Một tiếng nổ lúc 11:30 đêm và “vết máu còn trên tay”: câu chuyện cứu bé gái 3 tuổi ở Tehran
Giữa lúc Mỹ và Israel tiếp tục không kích Iran, một cư dân Tehran vừa kể lại khoảnh khắc mà anh gọi là “cơn ác mộng sống” – khi anh và cha mình kéo một bé gái 3 tuổi ra khỏi căn nhà hàng xóm bị san phẳng.

Theo lời kể với hãng tin bán chính thức Mehr News, gia đình anh bị đánh thức vào khoảng 11:30 (giờ địa phương). Cha anh bước ra và thấy cảnh tượng khó tin: cửa trước bị giật tung, khói bao trùm, và ngôi nhà như vừa bị “xé” ra khỏi khung nền. Khi cả nhà bước ra ngoài, họ nhìn thấy căn nhà của hàng xóm “bị phá hủy hoàn toàn”.

Người đàn ông nói gia đình hàng xóm có ba đứa trẻ: một bé trai, một bé gái và một trẻ sơ sinh. Cha anh phát hiện bé gái còn sống. Hai cha con lao vào, cố kéo em ra khỏi đống đổ nát.

Anh kể lại trong nước mắt: anh bế bé gái trong tình trạng em thở gấp, thở nặng nhọc. Họ phải đưa em xuống 15 tầng lầu, rồi trao cho người khác đưa đi bệnh viện. Em vẫn cố “hít những hơi nhỏ”, người dính máu. Anh nói một câu lạnh người: anh vẫn còn máu của em dính trên người mình.

Nhưng câu chuyện không dừng ở đó. Anh quay lại tòa nhà cùng cha và phát hiện mẹ của bé gái cùng đứa con sơ sinh bị vùi dưới gạch vụn. Anh mô tả cảnh tượng đứa bé sơ sinh như bị ngạt “dưới người mẹ” giữa đống đổ nát, trong khi người con trai của gia đình ấy sống sót. Còn nhà anh – cũng tan hoang, cửa bị giật khỏi bản lề, một đêm bình thường biến thành một đêm không thể quên.

“Khủng hoảng lớn”: người Lebanon chạy đôn chạy đáo tìm thuốc giữa bom đạn
Khi mặt trận lan sang Lebanon, chiến tranh không chỉ đánh vào nhà cửa mà còn đánh thẳng vào… tủ thuốc. Nhiều dân thường Lebanon nói họ đang chật vật tìm các vật tư y tế sống còn, đặc biệt là insulin cho người tiểu đường.

Một phụ nữ 34 tuổi ở Beirut – mẹ của hai con, mắc tiểu đường tuýp 1 – mô tả tình hình là “một cuộc khủng hoảng lớn”. Cô nói không khí hiện trường “cực kỳ căng thẳng”, bom rơi liên tục, leo thang nhanh. Nhưng điều làm cô sợ nhất lại là chuyện tưởng như rất “đời”: thiếu insulin tác dụng nhanh.

Cô đã đi nhiều nhà thuốc mà không kiếm được. Cô nói bản thân đã “hết sạch”, chỉ kịp gom được một hộp – đủ cầm cự khoảng một tháng. Nhà cung cấp thì trả lời mơ hồ: không biết khi nào mới có hàng trở lại; không có “lý do hay giải thích” rõ ràng.

Đáng chú ý, cô là người sáng lập một tổ chức vận động/phi lợi nhuận về tiểu đường mang tên Positive on Glucose – và giờ đây, chính cô cũng thú nhận bất lực khi những người cùng cảnh ngộ tìm đến nhờ giúp đỡ: “Tôi không thể giúp họ.”

Trong lúc nhiều gia đình còn đang lo chạy khỏi vùng nguy hiểm, một nỗi lo khác lặng lẽ bò vào: thiếu thuốc. Với tiểu đường tuýp 1, không có insulin không phải chuyện “đợi vài hôm” – mà có thể dẫn tới biến chứng nguy hiểm và diễn biến nhanh. Thứ “đạn” đáng sợ nhất đôi khi không bay trên trời, mà nằm ở chỗ… kệ thuốc trống trơn.

Thị trường toàn cầu phản ứng ra sao: Châu Á “rụng” mạnh, Âu – Mỹ cố giữ bình tĩnh
Khi xung đột bùng lên, nhà đầu tư nhìn vào một điểm nghẽn quen thuộc: năng lượng và tuyến vận tải. Và phản ứng lần này cho thấy sự phân hóa rõ rệt.

Tại châu Á, cú sốc nặng nhất rơi vào Hàn Quốc: chỉ số Kospi có phiên lao dốc khoảng 12% – mức giảm gây choáng váng, kéo theo tâm lý hoảng loạn sau hai ngày biến động dữ dội. Những nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng (đặc biệt LNG và dầu từ Trung Đông) bị xem là “lộ sườn” hơn cả: giá năng lượng chỉ cần nhích mạnh là lập tức bóp nghẹt kỳ vọng tăng trưởng, thổi bùng rủi ro lạm phát và làm thị trường chứng khoán chao đảo.

Trong khi đó, thị trường châu Âu và Mỹ lại có xu hướng “gồng” hơn: sau vài phiên biến động mạnh, cổ phiếu dần ổn định trở lại, một phần vì hy vọng tình hình có thể hạ nhiệt nếu xuất hiện kênh đàm phán gián tiếp. Thậm chí có thông tin rằng Iran đã phát tín hiệu liên lạc gián tiếp với phía Mỹ để bàn khả năng thương lượng, khiến nhà đầu tư tạm bớt hoảng và giá dầu bớt “bốc”.

Nhưng sự bình tĩnh này mỏng như tờ giấy: chỉ cần tuyến vận tải chiến lược bị siết chặt hơn, hoặc các cuộc tấn công trả đũa nhắm vào hạ tầng năng lượng lan rộng, thị trường có thể lại “đổi mặt” ngay trong một đêm.

Xăng Mỹ nhảy vọt: 2 ngày tăng 20 cent, lên khoảng 3,19 USD/gallon
Chiến tranh ở Trung Đông nhưng ví tiền ở Mỹ cũng “rụng theo”. Tại Mỹ, giá xăng trung bình toàn quốc tăng thêm khoảng 9 cent chỉ trong một ngày, đưa mức trung bình lên quanh 3,19 USD/gallon theo AAA. Tính trong hai ngày, giá tăng khoảng 20 cent – mức nhảy hai ngày được mô tả là mạnh nhất kể từ giai đoạn đầu năm 2022 khi thị trường năng lượng toàn cầu chấn động vì các diễn biến lớn ở châu Âu.

Nguyên nhân trực diện được nhắc đến là nỗi lo gián đoạn nguồn cung khi eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch mà một phần rất lớn dầu mỏ thế giới đi qua – bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi leo thang quân sự và các đòn trả đũa nhằm vào cơ sở dầu khí trong khu vực. Khi dầu thô “nóng”, giá xăng thường nóng theo – và người tiêu dùng là người cảm rõ nhất, nhanh nhất.

Nhà Trắng gặp khẩn các “ông lớn” quốc phòng: tăng tốc sản xuất vũ khí vào thứ Sáu
Khi chiến dịch quân sự kéo dài và kho dự trữ bị tiêu hao, một câu hỏi kiểu “hậu cần lạnh lùng” lập tức xuất hiện: đạn dược lấy ở đâu ra để bắn tiếp?

Theo các thông tin được đưa ra, Nhà Trắng dự kiến sẽ tiếp các lãnh đạo cấp cao của những tập đoàn quốc phòng Mỹ trong ngày thứ Sáu để bàn chuyện đẩy nhanh sản xuất vũ khí. Bối cảnh là nhu cầu bổ sung kho dự trữ tăng mạnh sau các hoạt động quân sự, trong đó có chiến dịch đánh Iran, đồng thời áp lực từ các điểm nóng khác trên thế giới cũng khiến dây chuyền sản xuất bị kéo căng.

Trong các phát biểu công khai gần đây, phía chính quyền cũng cố thể hiện sự tự tin về năng lực hậu cần – thậm chí dùng những cụm từ kiểu “nguồn cung gần như không giới hạn”, “có thể đánh lâu dài”… Nhưng thực tế, để “đánh lâu” thì công nghiệp quốc phòng phải chạy kịp: từ hợp đồng, vật tư, nhân lực, cho đến năng lực giao hàng. Chiến tranh hiện đại không chỉ là cuộc đấu trên bầu trời, mà là cuộc đấu ở… nhà máy.

Iran trả đũa lan rộng và tín hiệu “nấc thang” mới: tên lửa hướng Thổ Nhĩ Kỳ bị NATO bắn hạ
Một dấu mốc đáng chú ý trong ngày: Thổ Nhĩ Kỳ thông báo hệ thống phòng thủ của NATO đã bắn hạ một tên lửa Iran bay về hướng không phận nước này, sau khi tên lửa đi qua khu vực Iraq và Syria. Mảnh vỡ rơi xuống gần Hatay, và phía Thổ Nhĩ Kỳ nói không có thương vong.

Điểm nhạy cảm nằm ở chỗ Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên NATO. Vì vậy, việc một vật thể bay mang tính tấn công hướng tới không phận/thềm phòng thủ của một nước NATO lập tức làm dấy lên câu hỏi: liệu có kích hoạt các điều khoản tập thể hay không? Nhưng các phát biểu kèm theo lại cho thấy sự “kìm” rất rõ: phía Mỹ nói không thấy dấu hiệu dẫn tới Điều 5, còn NATO lên án việc nhắm mục tiêu vào Thổ Nhĩ Kỳ và khẳng định đoàn kết, nhưng vẫn cố tránh để sự việc biến thành một cái cớ mở rộng chiến tranh theo cơ chế liên minh.

Nói cách khác: nấc thang leo thang đã chạm tới hàng rào NATO – và vì thế, mọi bên đều vừa căng vừa phải “đỡ lời”, “đỡ đòn” cho khéo để không trượt thành đối đầu trực diện lớn hơn.

Quốc hội Mỹ “đòi quyền phanh”: Thượng viện bỏ phiếu về nghị quyết War Powers liên quan chiến dịch Iran
Trong nước Mỹ, một mặt trận khác cũng nóng lên: mặt trận pháp lý – chính trị quanh quyền phát động chiến tranh. Thượng viện Mỹ dự kiến bỏ phiếu về một nghị quyết theo War Powers nhằm hạn chế/kiểm soát thẩm quyền của Tổng thống trong việc tiếp tục hành động quân sự với Iran nếu không có sự chấp thuận của Quốc hội.

Những người thúc đẩy nói thẳng: các thượng nghị sĩ phải “ghi danh” rõ ràng – ủng hộ hay phản đối – thay vì để chiến tranh trôi theo quán tính quyền lực hành pháp. Lập luận cốt lõi là Hiến pháp Mỹ trao quyền tuyên chiến/cho phép chiến tranh cho Quốc hội, và nếu cơ chế này bị “bỏ quên”, tương lai các đời tổng thống có thể tiến hành can thiệp quân sự một cách ngày càng tùy tiện.

Ở chiều ngược lại, phe phản đối việc “trói tay” Tổng thống lập luận rằng trong lúc leo thang, hạn chế quyền hành pháp có thể làm suy yếu khả năng răn đe và tạo cơ hội cho đối phương. Nhưng dù kết quả bỏ phiếu thế nào, cuộc tranh luận lần này vẫn là lời nhắc: chiến tranh không chỉ diễn ra ngoài biên giới – nó còn bùng lên ngay trong cấu trúc quyền lực của Washington.

Giá dầu “hạ nhiệt” tạm thời, chứng khoán Âu – Mỹ hồi lại; châu Á lãnh cú đòn vì lệ thuộc năng lượng Trung Đông
Giá dầu trong phiên thứ Tư đã chững lại sau đợt tăng mạnh trước đó, tạo lực đỡ cho chứng khoán châu Âu và Mỹ hồi phục khi nhà đầu tư nuôi hy vọng gián đoạn dài hạn đối với thị trường năng lượng sẽ không quá nghiêm trọng, đồng thời theo dõi sát diễn biến chiến sự Trung Đông. Tâm lý toàn cầu vẫn trong trạng thái “tiêu hóa cú sốc” do chiến tranh Mỹ–Iran và xung đột lan rộng trong khu vực gây ra: chứng khoán châu Á rơi mạnh, còn thị trường Âu – Mỹ ổn định hơn sau hai ngày biến động dữ dội.

Một điểm nhấn lớn là mức độ dễ tổn thương của Hàn Quốc và Nhật Bản vì phụ thuộc nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc lao dốc 12% trong ngày thứ Tư, sau khi đã giảm 7,24% vào thứ Ba, tiến sát ngưỡng “thị trường gấu” về mặt kỹ thuật. Dù vậy, Kospi vẫn tăng gần 21% tính từ đầu năm; thị trường Hàn Quốc từng là ngôi sao năm 2025 khi tăng tới 76% nhờ kỳ vọng AI và nhóm cổ phiếu chip. Các chuyên gia Capital Economics lưu ý rằng vì những nền kinh tế này gần như phụ thuộc LNG cho nguồn cung khí đốt, họ đặc biệt “nhạy cảm” trước tình trạng nguồn cung từ Trung Đông bị ngưng trệ.

Chứng khoán Mỹ và châu Âu bật lại, còn giá dầu dịu bớt sau thông tin cho rằng Iran đã liên lạc gián tiếp với Mỹ để bàn về đàm phán chấm dứt xung đột. Song song, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent xác nhận Mỹ có thể triển khai cơ chế “đảm bảo hành lang an toàn” qua eo biển Hormuz cho các tàu chở dầu khi cần thiết và phù hợp, củng cố tuyên bố trước đó của Tổng thống Donald Trump về khả năng hải quân Mỹ hộ tống tàu bè – yếu tố góp phần giúp giá năng lượng bớt “nóng”. Dù vậy, giới phân tích cảnh báo rủi ro vẫn còn lớn, vì thị trường cổ phiếu đang có xu hướng “định giá theo kịch bản đẹp nhất”.

Trong tuần qua, xu hướng đa dạng hóa sang cổ phiếu châu Âu và châu Á (vốn từng vượt trội S&P 500) bị thử thách mạnh, đặc biệt tại châu Á – nơi gánh phần lớn “nỗi đau” thị trường. Nikkei 225 của Nhật giảm khoảng 8% trong tuần và có nguy cơ trở thành tuần tệ nhất kể từ tháng 3/2020.

Ở nhóm năng lượng, dầu ổn định hơn sau hai ngày tăng vọt: dầu thô Mỹ giảm 0,3% còn 74,32 USD/thùng; Brent giảm 0,2% còn 81,25 USD/thùng, quanh vùng cao nhất kể từ tháng 1/2025. Nhờ giá dầu bớt căng, chứng khoán Mỹ đỡ áp lực: Dow tăng 330 điểm (+0,68%), S&P 500 tăng 0,86%, Nasdaq tăng 1,4%. Tính theo tuần, Dow và S&P giảm chưa tới 0,5%, còn Nasdaq vẫn tăng, dù bất định địa chính trị còn dày đặc. Một báo cáo tích cực về khu vực dịch vụ của Mỹ cũng góp phần nâng tâm lý.

Giá xăng tại Mỹ tăng khoảng 9 cent, lên gần 3,20 USD/gallon (theo AAA). Hợp đồng tương lai xăng tại Mỹ nhích lên, nâng mức tăng trong tuần lên gần 9%. Khí tự nhiên Mỹ giảm 4,2% (đảo chiều so với mức tăng 3,2% của thứ Ba). Dầu diesel Mỹ đi ngang nhưng vẫn tăng gần 23% trong tuần. Tại châu Âu, giá khí tự nhiên và diesel giảm lần lượt 9% và 3% sau hai ngày tăng mạnh, giúp thị trường “dịu lại”, dù tính cả tuần vẫn tăng rất cao (khí tự nhiên khoảng +55%, diesel khoảng +30%). Một số ý kiến cho rằng chiến tranh vẫn tiếp diễn, nhưng thị trường tạm thời lắng xuống; cam kết hộ tống tàu qua Hormuz của ông Trump giúp giá năng lượng ổn định hơn, từ đó các thị trường khác bớt rung lắc trong lúc chờ diễn biến mới.

Ở nhóm trú ẩn và trái phiếu, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng khi nhà đầu tư bán trái phiếu và cân nhắc tác động lạm phát từ giá năng lượng cao. Lợi suất 10 năm từ vùng 3,96% cuối Chủ nhật tăng lên khoảng 4,08% (cao nhất khoảng hai tuần), cho thấy nỗi lo lạm phát đang quay lại nhanh và khiến thị trường thận trọng hơn. Đồng USD suy yếu so với các đồng tiền lớn khác sau cú nhảy mạnh hai ngày trước, dù chỉ số USD vẫn tăng khoảng 1,35% trong tuần nhờ nhu cầu trú ẩn và lo ngại lạm phát có thể khiến Fed duy trì lập trường “chưa vội nới”.

Vàng tăng 0,9% nhưng vẫn giảm khoảng 1,5% trong tuần dù thường được xem là tài sản trú ẩn. Bitcoin tăng mạnh hơn 7% trong 24 giờ, vượt mốc 71.000 USD. Một số phân tích nhận định bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chiến tranh có thể sớm kết thúc đều giúp giảm lo sợ thiếu hụt năng lượng kéo dài. Tuy nhiên, ngay cả khi hy vọng tồn tại, kịch bản xung đột kéo dài nhiều tháng và lôi kéo thêm các nước khác vẫn là khả năng không thể loại trừ, cùng nguy cơ các đợt tấn công mới nhằm vào hạ tầng dân sự và năng lượng của các quốc gia vùng Vịnh.

Trump công kích đồng minh châu Âu giữa chiến tranh Iran: rạn nứt xuyên Đại Tây Dương ngày càng lộ rõ

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Ba đã ngồi cùng Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Phòng Bầu dục và bất ngờ tung ra những lời chỉ trích gay gắt nhằm vào một số đồng minh châu Âu, cho thấy những rạn nứt ngày càng rõ trong liên minh phương Tây khi chiến tranh Mỹ – Israel với Iran đang leo thang.

Trong cuộc trao đổi, ông Trump đặc biệt nhắm vào Thủ tướng Anh Keir Starmer. Ông nói rằng “đây không phải Winston Churchill mà chúng ta đang đối mặt”, ám chỉ nhà lãnh đạo Anh đã từ chối cho Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của Anh tại quần đảo Chagos ở Ấn Độ Dương để tiến hành các cuộc tấn công vào Iran.

Không dừng lại ở đó, Trump còn công kích Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez, thậm chí đe dọa áp đặt lệnh cấm vận thương mại toàn diện đối với Tây Ban Nha sau khi Madrid phản đối các cuộc không kích của Mỹ vào Iran.

Trong khi đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngồi cạnh Trump nhưng hầu như giữ im lặng. Sau cuộc gặp, ông nói với báo chí rằng ông đã “trao đổi rất rõ ràng trong cuộc trò chuyện riêng” với Trump về hai vấn đề này vì không muốn làm bùng nổ bất đồng trước công chúng.

Những phát biểu của Trump một lần nữa làm lộ rõ sự chia rẽ giữa Washington và các đồng minh châu Âu, đồng thời phản ánh thế cân bằng khó khăn mà các nhà lãnh đạo châu Âu đang cố duy trì kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu ném bom Iran vào cuối tuần trước.

Một mặt, họ muốn thể hiện sự ủng hộ đối với các đồng minh vùng Vịnh và tránh làm Washington phật ý, bởi châu Âu vẫn nằm dưới chiếc ô an ninh NATO do Mỹ dẫn dắt. Đồng thời, vai trò của Mỹ cũng rất quan trọng trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào liên quan đến Ukraine.

Mặt khác, nhiều nước châu Âu lại cố hạn chế sự tham gia của mình vào cuộc chiến mà nhiều chính phủ ở lục địa này không dám khẳng định là hợp pháp theo luật quốc tế và vốn không được dư luận trong nước ủng hộ.

Trong một tuyên bố chung, Đức, Pháp và Anh – nhóm E3 – đã tránh việc công khai ủng hộ hay lên án trực tiếp các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Thay vào đó, họ lên án các đòn trả đũa của Iran, tái khẳng định chỉ trích chế độ Tehran, kêu gọi “khôi phục đàm phán” và cho biết đang “giữ liên lạc chặt chẽ với các đối tác quốc tế”.

Tuy vậy, ngay cả khi cố mô tả vai trò của mình chỉ mang tính phòng thủ, các nước châu Âu vẫn đối mặt nguy cơ bị kéo sâu hơn vào cuộc chiến khu vực đang mở rộng. Nguy cơ đó trở nên rõ ràng vào thứ Tư khi hệ thống phòng không NATO bắn hạ một tên lửa Iran bay về phía không phận Thổ Nhĩ Kỳ – được cho là lần đầu tiên liên minh này phải đánh chặn một tên lửa Iran hướng đến lãnh thổ của một quốc gia thành viên.

Một số nước châu Âu đã bắt đầu triển khai lực lượng để bảo vệ lợi ích của mình tại khu vực. Anh cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự cho những cuộc tấn công “mang tính phòng thủ” nhằm vào các bệ phóng tên lửa của Iran. Sau khi một máy bay không người lái tấn công căn cứ quân sự của Anh tại Cyprus, London đã điều thêm trực thăng chống drone và một tàu chiến tới khu vực, dù phải mất khoảng một tuần mới đến nơi.

Pháp cũng tăng cường hiện diện quân sự. Tổng thống Emmanuel Macron cho biết một khinh hạm Pháp đã tới Cyprus và Paris đang gửi thêm các hệ thống phòng không tới khu vực.

Các hệ thống phòng không của Anh và Pháp tại Trung Đông cũng đã tham gia những hoạt động hạn chế, giúp đánh chặn một số tên lửa và máy bay không người lái của Iran, nhưng vẫn cố giữ hoạt động của mình trong phạm vi pháp lý của chiến tranh phòng vệ.

Một yếu tố khác khiến châu Âu thận trọng là lý do mà chính quyền Trump đưa ra để tấn công Iran bị nhiều người cho là mơ hồ và thay đổi liên tục. Tổng thống Mỹ và các quan chức cấp cao đôi khi đưa ra những lập luận trái ngược nhau về mối đe dọa “cận kề” từ chương trình hạt nhân Iran mà không đưa ra bằng chứng cụ thể.

Các quan chức Mỹ cũng gạt bỏ những đánh giá tình báo trước đó cho rằng Iran phải đến khoảng năm 2035 mới có khả năng phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa nếu nước này thực sự quyết định làm như vậy. Điều này cũng mâu thuẫn với tuyên bố trước đây của chính Trump rằng chương trình hạt nhân Iran đã bị “xóa sổ” sau các cuộc tấn công của Mỹ vào mùa hè năm ngoái.

Thủ tướng Anh Keir Starmer, vốn là một luật sư nhân quyền trước khi bước vào chính trường, tỏ ra đặc biệt thận trọng khi liên quan đến một cuộc chiến có cơ sở pháp lý quốc tế gây tranh cãi.

Tư vấn pháp lý của chính phủ Anh chỉ cho phép London tham gia “phòng vệ tập thể cho các đồng minh khu vực khi họ yêu cầu hỗ trợ”, cũng như thực hiện “những hành động phòng thủ hạn chế và cụ thể nhằm vào các cơ sở tên lửa của Iran đã tham gia tấn công các đồng minh”.

Tuyên bố nhấn mạnh rằng điều này “không đồng nghĩa với việc Anh tham gia sâu hơn vào cuộc xung đột rộng lớn giữa Mỹ, Israel và Iran”.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thậm chí còn đi xa hơn khi tuyên bố trong bài phát biểu trước quốc dân rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã được tiến hành “ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế”, dù ông vẫn cho rằng Iran phải chịu “trách nhiệm chính” cho tình hình hiện nay.

Dù vậy, nhóm E3 không hoàn toàn thống nhất quan điểm. Thủ tướng Đức Merz cho biết ông sẽ không lên lớp các đồng minh về luật quốc tế khi đến Washington gặp Trump.

