-Bakoush, bị cáo buộc có vai trò trực tiếp trong chuỗi bạo lực đã cướp đi sinh mạng 4 người Mỹ.
Bondi nói đây là món nợ công lý mà Washington “không bao giờ quên”, và nhấn mạnh các cơ quan Mỹ đã bám đuổi vụ việc suốt nhiều năm. Việc bắt giữ diễn ra ở nước ngoài trước khi nghi can được đưa về Mỹ để đối diện tòa án liên bang. Những cáo buộc: giết người, phóng hỏa, âm mưu khủng bố
Theo cáo trạng và thông tin công bố, Al-Bakoush bị truy tố liên quan đến cái chết của Đại sứ Chris Stevens và nhân viên Bộ Ngoại giao Sean Smith, cùng cáo buộc mưu sát đặc vụ an ninh ngoại giao Scott Wickland (bị thương trong cuộc tấn công). Ngoài ra còn có các tội danh như âm mưu, phóng hỏa, và hỗ trợ vật chất cho khủng bố.
Cáo trạng mô tả ông ta bị cho là thành viên của Ansar al-Sharia, nhóm vũ trang Hồi giáo cực đoan từng nhận trách nhiệm về vụ tấn công. Công tố cáo buộc nghi can đã có mặt tại khu phức hợp, thực hiện hoạt động do thám, và tìm cách đột nhập/phá hoại tài sản liên quan đến nhân viên cơ quan ngoại giao Mỹ.
Đêm Benghazi: lửa, khói và 4 sinh mạng Mỹ
Benghazi không chỉ là một địa danh. Với người Mỹ, đó là một đêm dài bị đóng dấu bằng khói đen và tiếng súng. Cuộc tấn công năm 2012 đã khiến Đại sứ Chris Stevens và Sean Smith thiệt mạng trong đám cháy/ngạt khói tại khu nhà chính. Khi những người sống sót rút về một cơ sở gần đó, nơi này tiếp tục hứng đạn và hỏa lực, dẫn đến cái chết của hai cựu Navy SEAL làm nhiệm vụ an ninh: Glen Doherty và Tyrone Woods.
Cuộc săn kéo dài giữa hỗn loạn Libya
Vụ Benghazi bị xem là một trong những cuộc điều tra khó khăn nhất của FBI nhiều năm qua, một phần vì Libya rơi vào bất ổn và chia rẽ kéo dài sau biến động năm 2011. Trước Al-Bakoush, Mỹ từng bắt được Ahmed Abu Khattala (bị kết án và sau đó lãnh án tù dài hạn vì vai trò trong vụ tấn công), và Mustafa al-Imam (bị kết án với mức án gần 20 năm). Việc bắt thêm một nghi can bị truy nã lâu năm vì thế được xem như một “mảnh ghép” mới trong hồ sơ vốn dai dẳng và tốn kém.
Tại buổi họp báo, Bondi xuất hiện cùng Giám đốc FBI Kash Patel, Trợ lý giám đốc FBI Christopher Raia, và Công tố viên liên bang Jeanine Pirro (Washington, DC) — người sẽ dẫn dắt việc truy tố. Pirro nói thẳng: “Ngoài kia vẫn còn những kẻ khác… và thời gian sẽ không chặn được chúng tôi.”
Benghazi: vết cắt an ninh và cơn bão chính trị chưa tắt
Suốt nhiều năm, Benghazi không chỉ là vụ án hình sự mà còn là một cơn bão chính trị ở Washington. Hết cuộc điều trần này đến cuộc điều tra khác xoay quanh câu hỏi: an ninh khi đó ra sao, phản ứng của chính quyền thế nào, và vì sao thông tin ban đầu lại gây tranh cãi. Đảng Cộng hòa nhiều lần chỉ trích chính quyền Obama và Ngoại trưởng khi ấy là Hillary Clinton về các lỗ hổng an ninh và cách xử lý hậu quả.
Còn với những gia đình nạn nhân, Benghazi là chiếc đồng hồ không chịu đứng yên. Lần bắt giữ này chưa khép lại toàn bộ câu chuyện, nhưng nó gửi đi một thông điệp lạnh và rõ: có những vụ án, dù bị phủ bụi bởi năm tháng và chiến trường hỗn loạn, vẫn có thể bị kéo trở lại ánh sáng — để công lý, muộn màng, vẫn tìm đường tới cửa.