Trong khi Starmer từ chối cho phép lực lượng Anh tham gia các chiến dịch tấn công, ông vẫn nhấn mạnh rằng “mối quan hệ đặc biệt” giữa Mỹ và Anh vẫn đang hoạt động. Ông nói trước Quốc hội rằng máy bay Anh đang giúp bảo vệ lực lượng Mỹ tại Trung Đông, và đó mới là bản chất thực sự của liên minh chứ không phải những phát biểu chỉ trích qua lại.

Trong khi phần lớn châu Âu cố giữ vị trí trung gian – ủng hộ Mỹ ở mức phòng thủ – thì Tây Ban Nha nổi lên như tiếng nói phản đối mạnh mẽ nhất. Thủ tướng Pedro Sánchez kiên quyết không để Madrid tham gia chiến tranh, bất chấp các lời đe dọa thương mại từ Washington.

Trong bài phát biểu trên truyền hình, ông Sánchez nói rằng Tây Ban Nha sẽ không “đồng lõa với điều gì đó gây hại cho thế giới và trái với giá trị cũng như lợi ích của chúng tôi chỉ để tránh bị trả đũa”.

Đối với cả các nhà hoạch định chính sách châu Âu lẫn công chúng, bóng ma của cuộc chiến Iraq năm 2003 vẫn còn ám ảnh. Quyết định tham gia cuộc chiến đó từng khiến chính phủ Công đảng Anh thời điểm ấy mất uy tín nặng nề, và với tư cách là thủ tướng Công đảng đầu tiên kể từ thời kỳ đó, Starmer chắc chắn muốn tránh lặp lại sai lầm lịch sử.

Bên cạnh đó, cả Starmer lẫn Sánchez đều đang chịu áp lực chính trị trong nước. Starmer, dù thắng lớn trong bầu cử cách đây gần hai năm, đang suy yếu trước sức ép từ cả cánh tả lẫn cánh hữu và vừa phải chịu thất bại khó xử trong một cuộc bầu cử bổ sung. Còn Sánchez đang đối mặt với bê bối tham nhũng và thất bại trong nhiều cuộc bầu cử khu vực.

Trong bối cảnh đó, việc tỏ ra thận trọng hoặc phản đối một cuộc chiến mới ở Trung Đông cũng trở thành lựa chọn chính trị an toàn hơn đối với nhiều nhà lãnh đạo châu Âu.


Trung Quốc kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, cảnh báo chiến tranh Iran có thể gây tổn hại lớn cho kinh tế toàn cầu

Trung Quốc đã kêu gọi Iran, Mỹ và Israel “ngay lập tức chấm dứt giao tranh” nhằm tránh làm tổn hại thêm đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu khi xung đột tại Trung Đông đang leo thang nhanh chóng.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian cho biết eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng mà Iran có ảnh hưởng kiểm soát – là một hành lang thương mại thiết yếu đối với hàng hóa và năng lượng của thế giới. Ông nhấn mạnh rằng việc duy trì an ninh và ổn định tại khu vực này là lợi ích chung của toàn bộ cộng đồng quốc tế.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, ông Lin Jian kêu gọi các bên liên quan “ngay lập tức dừng các hoạt động quân sự, tránh làm leo thang căng thẳng và ngăn chặn tình trạng bất ổn khu vực gây tổn hại lớn hơn cho nền kinh tế toàn cầu.”

Tuyên bố của Bắc Kinh phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của các nền kinh tế lớn trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng nếu chiến tranh kéo dài.

Eo biển Hormuz hiện là một trong những “yết hầu năng lượng” quan trọng nhất thế giới. Khoảng một nửa lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc và khoảng 29% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mà nước này mua từ nước ngoài đều đi qua tuyến đường biển này.

Trong khi đó, Qatar – một trong những nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới – cho biết các chuyến xuất khẩu khí hóa lỏng của nước này hiện gần như đã bị đình trệ do tình hình an ninh bất ổn.

Theo ước tính của các tổ chức năng lượng quốc tế, hơn 20% lượng dầu của thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Tuy nhiên, kể từ khi chiến tranh với Iran bùng phát vào cuối tuần, tuyến đường biển chiến lược này đã bị gián đoạn đáng kể, làm dấy lên lo ngại về cú sốc năng lượng mới đối với thị trường toàn cầu.

Mojtaba Khamenei – người con bí ẩn của lãnh tụ tối cao Iran và khả năng kế vị quyền lực tối thượng

Sau cái chết của Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, sự chú ý của giới quan sát quốc tế đang dồn vào một nhân vật đầy bí ẩn nhưng có ảnh hưởng lớn trong hệ thống quyền lực Tehran: Mojtaba Khamenei – con trai thứ hai của ông.

Theo hiến pháp Iran, lãnh tụ tối cao mới sẽ được lựa chọn bởi Hội đồng Chuyên gia (Assembly of Experts), một cơ quan gồm 88 giáo sĩ cấp cao. Trong những ngày tới, cơ quan này dự kiến sẽ họp để quyết định người kế nhiệm vị trí quyền lực cao nhất của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Trong số các ứng viên tiềm năng, Mojtaba Khamenei đang được nhắc đến nhiều nhất. Ông được cho là có mạng lưới quan hệ sâu rộng trong giới quyền lực Iran, đặc biệt là với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) – lực lượng quân sự tinh nhuệ và có ảnh hưởng cực lớn trong hệ thống chính trị – quân sự của nước này.

Dù hiếm khi xuất hiện trước công chúng và ít khi giữ các chức vụ chính thức nổi bật, Mojtaba Khamenei từ lâu đã được xem là một nhân vật quyền lực “đứng sau hậu trường”. Nhiều nguồn tin cho rằng ông hiểu rất rõ cách vận hành của hệ thống chính trị Iran và có ảnh hưởng đáng kể trong các quyết định nội bộ của chế độ.

Theo Maha Yahya, Giám đốc Trung tâm Carnegie Trung Đông có trụ sở tại Beirut, nếu Mojtaba được chọn làm lãnh tụ tối cao, điều đó sẽ mang ý nghĩa rằng chế độ hiện tại đang tiếp tục duy trì sự ổn định và kế thừa quyền lực.

Bà nhận định rằng cho đến nay chưa có dấu hiệu cho thấy hệ thống quyền lực của Iran đang rạn nứt. Theo bà, bộ máy nhà nước vẫn đang vận hành khá chặt chẽ và chưa xuất hiện các dấu hiệu chia rẽ đáng kể.

Một điểm đáng chú ý là Mojtaba Khamenei thường được xem là nhân vật có quan điểm cứng rắn hơn so với cha mình. Vì vậy, nếu ông trở thành lãnh tụ tối cao mới, nhiều nhà phân tích cho rằng chính sách của Iran có thể trở nên cứng rắn hơn trong bối cảnh áp lực quân sự từ Mỹ và Israel gia tăng.

Theo phân tích của Yahya, việc Mojtaba nắm quyền sẽ gửi một thông điệp rõ ràng rằng chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel sẽ không buộc Iran phải thay đổi lập trường chiến lược.

Bà cũng cho rằng chiến lược của Tehran lâu nay là gia tăng “cái giá phải trả” cho đối thủ bằng nhiều cách khác nhau, đặc biệt là thông qua các đòn tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và các mục tiêu dân sự, qua đó gây ảnh hưởng đến các nền kinh tế ở châu Âu và nhiều khu vực khác.

Trong bối cảnh chiến tranh đang lan rộng và quyền lực tối cao của Iran đang đứng trước bước ngoặt lịch sử, quyết định của Hội đồng Chuyên gia về người kế nhiệm Ayatollah Ali Khamenei được xem là một trong những yếu tố quan trọng có thể định hình tương lai chính trị của Iran cũng như cục diện địa chính trị Trung Đông trong nhiều năm tới.

Cuộc chiến bước sang ngày thứ 6 mà không hề có dấu hiệu “hạ nhiệt”. Trên thực địa, các đợt tấn công qua lại vẫn diễn ra dồn dập. Israel nói họ đã đánh trúng các điểm bố trí tên lửa của Iran, trong khi Iran tiếp tục mở thêm những đợt phản kích mới trải rộng khắp khu vực.

Đáng chú ý, một số người đã bị thương tại Abu Dhabi sau các đòn tấn công trả đũa, cho thấy chiến sự không còn gói gọn trong phạm vi Iran – Israel mà đang đè lên nhiều thủ đô, nhiều tuyến hàng không – hàng hải, và cả đời sống dân sự.

Ở một diễn biến mang tính “cột mốc truyền thông”, một nhóm phóng viên của CNN đã vào được Iran, được mô tả là mạng truyền hình Mỹ đầu tiên vượt qua biên giới vào nước này kể từ khi chiến tranh nổ ra. Việc báo chí quốc tế xuất hiện trên đất Iran trong bối cảnh bom đạn liên miên cũng nói lên một điều: cuộc chiến đã chuyển sang giai đoạn mà thông tin, hình ảnh, và câu chuyện từ bên trong trở thành “mặt trận” không kém phần nóng.

Xung đột nới rộng: dấu hiệu chiến tranh tràn ra ngoài Trung Đông
Các dấu hiệu cho thấy chiến tranh đang “tràn biên” ngày càng rõ. Iran bác bỏ cáo buộc rằng drone của họ đã đánh vào một sân bay ở Azerbaijan. Trong khi đó, phía Azerbaijan lại xuất hiện những phát biểu cực kỳ gay gắt, coi đây là hành động khủng bố và yêu cầu Iran phải giải thích, xin lỗi, và truy cứu trách nhiệm; đồng thời Azerbaijan nói quân đội đã được chỉ thị chuẩn bị các biện pháp trả đũa.

Song song, Tehran cũng lên án việc Mỹ “phóng ngư lôi” đánh chìm một tàu chiến Iran gần Sri Lanka là một “tội ác/atrocity”, và cảnh báo đây là tiền lệ nguy hiểm. Từ góc nhìn địa chính trị, việc chiến sự vươn ra tận Ấn Độ Dương khiến nhiều nước vốn đứng ngoài vòng lửa đạn cũng bắt đầu “đứng ngồi không yên”, vì tuyến hàng hải – thương mại – năng lượng ở khu vực này liên quan trực tiếp đến lợi ích sống còn của họ.

Ở châu Âu, sau một vụ drone tấn công đảo Cyprus (nơi có các căn cứ và hạ tầng quân sự quan trọng), các nước châu Âu đang xúc tiến phối hợp để củng cố phòng thủ cho hòn đảo. Nói cách khác, hậu phương của hậu phương cũng đã nghe tiếng “gió bom”.

Evacuation tăng tốc: người dân kẹt lại, đường về nhà vẫn rất khó
Làn sóng di tản đang tăng tốc. Các hãng bay lên lịch thêm chuyến, chính phủ các nước huy động máy bay charter (thuê chuyến), các tuyến đường bộ – cửa khẩu cũng được cân nhắc để đưa công dân rời khỏi vùng nguy hiểm.

Tuy vậy, thực tế là rất nhiều người vẫn mắc kẹt vì lựa chọn di chuyển hạn chế, không phận nhiều nơi bị siết, và rủi ro an ninh thay đổi theo từng giờ. Hình ảnh “kẹt sân bay”, “ngủ vật vờ” hay “đi đường vòng qua nước thứ ba” đang trở thành câu chuyện chung của hàng ngàn gia đình, sinh viên, lao động, khách du lịch.

Người Kurd bị nhắm tới: cáo buộc CIA “vũ trang”, Iran nói đánh “nhóm ly khai”
Một điểm nóng khác bùng lên từ hướng tây Iran: câu chuyện người Kurd. Iran nói họ đã nhắm vào các “nhóm khủng bố ly khai” mà Tehran cho rằng đang định xâm nhập biên giới phía tây. Tuyên bố này xuất hiện sau các thông tin rằng CIA đang tìm cách vũ trang lực lượng Kurd để kích hoạt một cuộc nổi dậy trong lòng Iran.

Câu chuyện càng phức tạp khi phía Chính quyền Khu vực Kurdistan Iraq (KRG) lại lên tiếng phủ nhận việc họ tham gia bất kỳ kế hoạch nào nhằm đưa lực lượng đối lập vượt biên vào Iran, gọi những thông tin đó là “hoàn toàn vô căn cứ” và cảnh báo nguy cơ “đổ thêm dầu” vào chiến tranh.

Tóm lại, trong khi có nguồn tin nói Mỹ đang thăm dò – thảo luận với một số nhóm đối lập và lãnh đạo Kurd ở Iraq, thì phía KRG và một số đảng phái Kurd tại Iraq công khai phủ nhận dính líu. Nhưng dù đúng – sai ra sao, chỉ riêng việc các cáo buộc kiểu này xuất hiện đã đủ khiến chiến trường “nhiều lớp”, dễ bùng phát thành xung đột biên giới, xung đột sắc tộc, và chiến tranh uỷ nhiệm.

Thương vong tại Iran: con số mới 1.230 người chết, cáo buộc trúng mục tiêu dân sự
Iran thông báo số người thiệt mạng đã lên tới 1.230 kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu các đợt tấn công (theo hãng thông tấn nhà nước/ liên kết nhà nước IRNA). Con số này được nói là đã vượt mức 1.190 người chết trong các đợt không kích Mỹ – Israel hồi tháng 6 năm trước.

Theo phía Iran, các cuộc tấn công đã đánh vào “hàng chục trung tâm dân sự”, gồm khu dân cư, bệnh viện, trường học và cả các địa điểm di sản trải dài từ thủ đô Tehran ở phía bắc đến tỉnh Minab ở phía nam.

Tại Tehran, phía Iran nói một công viên trẻ em và cung điện Golestan (di sản UNESCO) bị ảnh hưởng bởi đòn đánh. Bệnh viện Gandhi ở thủ đô cũng được nói là hư hại sau một cuộc tấn công trước đó.

Ở các địa phương khác, báo cáo nêu có ít nhất 35 người chết ở tỉnh Fars (miền nam), 27 thường dân thiệt mạng tại các khu dân cư ở Maragheh (tây bắc), và một khu chung cư đông dân ở Sanandaj (miền tây) bị trúng đòn.

Đặc biệt gây rúng động là thông tin về cuộc tấn công gây chết người nhất tính đến lúc này: một trường tiểu học dành cho nữ sinh ở Minab bị đánh trúng, khiến ít nhất 168 nữ sinh và 14 giáo viên thiệt mạng (theo truyền thông nhà nước Iran). Phía Nhà Trắng được dẫn lời là không loại trừ khả năng quân đội Mỹ đã tham gia đòn đánh này, nhưng đồng thời nhấn mạnh Mỹ “không nhắm vào dân thường”.

Trên mặt đất ở Tehran: “bom nổ ở khắp nơi”, người dân không biết chạy đâu cho thoát
Những tiếng nổ tiếp tục rung chuyển Tehran vào buổi sáng. Truyền thông bán chính thức tại Iran tường thuật có nhiều tiếng “bùm” lớn. Một người dân rời Tehran kể lại cảm giác bấp bênh: “Không bao giờ biết mục tiêu là ai, ở đâu, lúc nào.”

Người này cho biết trước đó có một ăng-ten phát thanh – truyền hình gần nhà bị đánh, khiến cả khu phố rung chuyển. Giờ họ tạm trú ở một thị trấn gần Damavand (khu vực núi cao), ban đêm nghe tiếng phản lực gầm trên đầu, dù chỗ họ chưa bị trúng đạn.

Nỗi sợ có tính “bài toán”: đi về phía nam thì lo rủi ro ở các vùng giáp ranh; đi lên phía bắc thì lo kẹt cứng trên cao tốc Chalus. Nhiều gia đình cân nhắc kiểu “ở đâu cũng có thể thành mục tiêu”, nên ở lại trong thành phố, đóng cửa chịu trận, lại thành lựa chọn không mong muốn mà vẫn phải chọn.

Israel nói đánh mục tiêu tên lửa ở Tehran: kho ngầm, bệ phóng, “mối đe doạ tức thì”
Phía Israel tuyên bố đã tiến hành một làn sóng không kích qua đêm vào Tehran, nhắm vào hạ tầng tên lửa đạn đạo và các bệ phóng trên – dưới mặt đất. Israel nói họ đánh trúng một cơ sở ngầm dùng để chứa tên lửa đạn đạo, cùng các điểm lưu kho tên lửa khác mà họ cho rằng được dùng để đe doạ máy bay.

Israel còn nói có bệ phóng tầm xa là “mối đe doạ ngay lập tức” đối với họ, và họ đã nhắm đánh. Theo mô tả, một chiến đấu cơ của Israel phát hiện các nhân sự Iran đang chuẩn bị một bệ phóng đã nạp đạn để sử dụng chống máy bay và tiến hành tấn công vào cả bệ phóng lẫn nhóm người vận hành.

Dù vậy, thực tế chiến tranh thường có “hai hệ quy chiếu”: bên này nói đánh trúng hạ tầng quân sự; bên kia nói trúng khu dân cư, bệnh viện, trường học. Và chính mâu thuẫn ấy mới là thứ khiến dư luận thế giới chia rẽ.

Iran phản kích nhiều hướng: Abu Dhabi có người bị thương, Doha rung chuyển vì đánh chặn
Iran tiếp tục các đợt tấn công bằng drone và tên lửa. Tại Abu Dhabi, có báo cáo cho biết một số người (gồm công dân Pakistan và Nepal) bị thương trong một đòn tấn công.

Ở Qatar, hệ thống phòng không được nói là đã đánh chặn tên lửa trên bầu trời Doha. Phóng viên tại hiện trường tường thuật tiếng nổ do đánh chặn làm rung cửa kính, “booms” vang khắp thành phố, kèm hình ảnh khói trên trời sau các vụ intercept.

Tại Israel, có thông tin một đầu đạn rơi gần khu vực phía đông Tel Aviv; Iran cũng tuyên bố đã nhắm vào sân bay Ben Gurion. Cùng lúc, chiến tuyến Lebanon nóng lên khi Israel nói họ đánh vào các trung tâm chỉ huy của Hezbollah ở Beirut; Israel còn phát cảnh báo sơ tán hiếm thấy cho cả khu vực (không chỉ từng toà nhà), nhằm vào các vùng được coi là “pháo đài” của Hezbollah.

Tóm gọn: đạn bay theo kiểu “mưa rào”, và mỗi thành phố đều sống trong trạng thái còi báo động – đánh chặn – run rẩy.

Azerbaijan: Tổng thống Aliyev nổi giận, Tehran bác bỏ, Israel lên tiếng ủng hộ Baku
Một drone nổ tại khu vực sân bay ở Nakhchivan (ngoại lãnh thổ của Azerbaijan, nằm tách khỏi phần còn lại bởi Armenia) được mô tả là làm bị thương hai người và hư hại nhà ga. Phía Azerbaijan cáo buộc Iran là thủ phạm.

Tehran phủ nhận việc phóng drone, và gợi ý đây có thể là một hoạt động “cờ giả” do Israel dựng lên. Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev thì phản ứng dữ dội, gọi đây là hành động “xấu xí, hèn nhát, shameless”, yêu cầu Iran giải thích – xin lỗi – truy trách nhiệm hình sự, và tuyên bố lực lượng vũ trang Azerbaijan được chỉ thị chuẩn bị phương án đáp trả.

Israel cũng chen vào khi Ngoại trưởng Israel cho biết đã trao đổi với phía Azerbaijan và lên án Iran, coi đây là “xâm lược công khai, có chủ ý”.

Khi một “điểm nổ” xuất hiện ở Caucasus, chiến tranh lập tức có nguy cơ kéo theo chuỗi phản ứng: Azerbaijan – Iran – Armenia – Thổ Nhĩ Kỳ – Nga… và cả những phép tính hậu trường mà người thường không bao giờ được thấy trọn vẹn.

Tàu chở dầu ngoài khơi Kuwait: nổ lớn, tàu bị thủng nước, nghi có xuồng nhỏ rời hiện trường
Một tàu chở dầu neo đậu ngoài khơi Kuwait được báo cáo “bị vào nước” sau một vụ nổ lớn. Tổ chức giám sát an ninh hàng hải của Anh (UKMTO) cho biết thuyền trưởng nghe – thấy một vụ nổ ở mạn trái, sau đó thấy một xuồng nhỏ rời khỏi khu vực.

Không có cháy, thuỷ thủ đoàn an toàn. Nhưng thông tin này xuất hiện đúng lúc Iran nói lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC) đã đánh trúng thứ họ gọi là “tàu dầu Mỹ” ở phía bắc Vịnh Ba Tư, kèm các video tuyên truyền từ truyền thông Iran.

Trong chiến tranh, biển không còn là biển. Biển thành “đường ống” và “cái cổ” của nền kinh tế. Chỉ cần một vụ nổ, giá bảo hiểm tăng, tàu đổi hướng, hàng hoá tắc, và người tiêu dùng ở nửa vòng trái đất cũng có thể phải trả tiền đắt hơn.

Ngư lôi ngoài khơi Sri Lanka: tàu chiến Iran chìm, Tehran gọi là “tội ác”, tiền lệ từ 1945
Một diễn biến gây chấn động: tàu chiến Iran IRIS Dena bị đánh chìm ngoài khơi Sri Lanka sau khi Mỹ sử dụng tàu ngầm bắn ngư lôi. Có báo cáo nói hơn 80 người thiệt mạng; phía Iran nêu con số 87 người chết, còn một số người mất tích.

Ngoại trưởng Iran gọi đây là “atrocity at sea”, nhấn mạnh tàu bị đánh trong vùng biển quốc tế, “không cảnh báo”, và cảnh báo Mỹ sẽ “phải hối hận” vì tiền lệ họ đặt ra.

Một chi tiết được nhắc tới: đây được coi là lần đầu tiên kể từ năm 1945 Mỹ dùng ngư lôi từ tàu ngầm để đánh chìm một chiến hạm trong tác chiến. Sự kiện không chỉ là quân sự; nó là tín hiệu rằng xung đột đã vượt khỏi “đánh qua đánh lại trong vùng chiến trường chính”, mà chạm tới các vùng biển xa, nơi nhiều quốc gia có lợi ích.

Thêm một lớp nhạy cảm: tàu IRIS Dena được nói là vừa rời khỏi cảng Ấn Độ sau các hoạt động giao lưu/diễn tập. Vì thế, sự kiện làm dấy lên những câu hỏi “khó nuốt” cho New Delhi: chuyện xảy ra ngay “sân sau Ấn Độ Dương”, ngay sau khi Ấn Độ tiếp đón tàu. Ấn Độ chưa lên tiếng công khai, nhưng bài toán “giữ tuyến thương mại – năng lượng, tránh bị kéo vào leo thang Mỹ–Iran, và không bình thường hoá việc bên thứ ba đánh nhau sát nách” rõ ràng trở nên căng thẳng.

Hormuz bị “khoá”: IRGC nói chỉ đóng với tàu Mỹ–Israel–Âu, nhưng thực tế tàu bè đã chùn bánh
Về tuyến chiến lược, Eo biển Hormuz gần như “tê liệt” vì chiến sự. IRGC tuyên bố eo biển chỉ đóng với tàu thuộc Mỹ, Israel, châu Âu và các đồng minh/ủng hộ, và cảnh báo nếu phát hiện tàu thuộc các nhóm này thì sẽ bị đánh.

Nhưng trên thực tế, khi một tuyến hàng hải bị biến thành “khu vực có thể ăn đạn bất kỳ lúc nào”, thì không cần lệnh cấm tuyệt đối, dòng chảy cũng tự nghẽn. Tàu dầu, tàu container, tàu hàng rời… sẽ neo chờ, đổi tuyến, hoặc hủy chuyến.

Hormuz là “cổ chai” của dầu khí thế giới. Khoảng 20% lượng dầu toàn cầu đi qua đây. Khi đường bị bóp cổ, thị trường phản ứng tức thì: dầu tăng, xăng tăng, chi phí vận tải tăng, và giá hàng hoá có nguy cơ “đội” lên theo dây chuyền.

Ở châu Á, Nhật – Hàn phụ thuộc nhiều vào LNG và dầu nhập từ Trung Đông, nên đặc biệt nhạy. Có thông tin ít nhất 7 tàu chở dầu đang mắc kẹt, ảnh hưởng nguồn cung cho Hàn Quốc, khiến chính phủ họ phải bàn biện pháp khẩn cấp ổn định dầu – khí.

Ngoài năng lượng, lương thực cũng bị đe doạ: nhiều nước Vùng Vịnh nhập phần lớn thực phẩm vì khí hậu khô hạn. Nếu Hormuz tắc kéo dài, chuỗi cung ứng thực phẩm có thể bị áp lực, dù các nước thường có dự trữ khẩn cấp đủ dùng nhiều tháng.

Giá xăng dầu ở Mỹ tăng vọt: mức cao nhất 11 tháng, diesel còn “đáng sợ” hơn
Tác động lan sang đời sống Mỹ: giá xăng trung bình tại Mỹ tăng lên khoảng 3,25 USD/gallon, mức cao nhất 11 tháng theo số liệu được nêu. Chỉ trong thời gian ngắn, giá tăng mạnh do lo ngại gián đoạn dầu từ Hormuz và các cuộc tấn công trả đũa nhắm vào hạ tầng dầu khí của các nước láng giềng giàu dầu.

Diesel tăng nhanh hơn nữa, lên khoảng 4,17 USD/gallon, nhảy vọt trong vài ngày. Diesel không chỉ là nhiên liệu, nó là “máu” của vận tải hàng hoá. Khi diesel tăng, phí vận chuyển tăng, các công ty áp phụ phí nhiên liệu, và giá tiêu dùng có nguy cơ tăng theo sau vài tuần.

Nông dân dùng diesel cho máy móc cũng chịu tác động, nhất là vào mùa canh tác. Một vòng xoáy kinh tế kiểu “bom nổ ở Trung Đông – ví tiền rung ở chợ Mỹ” là vậy.

Thị trường tài chính: chao đảo rồi hồi, nhưng vẫn nhạy tin từng giờ
Chứng khoán châu Á có một phiên hồi mạnh sau cú bán tháo trước đó. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng mạnh sau khi từng bị bán rất sâu. Châu Âu nhích lên, Mỹ thì hợp đồng tương lai dao động nhẹ.

Giới phân tích nói thị trường đang “nhạy cảm với tiêu đề” hơn bao giờ hết. Chỉ một tin về khả năng Iran liên lạc gián tiếp để thảo luận kết thúc xung đột, hay một tin về một vụ nổ trên biển, là đủ làm dầu nhảy, chứng khoán xoay hướng.

Giá dầu Brent được nói đã lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, và còn tăng tiếp trong giao dịch đầu ngày. Điều đó cho thấy tâm lý “phòng rủi ro” đang áp đảo, vì ai cũng hiểu: khi chiến tranh chạm vào đường dầu và đường biển, kinh tế toàn cầu sẽ lập tức bị kéo theo.

Anh – Mỹ: Starmer nói “quan hệ đặc biệt vẫn chạy”, nhưng Trump chê thẳng
Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố “special relationship” giữa Anh và Mỹ vẫn hoạt động: chia sẻ tình báo 24/7, phối hợp trong khu vực. Nhưng phía Tổng thống Trump đã công khai chỉ trích Starmer vì Anh không cho phép Mỹ dùng căn cứ ở quần đảo Chagos cho các đòn đánh tấn công Iran, thậm chí buông lời mỉa kiểu “đây không phải Churchill”.

Starmer cố làm “hạ nhiệt” rạn nứt bằng lập luận: Mỹ quyết theo lợi ích Mỹ, Anh quyết theo lợi ích Anh, không có gì lạ. Tuy vậy, chiến tranh thường phơi ra sự thật: đồng minh không phải lúc nào cũng cùng nhịp. Nhất là khi câu hỏi chuyển từ “hỗ trợ phòng thủ” sang “hỗ trợ tấn công”.

Về mặt triển khai, Anh nói sẽ gửi thêm 4 tiêm kích Typhoon tới Qatar. London cũng thuê một máy bay để hỗ trợ hồi hương người mắc kẹt.

Châu Âu phòng thủ Cyprus: Pháp – Ý – Hy Lạp phối hợp, Tây Ban Nha gửi frigate
Sau vụ drone đánh vào căn cứ RAF Akrotiri tại Cyprus (được nói là lần tấn công đầu tiên vào căn cứ này kể từ 1986), các nước châu Âu thúc đẩy phối hợp bảo vệ hòn đảo.

Pháp cắt ngắn việc điều nhóm tàu sân bay/biên đội sang Baltic để chuyển hướng ưu tiên. Ý tuyên bố sẵn sàng đánh giá lại tài sản quân sự trong khu vực và đáp ứng yêu cầu từ các nước bạn hữu. Tây Ban Nha gửi frigate Cristóbal Colón – được mô tả là tàu hộ vệ hiện đại nhất của họ – tới Cyprus, phối hợp cùng nhóm tàu Pháp và tàu Hy Lạp.

Song song, có thông tin Pháp cho phép một số máy bay Mỹ “không tham chiến” sử dụng căn cứ Istres (gần Marseille) với điều kiện đảm bảo không tham gia tác chiến ở Iran. Đây là kiểu “mở cửa có điều kiện” – giúp đồng minh nhưng giữ khoảng cách với cuộc chiến tấn công.

Mặt trận thông tin: video Nhà Trắng trộn “Call of Duty” gây bão
Một vụ “tự bắn vào chân” trên truyền thông: Nhà Trắng đăng một video montage về các cuộc không kích, nhưng bị chỉ trích vì trộn lẫn cảnh trong game “Call of Duty” với cảnh thật.

Courtesy of the Red, White & Blue. pic.twitter.com/kTO0DZ56IJ

— The White House (@WhiteHouse) March 4, 2026

Video được chú thích kiểu “Courtesy of the Red, White & Blue” và nhanh chóng lan truyền mạnh. Phản ứng thì đủ loại: người sốc, người cười, người phẫn nộ. Nhiều ý kiến nói việc trộn game – chiến tranh khiến chiến tranh bị “gamification”, như thể bom đạn là trò giải trí.

Các lời chỉ trích càng nặng khi bối cảnh có cáo buộc trẻ em, học sinh, dân thường thiệt mạng. Đặc biệt, khi phía Nhà Trắng trước đó “không loại trừ” khả năng Mỹ tham gia một vụ đánh trường học nhưng vẫn khẳng định “không nhắm vào dân thường”, thì một clip mang hơi hướng “ăn mừng chiến thắng kiểu gamer” lại càng làm dư luận nổi giận.

Một chi tiết gây tranh cãi khác: Giám đốc truyền thông Nhà Trắng có phản hồi kiểu “W’s in the chat, boys!” – ngôn ngữ của cộng đồng game/stream, càng khiến câu chuyện bùng lên như lửa gặp gió.

Các đại học Mỹ ở vùng Vịnh: chuyển học online, khoá cơ sở, hỗ trợ sinh viên rời đi
Chiến tranh cũng làm đảo lộn hoạt động giáo dục. Khi Bộ Ngoại giao Mỹ kêu gọi công dân ở vùng Vịnh rời đi, nhiều đại học Mỹ có campus ở Trung Đông đã chuyển sang học online hoặc “lockdown” cơ sở.

Texas A&M tại Doha: có nhóm sinh viên từ Texas bay sang Doha đúng lúc chiến tranh nổ ra, phải chuyển hướng sang Istanbul. Toà nhà campus bị khoá, không cho nhân viên – sinh viên – khách vào.

Georgetown tại Doha: chuyển sang online “cho đến khi có thông báo mới”. Một chương trình học dự kiến ở Dubai bị tạm dừng, trường tìm cách đưa sinh viên về sớm.

VCU Arts Qatar: cho phép giảng viên, nhân viên rời Qatar và dạy từ xa, nhằm đảm bảo linh hoạt và an toàn; áp dụng rộng, không chỉ cho công dân Mỹ.

NYU Abu Dhabi: hỗ trợ sinh viên muốn rời đi bằng cách tìm – chốt phương án di chuyển trong bối cảnh đường bay khó khăn.

Những chi tiết này cho thấy mức độ bất an không chỉ nằm ở “đường biên quân sự”, mà đã lan đến đời sống dân sự, giáo dục, và các cộng đồng quốc tế sống – học – làm việc trong khu vực.

Iran: biểu tình tưởng niệm, 40 ngày quốc tang, lễ chính thức bị hoãn
Bên trong Iran, các cuộc tuần hành ủng hộ chế độ và tưởng niệm lãnh tụ diễn ra ở nhiều nơi. Người dân mặc đồ đen, cầm cờ, mang ảnh của lãnh tụ, tụ tập tại các quảng trường và nhà thờ Hồi giáo ở Tehran và nhiều thành phố khác như Mashhad, Qom, Ahvaz, Karaj, Rasht, Isfahan, Abadan…

Chính phủ Iran tuyên bố 40 ngày quốc tang. Nhưng lễ tưởng niệm chính thức lại bị hoãn, chưa có lịch mới. Trong khi bộ máy quyền lực tôn giáo – chính trị bàn tính người kế nhiệm, phía Israel có lời đe doạ rằng bất cứ lãnh đạo mới nào cũng sẽ là “mục tiêu rõ ràng để loại bỏ”. Những câu như vậy khiến bầu không khí càng căng, vì nó biến “chọn người kế vị” thành việc làm dưới tiếng còi báo động.

NATO: Tổng thư ký khen Trump, nhưng nói NATO “không tham chiến”
Tổng thư ký NATO Mark Rutte công khai ủng hộ quyết định của Tổng thống Trump trong việc tấn công nhằm “loại bỏ năng lực” mà Mỹ coi là đe doạ từ chương trình tên lửa Iran. Tuy vậy, ông nhấn mạnh NATO không trực tiếp tham gia cuộc chiến.

Một điểm đáng chú ý: ông Rutte nói dù NATO “không tham chiến”, nhưng các đồng minh châu Âu cung cấp “hỗ trợ then chốt”, và NATO là nền tảng giúp Mỹ triển khai sức mạnh. Lập luận này rất thực dụng: Mỹ mạnh, nhưng để đánh xa – đánh lâu, họ cần mạng lưới căn cứ, hậu cần, tình báo, hành lang chính trị.

Cùng lúc, có thông tin NATO đã đánh chặn một tên lửa được nói là bay hướng vào không phận Thổ Nhĩ Kỳ. Iran lại phủ nhận việc phóng tên lửa sang Thổ Nhĩ Kỳ. Khi một sự kiện kiểu này xảy ra, rủi ro “một cú trượt” kéo NATO vào vòng xoáy luôn là nỗi lo thường trực.

Di tản công dân: Mỹ tăng charter flight, EU hỗ trợ nhiều chuyến, Anh gặp trục trặc kỹ thuật
Về di tản, phía Mỹ nói có nhiều chuyến charter đang triển khai nhưng hạn chế công bố chi tiết vì lý do vận hành. Có phát biểu cho rằng khoảng 20.000 người Mỹ đã trở lại Mỹ kể từ khi chiến tranh bắt đầu; trong đó một phần được “task force” của Bộ Ngoại giao hỗ trợ trực tiếp, cung cấp thông tin, phương án di chuyển.

Trước đó Mỹ bị chỉ trích vì phản ứng chậm hơn một số nước khác trong việc tổ chức charter flight. Phía Mỹ lập luận họ lập task force ngay cuối tuần khi chiến tranh nổ ra.

Liên minh châu Âu: nói đã có ít nhất 6 chuyến bay do EU hỗ trợ rời khu vực từ thứ Tư, đưa công dân về Bulgaria, Italy, Austria, Slovakia; và còn kế hoạch thêm chuyến trong vài ngày tới.

Anh: chuyến charter đầu tiên từ Muscat (Oman) bị trễ do trục trặc kỹ thuật, nhưng được nói là sẽ cất cánh sớm, và sẽ có thêm chuyến trong các ngày tới.

Các nước khác như Canada, Nhật, Ấn Độ, Australia cũng triển khai nhiều phương án: xe bus ra cửa khẩu, đi đường bộ sang Riyadh/Muscat, gom công dân từ các hub như Dubai, Jeddah, rồi bay nối chuyến.

Bức tranh chung: “đưa người ra khỏi vùng chiến” là một chiến dịch hậu cần khổng lồ, gặp đủ thứ biến số: không phận, nhiên liệu, an ninh, giấy tờ, và cả tâm lý hoảng loạn của đám đông.

Một địa điểm biểu tượng bị đánh: tổ hợp thể thao Azadi ở Tehran trúng đòn
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin tổ hợp thể thao Azadi – một địa điểm mang tính biểu tượng – bị tấn công. Khu bị đánh là nhà thi đấu đa năng “Azadi 12,000 Capacity Hall”, nơi thường tổ chức bóng chuyền, vật, futsal…

CLB Persepolis ra tuyên bố lên án, nhấn mạnh các cơ sở thể thao tượng trưng cho hoà bình và tinh thần thi đấu công bằng. Việc một địa điểm như Azadi bị đánh có tác dụng tâm lý mạnh, vì nó vượt khỏi “mục tiêu quân sự” trong cảm nhận của công chúng, đụng vào biểu tượng đời sống.

Kết nối bị cắt: Iran “mất internet” hơn 120 giờ
Iran được nói đã trải qua tình trạng blackout internet hơn 120 giờ, mức kết nối gần như “phẳng” chỉ còn khoảng 1% so với bình thường theo một tổ chức giám sát độc lập. Đồng thời có thông tin các nhà mạng đe doạ hành động pháp lý với những người cố truy cập internet toàn cầu bằng các biện pháp vượt chặn.

Khi internet bị cắt, thông tin càng khó kiểm chứng, tin đồn càng dễ bùng lên, và người dân càng cảm giác bị nhốt trong “căn phòng tối” đúng nghĩa lẫn nghĩa bóng. Trong chiến tranh hiện đại, cắt mạng cũng là một dạng “thiết quân luật mềm”, nhằm kiểm soát dòng chảy thông tin và giảm khả năng tổ chức – liên lạc.

Giá xăng Mỹ tăng vọt vì chiến sự Iran và eo biển Hormuz bị “tê liệt”
Theo số liệu cập nhật mới nhất từ AAA, giá xăng tại Mỹ tiếp tục tăng thêm 5 cent/gallon, đưa mức trung bình toàn quốc lên 3,25 USD/gallon – cao nhất trong vòng 11 tháng. Tính từ thứ Sáu đến nay, giá xăng đã tăng tổng cộng 26 cent/gallon, được cho là phản ứng trực tiếp trước cuộc chiến liên quan Iran và việc eo biển Hormuz bị “đóng băng” trên thực tế. Đây là tuyến hàng hải cực kỳ quan trọng, nơi khoảng 20% lượng dầu của thế giới phải đi qua.

Giá nhiên liệu cũng bị đẩy lên sau khi Iran thực hiện các đòn trả đũa nhắm vào cơ sở dầu khí của các nước láng giềng giàu dầu mỏ như UAE, Qatar, Kuwait và Saudi Arabia (nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới). Phần lớn đà tăng dồn vào ba ngày gần đây. Dù mức tăng 5 cent hôm nay thấp hơn mức tăng 9 cent trong ngày thứ Tư và 11 cent hôm thứ Ba (đợt nhảy một ngày lớn nhất kể từ giai đoạn sau bão Katrina năm 2005), nhưng tổng mức tăng khoảng 25 cent chỉ trong vài ngày vẫn được coi là cú tăng mạnh nhất trong ba ngày kể từ tháng 3/2022 – thời điểm ngay sau khi Nga bị áp lệnh trừng phạt vì chiến sự Ukraine.

Diesel còn tăng nhanh hơn: nguy cơ lan sang giá hàng hóa và chi phí sinh hoạt
Giá dầu diesel tăng còn “gắt” hơn xăng. Bản ghi nhận ngày thứ Năm cho thấy giá diesel trung bình tăng 12,8 cent lên 4,17 USD/gallon – tức tăng khoảng 40 cent chỉ trong ba ngày. Dù số người lái xe diesel ở Mỹ không nhiều, nhưng tác động của diesel thường lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế trong các tuần tới.

Lý do là phần lớn xe tải hạng nặng dùng diesel, và các công ty vận tải thường áp thêm “phụ phí nhiên liệu” vào cước vận chuyển. Phụ phí tương tự cũng đang được áp dụng cho vận tải đường biển. Khi chi phí chở hàng tăng, giá thành hàng hóa có thể bị đẩy lên và cuối cùng người tiêu dùng sẽ chịu phần tăng giá đó.

Giá diesel cao cũng có thể gây khó cho nông dân vì nhiều máy móc nông nghiệp chạy diesel, đặc biệt đúng lúc chuẩn bị vào mùa gieo trồng. Ngoài ra, các hộ gia đình ở vùng Đông Bắc Mỹ dùng dầu sưởi (heating oil) cũng sẽ bị ảnh hưởng vì dầu sưởi thực chất là cùng nhóm sản phẩm với diesel.

Chưa chắc đã dừng lại: giá bán buôn và dầu chuẩn WTI/Brent còn nhích lên
Các đợt tăng giá có thể chưa kết thúc. Giá xăng bán buôn, cùng với hai chuẩn dầu quan trọng là WTI (Mỹ) và Brent, đều nhích lên trong giao dịch đầu ngày, cho thấy thị trường vẫn đang đặt cược vào khả năng chi phí năng lượng còn tiếp tục chịu sức ép.

Di tản khỏi Trung Đông tăng tốc giữa hỗn loạn hàng không vì chiến tranh Iran
Các chuyến bay di tản rời Trung Đông đang tăng nhanh, với hàng ngàn người rời khỏi khu vực trong bối cảnh chiến sự Mỹ–Israel với Iran tiếp tục gây xáo trộn nặng nề cho ngành hàng không, làm nhiều tuyến bay bị hủy, đổi hướng hoặc mở lại từng phần tùy mức độ rủi ro.

Mỹ: chuyến di tản đầu tiên đã cất cánh, hơn 17.500 công dân về nước từ 28/2
Mỹ đã có chuyến bay di tản đầu tiên rời Trung Đông sau khi chính quyền Trump hứng chỉ trích vì chưa chuẩn bị kế hoạch di tản kịp thời. Tính từ ngày 28/2, hơn 17.500 công dân Mỹ được ghi nhận đã trở về Mỹ từ Trung Đông.

Nhân sự ngoại giao Mỹ rút bớt: cho phép rời đi, Qatar di tản khu vực gần đại sứ quán Mỹ
Washington cho phép các nhân viên không thuộc diện khẩn cấp và gia đình họ rời khỏi một số quốc gia Trung Đông. Tại Qatar, chính quyền cũng đang di tản người dân sống gần Đại sứ quán Mỹ, sau khi các đợt tấn công của Iran trong tuần này nhắm vào các cơ sở của Mỹ tại nhiều nơi trong khu vực.

Israel: mở lại sân bay quốc tế theo từng bước, các “điểm trung chuyển” khác cũng có chuyến di tản
Israel cho biết sẽ bắt đầu mở lại dần sân bay quốc tế chính của nước này để đón các chuyến bay đến. Ngoài Israel, các chuyến di tản cũng được triển khai từ những trung tâm khác trong khu vực như Dubai và Jeddah.

Canada: đưa công dân về qua biên giới Ai Cập, Beirut chỉ nhận số lượng hạn chế, tính thuê chuyến từ UAE
Canada dự kiến đưa công dân tại Israel bằng xe buýt ra biên giới Ai Cập. Ở Beirut, chỉ có số lượng hạn chế được bố trí lên máy bay. Chính phủ Canada cũng đang cố gắng sắp xếp các chuyến bay thuê bao (charter) rời UAE khi không phận bắt đầu mở trở lại, theo Ngoại trưởng Anita Anand.

Châu Âu: Anh phối hợp hãng bay, Pháp–Đức–Ý–Séc bắt đầu tổ chức các chuyến rời khu vực
Nỗ lực di tản của châu Âu cũng được đẩy mạnh. Ngoại trưởng Anh cho biết Anh đang làm việc với các hãng hàng không để tăng các phương án di tản. Trong khi đó, Pháp, Đức, Italy và Cộng hòa Czech đã bắt đầu sắp xếp các chuyến bay đưa người rời khỏi khu vực.

Bahrain: Gulf Air đưa hơn 400 hành khách quá cảnh về nước
Hãng hàng không quốc gia Bahrain – Gulf Air – thông báo đã đưa thành công hơn 400 hành khách quá cảnh trở về trong ngày thứ Năm.

Những cuộc đoàn tụ sau nhiều ngày mắc kẹt ở Dubai
Sau nhiều ngày bị kẹt tại Dubai, một số hành khách đầu tiên đã về đến nhà khi các hãng như Emirates và Virgin Atlantic nối lại một số chuyến bay giới hạn từ UAE tới các thành phố như New York, London, Paris và Sydney.

Các nước khác: khuyến cáo “trú ẩn” hoặc rời đi; Nhật đi đường bộ sang Riyadh/Muscat; Ấn Độ, Úc cũng hồi hương
Nhiều quốc gia khuyến cáo công dân “trú ẩn tại chỗ” hoặc rời khỏi khu vực nếu có thể. Nhật Bản cho biết sẽ đưa công dân đang ở Kuwait, Bahrain, Qatar và UAE di chuyển bằng đường bộ tới Riyadh và Muscat – nơi sân bay vẫn hoạt động. Ấn Độ và Australia cũng đã hồi hương được một phần công dân của họ.

IRGC: Eo biển Hormuz chỉ “đóng” với tàu Mỹ–Israel–châu Âu và đồng minh, tàu nào vào sẽ bị đánh
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố hôm thứ Năm rằng eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới – chỉ bị “đóng” đối với các tàu thuộc Mỹ, Israel, châu Âu và các đồng minh phương Tây khác. Theo phía Iran, lưu lượng tàu thuyền qua khu vực này đã giảm mạnh kể từ khi chiến tranh nổ ra.

IRGC, theo đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB), nhắc lại quan điểm rằng dựa trên “luật pháp và các nghị quyết quốc tế”, trong thời chiến Iran có quyền kiểm soát việc qua lại tại eo biển Hormuz.

IRGC cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn: nếu phát hiện các tàu thuộc Mỹ, Israel, châu Âu “và những bên ủng hộ họ”, thì các tàu này “chắc chắn sẽ bị tấn công”.

Theo mô tả, eo biển Hormuz đã rơi vào tình trạng gần như bị “đóng” trên thực tế kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự phối hợp nhằm vào Iran vào ngày thứ Bảy, khiến giá dầu tăng vọt và làm dấy lên lo ngại nguy cơ đảo lộn kinh tế toàn cầu.

Bức tranh chung: Ngày thứ 5 của cuộc chiến và hiệu ứng “domino” trên toàn khu vực
Cuộc chiến Trung Đông bước sang ngày thứ 5, và cái đáng sợ không chỉ nằm ở tiếng nổ hay số liệu thương vong, mà nằm ở cảm giác “mọi thứ có thể đổ xuống bất cứ lúc nào”. Sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran (bối cảnh được nhắc đến xuyên suốt các cập nhật), khu vực lập tức rơi vào trạng thái rúng động dây chuyền: không phận nhiều nơi rối loạn, các chuyến bay thương mại bị hủy, đường bộ tắc nghẽn vì dòng người di tản, trong khi các quốc gia vùng Vịnh vừa phòng thủ, vừa trấn an dân chúng, vừa lo giữ ổn định nội bộ.

Nhà Trắng nhấn mạnh các mục tiêu của chiến dịch theo hướng “đánh vào năng lực” của Iran hơn là nói thẳng “thay đổi chế độ”. Nhưng trên thực địa, những gì người dân cảm nhận lại là một cuộc khủng hoảng lan rộng: từ nỗi lo an ninh ngay trước cổng đại sứ quán, đến chuyện ngủ vạ vật ngoài đường vì nhà cửa bị đánh trúng, rồi cảnh du khách “mắc kẹt” săn vé máy bay như săn… vé số.

Mỹ xác nhận: chuyến bay charter chở người Mỹ đã rời Trung Đông – tín hiệu khởi động chiến dịch sơ tán
Điểm nhấn quan trọng nhất trong chuỗi thông tin lần này là: Bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận một chuyến bay charter chở công dân Mỹ đã rời Trung Đông vào ngày Thứ Tư. Đáng chú ý, phía Mỹ không công bố chi tiết: không nói rõ máy bay khởi hành từ đâu, hạ cánh ở đâu, có bao nhiêu người, tuyến bay ra sao.