Một tấm bảng carton, một câu vần, và một làn sóng “chạm tự ái”
Giữa đám đông biểu tình, Nguyễn Thanh Việt xuất hiện giản dị với áo “STOP WARS”, đội mũ lưỡi trai, tay ôm tấm bảng carton viết nguệch ngoạc hai dòng: “Đụ má! Đụ đá!” – một kiểu chơi chữ cố tình gây sốc vì nó… vần, và vì nó nhắm thẳng vào ICE theo cách ông nói là “biến tấu sáng tạo”.
Tấm bảng ấy lan nhanh như một que diêm rơi vào bãi cỏ khô.
Không phải vì ai cũng đồng tình.
Mà vì nó chạm đúng thứ nhạy nhất trong cộng đồng người Việt hải ngoại lúc này: ranh giới giữa “tức giận chính trị” và “đúng mực ngôn từ”, giữa “tôn trọng quyền lực” và “đặt câu hỏi về bạo lực lạm quyền”.
Nguyễn Thanh Việt viết rằng bài đăng của ông đã khiến “rất nhiều người Việt bị chạm tự ái”.
Theo ông, có một nhóm người Việt vừa ủng hộ ICE vừa ủng hộ MAGA, và họ phẫn nộ vì câu chửi ấy lại được viết bằng tiếng Việt – họ cho rằng như vậy là “xúc phạm”. “Xúc phạm” là câu chữ, hay là cảnh bị lôi khỏi nhà?
Trong bài viết dài tiếp theo (đăng bằng tiếng Anh, rồi được dịch lại), Nguyễn Thanh Việt đặt câu hỏi ngược: thứ gì mới thực sự xúc phạm?
Ông kể về một đoạn video mà ông dẫn ra: một ông cụ người H’Mông, là công dân Hoa Kỳ, bị ICE lôi ra khỏi nhà ở St. Paul, Minnesota trong tình trạng gần như khỏa thân, chỉ quấn một tấm chăn. Người này – theo bài viết – bị chở vòng vòng suốt một tiếng, bị thẩm vấn, rồi được đưa về mà không một lời xin lỗi. Ông còn viết rằng ICE đã dí súng vào đầu con dâu của ông cụ, và mọi chuyện xảy ra trước mặt đứa cháu 5 tuổi.
Nguyễn Thanh Việt gọi cảnh ấy là thứ “dơ bẩn, thô bỉ và ghê tởm” – nặng hơn nhiều so với một câu chửi, dù ở bất kỳ ngôn ngữ nào.
Và ông kết luận bằng một nhát cắt gọn:
Nếu bạn bị xúc phạm bởi câu chữ mà không bị xúc phạm bởi sự lạm quyền và ngược đãi, thì chính bạn mới là vấn đề.
“Tôi là người bị ghét nhiều thứ hai” trong các gia đình Việt MAGA
Nguyễn Thanh Việt kể một chi tiết vừa buồn cười vừa nhức nhối: trong chuyến quảng bá sách năm 2023, một phụ nữ trẻ gốc Việt tới nói với ông rằng: “Anh là người bị ghét nhiều thứ hai trong gia đình ba mẹ người Việt của em.”
Người bị ghét nhiều nhất là ai?
Joe Biden.
Ông viết thẳng: ông “hoàn toàn ổn” với việc trở thành người bị ghét nhiều thứ hai trong các gia đình người Việt MAGA.
Bởi điều làm ông không chịu nổi không phải là bị ghét – mà là cái cách một số người tị nạn (hoặc con cháu tị nạn) lại có thể vui vẻ trước cảnh người khác bị tàn bạo đối xử và bị trục xuất.
Ở đây, ông đưa ra một phân loại gây nhức nhối: “người tị nạn tốt” và “người tị nạn xấu”.
Và ông phản bác thẳng: những người tự nhận “tị nạn tốt” ấy thật ra chỉ là “người tị nạn may mắn”.
May mắn vì họ được chào đón vào Mỹ trong một khoảnh khắc lịch sử đặc biệt – khi nước Mỹ chống cộng mạnh hơn là chống người châu Á.
Ký ức San Jose thập niên 1980: điều cộng đồng “quên sạch”
Nguyễn Thanh Việt nhắc về tuổi thơ lớn lên trong cộng đồng người Việt tị nạn ở San Jose, California thập niên 1980.
Ông viết rằng khi ấy có rất nhiều người Việt từng làm những chuyện mà ngày nay người ta hay đổ lên đầu người Venezuela hay Somalia: từ buôn ma túy, gian lận trợ cấp xã hội, cho tới băng nhóm xông vào nhà người khác.
Ông nói: giờ thì tất cả “bị quên sạch”.
Nhưng ông thì không quên.
Đoạn này là thứ khiến bài viết không còn chỉ là chuyện “một câu chửi ICE”.
Nó là cú lật tấm gương về ký ức cộng đồng: khi đã yên vị, người ta dễ muốn rút thang, đóng cửa, rồi quay lại phán xét những kẻ đang ở đúng vị trí mình từng đứng.
“Một số người Việt chọn đứng về phía nhà nước… còn tôi đứng về phía người bị lôi ra khỏi nhà”
Nguyễn Thanh Việt viết rằng có những người Việt muốn đứng về phía nhà nước, phía bạo lực lạm quyền, phía những kẻ đeo mặt nạ, phía chủ nghĩa phát xít.
Còn ông, ông chọn đứng về phía ông cụ người H’Mông kia – dù ông không phải người H’Mông.
Ông viết: ông đứng về phía người không giấy tờ, người tị nạn, người bị trục xuất; đứng về phía những ai cố hết sức chống lại, tin vào tinh thần đoàn kết; và cả những ai sẵn sàng dùng lời lẽ thô tục để gọi đúng bản chất thô tục của những điều đang diễn ra – những ai từ chối im lặng.
Bài viết khép lại bằng đúng câu chửi đã làm bùng tranh cãi.
Không hạ giọng.
Không xin lỗi.
Không lùi nửa bước.
Khi một câu chửi trở thành ranh giới: cộng đồng đang giận vì điều gì?
Có thể ghét cách ông ấy nói.
Có thể không chịu nổi thứ ngôn ngữ gai góc.
Nhưng khó phủ nhận: Nguyễn Thanh Việt đang cố kéo tranh luận ra khỏi “câu chữ lịch sự”, để đặt nó vào đúng chỗ ông muốn: quyền lực làm gì với con người, và ai đang làm ngơ trước điều đó.
Tấm bảng “Đụ má! Đụ đá!!” nhìn qua tưởng chỉ là một trò khiêu khích.
Nhưng khi nó chạm vào thần kinh tự ái của một bộ phận người Việt, nó cũng vô tình lộ ra một sự thật khác:
đôi khi thứ khiến người ta nổi giận không phải vì họ yêu sự tử tế,
mà vì họ đã quen đứng gần phía mạnh – đến mức không chịu nổi ai dám chỉ thẳng vào mặt quyền lực mà chửi.
Đoạn phim mới gây chấn động cho thấy hành động của nhà hoạt động cánh tả Renee Good ngay trước khi ICE nổ súng tự vệ – Nhà Trắng của Trump phản hồi
Nhà hoạt động cánh tả Renee Good nhảy múa trong xe khi chặn đường các nhân viên ICE trước khi bị bắn chết. Ảnh: Dustin Grage X
Những đoạn video gây chấn động vừa được công bố cho thấy những khoảnh khắc trước khi nhà hoạt động cánh tả Renee Good bị cáo buộc cố gắng tông xe vào một sĩ quan ICE, người đã phản ứng bằng cách bắn chết cô ta để tự vệ.
Hôm thứ Bảy, Dustin Grage, cây viết của Townhall.com, đã chia sẻ một video trên X cho thấy Good không chỉ ngăn cản các đặc vụ liên bang trong vài phút trước khi vụ nổ súng xảy ra mà còn cả phản ứng vui mừng của cô ấy trong lúc đó.
Không hẳn là một người phụ nữ đang gặp khó khăn.