Vì sao lại “kín như bưng”? Bộ Ngoại giao giải thích thẳng: lý do là “an ninh tác chiến” (operational security). Nói nôm na: trong một bối cảnh chiến sự, càng ít thông tin lộ ra, càng giảm rủi ro bị theo dõi, gây nhiễu, đe dọa hay phá hoại. Một chuyến bay sơ tán, nhìn thì tưởng chỉ là chuyện hàng không, nhưng thực tế là một chuỗi hậu cần – an ninh – phối hợp ngoại giao cực kỳ nhạy cảm.

Quan trọng hơn: đây được mô tả là chuyến bay sơ tán đầu tiên có xác nhận do Mỹ “tạo điều kiện”. Và nó đến chỉ vài ngày sau khi Mỹ–Israel mở chiến dịch quân sự chống Iran, nghĩa là Washington đang chuyển dần từ “khuyến cáo công dân tự rời đi bằng đường thương mại” sang “tổ chức rời đi có hỗ trợ”.

“Sẽ tăng cường thêm nhiều chuyến bay”: lời hứa đi kèm sự im lặng có tính toán
Bộ Ngoại giao Mỹ không dừng ở thông báo một chuyến bay, mà nói rõ: “additional flights will be surged throughout the region” – tức sẽ tăng cường thêm các chuyến bay rải trên toàn khu vực.

Tuy nhiên, họ cũng nhấn mạnh rằng: sẽ không công bố thêm thông tin về các hoạt động vận chuyển đang diễn ra. Đây là kiểu thông điệp “vừa trấn an vừa khóa miệng” rất đặc trưng trong thời chiến: trấn an rằng chính phủ đang làm việc, nhưng không để lộ lịch trình để kẻ xấu lợi dụng.

Ở góc nhìn công dân, điều này có thể gây bức xúc: “Tôi cần biết chuyến bay nào? Khi nào? Ở đâu?” Nhưng ở góc nhìn điều phối rủi ro, thông tin càng mở, càng dễ trở thành mồi cho tin giả, cho đe dọa, hoặc đơn giản là làm bùng lên hỗn loạn tại các điểm tập trung.

Gần 6.500 người Mỹ đã được hỗ trợ: không phải ai cũng lên máy bay, nhưng ai cũng cần đường sống
Một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết: trong ngày Thứ Tư, cơ quan này đã hỗ trợ gần 6.500 công dân Mỹ bằng cách cung cấp thông tin quan trọng, giúp lựa chọn phương án di chuyển, hỗ trợ tìm “đường thoát”, v.v.

Con số này rất đáng chú ý vì nó cho thấy:
Không phải 6.500 người đều “được bốc lên charter” – mà là được trợ giúp theo nhiều dạng: hướng dẫn tuyến đường, phương án bay nối chuyến, điểm tập trung an toàn, phương thức qua biên giới đường bộ, thủ tục giấy tờ, liên hệ khẩn cấp… Trong khủng hoảng, đôi khi thứ cứu người không phải là chiếc máy bay, mà là một cú điện thoại đúng lúc, một danh sách điểm tập kết, hoặc một cảnh báo kịp thời để tránh đi vào vùng nguy hiểm.

Mỹ yêu cầu công dân ở nhiều nước điền “crisis form”: sắp xếp rời đi theo danh sách, không theo tiếng la hét
Một cập nhật khác liên quan đến sơ tán: Bộ Ngoại giao Mỹ kêu gọi công dân Mỹ ở UAE, Qatar, Saudi Arabia và Israel hoàn tất mẫu crisis intake form để nhận thông tin hỗ trợ rời đi bằng đường hàng không hoặc đường bộ.

Mẫu này thường hỏi các thông tin kiểu: quốc tịch, vị trí, dự định ở lại hay rời đi, tự lo được hay cần hỗ trợ, đã rời đi chưa… Nghe như thủ tục giấy tờ, nhưng thực chất là cách để họ xếp ưu tiên và tổ chức nguồn lực: ai bị kẹt, ai có trẻ em, ai có vấn đề y tế, ai không có đường di chuyển… Trong khủng hoảng, nếu không có danh sách, mọi chuyện sẽ biến thành “ai chen được thì sống”.

Ngoài ra, những người ở các quốc gia khác vẫn được hướng dẫn gọi đường dây nóng 24/7 của Bộ Ngoại giao Mỹ.

Qatar sơ tán cư dân quanh khu vực Đại sứ quán Mỹ: “biện pháp tạm thời” nhưng đủ làm dân mất ngủ
Tại Qatar, nhà chức trách thông báo đang sơ tán cư dân sống “gần khu vực” Đại sứ quán Mỹ như một biện pháp phòng ngừa tạm thời nhằm đảm bảo an toàn công cộng. Họ nói sẽ cung cấp nơi ở phù hợp cho người di tản.

Điểm đáng nói là: chính quyền không nêu rõ lý do cụ thể. Trong thời chiến, “không nói lý do” đôi khi lại chính là thông điệp: hoặc có đánh giá rủi ro, hoặc có thông tin tình báo, hoặc đơn giản là muốn tránh gây hoảng loạn. Nhưng với dân thường, chỉ cần nghe “sơ tán quanh đại sứ quán” là đủ hiểu mức độ căng thẳng đã lên nấc mới.

Đại sứ quán, trong chiến sự, vừa là biểu tượng, vừa là điểm nhạy cảm. Chỉ cần một sự cố nhỏ cũng đủ tạo làn sóng chấn động ngoại giao và tâm lý.

Canada cũng chạy đua giải cứu: bus tới biên giới Ai Cập, Beirut “giới hạn ghế”, và charter từ UAE khi không phận hé mở
Không chỉ Mỹ. Canada xác nhận họ đang lên kế hoạch di tản một phần công dân. Thông tin cụ thể gồm:
Tại Israel: công dân Canada sẽ được đưa bằng xe bus tới biên giới Ai Cập.
Tại Beirut: chỉ có một số lượng giới hạn được đưa lên máy bay.
Và Canada cũng đang cố thu xếp các chuyến charter rời UAE khi không phận bắt đầu mở lại.

Canada cho biết có hơn 100.000 công dân đã đăng ký đang ở Trung Đông; trong đó khoảng 2.000 người yêu cầu rời đi. Con số “đăng ký” này quan trọng: nó phản ánh quy mô cộng đồng, nhưng đồng thời cũng cho thấy bài toán khổng lồ cho chính phủ: không thể “bốc” hết một lúc, mà phải phân tầng ưu tiên.

Du khách Trung Quốc mắc kẹt: mua 3 vé một lúc, thuê xe vượt biên – miễn sao máy bay cất cánh
Một lát cắt rất “đời” trong cơn bão chiến tranh là cảnh khách du lịch Trung Quốc loay hoay tìm đường về giữa tình trạng hàng không đứt gãy.

Có người ở Dubai kể đã chi hơn 4.350 USD mua ba vé máy bay chỉ để hy vọng “ít nhất một cái” giúp mình thoát. Trên mạng xã hội Trung Quốc, người ta chia sẻ mẹo, ảnh chụp lịch bay, visa, lộ trình vòng vèo. Có người còn tính thuê xe chạy từ UAE sang Oman với chi phí tới 1.450 USD, rồi bay sang Đông Nam Á, sau đó mới về Trung Quốc.

Một câu nói gây ám ảnh: “Miễn máy bay cất cánh là được. Tôi không còn nghĩ đến giá nữa.” Trong khủng hoảng, tiền bạc bỗng trở thành thứ yếu; thứ người ta muốn mua là “khoảng cách với vùng nguy hiểm”.

Một số người may mắn rời đi được, như một sinh viên Trung Quốc kể họ phải đổi kế hoạch liên tục: đi từ Abu Dhabi sang Riyadh, bị hủy chuyến, lái xe nhiều giờ tới Jeddah, rồi bay sang Kuala Lumpur, sau đó mới tính tiếp đường về. Cảm giác nhẹ nhõm của họ đến không phải vì sang nước nào “đẹp”, mà vì “tới nơi có thể ngủ mà không giật mình”.

Kuwait: Lầu Năm Góc công bố danh tính 2 quân nhân Mỹ thiệt mạng còn lại trong vụ drone – và chi tiết khiến người ta rùng mình
Một diễn biến khác cho thấy chiến sự không chỉ là chuyện “trên bản đồ”, mà là sinh mạng thật: Lầu Năm Góc đã xác nhận danh tính 2 quân nhân Mỹ còn lại thiệt mạng trong vụ tấn công bằng drone ở Kuwait vào Chủ Nhật.

Hai người được nêu tên:
Thiếu tá Jeffrey O’Brien (45 tuổi), quê Indianola, bang Iowa.
Chuẩn úy 3 Robert Marzan (54 tuổi), quê Sacramento, California.

Cả hai đều thuộc 103rd Sustainment Command – một đơn vị Army Reserve có gốc ở Iowa, làm nhiệm vụ liên quan hậu cần, tiếp vận (sustainment). Chi tiết đáng chú ý và nặng nề là: trường hợp của Marzan được nói là “vẫn chờ xác nhận cuối cùng” từ giám định y khoa, dù ông có mặt tại hiện trường và “được tin là đã thiệt mạng”. Còn việc thu hồi thi thể/tiếp cận hiện trường của hai người này được mô tả là mất nhiều thời gian hơn vì tình trạng của tòa nhà bị đánh trúng.

Thông tin đi kèm còn cho biết họ phục vụ hỗ trợ 1st Theater Sustainment Command – cơ quan phụ trách tiếp tế và duy trì hậu cần cho quân đội Mỹ trên toàn Trung Đông. Điều này nhấn mạnh: chiến tranh hiện đại không chỉ giết lính tuyến đầu; hậu cần – vốn là “mạch máu” – cũng trở thành mục tiêu.

Kuwait ngoài khơi: tàu dầu báo nổ, dầu tràn ra biển – bóng ma môi trường trong khói lửa chiến tranh
Một báo cáo hàng hải cho biết thủy thủ đoàn một tàu chở dầu neo ngoài khơi Kuwait đã thấy một vụ nổ lớn phía mạn trái, rồi có một tàu nhỏ rời khỏi khu vực. Sau đó, dầu từ tàu bắt đầu tràn ra mặt nước.

Điểm đáng sợ là: “tất cả thuyền viên đều an toàn”, nhưng biển thì không chắc an toàn. Dầu tràn không chỉ là con số; nó là hệ sinh thái, là ngư trường, là bờ biển, là chuỗi cung ứng năng lượng. Trong chiến tranh, môi trường thường là “nạn nhân câm”: bị đánh trước, chết sau, và rất lâu mới hồi phục.

Nhà chức trách đang điều tra. Nhưng chỉ riêng cụm từ “tàu nhỏ rời khỏi khu vực” cũng đủ làm người ta nghĩ tới vô vàn kịch bản: phá hoại, tai nạn, đòn cảnh cáo, hay một sự cố giữa vùng nước đang căng như dây đàn.

Lebanon: Israel đánh Beirut, người dân kiệt sức và “tái chấn thương” tập thể
Khi chiến sự lan sang Lebanon, bức tranh nhân đạo trở nên ngột ngạt. Israel thông báo bắt đầu tấn công hạ tầng Hezbollah ở Beirut. Tại thủ đô Lebanon, tiếng nổ lớn được ghi nhận ngay trước khi Israel đưa ra thông báo.

Những lời kể từ các tổ chức cứu trợ và nhân viên nhân đạo mô tả một tình trạng gần như “đứt gãy tinh thần”:
Trẻ con giật mình vì tiếng bom trong đêm.
Người già có người gục ngã vì kiệt sức ngoài đường.
Gia đình phải ngủ vỉa hè, không biết chạy đi đâu.
Nhiều người không kịp mang theo bất cứ tài sản nào.

Khái niệm “retraumatizing” được nhắc tới: người Lebanon vốn đã trải qua các vòng bạo lực, khủng hoảng kinh tế, và ký ức đau đớn (kể cả thảm họa nổ cảng Beirut), nay nghe mỗi tiếng nổ lại như bị kéo tuột về những ngày địa ngục cũ. Có nhân viên cứu trợ nói chỉ một tiếng cửa sập cũng khiến người ta bật dậy như bị điện giật.

Số liệu thương vong và di dời được nhắc đến trong các cập nhật: hàng chục nghìn người phải rời nhà; hàng trăm người bị thương; thương vong tăng theo từng đợt đánh. Càng kéo dài, “mệt mỏi chiến tranh” sẽ không còn là khái niệm học thuật, mà là đôi mắt thâm quầng của một bà mẹ ôm con trên vỉa hè.

Iran: người ở Tehran kể phố xá đóng cửa nhưng lại có “bầu không khí hy vọng” lạ lùng
Giữa hình ảnh bom đạn, xuất hiện một chi tiết gây tò mò: một cư dân Tehran mô tả rằng thành phố khá im ắng, nhiều cửa hàng đóng, chỉ hàng thực phẩm hoạt động. Thế nhưng, họ nói không khí trên đường lại có nét “hy vọng”, ít thấy biểu cảm “buồn rầu” như người ta tưởng.

Đây là một lát cắt rất khó đo lường: có thể là hy vọng vì biến động chính trị, có thể là tâm lý “qua cơn sốc ban đầu”, cũng có thể là khoảnh khắc ngắn ngủi trước khi nỗi sợ dài hạn bủa xuống. Người kể cũng thừa nhận: nếu chiến tranh kéo dài, sự bất mãn có thể sẽ lộ rõ hơn. Tâm lý xã hội trong chiến tranh luôn là đường cong: sốc – lì – mệt – vỡ.

Nhà Trắng nói gì: 4 mục tiêu, tranh cãi “có phải chiến tranh không”, và lời hứa “không đưa bộ binh (lúc này)”
Các cập nhật liên tục nhắc đến thông điệp từ Nhà Trắng, đặc biệt qua phát ngôn của Thư ký báo chí: chiến dịch nhằm vào Iran hướng đến bốn mục tiêu lớn:
Phá hủy chương trình tên lửa đạn đạo của Iran.
“Xóa sổ” hiện diện hải quân của Iran trong khu vực.
Tháo dỡ mạng lưới lực lượng ủy nhiệm (proxies).
Ngăn Iran theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Đồng thời, Nhà Trắng nói “không có kế hoạch đưa bộ binh Mỹ vào Iran ở thời điểm này”, nhưng cũng không “tự trói tay” bằng cách loại bỏ mọi lựa chọn.

Một điểm thú vị về mặt chính trị là tranh luận chữ nghĩa: một số quan chức/đảng phái né chữ “war” (chiến tranh), thích gọi là “hoạt động quân sự”, “engagement”, “chiến dịch”. Nghe như trò chơi ngôn ngữ, nhưng lại liên quan trực tiếp tới pháp lý, trách nhiệm, ngân sách và quyền lực hành pháp – lập pháp.

Quốc hội Mỹ: nỗ lực kiềm chế quyền “war powers” của Tổng thống thất bại – và cuộc giằng co còn tiếp diễn
Trong Thượng viện, phe Cộng hòa đã bác bỏ một nghị quyết nhằm yêu cầu Tổng thống phải xin phép Quốc hội cho những hành động quân sự tiếp theo đối với Iran. Cuộc bỏ phiếu được mô tả là sát sao theo lằn ranh đảng phái, với vài trường hợp “đi ngược dòng” gây chú ý.

Ngay cả khi một nghị quyết kiểu này vượt qua cửa đầu, nó vẫn phải qua quy trình sửa đổi, chuyển Hạ viện, và đối mặt nguy cơ phủ quyết của Tổng thống – mà muốn vượt phủ quyết thì cần tỷ lệ hai phần ba, rất khó.

Điều đáng nói: cuộc tranh luận “có cần Quốc hội cho phép không” luôn bùng lên mỗi khi Mỹ tham gia xung đột lớn. Và khi thương vong tăng, câu hỏi sẽ càng sắc: ai quyết định, ai chịu trách nhiệm, ai trả hóa đơn?

Mặt trận công nghệ: Iran nhắm vào trung tâm dữ liệu Amazon (AWS) ở Bahrain và UAE – chiến tranh chạm vào “đám mây”
Một chi tiết khiến nhiều người giật mình: Iran (thông qua IRGC theo các nguồn tường thuật) bị nói là đã tấn công bằng drone vào cơ sở trung tâm dữ liệu của Amazon tại Bahrain, và nhắm vào các cơ sở khác ở UAE. Amazon Web Services thừa nhận có sự cố “tác động vật lý” và thiệt hại cấu trúc, gián đoạn điện, thậm chí có nơi phải dùng biện pháp chữa cháy dẫn tới hư hại do nước.

Đây là dấu hiệu chiến tranh bước vào vùng “không ai muốn đụng”: hạ tầng số. Data center không chỉ là máy chủ; nó là ngân hàng, y tế, thương mại điện tử, logistics, dữ liệu chính phủ và vô số dịch vụ sống còn. Khi “đám mây” bị đánh, hiệu ứng không chỉ là mất mạng vài giờ, mà có thể là gián đoạn dây chuyền của cả nền kinh tế khu vực.

Bahrain trấn áp nội dung “bày tỏ cảm tình”: chiến tranh và nỗi sợ lan sang cả… màn hình điện thoại
Trong các cập nhật còn có thông tin Bahrain bắt giữ thêm người vì đăng video liên quan tới các cuộc tấn công và nội dung bị coi là “bày tỏ cảm tình”, với lập luận rằng những nội dung đó có thể gây hoang mang và ảnh hưởng an ninh – trật tự.

Chiến tranh hiện đại có một mặt trận vô hình: thông tin. Nơi nào căng thẳng, nơi đó sẽ có kiểm soát narrative. Và khi người dân chỉ cần bấm “đăng” là có thể bị xem là “đe dọa an ninh”, thì nỗi sợ không còn nằm ngoài đường phố mà nằm ngay trong túi quần.

Đòn tâm lý và an ninh mạng: quan chức Israel được cảnh báo tắt định vị GPS vì nguy cơ truy dấu
Một thông tin khác cho thấy mức độ “săn đầu người” trong chiến tranh: các bộ trưởng Israel và người thân cận được cảnh báo tắt dịch vụ định vị, hạn chế ứng dụng dùng GPS, vì nguy cơ bị tình báo đối phương phối hợp truy tìm vị trí. Thậm chí ngành y tế cũng được yêu cầu nâng mức sẵn sàng trước tấn công mạng.

Thời nay, một bức ảnh vô tình bật định vị, một cú check-in, hay một tài khoản email bị chiếm, đôi khi nguy hiểm chẳng kém việc lộ tọa độ quân sự. Chiến tranh càng hiện đại, càng “đánh” vào thói quen công nghệ của con người.

Ukraine “xin góp một tay”: kinh nghiệm chống drone Iran và lời đề nghị hỗ trợ tại chỗ
Giữa bức tranh rối ren, Ukraine xuất hiện như một “người từng trải” về drone Shahed: Tổng thống Zelensky nói Ukraine sẵn sàng chia sẻ chuyên môn giúp bảo vệ dân thường và ổn định tình hình, nhấn mạnh đã có phối hợp để đưa chuyên gia tới hỗ trợ “tại chỗ” mà không làm suy yếu phòng thủ trong nước.

Chi tiết này cho thấy một điều: công nghệ drone Iran từng là “bóng ma” ở chiến trường Ukraine, nay lại xuất hiện dày đặc ở Trung Đông. Kinh nghiệm chiến trường vì thế trở thành “mặt hàng chiến lược”.

Những câu chuyện bên lề: nhà báo ở Tehran, khách Mỹ mắc kẹt, và cảm giác “chỉ muốn được ngủ yên”
Trong các mẩu tin đan xen là những khoảnh khắc rất người:
Một nhà báo ở Tehran mô tả cảnh anh chứng kiến và nghe được – cái “đáng sợ” là sự bất định kéo dài.
Một influencer người Mỹ bay nối chuyến, dừng ở Doha rồi bị kẹt vì không phận hỗn loạn: chuyến đi từ trải nghiệm du lịch biến thành tình huống sinh tồn.
Nhiều người không còn hỏi “đi đâu cho tiện”, mà hỏi “đi đâu để sống”.

Những mẩu chuyện này nhắc một điều: chiến tranh không chỉ có tướng lĩnh và bản đồ; chiến tranh bắt người thường phải giỏi lên kế hoạch như chuyên gia hậu cần, phải can đảm như lính, và phải may mắn như trúng số.

Du khách Trung Quốc mắc kẹt ở Trung Đông vì gián đoạn hàng không, tìm mọi cách bay về nước
Du khách Trung Quốc tại Trung Đông đang nằm trong số hàng ngàn khách du lịch bị mắc kẹt vì các chuyến bay bị gián đoạn trên diện rộng, khiến việc trở về quê nhà trở nên vô cùng khó khăn.

Một người đang ở Dubai tên Kun Wang nói với CNN rằng anh đã chi hơn 4.350 USD (khoảng 30.000 nhân dân tệ) để mua ba vé máy bay, chỉ với hy vọng ít nhất một vé có thể giúp anh rời khỏi khu vực.

Tình trạng gián đoạn này cũng làm bùng lên một làn sóng chia sẻ trên mạng xã hội Trung Quốc: người dùng đăng tải kinh nghiệm, lời khuyên đường đi, câu chuyện sơ tán. Trên nền tảng Xiaohongshu, có người viết rằng họ dự tính thuê xe chạy từ UAE sang Oman với giá 1.450 USD, sau đó bay sang Đông Nam Á rồi mới tìm đường về Trung Quốc.

Một bình luận thể hiện tâm lý chung của nhiều người: “Miễn chuyến bay cất cánh là được. Tôi không còn nghĩ đến giá nữa.” Nhiều người khác nói họ đang theo dõi sát lịch bay và chia sẻ ảnh chụp đặt vé, quy định visa hoặc gợi ý lộ trình thay thế.

Hiện mới chỉ có một số ít người may mắn rời đi được. Trong nhóm đó có Matt Hu, một sinh viên Trung Quốc, cuối cùng đã bay ra khỏi khu vực sau vài ngày bất định. Anh kể với CNN rằng trước khi căng thẳng leo thang, anh cùng bạn học đã đi từ Abu Dhabi sang Riyadh. Khi chuyến bay quay về bị hủy, họ phải lái xe nhiều giờ để tới Jeddah, rồi từ đó bay sang Kuala Lumpur và hiện đang tiếp tục sắp xếp đường về Trung Quốc.

Matt Hu nói họ chỉ muốn tới một nơi “có thể ngủ yên vào ban đêm”, và anh cảm thấy nhẹ nhõm trong khoảnh khắc đặt chân tới Malaysia sau những ngày hỗn loạn vì lịch bay đảo lộn.

Dù vậy, vẫn còn rất nhiều người khác tiếp tục mắc kẹt, chờ các chuyến bay hoạt động trở lại hoặc tìm những con đường khác để rời đi. Theo dữ liệu theo dõi bay của FlightRadar24, một chuyến của Emirates đã rời Dubai đi Guangzhou vào ngày Thứ Tư sau khi bị hủy liên tiếp ba ngày trước đó, được xem như một dấu hiệu hy vọng cho một số người.

Hơn 1.000 người thiệt mạng sau các cuộc tấn công giữa Mỹ–Israel và Iran, thương vong lan rộng khắp Trung Đông
Hơn 1.000 người đã thiệt mạng tại Iran kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nước này vào cuối tuần qua, theo báo cáo của Human Rights Activists News Agency (HRANA) – một tổ chức có trụ sở tại Mỹ theo dõi tình hình nhân quyền tại Iran.

Cùng thời gian đó, các cuộc tấn công trả đũa của Iran cũng đã khiến hàng chục người thiệt mạng, theo thông tin từ các cơ quan chức năng địa phương.

Khi xung đột tiếp tục lan rộng, các số liệu ban đầu cho thấy thương vong đã xuất hiện tại nhiều quốc gia trong khu vực kể từ hôm thứ Bảy.