“Tôi vừa nhận được một video ghi lại những khoảnh khắc trước vụ nổ súng,” Grage viết. “Trong đó, bạn có thể thấy rõ xe của Renee Good chặn đường các nhân viên ICE trong hơn 3 phút trong khi cô ta vừa nhún nhảy theo tiếng còi xe của chính mình.”
"Điều đó phần nào phá hỏng một số câu chuyện, phải không?"
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt đã phản ứng với đoạn phim bằng cách so sánh Good với Kilmar Abrego Garcia, một người nhập cư bất hợp pháp khét tiếng.
“Hãy nhớ lại khi giới truyền thông gọi Abrego Garcia là một ‘người đàn ông Maryland’ vô tội, trong khi thực tế ông ta là một người nhập cư bất hợp pháp, kẻ buôn người, kẻ đánh vợ và thành viên băng đảng?” Leavitt viết.
“Minnesota là một trường hợp khác, nhưng các phương tiện truyền thông truyền thống vẫn đang sử dụng cùng một kịch bản.”
“Người phụ nữ này không phải là 'một người mẹ vô tội đưa con đến trường'. Bà ta là một phần tử nổi loạn cánh tả, cố tình và bất hợp pháp cản trở các hoạt động thực thi pháp luật.”
Remember when the media called Abrego Garcia an innocent “Maryland Man,” when he was actually an illegal alien, human trafficker, wife beater, and gang member?
Minnesota is a different case, but the legacy media is running the same playbook.
Hỗn loạn đã nổ ra vào thứ Tư sau khi ICE bắn chết một người biểu tình bạo loạn khi người này cố gắng tông xe vào các nhân viên ICE ở Minneapolis.
Video được đăng tải trên X ghi lại khoảnh khắc một người phụ nữ mất kiểm soát bị bắn chết khi đang thực hiện hành vi bạo lực của mình.
Các đoạn phim bổ sung cho thấy rõ ràng một sĩ quan ICE đã có nguy cơ bị cán qua khi Good tăng tốc.
Đoạn video quay bằng điện thoại di động , sau đó được công bố vào thứ Sáu bởi đặc vụ ICE liên quan đến vụ nổ súng gây chết người, cho thấy thêm nhiều chi tiết buộc tội. Alpha News là đơn vị đầu tiên có được đoạn video này.
Rebecca Good, vợ của Renee Good, đã chế giễu viên đặc vụ ICE có liên quan, về cơ bản là thách thức anh ta hãy cút đi.
“Anh muốn gây sự với chúng tôi à?” cô ấy nói. “Tôi bảo anh đi ăn trưa đi, anh chàng to con.”
Sau đó, bà ta nói với Renee Good, "Lái xe đi em yêu." Renee làm theo bằng cách nhấn ga và suýt nữa tông vào viên cảnh sát.
Minneapolis đang trải qua những ngày lạnh buốt theo đúng nghĩa đen, nhưng cái rét ngoài trời vẫn chưa “đáng sợ” bằng cái nóng trong lòng người. Sau vụ một nhân viên ICE bắn chết Renee Nicole Good (37 tuổi) ngay trong chiếc SUV, thành phố bước vào chuỗi đêm không ngủ: biểu tình nối biểu tình, rồi biến thành canh thức, cầu nguyện, thắp nến. Trên nền tuyết, hoa và nến cứ dày lên từng giờ. Nhiều tấm bảng viết tay xuất hiện trong ánh đèn vàng: “ICE NOT WELCOME”, “REMEMBER 1.7.26”. Đội đặc nhiệm Biên phòng vào cuộc: BORTAC và “Special Response” dàn hàng rào
Trong các cuộc tập trung gần Minneapolis, người ta nhìn thấy lực lượng liên bang mặc quân phục tác chiến, được mô tả là pha trộn giữa đội phản ứng đặc biệt và Đơn vị Chiến thuật Biên phòng (BORTAC). Đây là nhóm thường được huấn luyện cho những tình huống kiểm soát đám đông, giải tán tụ tập, bảo vệ mục tiêu nhạy cảm. Trong “hộp đồ nghề” của họ có những thứ quen thuộc nhưng luôn gây tranh cãi: bình xịt hơi cay, lựu đạn/ống phóng hơi cay, và các biện pháp khống chế khác.
Không phải lần đầu những đội kiểu này được đưa tới các điểm nóng dân sự. Người Minneapolis vì thế càng thấy lạnh sống lưng: ký ức bất ổn năm 2020 vẫn còn đó, và giờ những bộ quân phục lại đứng thành hàng dài, chắn trước một cổng liên bang. Whipple Building: đường phố thành “vạch ranh giới”
Bên ngoài tòa nhà liên bang Bishop Henry Whipple, các đặc vụ liên bang đứng thành tuyến, cố đẩy người biểu tình sang phía bên kia đường. Tình thế giống một cuộc giằng co dai dẳng: phía trước là hàng rào người; phía sau là tiếng hô, tiếng chửi thề, tiếng giận dữ gọi họ là “phát xít”, là “kẻ sát nhân”.
Tường thuật tại hiện trường cho thấy một bức tranh rất “lẫn”: có người trong lực lượng cố gắng hạ nhiệt, nhưng cũng có người bị nghe thấy nói kiểu khiêu khích: “muốn thì cứ thử”. Có lúc, sự căng thẳng không còn nằm ở lời qua tiếng lại: thân người chen vào thân người, một số người bị đẩy ngã xuống mặt đường lạnh cóng. Khói “như hơi cay” và tiếng ho sặc giữa màn sương
Khi lực lượng liên bang tìm cách đẩy đám đông khỏi lối vào bãi đậu xe, một chất “dạng khí” đã được triển khai. Trong làn khói mờ, người ta nghe tiếng ho sặc, tiếng thở dốc. Ở một diễn biến khác, lúc lực lượng liên bang bất ngờ nhận diện một người họ muốn bắt trong đám đông, tình thế đổi sang chế độ “tấn công”: họ xông vào, đẩy bật hàng người, rồi bắn pepper balls để ép đám đông lùi lại. Người bị nhắm tới sau đó bị còng tay, và đám đông càng thêm phẫn nộ vì cảm giác mọi thứ có thể bùng lên chỉ trong một cú lao vào. Trường học đóng cửa: khi bất an chạm tới đời sống thường ngày
Căng thẳng không chỉ nằm ở vài con phố. Hệ thống trường công Minneapolis thông báo đóng cửa phần còn lại của tuần “vì thận trọng” và “lo ngại an toàn” trước các sự kiện diễn ra quanh thành phố. Khi trường học phải khóa cổng, người dân hiểu rằng câu chuyện đã vượt khỏi phạm vi một vụ nổ súng — nó trở thành một cơn chấn động xã hội. Thị trưởng Frey và câu nói văng tục: “Cút khỏi thành phố tôi”
Thị trưởng Jacob Frey tiếp tục xuất hiện như một nhân vật trung tâm trong những thời khắc khủng hoảng của Minneapolis. Ông phản ứng mạnh sau cái chết của Renee Good, thậm chí công khai chửi thề yêu cầu ICE “get the f**k out”. Người ủng hộ xem đó là tiếng nói bảo vệ cộng đồng; người phản đối xem đó là đổ thêm dầu vào lửa. Nhưng dù đứng phía nào, ai cũng thấy một điều: Minneapolis đang bị thử sức chịu đựng, và chính quyền địa phương không muốn thành phố bị biến thành “chiến trường chính trị” của Washington. Trump xem video và lúng túng: “Tôi ghét phải nhìn cảnh đó”
Từ phía Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump gọi đây là “tình huống độc ác”, nói Renee có vẻ đã cán qua một đặc vụ. Nhưng khi xem đoạn video quay chậm, ông thừa nhận cảnh tượng “khủng khiếp”, “rất tệ để nhìn”, và tỏ ra khó giải thích rành rọt việc nổ súng. Ông né câu hỏi “có quá tay không”, chuyển sang chỉ trích di sản chính sách di trú của chính quyền trước. Trong khi đó, “border czar” Tom Homan nói sẽ chờ điều tra, không bình luận theo cảm xúc. Renee Good: nhà thơ, người mẹ, và cái tên ở lại trên tuyết
Các thông tin về Renee Good khiến câu chuyện càng nhói: cô là công dân Mỹ, mẹ của ba con; hai đứa lớn 15 và 12 tuổi, và cậu út 6 tuổi. Cô từng sống phần lớn đời mình ở Colorado, mới chuyển tới Minnesota không lâu. Cô học ngành English, từng theo creative writing, và tự mô tả mình là “poet and writer and wife and mom”. Một đời sống bình thường, có niềm tin tôn giáo, có những chuyến đi hoạt động thanh thiếu niên, có những bức ảnh gia đình, những sở thích rất đời thường… rồi kết thúc trong vài giây hỗn loạn trên con đường đầy tuyết.