Tại Iran, HRANA cho biết tính đến chiều hôm qua theo giờ Mỹ, ít nhất 1.097 dân thường đã thiệt mạng. Trong số này có 168 trẻ em và 14 giáo viên, được cho là đã chết trong một cuộc tấn công của Mỹ–Israel nhằm vào một trường tiểu học dành cho nữ sinh ở miền nam Iran vào ngày thứ Bảy, theo truyền thông nhà nước Iran.

Tại Lebanon, ít nhất 77 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel, theo Bộ Y tế nước này thông báo hôm thứ Tư. Trong số các nạn nhân có ba nhân viên cấp cứu, theo người đứng đầu Tổ chức Y tế Thế giới.

Tại Kuwait, ít nhất 10 người đã thiệt mạng do các cuộc tấn công của Iran. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), trong số đó có sáu quân nhân Mỹ, cùng với hai binh sĩ Kuwait, theo thông tin từ quân đội nước này công bố hôm thứ Ba.

Tại Israel, các cuộc tấn công kể từ hôm thứ Bảy đã khiến ít nhất 10 người thiệt mạng, theo cơ quan cứu hộ khẩn cấp Magen David Adom.

Tại Iraq, bốn binh sĩ thuộc lực lượng Popular Mobilization Force đã thiệt mạng trong một cuộc không kích của Mỹ–Israel nhằm vào tỉnh Diyala, theo cơ quan truyền thông của lực lượng dân quân này cho biết hôm Chủ Nhật.

Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Bộ Quốc phòng nước này cho biết ít nhất ba người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng drone của Iran. Các nạn nhân là công dân của Pakistan, Nepal và Bangladesh.

Trong khi đó tại Bahrain, một người đã thiệt mạng sau khi các mảnh vỡ từ một tên lửa bị đánh chặn rơi xuống và gây cháy trên một con tàu nước ngoài tại khu công nghiệp Salman, theo truyền thông nhà nước Bahrain đưa tin hôm thứ Hai.

Nhà Trắng bảo vệ quyết định không cảnh báo sớm công dân Mỹ rời Trung Đông trước khi chiến sự bùng nổ
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt đã lên tiếng bảo vệ chính quyền trước những chỉ trích cho rằng Washington không cảnh báo sớm công dân Mỹ rời khỏi Trung Đông trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công quân sự.

Leavitt cho rằng người Mỹ đã bỏ qua “nhiều dấu hiệu cảnh báo” mà Bộ Ngoại giao Mỹ đã đưa ra trước khi chiến dịch quân sự bắt đầu. Theo bà, Bộ Ngoại giao đã ban hành khuyến cáo Cấp độ 4: Không nên đi lại (Do Not Travel) đối với “nhiều quốc gia” trong khu vực trước khi các hoạt động quân sự diễn ra.

Tuy nhiên trên thực tế, trước khi chiến tranh nổ ra, chỉ có ba quốc gia bị xếp ở mức cảnh báo cao nhất là Iran, Iraq và Lebanon. Trong khi đó, các nước khác trong khu vực như Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Oman, Bahrain, Jordan, Kuwait, Qatar và Israel vẫn không nằm trong danh sách Cấp độ 4 tính đến ngày thứ Tư, mặc dù Iran đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nhiều quốc gia này.

Hiện nay, tất cả các quốc gia trên đã được nâng lên Cấp độ 3: Cân nhắc lại việc đi lại (Reconsider Travel). Trước khi các cuộc tấn công quân sự bắt đầu, phần lớn các nước này chỉ ở mức cảnh báo thấp hơn.

Leavitt cũng nhắc lại rằng vào ngày 14 tháng 1, phái bộ Mỹ tại Saudi Arabia đã khuyến cáo nhân viên và công dân Mỹ cần tăng cường cảnh giác và hạn chế di chuyển không cần thiết tới các cơ sở quân sự. Tuy nhiên, phần lớn công dân Mỹ chỉ có thể biết được những cảnh báo này nếu họ đăng ký chương trình Smart Traveler Enrollment Program (STEP) hoặc theo dõi thông tin từ mạng xã hội của cơ quan ngoại giao.

Trên thực tế, Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ thay đổi trạng thái hoạt động ngoại giao tại hai đại sứ quán trước khi chiến dịch quân sự bắt đầu, gồm Israel và Lebanon. Trong đó, việc điều chỉnh đối với Lebanon được thực hiện chỉ một ngày trước khi xung đột bùng nổ.

Phải đến ngày thứ Hai, tức vài ngày sau khi các cuộc tấn công quân sự đã bắt đầu, quan chức phụ trách lãnh sự cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ mới kêu gọi công dân Mỹ “RỜI KHỎI NGAY” bằng các chuyến bay thương mại còn hoạt động từ hơn một chục quốc gia tại Trung Đông.

Nhà Trắng chỉ trích truyền thông “cố tình làm xấu hình ảnh Tổng thống Trump”
Trong cùng buổi họp báo tại Nhà Trắng, Karoline Leavitt cũng lên tiếng bảo vệ Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth trước những tranh cãi liên quan đến phát biểu của ông về truyền thông.

Trước đó, trong buổi họp báo buổi sáng tại Lầu Năm Góc, Hegseth cho rằng báo chí thường đưa tin nổi bật về thương vong của binh sĩ Mỹ nhằm khiến Tổng thống Donald Trump trông tệ hơn trong mắt công chúng.

Khi được phóng viên CNN Kaitlan Collins chất vấn liệu chính quyền có cho rằng truyền thông không nên đưa tin về cái chết của binh sĩ Mỹ hay không, Leavitt đã bác bỏ câu hỏi này và gọi đó là “một câu hỏi thiếu thiện chí”.

Bà khẳng định: “Báo chí chỉ muốn làm cho tổng thống trông xấu đi — đó là một sự thật.” Leavitt cũng nhấn mạnh rằng Bộ trưởng Quốc phòng quan tâm sâu sắc tới các binh sĩ và những người phục vụ trong quân đội Mỹ.

Theo bà, truyền thông vẫn nên đưa tin về nghi lễ tiếp nhận thi hài binh sĩ hy sinh (dignified transfer), nhưng đồng thời cho rằng nhiều cơ quan báo chí — đặc biệt là CNN — luôn tìm cách sử dụng mọi phát biểu của chính quyền để khiến Tổng thống Trump bị nhìn nhận tiêu cực.

Tổng thống Trump tuyên bố chiến dịch chống Iran “thành công lớn”, chấm điểm chiến tranh 15/10
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chiến dịch quân sự chống Iran đang đạt được thành công lớn ngay trong những ngày đầu tiên của cuộc xung đột.

Phát biểu tại một sự kiện ở Nhà Trắng, ông Trump nói tình hình trên chiến trường đang diễn biến rất thuận lợi cho phía Mỹ. “Chúng tôi đang làm rất tốt trên mặt trận chiến tranh, nói nhẹ thì là như vậy,” ông nói. “Có người hỏi tôi nếu chấm điểm từ 1 đến 10 thì tôi cho bao nhiêu. Tôi nói khoảng 15 điểm.”

Đánh giá này của Tổng thống Trump tương đồng với những nhận định trước đó từ các quan chức trong chính quyền, những người cũng cho rằng chiến dịch quân sự đang đạt được nhiều kết quả tích cực.

Ông Trump cho biết các lực lượng Mỹ và đồng minh đang phá hủy nhanh chóng hệ thống tên lửa của Iran, bao gồm cả các bệ phóng. Theo ông, “tên lửa của họ đang bị xóa sổ rất nhanh, các bệ phóng cũng đang bị tiêu diệt.”

Tổng thống Mỹ thừa nhận rằng Iran đã tiến hành một số cuộc tấn công nhằm vào các quốc gia láng giềng, nhưng ông không đi sâu vào vấn đề này. Ông nói Iran “đang tấn công các nước láng giềng, thậm chí trong một số trường hợp là những nước từng là đồng minh của họ,” và cho rằng đây là một quốc gia đã “mất kiểm soát”.

Ông Trump cũng nhắc lại rằng hiện ông không có quan điểm cụ thể về việc ai sẽ lãnh đạo Iran trong tương lai, sau khi nhiều lãnh đạo cấp cao của nước này bị thiệt mạng trong các cuộc tấn công gần đây.

“Bộ máy lãnh đạo của họ đang biến mất rất nhanh,” ông nói. “Dường như bất cứ ai muốn trở thành lãnh đạo đều cuối cùng… cũng bị giết.”

Trump nói Mỹ tấn công trước để ngăn Iran ra đòn, khẳng định Tehran có kế hoạch đánh Israel và Mỹ
Trong phát biểu hôm thứ Tư, Tổng thống Trump cũng một lần nữa khẳng định rằng ông tin Iran đã chuẩn bị tấn công Israel và có thể cả Mỹ, nếu Washington không ra tay trước.

“Tôi nghĩ nếu chúng ta không làm trước thì họ đã làm điều đó với Israel, và nếu có cơ hội thì họ cũng sẽ tấn công chúng ta,” ông nói tại sự kiện ở Nhà Trắng, đồng thời mô tả cuộc chiến hiện nay là “một điều đáng kinh ngạc đang diễn ra trước mắt mọi người.”

Những phát biểu này là phiên bản mới nhất trong các lập luận mà chính quyền Trump đưa ra để giải thích quyết định phát động chiến dịch quân sự. Ban đầu, một số quan chức cho rằng Israel chuẩn bị tấn công Iran trước, trong khi những tuyên bố sau đó lại nói rằng Iran đang chuẩn bị tấn công Israel hoặc các lực lượng Mỹ trong khu vực.

Trước đó một ngày, ông Trump cũng nói rằng Iran “đang chuẩn bị tấn công Israel và những mục tiêu khác”.

Trong khi đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Trump đã ra lệnh tấn công Iran dựa trên một “linh cảm mạnh mẽ” rằng Tehran đang lên kế hoạch nhắm vào các lực lượng Mỹ tại Trung Đông.

Nhà Trắng nói “phải chờ xem” ai sẽ trở thành lãnh tụ tối cao tiếp theo của Iran
Nhà Trắng cho biết hôm thứ Tư rằng họ sẽ phải “chờ xem” ai sẽ trở thành lãnh tụ tối cao tiếp theo của Iran, sau khi lãnh đạo hiện tại thiệt mạng trong bối cảnh xung đột đang leo thang. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ cũng thừa nhận đã ghi nhận các báo cáo cho rằng Mojtaba Khamenei, con trai thứ hai của Ayatollah Ali Khamenei, có thể là một trong những người được xem xét cho vị trí này.

Phát biểu với báo chí, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói rằng chính quyền Mỹ đã theo dõi những thông tin này và các cơ quan tình báo đang giám sát chặt chẽ diễn biến tình hình.

“Chúng tôi cũng đã thấy những báo cáo đó, và đây là điều mà các cơ quan tình báo của chúng tôi đang theo dõi rất sát,” bà Leavitt nói. “Sự thật là chúng ta sẽ phải chờ xem điều gì sẽ xảy ra.”

Kể từ khi Cộng hòa Hồi giáo Iran được thành lập sau cuộc cách mạng năm 1979, chức vụ lãnh tụ tối cao của nước này mới chỉ được thay đổi một lần duy nhất. Ayatollah Ali Khamenei lên nắm quyền vào năm 1989, sau khi người sáng lập chế độ là Ayatollah Ruhollah Khomeini qua đời.

Theo các thông tin hiện tại, Khamenei đã thiệt mạng mà không có người kế nhiệm chính thức được công bố, khiến quá trình lựa chọn lãnh tụ mới trở thành một trong những vấn đề quan trọng nhất của hệ thống chính trị Iran trong giai đoạn hiện nay.

1) Miền Bắc Israel lại hú còi: rocket từ Lebanon bay qua biên giới
Rạng sáng Thứ Tư 4/3/2026 (giờ địa phương), quân đội Israel thông báo họ phát hiện nhiều rocket bay từ Lebanon sang lãnh thổ Israel. Còi báo động đã vang lên ở miền Bắc Israel trước khi các loạt đạn này vượt biên giới. Theo thông tin phía Israel, “phần lớn” rocket bị Không quân Israel/Phòng không đánh chặn; một quả khác rơi xuống khu vực gần đó, và “không có thương vong” được ghi nhận.

Đáng chú ý: đây không chỉ là câu chuyện “một vài quả rocket” kiểu ăn miếng trả miếng. Khi còi báo động đã vang lên, người dân sẽ lại phải chạy hầm, hoạt động dân sự bị gián đoạn, trường lớp – bệnh viện – đường sá đều vận hành trong trạng thái “nghe tiếng còi là tim đập nhanh hơn tiếng trống lân”. Và mỗi lần như vậy, đường biên Israel–Lebanon lại giống một sợi dây đàn bị kéo căng: chỉ cần thêm vài nấc nữa là đứt.

2) Israel phát cảnh báo sơ tán ở Nam Lebanon: “rời ngay, không quay lại”
Song song với diễn biến rocket, Israel cũng liên tiếp đưa ra các cảnh báo/ra lệnh sơ tán đối với nhiều làng – thị trấn ở miền Nam Lebanon, nói rõ các đợt không kích nhằm vào vị trí của Hezbollah có thể xảy ra “cận kề”, và yêu cầu dân thường rời khỏi khu vực nguy hiểm (có nơi nhắc phải cách tối thiểu khoảng 1.000 mét).

Các đợt cảnh báo kiểu này thường kéo theo một chuỗi hệ lụy: người già không kịp thu dọn thuốc men; gia đình bồng bế con nhỏ, chở nhau bằng xe máy, xe tải; nhà cửa bỏ trống; chợ búa tê liệt; và quan trọng nhất là nỗi sợ “đi rồi có ngày về lại được không?”. Khi sơ tán không còn là “khuyến cáo”, mà thành “mệnh lệnh” lặp đi lặp lại, thì vùng biên trở thành một dải đất mà người dân sống bằng… trực giác sinh tồn.

3) Thương vong ở Lebanon tăng nhanh: Bộ Y tế báo ít nhất 50 người chết trong 2 ngày
Trong khi các cảnh báo sơ tán được phát đi, Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 50 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel trong vòng 2 ngày gần đây, và hàng trăm người khác bị thương. Một số báo cáo nêu thêm chi tiết về các đợt không kích rạng sáng, với thương vong tiếp tục tăng.

Các con số thương vong ở Lebanon thường gây tranh cãi vì nhiều lý do: tốc độ cập nhật, việc phân loại nạn nhân là dân sự hay thành viên vũ trang, và chênh lệch số liệu giữa các nguồn. Nhưng dù thống kê “chốt” ở mốc nào, thực tế vẫn là: bom rơi thì nhà sập, người chết, bệnh viện quá tải, và làn sóng di dời sẽ phình ra theo từng đợt nổ.

4) WHO cảnh báo “y tế bị kẹt giữa làn đạn”: 3 nhân viên cấp cứu thiệt mạng
Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng lên tiếng, cho biết có các nhân viên y tế/cấp cứu đã thiệt mạng khi đang làm nhiệm vụ, và cảnh báo xung đột ngày càng làm tê liệt dịch vụ y tế trong khu vực. Thông điệp chính của WHO: nhân viên y tế, cơ sở y tế, và bệnh nhân phải được bảo vệ theo luật nhân đạo quốc tế; nếu không, “vết thương chiến tranh” sẽ không chỉ nằm ở mặt trận mà lan vào từng phòng cấp cứu.


5) Phòng không hoạt động khắp Vùng Vịnh: Saudi bắn hạ drone, Kuwait có trẻ em thiệt mạng vì mảnh vỡ
Không chỉ Israel–Lebanon, làn sóng drone/tên lửa còn tạo áp lực phòng không lên nhiều nước vùng Vịnh.

Saudi Arabia: truyền thông/kênh tin quốc tế đưa tin Saudi đã đánh chặn và phá hủy nhiều drone xâm nhập không phận, với thông tin thay đổi theo từng đợt cập nhật.

Kuwait: có báo cáo về việc đánh chặn “mục tiêu trên không”, nhưng mảnh vỡ rơi xuống khu dân cư gây thương vong; đáng chú ý, một bé gái 11 tuổi được thông báo đã tử vong vì vết thương do mảnh văng.


6) Hormuz gần như “đóng băng”: tàu dầu nằm bờ, phí vận tải nhảy dựng, bảo hiểm chiến tranh bị cắt
Nếu phải chọn một điểm làm thị trường toàn cầu “đau tim”, thì đó là eo biển Hormuz: con “cổ chai” nối Vịnh Ba Tư với đại dương, nơi một phần rất lớn dầu thô và LNG của thế giới đi qua.

Những gì đang diễn ra được mô tả bằng các dấu hiệu cực mạnh:

Lượng tàu qua lại sụt nghiêm trọng; có dữ liệu cho thấy ngày bình thường có thể khoảng vài chục tàu dầu – hóa chất/ngày, nhưng có ngày chỉ còn vài chiếc.

Hàng loạt hãng bảo hiểm/hội bảo hiểm chiến tranh thu hẹp hoặc cắt bảo hiểm rủi ro chiến sự cho khu vực, khiến chủ tàu “không có bảo hiểm thì khỏi chạy”, vì lỡ bị đánh trúng là phá sản ngay trên biển.

Hệ quả tức thời: cước tàu tăng vọt, thị trường dầu – khí nhạy như da em bé; chỉ cần tin “đụng ở Hormuz” là giá nhảy.

Nói nôm na: chiến tranh không cần nổ ở giàn khoan, chỉ cần làm tuyến vận tải nghẽn là giá năng lượng tự tăng như nước triều. Và khi năng lượng tăng, mọi thứ đi theo: vận chuyển tăng, sản xuất tăng, giá hàng hóa tăng, cuối cùng là người dân ở rất xa Trung Đông… cũng cảm thấy “đắt đỏ” trong hóa đơn thường ngày.

7) Trump tung “bảo hiểm chiến tranh” cho tàu biển, nhắc khả năng hải quân hộ tống
Trước nguy cơ Hormuz bị “tê liệt vì sợ”, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông đã chỉ đạo cơ quan liên quan của Mỹ (DFC) triển khai bảo hiểm rủi ro chính trị và các bảo đảm tài chính cho hoạt động hàng hải, đặc biệt là dòng năng lượng qua vùng Vịnh; đồng thời nói Hải quân Mỹ có thể hộ tống tàu dầu qua Hormuz “nếu cần”.

Điểm quan trọng ở đây không chỉ là “hộ tống hay không”, mà là tín hiệu: Mỹ muốn dùng công cụ tài chính–bảo hiểm để kéo tàu quay lại tuyến đường, giảm hoảng loạn thị trường. Tuy nhiên, nhiều phân tích vẫn nhấn mạnh thực tế phũ phàng: trong chiến tranh, “bảo hiểm” có thể làm yên lòng sổ sách, nhưng không làm yên lòng thủy thủ khi rủi ro bị tấn công vẫn hiện hữu.

8) Vì sao Trung Quốc bị xem là “bên có thể hưởng lợi” từ lời kêu gọi bảo vệ Hormuz?
Khi Hormuz nghẽn, bên “đau” nhất thường là những nền kinh tế nhập khẩu năng lượng khổng lồ. Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô hàng đầu, đồng thời châu Á nói chung phụ thuộc nặng vào dầu – khí Trung Đông. Vì vậy, bất kỳ cơ chế nào giúp dòng năng lượng “chảy lại” sẽ trực tiếp hạ nhiệt rủi ro cho các nền kinh tế châu Á.

Trong bối cảnh đó, phía Trung Quốc đã kêu gọi các bên hạ thang và bảo đảm an toàn tuyến hàng hải Hormuz, nhấn mạnh tác động tiêu cực lên kinh tế toàn cầu nếu tuyến này bị gián đoạn.

Câu chuyện “ai hưởng lợi” thường gây tranh luận chính trị, nhưng trên lớp lợi ích kinh tế thuần túy: nếu thị trường được “bình ổn bằng hộ tống và bảo hiểm”, các khách mua lớn (đặc biệt ở châu Á) sẽ hưởng lợi vì rủi ro giá giảm, nguồn cung ổn định hơn.

9) Trung Quốc vừa kêu gọi dừng tấn công, vừa tung “thông điệp răn đe” kiểu… 5 bài học
Ở mặt ngoại giao, Trung Quốc nhấn mạnh thông điệp: tấn công quân sự không giải quyết tận gốc, cần quay lại đối thoại và tránh mở rộng xung đột. Reuters ghi nhận các cuộc điện đàm của Ngoại trưởng Trung Quốc kêu gọi chấm dứt các đợt tấn công và thúc đẩy giải pháp ngoại giao.

Cùng lúc, không gian truyền thông liên quan quân đội Trung Quốc cũng xuất hiện cách diễn đạt mang tính “đúc kết bài học” từ các đòn đánh của Mỹ–Israel. Có nguồn tin ghi lại dạng thông điệp “5 bài học”, đại ý nhấn vào: nguy cơ từ “kẻ thù bên trong”, sai lầm vì “tin mù quáng vào hòa bình”, thực tế lạnh lùng của “hỏa lực vượt trội”, ảo tưởng chiến thắng và kết luận tự lực là nền tảng cuối cùng.

Nói cách khác: một bên là ngoại giao kêu gọi hạ nhiệt; một bên là tuyên truyền nhấn “tự lực – cảnh giác nội bộ – chuẩn bị cho kịch bản tệ”. Hai đường này đôi khi nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng lại rất “đúng kiểu cường quốc”: ngoài mặt nói hòa, trong bụng tính đường dài.

10) Iran – Israel – Mỹ: chiến sự mở rộng và con số thương vong gây choáng
Ở phía Iran, có báo cáo từ một tổ chức nhân quyền có trụ sở ngoài Iran (HRANA) nói số dân thường thiệt mạng kể từ khi chiến sự bùng lên đã vượt 1.000 người, trong đó có trẻ em; đồng thời hàng nghìn người bị thương. Các số liệu dạng này thường được mô tả là “sơ bộ” và còn tiếp tục kiểm chứng.

Trong chiến tranh, con số luôn đi sau khói lửa. Nhưng chỉ riêng việc mốc “trên 1.000” xuất hiện trong các báo cáo đã đủ cho thấy mức độ khốc liệt và tốc độ leo thang. Và khi thương vong tăng nhanh, áp lực “kết thúc chiến dịch” cũng tăng theo—không chỉ vì đạo lý, mà vì sức chịu đựng xã hội và kinh tế.

11) Quốc hội Mỹ nóng lên vì “quyền tuyên chiến”: tranh cãi chiến dịch kéo dài bao lâu?
Trong nội bộ Mỹ, tranh cãi tập trung vào 3 câu hỏi:
(1) Có “mối đe dọa sắp xảy ra” đủ để hợp thức hóa hành động quân sự không?
(2) Mục tiêu cuối là gì: chỉ “phá năng lực quân sự” hay thay đổi chế độ?
(3) Chiến dịch sẽ kéo dài vài ngày, vài tuần, hay… thành “vũng lầy”?

Một số lãnh đạo đảng Dân chủ nói họ không thấy bằng chứng về mối đe dọa “imminent” qua các buổi briefing; đồng thời có nỗ lực thúc đẩy các nghị quyết nhằm tái khẳng định vai trò Quốc hội trong việc cho phép dùng vũ lực.

Trong khi đó, các nguồn tin chính trị–quốc phòng đưa ra bức tranh không đồng nhất về thời lượng chiến dịch: có người nghe “3–5 tuần”, có người cho rằng “mơ hồ và mở”.

Chiến tranh mà không có “điểm kết”, thì dù hỏa lực mạnh đến đâu cũng sẽ bị kéo xuống bởi: ngân sách, kho đạn, và sự mệt mỏi của cử tri.

12) Dân thường kẹt giữa chiến tranh: châu Âu cuống cuồng di tản, hàng không gián đoạn
Khi chiến sự lan rộng, một cuộc chiến khác nổ ra trong sân bay: chiến tranh “kiếm đường về nhà”. Nhiều quốc gia châu Âu triển khai các chuyến bay/điều phối để đưa công dân rời khỏi khu vực; có nơi dùng máy bay quân sự, có nơi thuê chuyến, có nơi nối hành trình vòng qua các điểm còn hoạt động. Báo chí quốc tế mô tả cảnh hàng nghìn người bị kẹt vì không phận đóng/mở thất thường và đường bay né vùng nguy hiểm.

Trong bức tranh đó, người dân thường rơi vào đúng “thế kẹt”:

Ở lại thì sợ tên lửa/drone và thiếu thông tin;

Rời đi thì không có chuyến bay, giá vé tăng, đường vòng dài, và đôi khi phải băng qua biên giới đường bộ.

Bom đạn rơi ở đâu thì khổ ở đó; nhưng “bóng chiến tranh” có thể phủ lên cả những người chỉ đi du lịch, du học, hay đi công tác—một buổi sáng thức dậy thấy mình mắc kẹt trong trang nhất thời sự.

13) Hiệu ứng dây chuyền lan tới châu Á: Thái Lan kêu gọi dân đừng “hoảng loạn tích xăng”
Chiến tranh ở Trung Đông nhưng người xếp hàng mua xăng lại có thể ở Bangkok. Tại Thái Lan, cơ quan năng lượng đã lên tiếng trấn an nguồn cung và kêu gọi người dân không hoard/tích trữ nhiên liệu, trong bối cảnh xuất hiện cảnh xếp hàng dài ở trạm xăng vì lo ngại giá tăng và gián đoạn vận tải.

Đây là phản ứng “tâm lý thị trường” rất điển hình: chỉ cần tin xấu về dầu – khí là người dân lập tức đổ ra cây xăng, làm nhu cầu tăng đột biến, khiến tình hình căng thẳng hơn dù nguồn cung thực tế chưa chắc thiếu. Chiến tranh, đôi khi thắng thua chưa rõ, nhưng “nỗi sợ” đã kịp tạo ra một cuộc khủng hoảng nhỏ ở bên kia bán cầu.

“Chưa đánh đã lo, đánh rồi càng lo”—lo cho người thân, lo cho đường về, lo cho giá xăng, lo cho bữa cơm. Và khi chiến tranh đẩy mọi thứ lên cùng lúc, thế giới rơi vào trạng thái rất khó chịu: vừa sợ tên lửa, vừa sợ hóa đơn.

Chiến tranh hiện đại không cần “đóng cửa toàn cầu”, nhưng chỉ cần làm nghẽn một cái cổ chai như Hormuz, hoặc làm không phận bất ổn, là đủ khiến mọi quốc gia—dù ở rất xa—cũng phải tính toán lại: dự trữ nhiên liệu bao nhiêu, di tản ra sao, bảo hiểm thế nào, và quan trọng nhất: câu chuyện này sẽ kéo dài đến khi nào.

Vì sao Trung Quốc có thể “hưởng lợi” khi Mỹ kêu gọi bảo vệ eo biển Hormuz?

Khi xung đột với Iran lan rộng, chi phí vận tải biển toàn cầu tăng vọt, đặc biệt là giá thuê siêu tàu chở dầu ở Trung Đông đã lên mức kỷ lục. Tình hình này khiến cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều lên tiếng kêu gọi bảo vệ an toàn tàu thuyền qua eo biển Hormuz.

Eo Hormuz là một “cổ chai” hàng hải ngoài khơi Iran, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, đồng thời vận chuyển khối lượng rất lớn khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Iran tuyên bố sẽ tấn công bất kỳ con tàu nào cố đi qua, và thực tế đã có tàu trong khu vực bị trúng đòn tấn công. Vì lo ngại rủi ro, hoạt động hàng hải qua eo biển gần như tê liệt; dữ liệu theo dõi tàu từ MarineTraffic cho thấy khu vực này hầu như “trống rỗng”.

Nỗi sợ eo biển bị đóng kéo dài đã đẩy giá dầu và khí đốt tăng, khiến các cường quốc muốn ổn định thị trường. Phía Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mao Ninh kêu gọi các bên lập tức dừng hoạt động quân sự, tránh leo thang, đảm bảo tuyến hàng hải ở Hormuz an toàn và ngăn tác động xấu lên kinh tế toàn cầu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đi xa hơn khi đề cập việc cung cấp “bảo hiểm và bảo đảm” cho tàu thuyền, đồng thời nói Hải quân Mỹ có thể hộ tống tàu chở dầu trong vùng Vịnh. Tuy vậy, các chi tiết cụ thể vẫn chưa rõ.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc được cho là bên có thể hưởng lợi nhiều nhất nếu dòng năng lượng qua Hormuz được “giữ thông suốt” trở lại: Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới và cũng là khách mua lớn nhất của dầu Iran. Một số đối thủ chính trị của Trump lập luận rằng điều này trông giống như Mỹ đang trợ cấp và bảo vệ các chuyến hàng dầu mà Trung Quốc hưởng lợi trực tiếp.

Không chỉ Trung Quốc, châu Á nói chung phụ thuộc mạnh vào Trung Đông: khu vực này lấy khoảng 60% dầu từ Trung Đông. Ngoài ra, Trung Quốc và Nhật Bản cũng là hai nước nhập khẩu LNG lớn hàng đầu thế giới, nên bất kỳ biến động nào ở Hormuz đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng và giá cả tại châu Á.

Châu Âu khẩn cấp di tản công dân mắc kẹt ở Trung Đông khi chiến sự leo thang

Nhiều quốc gia châu Âu đang gấp rút triển khai các kế hoạch sơ tán công dân khỏi Trung Đông khi cuộc chiến giữa Israel, Mỹ và Iran ngày càng leo thang. Hàng nghìn người châu Âu đang bị mắc kẹt trong khu vực khi nhiều tuyến bay bị đóng cửa hoặc hạn chế hoạt động vì lý do an ninh.

Vương quốc Anh đang phối hợp với các hãng hàng không để tăng cường các chuyến bay sơ tán. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết một số chuyến bay thương mại hạn chế đã được khôi phục từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Chính phủ Anh cũng sẽ triển khai một chuyến bay thuê riêng từ Oman, ưu tiên những người dễ bị tổn thương nhất như người già, trẻ em và các trường hợp khẩn cấp.

Pháp cũng đang chuẩn bị kế hoạch đưa công dân rời khỏi khu vực. Tổng thống Emmanuel Macron cho biết hai chuyến bay sơ tán đầu tiên đã được lên lịch khởi hành vào tối thứ Ba. Theo ước tính của Paris, có khoảng 400.000 công dân Pháp đang sinh sống hoặc làm việc tại Trung Đông, khiến công tác sơ tán trở nên phức tạp và quy mô lớn.

Tại Ý, Bộ Ngoại giao thông báo đã sắp xếp hai chuyến bay thương mại đặc biệt từ Oman về Rome để đưa khoảng 300 công dân trở về nước. Ngoài ra, một chuyến bay khác từ Abu Dhabi cũng đang được chuẩn bị để chở khoảng 200 người, trong đó có nhiều sinh viên tham gia chương trình World Students’ Connection tại Dubai. Chính phủ Ý cũng cho biết sẽ tổ chức thêm một chuyến bay từ Muscat vào ngày hôm sau để tiếp tục đưa công dân rời khỏi khu vực.

Cộng hòa Czech cũng đã bắt đầu các chuyến bay sơ tán bằng máy bay quân sự. Chiếc Airbus quân sự đầu tiên đã hạ cánh xuống sân bay Vaclav Havel ở Prague vào ngày 3/3 sau khi đón công dân từ Jordan, với sức chứa khoảng 40 hành khách. Hai chuyến bay khác dự kiến sẽ tiếp tục thực hiện trong ngày để đưa thêm người trở về.

Một hành khách trên chuyến bay sơ tán, ông Zdenek Viktorin, cho biết chuyến đi của gia đình ông vốn diễn ra bình thường cho đến khi chiến tranh bùng nổ. Ông nói rằng thật khó hiểu khi chỉ vài ngày trước các chính trị gia vẫn nói rằng các cuộc đàm phán đang tiến triển tốt, nhưng sau đó chiến sự lại nổ ra đột ngột. Nhận xét này phản ánh tâm trạng chung của nhiều người đang mắc kẹt trong khu vực: sự bất ngờ và lo lắng trước tình hình an ninh thay đổi quá nhanh.

Quân đội Trung Quốc nêu “5 bài học” từ các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Iran

Quân đội Trung Quốc cho rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran mang lại “năm bài học quan trọng”. Nhận định này được đăng tải trên tài khoản mạng xã hội X của một cơ quan truyền thông quân đội Trung Quốc vào ngày thứ Ba.

Trong một đồ họa đơn giản được công bố kèm theo bài đăng, phía Trung Quốc liệt kê năm “bài học” như sau:

Mối đe dọa chết người nhất: kẻ thù từ bên trong

Sai lầm tốn kém nhất: niềm tin mù quáng vào hòa bình

Thực tế lạnh lùng nhất: logic của hỏa lực vượt trội

Nghịch lý tàn nhẫn nhất: ảo tưởng chiến thắng

Sự dựa vào cuối cùng: tự lực tự cường

Những thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh quân đội Trung Quốc liên tục chỉ trích chiến dịch quân sự của Mỹ kể từ khi các cuộc tấn công bắt đầu vào cuối tuần trước. Các tài khoản truyền thông quân sự Trung Quốc đã đăng nhiều nội dung tuyên truyền trên mạng xã hội, bao gồm tranh biếm họa và video nhằm chỉ trích Washington.

Trong một hình ảnh được đăng chỉ vài giờ sau thông điệp về “năm bài học”, hình vẽ mô tả một người lính cầm dao rựa và dây xích, đứng trước biểu tượng Liên Hiệp Quốc bị phá vỡ, trong khi phía sau là cảnh trẻ em thiệt mạng. Hình ảnh này được chú thích bằng dòng chữ: “Kẻ hủy diệt hòa bình”, hàm ý chỉ trích vai trò của Mỹ trong các cuộc xung đột quân sự.

Quân đội Mỹ tuyên bố đã phá hủy 17 tàu chiến Iran, bao gồm cả tàu ngầm

Chỉ huy lực lượng Mỹ tại Trung Đông cho biết quân đội Mỹ đã phá hủy 17 tàu của Iran trong chiến dịch quân sự đang diễn ra, trong đó có cả một tàu ngầm đang hoạt động. Thông tin này được Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), công bố trong một đoạn video đăng tải trên mạng xã hội vào ngày thứ Ba.

Theo ông Cooper, chiến dịch của Mỹ đang tập trung vào việc tiêu diệt tất cả các hệ thống vũ khí có khả năng tấn công lực lượng Mỹ. Ông nói một cách ngắn gọn: “Chúng tôi đang bắn hạ mọi thứ có thể bắn vào chúng tôi.” Ông cũng cho biết các máy bay ném bom B-2 và B-1 của Mỹ đã thực hiện các cuộc tấn công chính xác nhằm vào mục tiêu của Iran.

Vị đô đốc này cho biết chiến dịch không chỉ nhắm vào các căn cứ và hệ thống tên lửa, mà còn nhằm vào lực lượng hải quân Iran. Theo ông, “chúng tôi cũng đang đánh chìm hải quân Iran — toàn bộ hải quân của họ.” Tính đến nay, lực lượng Mỹ đã phá hủy 17 tàu của Iran, bao gồm một tàu ngầm quan trọng mà ông mô tả hiện “đã bị thủng một lỗ lớn”.

Ông Cooper nói rằng trong nhiều thập niên qua, Iran thường xuyên quấy rối các tuyến vận tải hàng hải quốc tế. Tuy nhiên hiện tại, theo đánh giá của Mỹ, không còn tàu chiến Iran nào hoạt động trong khu vực Vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz hay Vịnh Oman. Ông khẳng định chiến dịch sẽ tiếp tục cho đến khi các mối đe dọa đối với lực lượng Mỹ và các tuyến hàng hải quốc tế bị loại bỏ.

Những tuyên bố này được đưa ra sau bốn ngày kể từ khi Mỹ bắt đầu chiến dịch quân sự chống Iran mang tên “Operation Epic Fury”. Theo các quan chức Lầu Năm Góc, việc phá hủy lực lượng hải quân Iran là một trong những mục tiêu chính của chiến dịch.

Ông Cooper cũng tiết lộ quy mô chiến dịch hiện rất lớn, với hơn 50.000 binh sĩ Mỹ tham gia và hơn 200 máy bay chiến đấu đang hoạt động trong khu vực. Các cuộc không kích và tấn công quân sự đang được tiến hành liên tục suốt 24 giờ mỗi ngày.

Để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, Iran đã phóng hơn 500 tên lửa đạn đạo và hơn 2.000 máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu trong khu vực, theo lời vị chỉ huy CENTCOM. Tuy nhiên ông cho rằng khả năng tấn công của Tehran đang suy giảm dần khi nhiều cơ sở quân sự và phương tiện chiến đấu của Iran đã bị phá hủy trong những ngày đầu của chiến dịch.

Pháp điều tàu sân bay hạt nhân Charles de Gaulle tới Địa Trung Hải khi chiến sự Trung Đông lan rộng

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo nước này sẽ điều tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle cùng các tàu hộ tống đến khu vực Địa Trung Hải trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông ngày càng lan rộng sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Trong bài phát biểu trên truyền hình tối 3/3, ông Macron cho biết quyết định này được đưa ra vì tình hình khu vực đang rất bất ổn và khó dự đoán trong những ngày tới. Ông nói đã ra lệnh cho tàu sân bay Charles de Gaulle, cùng các máy bay chiến đấu trên tàu và các tàu hộ tống, di chuyển tới Địa Trung Hải để sẵn sàng ứng phó với các diễn biến mới.

Nhà lãnh đạo Pháp nhận định các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran được tiến hành “ngoài khuôn khổ của luật pháp quốc tế”, điều mà Paris không thể ủng hộ. Tuy vậy, ông cũng chỉ trích Iran, cho rằng chính quyền Tehran phải chịu “trách nhiệm chính” đối với sự bất ổn kéo dài trong khu vực.

Ông Macron cảnh báo các cuộc tấn công vào Iran có thể tiếp tục trong những ngày tới và các đòn trả đũa từ phía Iran trên khắp Trung Đông cũng có khả năng gia tăng. Theo ông, nguy cơ leo thang vẫn rất lớn nếu các bên không nhanh chóng giảm căng thẳng.

Cùng với Đức và Vương quốc Anh, Pháp đã kêu gọi chấm dứt ngay các cuộc tấn công quân sự và quay trở lại con đường ngoại giao. Tổng thống Macron nhấn mạnh rằng hòa bình lâu dài trong khu vực chỉ có thể đạt được thông qua việc nối lại các cuộc đàm phán ngoại giao.

Ngoài việc điều tàu sân bay, Pháp cũng đã triển khai các máy bay chiến đấu Rafale, các hệ thống phòng không và máy bay cảnh báo sớm để bảo vệ không phận của các đồng minh trong khu vực. Paris cho biết những biện pháp quân sự phòng thủ này sẽ được duy trì “chừng nào còn cần thiết” để đảm bảo an ninh trong bối cảnh xung đột tiếp tục leo thang.

Trung Đông bước vào ngày thứ năm của chiến tranh: không kích, tên lửa và khói lửa khắp khu vực

Cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran đang bước sang ngày thứ năm với mức độ leo thang chưa từng thấy trong nhiều thập niên. Các cuộc không kích, tên lửa, máy bay không người lái và pháo kích đang diễn ra trên nhiều mặt trận trải dài từ Iran, Israel, Lebanon cho đến vùng Vịnh.

Israel cho biết lực lượng phòng vệ Israel (IDF) đã bắt đầu làn sóng không kích thứ 10 nhằm vào thủ đô Tehran kể từ khi chiến dịch quân sự bùng nổ hôm thứ Bảy. Theo tuyên bố của quân đội Israel, các cuộc tấn công mới nhất nhằm vào những mục tiêu được cho là thuộc “chế độ khủng bố Iran”, bao gồm trung tâm chỉ huy quân sự, cơ sở của lực lượng an ninh nội địa và lực lượng bán quân sự Basij.

Một cư dân ở phía bắc Tehran nói rằng đêm vừa qua là một trong những đêm kinh hoàng nhất kể từ khi chiến tranh nổ ra.

Người này cho biết họ nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn liên tục trong đêm và các tòa nhà rung chuyển mạnh. “Chúng đánh rất mạnh. Đó là một đêm tồi tệ. Chúng tôi không biết họ đánh vào đâu nhưng có cảm giác tiếng nổ vang khắp thành phố.”

Người dân ở Tehran cho biết họ muốn rời khỏi thành phố và chạy lên vùng núi để tránh bom đạn. Tuy nhiên họ không biết chính xác vị trí các căn cứ quân sự, vì vậy không thể biết nơi nào thực sự an toàn.

Truyền thông nhà nước Iran cũng xác nhận nhiều vụ nổ đã xảy ra ở nhiều khu vực trong nước vào sáng thứ Tư. Một bức ảnh được định vị địa lý cho thấy cột khói đen lớn bốc lên gần thành phố Isfahan, nơi được cho là có các cơ sở quân sự và hạt nhân quan trọng.

Mỹ và Israel tuyên bố phá hủy phần lớn quân đội Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chiến dịch quân sự đang đạt được kết quả rất lớn. Ông nói rằng không quân và hải quân Iran đã bị “đánh gục” trong những ngày đầu của cuộc chiến.

Theo các số liệu được phía Mỹ công bố:

• Khoảng 2.000 mục tiêu quân sự và chiến lược của Iran đã bị phá hủy
• 17 tàu chiến Iran bị đánh chìm hoặc phá hủy
• Nhiều cơ sở chỉ huy, căn cứ tên lửa và hệ thống phòng không đã bị tấn công

Mục tiêu của chiến dịch, theo lời ông Trump và các quan chức Israel, là phá hủy năng lực quân sự của Iran và tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ chính quyền hiện tại.

Israel cũng tuyên bố họ đã tấn công một khu phức hợp ở Qom – nơi họp của Hội đồng Chuyên gia, cơ quan tôn giáo gồm 88 giáo sĩ có nhiệm vụ chọn ra lãnh tụ tối cao mới sau khi Ayatollah Ali Khamenei bị giết.

Cuộc tấn công này mang ý nghĩa rất lớn về mặt biểu tượng và chính trị. Qom là một trong những thành phố linh thiêng nhất của Hồi giáo Shia và là trung tâm đào tạo giáo sĩ của Iran.

Sau khi khu phức hợp bị tấn công, các giáo sĩ buộc phải họp trực tuyến để chọn lãnh tụ mới, vì không thể tụ tập trực tiếp.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố:

Bất kỳ ai được chọn làm lãnh tụ tối cao mới của Iran đều sẽ trở thành mục tiêu ám sát hợp pháp của Israel.

Ông nói rằng Israel và Mỹ sẽ tiếp tục chiến dịch cho đến khi “khả năng của chế độ Iran bị phá hủy”.

Hơn 1.000 người chết tại Iran, thương vong lan khắp khu vực

Theo tổ chức Human Rights Activists News Agency, hơn 1.000 người đã thiệt mạng tại Iran kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Con số này bao gồm cả dân thường, trẻ em và binh sĩ.

Nhiều thành phố lớn của Iran đang hứng chịu các đợt không kích liên tục.

Ngoài Iran, thương vong cũng xảy ra ở nhiều nước trong khu vực.

Tại Lebanon:

• Một cuộc không kích ở Aramoun gần Beirut giết chết 6 người
• Một cuộc tấn công vào tòa nhà dân cư ở Baalbek giết 5 người và làm bị thương 15 người

Israel đã ra lệnh sơ tán cho hơn một chục thị trấn và làng mạc ở miền nam Lebanon, cảnh báo rằng các cuộc không kích sắp xảy ra.

Tại Kuwait:

• Một bé gái 11 tuổi thiệt mạng khi mảnh vỡ tên lửa rơi xuống khu dân cư

Tại Qatar:

• Một tên lửa đạn đạo Iran đánh trúng căn cứ không quân Al Udeid, căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông.
• Không có thương vong được báo cáo.

Tại Saudi Arabia:

• Hệ thống phòng không đã bắn hạ hai tên lửa hành trình và chín máy bay không người lái.

Tại UAE:

• Một tàu hàng bị vật thể không xác định bắn trúng ngoài khơi Fujairah.

Căn cứ Mỹ tại Trung Đông bị tấn công, 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng

Iran đã tiến hành nhiều cuộc tấn công trả đũa nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực.

Theo Lầu Năm Góc, 6 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng drone của Iran. Danh tính của bốn người trong số họ đã được công bố.

Ngoài ra:

• Một trạm CIA tại Saudi Arabia bị tấn công
• Một lãnh sự quán Mỹ ở Dubai bị đánh trúng
• Một căn cứ Mỹ ở Qatar bị tên lửa tấn công

Do nguy cơ an ninh gia tăng, Mỹ đã:

• đóng cửa đại sứ quán ở Saudi Arabia, Kuwait và Lebanon
• cho phép nhân viên ngoại giao rời khỏi Oman và Cyprus
• ra lệnh tăng cường an ninh tại tất cả căn cứ quân sự Mỹ trên toàn nước Mỹ

Các nước ồ ạt sơ tán công dân khỏi Trung Đông

Chiến tranh khiến phần lớn không phận Trung Đông bị đóng cửa, khiến hàng nghìn người nước ngoài bị mắc kẹt.

Nhiều quốc gia đang gấp rút tổ chức các chiến dịch sơ tán.

Hoa Kỳ cho biết hơn 1.500 công dân Mỹ đã yêu cầu được hỗ trợ rời khỏi khu vực.

Tuy nhiên đại sứ Mỹ tại Israel cảnh báo rằng khả năng hỗ trợ của đại sứ quán rất hạn chế.

Các nước châu Âu cũng đang triển khai các chuyến bay sơ tán:

• Anh phối hợp với các hãng hàng không để tăng chuyến bay
• Pháp tổ chức hai chuyến bay quân sự
• Italy và Cộng hòa Czech cũng đang đưa công dân về nước

UAE thông báo đã mở hành lang hàng không an toàn với các nước láng giềng để giúp người dân và du khách rời khỏi khu vực.

Eo biển Hormuz tê liệt, dầu khí thế giới rúng động

Một trong những hậu quả lớn nhất của cuộc chiến là sự tê liệt của eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.

Khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua tuyến đường này mỗi ngày.

Iran đã tuyên bố sẽ tấn công bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua eo biển.

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy tuyến đường hiện gần như không còn tàu dầu hoạt động.

Hậu quả kinh tế đã bắt đầu lan rộng:

• giá dầu và khí đốt tăng mạnh
• chi phí vận chuyển dầu tăng kỷ lục
• thị trường chứng khoán toàn cầu lao dốc

Tại Mỹ, giá xăng đã tăng mạnh nhất trong một ngày kể từ năm 2005, thời điểm bão Katrina.

Các nền kinh tế châu Á đặc biệt lo ngại vì 60% lượng dầu của khu vực đến từ Trung Đông.

Thị trường chứng khoán châu Á đã giảm mạnh:

• Hàn Quốc: KOSPI giảm 12,3%
• Nhật Bản: Nikkei giảm 4,7%
• Hong Kong: Hang Seng giảm 3,1%
• Đài Loan: TAIEX giảm 3,9%

Nguy cơ khủng hoảng kinh tế và nhân đạo toàn cầu

Các nhà kinh tế cảnh báo nếu chiến tranh kéo dài, thế giới có thể phải đối mặt với:

• lạm phát tăng mạnh
• tăng trưởng kinh tế chậm lại
• khủng hoảng năng lượng

Tại Myanmar, chính quyền quân sự đã phải áp dụng chế độ phân phối xăng dầu.

Xe có biển số chẵn chỉ được phép chạy vào ngày chẵn và biển số lẻ chạy vào ngày lẻ.

Tại Thái Lan, chính phủ kêu gọi người dân không tích trữ xăng dầu và khuyến khích làm việc từ xa để tiết kiệm nhiên liệu.

Liên Hiệp Quốc cảnh báo rằng nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn kéo dài:

• giá thực phẩm sẽ tăng mạnh
• hệ thống y tế sẽ bị quá tải
• nguồn cung hàng hóa thiết yếu sẽ thiếu hụt ở nhiều nước.

Phương Tây triển khai lực lượng quân sự khắp Trung Đông

Trước nguy cơ chiến tranh lan rộng, nhiều nước phương Tây đã triển khai thêm lực lượng quân sự.