Đêm xuống, người ta đặt hoa, thắp nến, viết lại ngày 1.7.26 lên bảng “REMEMBER”. Và mỗi ngọn nến như nhắc thành phố rằng: phía sau khẩu hiệu, phía sau hàng rào và khói cay, vẫn là một câu hỏi đơn giản mà nặng như đá: tại sao một người mẹ lại chết giữa phố, và điều gì đang kéo Minneapolis vào vòng xoáy này?
Có những chữ nghe qua tưởng vô hại, nhưng rơi vào tai lại làm người ta “ớn”. Nhất là với nhiều người miền Nam vốn quen lời ăn tiếng nói hiền, gọn, lịch sự, ít thích kiểu “quăng” chữ thô vào câu chuyện thường ngày.
Vậy mà vài năm gần đây, chữ “vãi” bỗng tràn lan như mưa trái mùa. Vui cũng “vãi”. Buồn cũng “vãi”. Nóng “vãi”, lạnh “vãi”, mệt “vãi”, sướng “vãi”. Không vui không buồn, gặp nhau cũng “vãi”. Rồi nâng cấp lên một rổ: vãi l…, vãi đái, vãi cứt, vãi linh hồn, vãi chưởng, vãi lúa… nghe đến đâu là thấy… muốn đứng dậy đi chỗ khác.
Có người còn đem chữ đó vào chuyện ăn uống, rao bán kiểu “rẻ vãi…” khiến người nghe bủn rủn. Rẻ kiểu gì mà kéo theo cả một hình ảnh dơ dáy, phản cảm? Tự nhiên món ngon cũng hóa kém duyên.
“Vãi” là gì: không phải “ông vãi bà vãi” đâu nghe
Nhiều người lớn tuổi bực nhất ở chỗ: chữ “vãi” không phải nghĩa “ông vãi, bà vãi” trong nếp cũ miền Nam. “Vãi” ở đây vốn là động từ chỉ hành động vung vãi, quăng rải, kiểu rải muối gạo, quăng tung tóe. Vì vậy khi ghép với những từ tục tĩu, nó tạo cảm giác như “quăng thẳng vô mặt người ta” — vừa thô, vừa gắt, vừa mang tính xúc phạm trực diện.
Bởi vậy, có người mới nói thẳng: chửi tục thì đã là tục, nhưng tục kiểu này nghe “ghê”, nghe “dơ”, nghe như cố tình lấy thứ bẩn để ném ra cho sướng miệng.
Rồi câu chuyện trượt sang một điều ngộ nghĩnh mà cũng buồn: chửi cũng bị kéo vào cuộc phân Nam – Bắc.
Chửi tục “có vần có điệu”: Bắc thành nghệ thuật, Nam lại quen gọn và đậm
Nhiều người nhận xét: người miền Bắc chửi tục có thể… chửi như hát, như làm thơ, lên xuống nhấn nhá, chửi dài hơi, chửi ba ngày ba đêm, chửi thành “nghệ thuật chửi”, “chửi gia truyền”. Những câu kiểu “tiên sư bố”, “tiên sư cha”, rồi đủ biến thể, nghe vừa sắc vừa dai, mà đôi khi còn có nhịp.
Miền Nam thì khác. Nam chửi thường gọn, phang một nhát, kiểu “mổ tổ”, “tổ cha”, “đ… m…” — không cầu kỳ, không vần điệu. Cái gọn đó có khi lại thành “hiền” trong tai người quen.
Cho nên khi nghe kiểu chửi miền Bắc như “đ… bố mày”, nhiều người miền Nam thấy sốc vì vừa nặng vừa hạ nhục, lại kéo theo nghĩa dơ dáy. Người Bắc nghe câu ấy thì “tức điên” là đúng bài, vì nó đánh thẳng vào cái danh dự theo kiểu nhục mạ tận gốc.