Pháp đã:

• điều động tiêm kích Rafale bảo vệ căn cứ ở UAE
• triển khai tàu sân bay Charles de Gaulle cùng các tàu hộ tống đến Địa Trung Hải

Anh đã triển khai tàu chiến bảo vệ căn cứ ở Cyprus sau khi căn cứ RAF Akrotiri bị drone tấn công.

Tuy nhiên chính phủ Anh khẳng định sẽ không tham gia chiến dịch tấn công Iran.

CIA được cho là hỗ trợ lực lượng Kurd nổi dậy tại Iran

Một diễn biến đáng chú ý khác là việc CIA được cho là đang tìm cách vũ trang các lực lượng người Kurd nhằm kích động một cuộc nổi dậy trong nội địa Iran.

Nếu thông tin này được xác nhận, nó cho thấy chiến lược của Mỹ không chỉ dừng ở tấn công quân sự mà còn tìm cách làm sụp đổ chính quyền Iran từ bên trong.

Thế giới đứng trước bước ngoặt địa chính trị mới

Trong khi đó, Trung Quốc – đồng minh lớn của Iran – đã lên tiếng chỉ trích các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, nhưng cho đến nay chưa có hành động quân sự hay biện pháp can thiệp mạnh mẽ nào.

Một số nhà phân tích cho rằng Bắc Kinh đang lựa chọn cách tiếp cận thực dụng, tránh đối đầu trực tiếp với Washington trong khi vẫn kêu gọi bảo vệ tuyến vận tải dầu qua eo biển Hormuz.

Trong bối cảnh chiến tranh tiếp tục lan rộng, nhiều chuyên gia cho rằng cuộc xung đột này có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.

Nếu điều đó xảy ra, Trung Đông – vốn đã là một trong những khu vực bất ổn nhất thế giới – có thể bước vào một thời kỳ hỗn loạn mới với hậu quả lan rộng ra toàn cầu.

Trump “hạ” liền hai đồng minh thân cận của Bắc Kinh: Maduro bị bắt, Khamenei bị giết

Chỉ trong thời gian ngắn, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tay với hai đồng minh được xem là gần gũi nhất của Bắc Kinh: Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Maduro hiện bị còng tay giam tại một cơ sở giam giữ ở New York sau khi bị đặc nhiệm Mỹ “chộp” khỏi Caracas trong một cuộc đột kích qua đêm. Còn Khamenei bị giết trong một vụ thả bom giữa ban ngày ngay trung tâm Tehran, theo mô tả là một chiến dịch phối hợp giữa Mỹ và Israel.

Sau các diễn biến này, Trung Quốc phản ứng giận dữ về mặt ngôn từ: lên án việc bắt giữ hoặc ám sát một lãnh đạo quốc gia có chủ quyền và chỉ trích dấu hiệu “thay đổi chế độ”. Bắc Kinh cũng tìm cách trấn an Tehran, thể hiện tình hữu nghị. Tuy nhiên, ngoài lời lẽ ngoại giao và các tuyên bố phản đối, Trung Quốc hầu như chưa làm gì hơn, trong khi đối thủ địa chính trị của họ đang “đảo luật chơi”.

“Thực dụng lạnh lùng”: vì sao Tập Cận Bình không muốn đối đầu Mỹ vì Iran?

Theo các phân tích, đối với Chủ tịch Tập Cận Bình, yếu tố thực dụng đang chi phối quyết định. Iran không đứng trên cùng trong danh sách ưu tiên so với mục tiêu lớn hơn là giữ ổn định quan hệ Trung–Mỹ, đặc biệt khi Bắc Kinh hướng tới cuộc thượng đỉnh sắp diễn ra với ông Trump tại Bắc Kinh vào cuối tháng này.

Một số chuyên gia còn cho rằng Trung Quốc có thể “thở” theo nghĩa chiến lược khi Mỹ bị hút bớt sự chú ý và nguồn lực quân sự khỏi Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Nói cách khác, Trung Quốc vừa tức, vừa quan sát, nhưng vẫn cân đo sao cho không bị lôi vào cuộc đối đầu trực diện với Washington.

Có nhận định thẳng thừng rằng Trung Quốc “đậm lời, nhạt rủi ro”: sẵn sàng lên tiếng ở Liên Hiệp Quốc, nhưng tránh cung cấp hỗ trợ đáng kể cho Tehran nếu điều đó kéo theo cái giá chiến lược.

Trung Quốc mua nhiều dầu Iran, nhưng Iran không “quan trọng như người ta tưởng”

Dù Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của dầu Iran, tầm quan trọng chiến lược của Iran đối với Bắc Kinh được đánh giá là hạn chế hơn nhiều suy đoán phổ biến.

Hợp tác quân sự Trung–Iran được mô tả là vẫn “có trần”, không bùng nổ thành một liên minh kiểu bảo kê an ninh. Thương mại và dòng vốn đầu tư giữa Trung Quốc với Iran cũng bị so sánh là nhỏ hơn đáng kể so với quan hệ kinh tế của Bắc Kinh với nhiều nước vùng Vịnh khác. Trung Quốc muốn giữ thế cân bằng ở Trung Đông, duy trì quan hệ với cả Iran lẫn các đối thủ của Iran như Saudi Arabia, Kuwait… để bảo đảm lợi ích năng lượng và thương mại lâu dài.

Bắc Kinh vì vậy “không thấy lợi ích” nếu phải nâng cấp căng thẳng với Mỹ chỉ vì Iran. Họ ưu tiên giữ “đình chiến thương mại”, giữ ổn định tổng thể quan hệ song phương, và không muốn tự tay đập vỡ đà tích cực mà họ đã tạo ra với chính quyền Trump thời gian qua.

Bắc Kinh hỗ trợ Iran bằng “ngoại giao – kinh tế”, tránh dấn thân quân sự

Trung Quốc từ lâu được xem là nguồn hỗ trợ ngoại giao và kinh tế quan trọng của Iran: mua phần lớn dầu xuất khẩu của Iran, phản đối các lệnh trừng phạt “đơn phương” từ Mỹ, ủng hộ lập luận của Tehran rằng chương trình hạt nhân mang mục đích hòa bình.

Trong những năm gần đây, Bắc Kinh còn nâng “không gian ngoại giao” cho Iran bằng cách đưa Tehran vào các cấu trúc như BRICS và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, giúp Iran bớt bị cô lập trong bối cảnh phương Tây gia tăng áp lực.

Ngoài ra, cũng có thông tin cho rằng các doanh nghiệp Trung Quốc đã cung ứng một số hóa chất phục vụ chương trình tên lửa của Iran và hỗ trợ xây dựng hạ tầng giám sát nội địa. Trung Quốc khẳng định hoạt động thương mại của họ tuân thủ luật pháp quốc tế.

Nhưng một điểm nhất quán là: Bắc Kinh tránh can dự trực tiếp vào các cuộc xung đột của đối tác. Trung Quốc ít thể hiện tham vọng trở thành “người bảo trợ an ninh” ở Trung Đông, phần vì bài học Afghanistan và Iraq cho thấy cái giá của vai trò bảo kê có thể rất đắt và dễ sa lầy.

Sự kiềm chế này từng thấy rõ trong xung đột Iran – Israel năm ngoái và các đợt tấn công đường không của Mỹ sau đó: Trung Quốc chủ yếu dừng ở mức lên tiếng, không mở rộng hỗ trợ thực địa.

“Liên kết 4 bên” Trung–Nga–Iran–Bắc Hàn: nhìn thì chặt, nhưng khi biến cố thì… ai tự lo nấy?

Tại Washington, lo ngại về trục quan hệ Trung Quốc – Iran – Nga – Triều Tiên đang tăng lên. Lãnh đạo bốn nước từng xuất hiện tại Bắc Kinh trong một sự kiện quân sự lớn như một màn trình diễn đoàn kết, và Trung Quốc – Nga – Iran cũng duy trì các cuộc tập trận chung định kỳ.

Tuy nhiên, chính việc Bắc Kinh chỉ hỗ trợ Iran ở mức hạn chế khi Iran hứng chịu các đòn quân sự lớn trong năm qua lại khiến người ta đặt câu hỏi: nếu khủng hoảng thật sự “chạm ngưỡng sinh tử”, Trung Quốc có sẵn sàng đứng ra gánh rủi ro hay không?

Một số ý kiến cho rằng các đối tác ở xa Trung Quốc, như Iran hay Venezuela, có thể nhìn vào việc này để tự hỏi: khi gặp nạn, liệu Bắc Kinh có “buông tay” để bảo toàn lợi ích lớn hơn?

Chiến tranh lại mở ra “cơ hội cấu trúc” cho Trung Quốc: Mỹ bị phân tâm, kho vũ khí bị bào mòn

Dù không muốn dấn thân, Trung Quốc vẫn có thể nhìn thấy những “cửa lợi” về chiến lược:

Nếu Mỹ sa lầy trong chiến dịch quân sự kéo dài ở Trung Đông, sự tập trung và nguồn lực của Washington dành cho Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sẽ bị co lại một phần. Một chiến dịch cường độ cao cũng có thể bào mòn dự trữ vũ khí của Mỹ.

Trong bối cảnh đó, việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu một số loại đất hiếm cho mục đích quân sự (những vật liệu quan trọng với nhiều hệ thống vũ khí từ tên lửa đến tiêm kích) có thể khiến quá trình bổ sung kho dự trữ của Mỹ khó khăn hơn, ít nhất là trong một giai đoạn.

Cú sốc ngắn hạn: dầu mỏ là “đau đầu” thật của Bắc Kinh

Dẫu có cơ hội chiến lược, Bắc Kinh vẫn đối mặt cú sốc thực tế về năng lượng.

Gần như toàn bộ dầu thô xuất khẩu của Iran được cho là chảy về Trung Quốc, và lượng này chiếm khoảng 13% tổng dầu thô nhập khẩu đường biển của Trung Quốc. Chuỗi cung ứng dầu Iran sang Trung Quốc thường dựa vào mạng lưới tàu chở dầu trung gian, chuyển tải vòng qua nước thứ ba, rồi đổ vào các nhà máy lọc dầu tư nhân nhỏ ở ven biển Trung Quốc.

Những nhà máy này thường được gọi là “teapot refineries”, và họ hay làm việc với một mạng lưới tàu bị mô tả là “dark fleet” sử dụng các biện pháp che giấu để né trừng phạt. Chính quyền Trump đã trừng phạt nhiều mắt xích bị cáo buộc liên quan đến vận chuyển và lọc dầu trong quá trình gia tăng sức ép lên Iran từ năm ngoái.

Tuy vậy, nhiều phân tích cho rằng tác động ngắn hạn lên Trung Quốc vẫn có thể “chịu được”, vì Bắc Kinh đã đa dạng hóa nguồn cung trong nhiều năm, và các nhà máy tư nhân có thể xoay sang các nguồn khác như dầu Nga.

Ngoài ra, một số đánh giá nói Iran đã tăng xuất khẩu từ giữa tháng 2, và một lượng dầu vẫn nằm trong các kho nổi ngoài khơi (bao gồm khu vực gần Singapore), giúp giảm sốc nguồn cung trong ngắn hạn.

Hormuz mới là “yết hầu”: nếu tắc lâu, Trung Quốc cũng khó thở

Nỗi lo lớn hơn của Trung Quốc không chỉ là dầu Iran, mà là nguy cơ xung đột lan rộng làm gián đoạn nghiêm trọng eo biển Hormuz – tuyến hàng hải sống còn cho dầu từ Saudi Arabia, Kuwait và nhiều nước vùng Vịnh.

Dầu từ Trung Đông chiếm khoảng một phần ba tổng nhu cầu của Trung Quốc và hơn một nửa lượng nhập khẩu đường biển, mà phần đáng kể đi qua Hormuz. Iran kiểm soát bờ phía bắc eo biển, và có lời đe dọa sẽ biến các tàu đi qua thành mục tiêu.

Ngay cả trước khi những tuyên bố đe dọa được nhắc tới rộng rãi, hoạt động tàu thuyền qua tuyến này đã bị chững lại mạnh vì lo ngại an toàn, nhất là sau khi các tàu dầu trong khu vực bị tấn công.

Phía Trung Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của Hormuz với thương mại và kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, lập luận rằng ổn định an ninh tại khu vực phục vụ lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.

Dù vậy, Trung Quốc có một “tấm đệm” đáng kể: dự trữ dầu thô trong nước được ước tính khoảng 1,2 tỷ thùng, tương đương khoảng 115 ngày nhập khẩu dầu thô đường biển, có thể giúp Bắc Kinh chống đỡ cú sốc tức thời nếu nguồn cung bị gián đoạn.

Trung Quốc muốn biến khủng hoảng thành thông điệp: “Mỹ can thiệp, Trung Quốc không can thiệp”

Một hướng đi khác được dự báo là Bắc Kinh sẽ tận dụng cuộc chiến để củng cố thông điệp tuyên truyền với “Global South”: Mỹ hành động theo kiểu bá quyền, can thiệp quân sự và thay đổi chế độ; còn Trung Quốc tự định vị là bên tôn trọng chủ quyền, nguyên tắc không can thiệp.

Một số nhà quan sát ở Trung Quốc lập luận rằng việc không đưa ra bảo đảm an ninh cho đối tác là “tính toán có chủ đích”: linh hoạt hơn, tránh quá tải chiến lược, tránh chi phí bảo kê đồng minh.

Nhưng điểm yếu cũng rất rõ: khi khủng hoảng chuyển sang bạo lực, nếu không có năng lực can thiệp cứng, Bắc Kinh sẽ bị hạn chế khả năng định hình kết cục an ninh. Thậm chí, sự “đứng ngoài” này có thể bị diễn giải như tín hiệu khuyến khích các bước đi mạo hiểm hơn từ phía Washington.

Nói gọn lại: Trung Quốc đang cố giữ thế “vừa lên tiếng, vừa đứng ngoài”, để bảo toàn lợi ích lớn nhất của họ – quan hệ với Mỹ và ổn định kinh tế – nhưng cái giá đi kèm là câu hỏi về độ tin cậy của Bắc Kinh với các đối tác khi thời tiết chuyển giông bão.

Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran đang bước sang giai đoạn ngày càng nguy hiểm hơn, không chỉ vì các đợt không kích và trả đũa liên tiếp, mà còn bởi nó đã bắt đầu kéo theo Nga, các nước vùng Vịnh, châu Âu, thị trường dầu mỏ thế giới, các tuyến hàng hải chiến lược và cả lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc vào vòng xoáy bất ổn. Trong bức tranh đó, một chi tiết đặc biệt đáng chú ý là cuộc điện đàm giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, động thái được xem là dấu hiệu cho thấy Moscow không đứng ngoài cuộc và vẫn đang bám rất sát mọi diễn biến của chiến trường Iran.

Putin và Tổng thống Iran điện đàm, Nga phát tín hiệu chưa rời Tehran

Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS dẫn thông báo từ Điện Kremlin, Tổng thống Vladimir Putin và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã có cuộc điện đàm trong ngày thứ Sáu, và hai bên “đồng ý sẽ tiếp tục các cuộc tiếp xúc qua nhiều kênh khác nhau”. Đây là thông báo công khai đầu tiên ở cấp nguyên thủ giữa Moscow và Tehran kể từ sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran, vì vậy ý nghĩa chính trị của nó là rất lớn.

Về mặt câu chữ, thông báo của Điện Kremlin nghe có vẻ ngắn gọn và thận trọng, nhưng trong bối cảnh hiện nay, chỉ riêng việc Nga xác nhận duy trì liên lạc ở cấp tổng thống đã đủ để phát đi một thông điệp mạnh: Moscow không hề cắt khoảng cách với Tehran, trái lại còn muốn khẳng định rằng Iran vẫn là một đối tác chiến lược quan trọng trong bàn cờ khu vực. Điều này càng đáng chú ý hơn khi trong những ngày qua đã xuất hiện các thông tin từ phía Mỹ cho rằng Nga đang hỗ trợ tình báo cho Iran về vị trí và di chuyển của binh sĩ, chiến hạm cũng như máy bay Mỹ trong khu vực. Một số nguồn tin am hiểu báo cáo tình báo Mỹ nói rằng phần lớn dữ liệu Nga chia sẻ cho Iran là ảnh chụp từ hệ thống vệ tinh do thám rất tinh vi của Moscow. Hiện chưa rõ Nga nhận lại điều gì để đổi lấy sự hỗ trợ đó, nhưng nếu thông tin này chính xác, đây sẽ là dấu hiệu đầu tiên cho thấy Nga không chỉ ủng hộ Iran về chính trị mà còn trực tiếp góp phần nâng cao năng lực tác chiến của Tehran.

Chính vì vậy, cuộc gọi Putin - Pezeshkian không đơn giản chỉ là một nghi thức ngoại giao. Nó có thể được hiểu như một lời khẳng định rằng Nga muốn giữ vai trò người chống lưng chiến lược cho Iran, hoặc ít nhất là không để Tehran rơi vào tình thế bị cô lập hoàn toàn trước sức ép quân sự từ Mỹ và Israel. Trong một cuộc chiến mà cán cân hỏa lực hiện giờ đang nghiêng mạnh về Washington và Tel Aviv, việc Moscow duy trì tiếp xúc với cấp lãnh đạo Iran là một tín hiệu mà phương Tây chắc chắn phải theo dõi rất kỹ.

Nga bị cáo buộc cung cấp tình báo cho Iran, chiến trường có nguy cơ quốc tế hóa sâu hơn

Một trong những diễn biến nhạy cảm nhất hiện nay là thông tin từ nhiều nguồn quen thuộc với báo cáo tình báo Mỹ cho rằng Nga đã cung cấp cho Iran thông tin về vị trí và chuyển động của lực lượng Mỹ, bao gồm binh sĩ, tàu chiến và máy bay. Theo các nguồn này, phần tình báo quan trọng mà Nga cung cấp cho Iran là hình ảnh từ mạng lưới vệ tinh do thám trên quỹ đạo của Moscow.

Nếu điều này phản ánh đúng thực tế, nó cho thấy chiến tranh Iran không còn là một cuộc đụng độ đơn thuần giữa Mỹ - Israel với Tehran nữa, mà đã trở thành một nút giao mới của cạnh tranh địa chính trị toàn cầu. Nga không cần đưa quân trực tiếp, không cần bắn một quả tên lửa nào, nhưng chỉ cần mở “ô tình báo” cho Iran cũng đủ làm thay đổi đáng kể khả năng sống sót, cơ động và phản ứng của lực lượng Iran trước các đòn đánh của Mỹ. Một cuộc chiến khi đã dính tới vệ tinh, tình báo chiến lược, vận tải năng lượng, thị trường dầu và cả các căn cứ NATO tại châu Âu thì rất khó còn là xung đột khu vực theo nghĩa hẹp.

Điều đáng nói là đến giờ cả Điện Kremlin lẫn đại sứ quán Nga tại Washington đều chưa đưa ra phản hồi rõ ràng công khai đối với cáo buộc này. Sự im lặng đó càng làm tăng thêm đồn đoán rằng Moscow đang giữ thế mập mờ chiến lược: không muốn công khai đối đầu với Mỹ, nhưng cũng không muốn để Iran bị đánh gục quá nhanh. Trong bàn cờ quyền lực, đôi khi một bức ảnh vệ tinh giá trị hơn cả một sư đoàn thiết giáp.

Trump họp với các tập đoàn quốc phòng, yêu cầu tăng vọt sản lượng vũ khí

Ở chiều ngược lại, Mỹ không che giấu việc đang chuẩn bị cho một cuộc chiến có thể kéo dài và tiêu tốn lượng lớn đạn dược, tên lửa cũng như vũ khí chính xác cao. Tổng thống Donald Trump cho biết sau cuộc gặp với các tập đoàn quốc phòng lớn tại Nhà Trắng, các nhà thầu quốc phòng đã đồng ý “tăng gấp bốn lần sản lượng” đối với một số loại vũ khí mà ông gọi là dòng vũ khí “Exquisite Class”. Ông nói quá trình mở rộng năng lực sản xuất thực tế đã được khởi động từ ba tháng trước, và nhiều nhà máy, dây chuyền vũ khí đã bắt đầu vào guồng. Trong số các công ty tham dự cuộc họp có những tên tuổi lớn như BAE Systems, Boeing, Honeywell Aerospace, L3Harris Missile Solutions, Lockheed Martin, Northrop Grumman và Raytheon. Trump cũng cho biết nhóm này sẽ họp lại sau hai tháng nữa.

Đây là một chỉ dấu rất quan trọng. Khi một chính quyền bắt đầu nói công khai về việc tăng tốc sản xuất vũ khí, điều đó cho thấy họ không còn nhìn cuộc chiến như một chiến dịch “đánh nhanh rút gọn” nữa. Bởi chiến tranh hiện đại không chỉ được quyết định bằng công nghệ hay hỏa lực ban đầu, mà còn bằng năng lực tái sản xuất đạn dược, tên lửa đánh chặn, hệ thống radar, linh kiện điện tử, động cơ nhiên liệu rắn và khả năng duy trì chuỗi cung ứng quốc phòng trong nhiều tuần, nhiều tháng. Chính Reuters trước đó cũng cho biết cuộc họp này nằm trong nỗ lực của chính quyền Trump nhằm buộc các nhà thầu quốc phòng ưu tiên mở rộng sản xuất sau khi các chiến dịch quân sự gần đây khiến kho dự trữ của Mỹ chịu áp lực ngày càng lớn.

Nói cách khác, Washington dường như hiểu rằng nếu cuộc chiến với Iran kéo dài, câu hỏi không chỉ là “ai ném bom mạnh hơn”, mà còn là “ai đủ sức duy trì nhịp độ chiến tranh lâu hơn”. Khi Nhà Trắng phải huy động cả dàn CEO quốc phòng lớn nhất nước Mỹ, đó là lúc nền kinh tế chiến tranh đã thấp thoáng hiện hình.

Mỹ - Tây Ban Nha căng thẳng vì hai căn cứ chiến lược ở Rota và Morón

Không chỉ mặt trận Trung Đông nóng lên, mà quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương cũng đang lộ ra các vết nứt rõ ràng. Căng thẳng giữa Mỹ và Tây Ban Nha bùng lên sau khi Thủ tướng Pedro Sánchez từ chối yêu cầu của Washington về việc sử dụng hai căn cứ quân sự trên lãnh thổ Tây Ban Nha trong chiến dịch chống Iran. Sánchez tuyên bố rất dứt khoát rằng lập trường của chính phủ Tây Ban Nha có thể tóm gọn trong bốn chữ: “Không với chiến tranh”. Ông cũng nhắc lại ký ức đắng đót về việc binh sĩ Tây Ban Nha từng tham gia cuộc xâm lược Iraq năm 2003.

Đáp lại, Trump đe dọa đình chỉ thương mại với Tây Ban Nha, cho rằng Madrid “chẳng có gì mà nước Mỹ cần”. Tuy nhiên, bất chấp lời qua tiếng lại, hai nước vốn có lịch sử hợp tác quân sự rất lâu dài. Hải quân Mỹ vận hành từ căn cứ hải quân Rota ở vịnh Cadiz, còn Không quân Mỹ hoạt động từ căn cứ Morón de la Frontera gần Seville. Hai cơ sở này đã giữ vai trò quan trọng trong hàng loạt chiến dịch quân sự của Mỹ, từ Chiến tranh Vùng Vịnh, chiến tranh Nam Tư, Afghanistan, Iraq cho tới nhiều chiến dịch ở Trung Đông trong những năm gần đây. Hiện diện của người Mỹ tại đó cũng không hề nhỏ: khoảng 6.000 người tại Rota, gồm quân nhân, dân sự và gia đình; còn tại Morón có khoảng 550 người Mỹ.

Vấn đề ở đây không chỉ là hai căn cứ. Nó phản ánh một câu hỏi lớn hơn: trong cuộc chiến với Iran, liệu Mỹ còn có thể mặc nhiên coi mọi đồng minh NATO đều sẽ xếp hàng phục vụ mục tiêu tác chiến của Washington hay không? Câu trả lời ngày càng không còn chắc chắn như trước.