Và rồi, cái đáng nói là: giới trẻ miền Nam bây giờ lậm kiểu chửi đó, lậm luôn cả chữ “vãi”.
Từ mạng xã hội bước ra phim ảnh: chửi như nuốt đĩa, ngắt nhéo, “miếng độc” lạm dụng
Không chỉ ngoài đời. Xem webdrama, phim điện ảnh, nhiều nhân vật được gắn mác “miền Nam” mà lại chửi như đọc rap kiểu miền ngoài: ngắt nhéo, nuốt chữ, nhấn nhá, xắn ống quần lên rồi xổ một tràng “thơ vần”. Có người bảo đó là “miếng độc” diễn xuất nên cứ lôi ra hoài.
Nhưng với nhiều khán giả miền Tây, miền Nam “lục tỉnh”, cảm giác là… giả trân. Vì trong nếp nói quê nhà, ít có chuyện chửi như hát, chửi vần điệu làm mình làm mẩy. Miền Nam có thể nóng, có thể bộc trực, nhưng thường không “lên tông” theo kiểu ấy.
Thành ra, sự khó chịu không chỉ vì chữ “vãi”, mà vì cái cảm giác văn hóa vùng miền bị pha trộn đến mức mất giọng.
Nhưng cũng có ý kiến khác: ngôn ngữ sống là vì giới trẻ “bẻ nghĩa”
Dĩ nhiên, không phải ai cũng đồng tình với việc “cấm khẩu” chữ lóng. Có người phản biện rất thực tế: ngôn ngữ sinh động là do giới trẻ tạo ra, họ dùng theo phong trào, theo trend, nên nghĩa đã khác nghĩa gốc. “Vãi” trong miệng nhiều người bây giờ chỉ mang nghĩa “quá đi”, “cực đỉnh”, “nhiều quá”, kiểu “xinh vãi”, “mệt vãi” — nói nhanh cho tiện, chứ không ai nghĩ tới chuyện “quăng cái gì vào mặt ai”.
Và tiếng Việt vốn luôn giao thoa, vùng miền vẫn có đặc trưng riêng nhưng cũng không tránh khỏi hòa trộn. Chấp nhất quá đôi khi chỉ làm mệt thêm.
Nói thẳng như một bình luận: “kệ bọn trẻ” — thế hệ trước viết theo quan điểm thế hệ trước, nhưng không nhất thiết là tiêu chuẩn duy nhất bắt thế hệ sau phải noi theo.
Vấn đề không nằm ở một chữ, mà ở giới hạn của sự lịch sự
Tuy vậy, cái “ngứa tai” của nhiều người miền Nam không phải vô cớ. Vì chữ lóng nào rồi cũng qua, nhưng thói quen văng tục để giao tiếp mà thành bình thường thì đáng lo. Nhất là khi nó đi kèm một mớ từ khác đang lan theo: “chiếc em bé”, “chiếc bà ngoại”, “con xe”, “con iPhone”, “trộm vía”, “xin vía”, rồi “cành”, “củ”, “chục tỏi”… Nghe riết thành nhức đầu.
Ngôn ngữ có quyền thay đổi, nhưng văn hóa cũng có quyền giữ ranh giới. Chữ nào nói ra khiến người đối diện ngượng miệng, nghịch nhĩ, phát sinh ác cảm, thì dù trend có mạnh cỡ nào, nó vẫn khó trở thành “đẹp”.
Người miền Nam có cái duyên riêng: hiền, dễ thương, nói chuyện tự nhiên, ít làm quá. Giữ được cái nết ấy không phải là “bài ngoại” hay “chống vùng miền”, mà là giữ cho mình một phong vị.
Không ai cấm ai nói. Nhưng nếu đã biết chữ đó làm người khác khó chịu, nếu đã biết nó kéo theo hình ảnh thô tục và dơ dáy, thì bớt một chữ cũng đâu có mất gì.
Giữa một thời ngôn ngữ chạy như nước lũ, đôi khi lịch sự lại là một dạng can đảm: biết dừng đúng lúc, biết chọn chữ cho sạch miệng, và giữ cho câu nói của mình còn đáng nghe.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