UNIFIL trúng tên lửa ở Lebanon, hai lính Ghana nguy kịch

Một diễn biến đặc biệt nghiêm trọng là việc lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc tại Lebanon cũng đã bị cuốn vào vòng lửa đạn. Quân đội Ghana cho biết hai binh sĩ của họ đang phục vụ trong phái bộ UNIFIL đã bị thương rất nặng sau khi vị trí đóng quân ở miền nam Lebanon trúng hai đợt tấn công bằng tên lửa chỉ trong chưa đầy 10 phút vào tối thứ Sáu. Ngoài hai người bị thương nặng, còn một binh sĩ khác bị chấn thương tâm lý; khu nhà ăn sĩ quan cũng bị trúng đạn và cháy rụi hoàn toàn. Ghana đã gửi khiếu nại chính thức lên trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York.

UNIFIL sau đó xác nhận có ba lính gìn giữ hòa bình bị thương trong căn cứ tại Al Qawzah, tây nam Lebanon. Người bị thương nặng nhất đã được chuyển đến bệnh viện ở Beirut, còn hai người kia được điều trị tại cơ sở y tế của UNIFIL. Phái bộ này cho biết sẽ mở điều tra về hoàn cảnh vụ việc, đồng thời nhấn mạnh rằng bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào lính gìn giữ hòa bình của UNIFIL đều là vi phạm nghiêm trọng luật nhân đạo quốc tế và Nghị quyết 1701 của Hội đồng Bảo an, thậm chí có thể cấu thành tội ác chiến tranh.

Chi tiết đáng sợ nằm ở chỗ không bên nào lập tức nhận trách nhiệm. Ghana chỉ nói đây là hậu quả của các cuộc giao tranh đang diễn ra giữa quân đội Israel và Hezbollah. Nhưng dù tên lửa đến từ bên nào, việc lực lượng LHQ bị thương giữa chiến tuyến cho thấy Lebanon đang tiến rất nhanh tới trạng thái hỗn loạn khó kiểm soát. Một khi cả lính mũ nồi xanh cũng không còn vùng an toàn, thì dân thường lại càng mong manh như lá giữa gió lốc.

Israel đánh hơn 500 mục tiêu tại Lebanon, Beirut và miền Nam rung chuyển

Cuộc chiến đã lan mạnh sang Lebanon. Quân đội Israel nói họ đã tiến hành hơn 500 đòn đánh tại Lebanon kể từ khi chiến tranh bùng nổ, trong đó có các đợt không kích nhắm vào khu Dahieh ở nam Beirut, nơi Israel coi là thành trì của Hezbollah. Theo tuyên bố của Israel, các mục tiêu bị đánh bao gồm trung tâm chỉ huy của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, các trung tâm điều hành của hải quân Hezbollah, đơn vị tài chính, hội đồng tác chiến, kho vũ khí, bệ phóng tên lửa và nhiều cơ sở khác. Israel nói đã thực hiện hơn 500 vụ tấn công tại Lebanon, còn các cơ quan Lebanon cho biết ít nhất 217 người đã thiệt mạng và 798 người bị thương.

Không chỉ thương vong tăng cao, làn sóng di tản cũng bùng nổ. Israel yêu cầu cư dân sống ở phía nam sông Litani phải rời đi, đồng thời phát cảnh báo sơ tán tại nhiều khu vực lớn của Beirut. Chính quyền Lebanon cho biết đã có hơn 109.000 người phải vào các nơi trú ẩn tập trung. Trong khi đó, Hội đồng Tị nạn Na Uy ước tính con số người phải rời nhà có thể lên đến gần nửa triệu, bởi theo kinh nghiệm ở Lebanon chỉ khoảng 20 - 25% người di tản vào ở trong các khu trú ẩn chính thức của chính phủ, số còn lại tự tìm chỗ nương náu với người thân hoặc cộng đồng.

Ở một vùng đất vốn đã mệt mỏi vì khủng hoảng kinh tế, chính trị và những vết thương từ các cuộc chiến trước, nay lại thêm mưa bom bão đạn. Người Lebanon đang một lần nữa bị đẩy vào cảnh “trên trời bom rơi, dưới đất người chạy”, mà chưa ai dám nói khi nào mới là điểm dừng.

Iran mở rộng phản công sang Iraq Kurdistan, cảnh báo người Kurd và lực lượng đối lập

Bên cạnh Lebanon, miền bắc Iraq cũng trở thành một trận địa mới. Một căn cứ của nhóm vũ trang người Kurd PAK gần Erbil đã bị tấn công bằng hai drone và hai tên lửa, khiến bốn thành viên lực lượng an ninh bị thương. Đại diện nhóm này nói không thể xác nhận chắc chắn đòn đánh xuất phát từ đâu, nhưng thừa nhận rằng các vụ tên lửa thường đến từ bên trong Iran, còn drone đôi khi được phóng bởi các phe thân Iran trên đất Iraq.

Trước đó, Iran đã cảnh báo vùng Kurdistan của Iraq rằng nếu bất kỳ nhóm người Kurd gốc Iran nào dùng lãnh thổ này để xâm nhập vào Iran, thì toàn bộ cơ sở của khu vực Kurdistan sẽ bị nhắm làm mục tiêu. Theo truyền thông nhà nước Iran, hội đồng quốc phòng nước này còn tuyên bố chỉ mới nhắm tới các căn cứ của Mỹ, Israel và các nhóm ly khai trong khu vực, đồng thời đe dọa sẽ chấm dứt sự hỗ trợ từng dành cho Kurdistan Iraq trong những thời điểm khó khăn như khi bị IS tấn công.

Diễn biến này đặc biệt nguy hiểm bởi nó cho thấy Tehran không còn chỉ đối đầu trực tiếp với Mỹ và Israel, mà đang mở mặt trận ngăn chặn nguy cơ nổi dậy nội địa và chống các nhóm sắc tộc đối lập ở vành đai biên giới. Khi chiến tranh vượt ra khỏi biên giới quốc gia và lan vào các không gian dân tộc, giáo phái, ủy nhiệm, thì khả năng kiểm soát leo thang sẽ càng khó hơn rất nhiều.

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc cảnh báo chiến tranh có thể vượt khỏi tầm kiểm soát

Giữa lúc chiến sự dồn dập, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres đã lên tiếng kêu gọi “những cuộc đàm phán ngoại giao nghiêm túc”, đồng thời cảnh báo rằng tình hình hiện nay “có thể vượt khỏi tầm kiểm soát của bất kỳ ai”. Ông nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công phi pháp trong khu vực Trung Đông và cả bên ngoài khu vực đang gây đau khổ khủng khiếp cho dân thường, đồng thời tạo ra rủi ro nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu, đặc biệt là đối với những người dễ bị tổn thương nhất.

Lời cảnh báo ấy không hề mang tính xã giao. Nó phản ánh đúng thực tế rằng đây không còn là một cuộc đọ sức chỉ tính bằng số lượng căn cứ bị phá hủy hay số thủ lĩnh bị tiêu diệt. Cái đáng sợ hơn là hiệu ứng dây chuyền: dân thường chết chóc, làn sóng tị nạn tăng lên, giá dầu dựng đứng, vận tải biển tắc nghẽn, hàng không bị gián đoạn, kinh tế châu Âu bị đe dọa, còn các nước vùng Vịnh thì đứng trước nguy cơ vừa bị kéo vào chiến tranh vừa bị bóp nghẹt bởi chính cơn sốt năng lượng.

Khủng hoảng năng lượng toàn cầu: dầu vượt 91 USD, Hormuz trở thành nút thắt sinh tử

Một trong những hệ quả rõ nhất của cuộc chiến là cú sốc năng lượng. Giá dầu Mỹ đã vọt lên trên 91 USD/thùng trong phiên giao dịch trong ngày, mức cao nhất kể từ tháng 10/2023, sau khi tăng thêm khoảng 12% trong ngày. Brent, giá dầu chuẩn quốc tế, cũng lên quanh 92,50 USD/thùng. Chỉ trong tuần này, dầu Mỹ đã tăng khoảng 36%, và tính từ đầu năm đến nay đã tăng khoảng 50%. Các chuyên gia năng lượng cảnh báo nếu eo biển Hormuz không sớm mở lại an toàn cho tàu chở dầu, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 100 USD, thậm chí tiến tới mức 150 USD/thùng trong vài tuần tới.

Hormuz là yết hầu của năng lượng toàn cầu, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô thế giới. Khi tuyến vận tải này gần như bị đóng băng trên thực tế, cả chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị bóp nghẹt. Các tàu chở dầu ngại đi qua vì sợ drone và tên lửa Iran; hai hãng vận tải biển lớn là Maersk và Hapag-Lloyd đã dừng nhận một số tuyến hàng liên quan đến vùng Vịnh; còn các bồn chứa dầu trong khu vực vùng Vịnh thì đang đầy dần lên vì xuất khẩu đình trệ. Các nhà phân tích của Rystad Energy cảnh báo Saudi Arabia, vốn lâu nay được coi là “tấm đệm sốc” của dầu mỏ vùng Vịnh, có thể phải giảm sản lượng trong vòng một tuần nếu tình hình kéo dài. J.P. Morgan cũng ước tính cứ mỗi khi sản lượng giảm 1 triệu thùng/ngày, giá dầu chuẩn có thể tăng thêm khoảng 4 USD.

QatarEnergy đã phải ngừng sản xuất LNG tại Ras Laffan sau một cuộc tấn công của Iran, và Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi nói với Financial Times rằng nếu thương thuyền vẫn không thể đi qua Hormuz, giá dầu có thể chạm 150 USD/thùng trong hai đến ba tuần. Ông cũng cho biết ngay cả khi chiến tranh chấm dứt lập tức, Qatar cũng cần “từ vài tuần tới vài tháng” để đưa hoạt động LNG trở lại bình thường. Qatar hiện chiếm khoảng 20% xuất khẩu LNG toàn cầu, nên bất kỳ gián đoạn nào ở đây cũng lập tức dội sóng sang châu Âu và châu Á.

Nhìn rộng ra, điều này giải thích vì sao cuộc chiến Iran không chỉ là chuyện bom đạn. Nó là câu chuyện của xăng xe, lạm phát, hóa đơn điện, giá hàng hóa, chuỗi logistic và cả tâm lý hoảng loạn của thị trường tài chính.

Giá xăng Mỹ tăng cao nhất trong cả hai nhiệm kỳ Trump

Tại Mỹ, giá xăng bán lẻ bình quân toàn quốc theo số liệu AAA đã lên 3,32 USD/gallon, cao nhất trong cả hai nhiệm kỳ của Donald Trump. Mức này vượt cả đỉnh 3,27 USD/gallon từng ghi nhận ngày 4/4/2025. Một số nhà phân tích dự báo nếu chiến tranh không hạ nhiệt và Hormuz chưa được khai thông, giá xăng bình quân có thể sớm lên 3,50 USD/gallon đầu tuần tới, rồi tiến tới 3,90 USD/gallon trong tuần sau.

Trump cố gắng trấn an dư luận, nói rằng giá xăng chỉ tăng trong “ngắn hạn”, sẽ “giảm rất nhanh”, và ông đã “tìm ra cách xử lý” vấn đề Hormuz. Nhưng ngay cả trong bộ máy của ông cũng lộ ra sự lo ngại thật sự. Một quan chức cấp cao thừa nhận chưa có thời gian biểu cụ thể cho kế hoạch hộ tống tàu qua eo biển Hormuz, vì hiện tại quân đội Mỹ vẫn phải tập trung triệt hạ năng lực tấn công của Iran trước đã. Chính quyền cũng đang tính thêm nhiều biện pháp ngắn hạn để giải phóng nguồn cung toàn cầu. Nói cách khác, Nhà Trắng có thể nói cứng với truyền thông, nhưng thị trường thì không chờ đợi lời trấn an.

Mỹ tổ chức các chuyến bay đưa công dân rời Trung Đông, hàng chục phần trăm từ chối đi

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết nhiều chuyến bay thuê bao đã đưa “hàng trăm” công dân Mỹ từ Trung Đông trở về, với các chuyến tiếp theo sẽ tiếp tục được tổ chức trong những ngày tới nếu điều kiện an ninh cho phép. Một quan chức nói lực lượng đặc nhiệm của Bộ Ngoại giao đã trực tiếp hỗ trợ gần 13.000 công dân Mỹ ở nước ngoài bằng tư vấn an ninh và hỗ trợ đi lại. Các chuyến bay được bố trí từ Israel, Qatar, Saudi Arabia và UAE. Tuy nhiên, cũng có tới 30 - 40% công dân Mỹ từ chối lên chuyến bay do Bộ Ngoại giao thu xếp, phần vì đã tự rời khu vực, phần vì chọn phương án di chuyển khác.

Chi tiết này cho thấy chiến tranh đã đi đến mức buộc Washington phải tổ chức sơ tán công dân trên quy mô đáng kể, nhưng đồng thời mạng lưới giao thông thương mại vẫn chưa tê liệt hoàn toàn. Nói cách khác, khu vực đang ở trạng thái rất bất ổn, nhưng chưa phải đóng sập mọi cánh cửa.

Anh tăng cường hiện diện quân sự tại Cyprus và Qatar

Vương quốc Anh cũng đang tăng hiện diện quân sự để phòng thủ chứ không chính thức tham gia tấn công Iran. Bộ Quốc phòng Anh cho biết các trực thăng có năng lực chống drone đã bắt đầu tới Cyprus. Sau vụ một căn cứ quân sự ở Cyprus bị tấn công, Thủ tướng Keir Starmer đã tuyên bố điều tàu chiến HMS Dragon và trực thăng Wildcat đến khu vực. Đồng thời, bốn chiến đấu cơ Typhoon bổ sung cũng dự kiến tới Qatar trong đêm. Bộ Quốc phòng Anh nói các máy bay của nước này đã tiến hành tuần tra phòng thủ trên không phận Qatar, Jordan và Đông Địa Trung Hải. Starmer nhiều lần khẳng định Anh sẽ không tham gia cùng Mỹ và Israel trong các hoạt động tấn công nhằm vào Iran.

Điều đó cho thấy ngay cả những đồng minh gần gũi nhất của Washington cũng đang chọn lối đi rất thận trọng: bảo vệ căn cứ, bảo vệ công dân, bảo vệ hạ tầng chiến lược, nhưng không muốn chính thức dấn sâu vào một cuộc chiến chưa nhìn thấy lối ra.

Các nước châu Âu muốn ngoại giao, nhưng vẫn phối hợp quân sự chặt chẽ

Lãnh đạo Anh, Pháp, Đức và Italy đã điện đàm, nhấn mạnh rằng họ “gắn bó chặt chẽ với con đường ngoại giao”, đồng thời cho rằng cần duy trì “ngoại giao tích cực và phối hợp quân sự chặt chẽ” trong những giờ và những ngày tới. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cảnh báo sự sụp đổ của nhà nước Iran hoặc các cuộc chiến ủy nhiệm trên đất Iran có thể gây hậu quả sâu rộng đối với châu Âu, từ an ninh, nguồn cung năng lượng cho tới di cư. Ông cũng nói về lâu dài, trừng phạt có thể được dỡ bỏ và viện trợ có thể được cung cấp, nhưng chỉ khi Iran chấm dứt chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo, đồng thời duy trì trật tự công cộng và kinh tế.

Nói cách khác, châu Âu đang đứng giữa hai nỗi lo: một bên là không muốn Iran thắng thế hay thoát hoàn toàn khỏi kiềm chế, bên kia là sợ một cuộc sụp đổ hỗn loạn của Iran sẽ ném thêm một cơn địa chấn di cư, khủng bố, năng lượng và bất ổn vào chính lục địa già.

Các nước vùng Vịnh nói không muốn chiến tranh, nhưng đang bị kéo dần vào cuộc

Trong những ngày qua, nhiều tiếng nói từ vùng Vịnh lặp lại một thông điệp chung: “Đây không phải cuộc chiến của chúng tôi.” Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy họ ngày càng bị kéo gần hơn tới vòng xoáy xung đột. Saudi Arabia, UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait đều đã phải đối mặt với tên lửa, drone hoặc mảnh vỡ đánh chặn rơi xuống lãnh thổ của mình. Các tuyên bố chính thức của họ nhấn mạnh rằng họ không cho Mỹ sử dụng không phận hay lãnh thổ để tấn công Iran, nhưng đồng thời cũng khẳng định có quyền đáp trả nếu tiếp tục bị tấn công.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố các đồng minh Arab vùng Vịnh nay đã sẵn sàng đóng vai trò “tấn công hơn”, kể cả cho Mỹ thêm quyền sử dụng căn cứ và không phận. Nhưng cho tới nay, phía các nước vùng Vịnh chưa công khai xác nhận họ đã đổi hẳn lập trường. UAE trước đó còn nói rõ rằng nước này chưa quyết định thay đổi thế phòng thủ. Chính sự nhập nhằng ấy phản ánh nỗi khó của các chế độ Arab: họ sợ Iran, cần lá chắn Mỹ, nhưng cũng không muốn bị dân chúng xem là đứng về phía Israel để đánh một quốc gia Hồi giáo khác.

Đúng như một nguồn tin khu vực nói họ đang bị kẹt giữa những “chương trình nghị sự tận thế” của Israel và Iran. Một bên không muốn bỏ cơ hội đánh gục Hezbollah và làm suy sụp Iran; bên kia muốn chứng minh rằng nếu bị ép vào chân tường, họ có thể đốt cháy cả khu vực.

Tehran vẫn cố chứng minh họ chưa gục ngã

Dù bị không kích mạnh, chính quyền Iran vẫn đang nỗ lực thể hiện rằng bộ máy nhà nước chưa sụp. Hàng ngàn người ủng hộ chế độ đã tập trung tại Tehran sau lễ cầu nguyện thứ Sáu để bày tỏ phẫn nộ với chiến dịch ném bom Mỹ - Israel và tưởng niệm lãnh tụ tối cao quá cố Ali Khamenei. Dĩ nhiên, như CNN lưu ý, đây chỉ là một lát cắt nhỏ của xã hội Iran, bởi thành phần đi lễ và xuống đường thường là những người bảo thủ, ủng hộ chính quyền. Nhưng sự hiện diện đông đảo ấy vẫn mang giá trị biểu tượng: chế độ còn khả năng huy động quần chúng, còn khả năng trình diễn tính chính danh, và chưa hề tan rã như những lời lạc quan từ phía đối thủ.

Cùng lúc đó, các phóng viên có mặt tại Tehran nói họ chứng kiến những đợt không kích dữ dội ngay trước rạng sáng, thấy các cột khói đen bốc lên từ nhiều nơi trong thành phố, nhưng cũng không ghi nhận dấu hiệu hoảng loạn toàn diện: cửa hàng vẫn mở, hàng hóa còn đủ, xăng chưa xuất hiện cảnh xếp hàng kéo dài. Điều này nói lên một thực tế phức tạp: Iran đang trúng đòn rất nặng, song chưa rơi vào trạng thái tan vỡ tức thời.

Khủng hoảng nhân đạo đang hình thành từ Tehran tới Beirut

UNHCR cảnh báo một cuộc khủng hoảng nhân đạo “đáng lo ngại” đang xuất hiện trên toàn Trung Đông. Cơ quan này cho biết giới chức Iran ước tính hơn 100.000 người có thể đã rời Tehran chỉ trong hai ngày đầu của chiến tranh, và đó có thể còn là con số thấp hơn thực tế. Ở Lebanon, hàng chục nghìn người đang phải đi sơ tán, với khoảng 96.000 người ở trong hơn 440 nơi trú ẩn tập thể theo ước tính của UNHCR. Cơ quan này cũng đặc biệt lo ngại cho khoảng 1,65 triệu người tị nạn Afghanistan còn ở Iran, cũng như hàng chục nghìn người Syria đang từ Lebanon quay trở lại Syria trong tình cảnh không có nơi nào thực sự an toàn. UNHCR nói họ đã coi đây là một tình trạng khẩn cấp nhân đạo lớn và đang tăng cường ứng phó, nhưng cần sự hỗ trợ toàn cầu.

Trong chiến tranh, có những con số tưởng chừng khô lạnh nhưng lại là tiếng thở dài dài nhất. Một trăm ngàn người rời Tehran. Gần nửa triệu người Lebanon có thể phải bỏ nhà. Hàng triệu người tị nạn và lao động xa xứ không biết mai đi đâu, về đâu. Đó mới chính là cái giá kéo dài nhất của bom đạn.

Bức tranh tổng thể: chiến tranh đã vượt khỏi khuôn khổ một cuộc không kích giới hạn

Khi ghép tất cả các mảnh lại với nhau, có thể thấy cuộc chiến hiện nay đã vượt xa khuôn khổ của một chiến dịch không kích trừng phạt đơn thuần. Nga bắt đầu được nhắc tới như một nguồn hỗ trợ tình báo cho Iran. Mỹ phải tăng tốc công nghiệp quốc phòng. Israel mở rộng đòn đánh sang Lebanon với cường độ lớn. Lực lượng LHQ bị thương. Vùng Kurdistan Iraq bị oanh kích. Tây Ban Nha công khai chống Mỹ về việc dùng căn cứ. Anh tăng hiện diện phòng thủ. Châu Âu vừa muốn giữ ngoại giao vừa phải chuẩn bị cho hệ lụy an ninh, năng lượng và di cư. Các nước vùng Vịnh thì nói không muốn chiến tranh nhưng lại đang hứng tên lửa và phải tính chuyện tự vệ. Trong khi đó, giá dầu, giá xăng và chuỗi vận tải biển toàn cầu đều rung chuyển.

Trump vừa phát đi một tín hiệu rất đáng chú ý: ông nói mình “không có giới hạn thời gian” đối với cuộc chiến với Iran. Câu nói ấy nghe qua tưởng chỉ là một tuyên bố cứng rắn thường thấy, nhưng thực ra lại cho thấy rất nhiều điều. Nó báo hiệu Nhà Trắng không còn muốn tự trói mình vào một mốc 4 hay 5 tuần như từng hé lộ trước đó, mà đang để ngỏ khả năng cuộc chiến sẽ kéo dài tùy theo diễn biến chiến trường, phản ứng của Iran, mức độ chịu đựng của thị trường dầu mỏ, cũng như áp lực chính trị trong nước Mỹ. Trong cuộc trả lời phỏng vấn đăng ngày 6/3, Trump nói rõ rằng ưu tiên số một, số hai và số ba vẫn là không để Iran có vũ khí hạt nhân; sau đó là không để Iran còn khả năng tên lửa đạn đạo, và xa hơn nữa là mong muốn xuất hiện một lãnh đạo Iran mà ông cho là “hợp lý” và “tỉnh táo”. Chỉ riêng cách sắp xếp mục tiêu như vậy đã cho thấy đây không còn là một chiến dịch đánh chớp nhoáng đơn thuần, mà đang mang dáng dấp của một cuộc chiến nhằm thay đổi tương quan quyền lực lâu dài đối với Tehran.

Một câu nói cho thấy chiến tranh có thể kéo dài hơn dự tính

Điểm đáng chú ý nhất trong phát biểu của Trump không chỉ là sự cứng rắn, mà là việc ông chủ động xóa bỏ mọi “khung thời gian”. Khi một tổng thống nói không có giới hạn thời gian, điều đó có nghĩa là Washington muốn giữ toàn bộ quyền chủ động về nhịp độ leo thang, lúc nào đánh mạnh, lúc nào dừng, lúc nào mở đường cho thương lượng, và lúc nào tiếp tục ép đối phương tới cùng. Điều này cũng phù hợp với những phát biểu cùng ngày từ giới chỉ huy quân sự Mỹ. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói “chúng ta mới chỉ bắt đầu chiến đấu”, còn Đô đốc Brad Cooper của CENTCOM cho biết chiến dịch sẽ “mất thời gian” dù phía Mỹ khẳng định đang nắm thế chủ động. Reuters cũng dẫn nguồn cho biết Israel đã bước sang “giai đoạn hai” của chiến dịch, với trọng tâm chuyển sang các trận địa tên lửa đạn đạo chôn sâu dưới lòng đất của Iran. Khi mục tiêu quân sự dịch chuyển từ đánh phủ đầu sang phá hủy hạ tầng chiến lược chiều sâu, đó thường là dấu hiệu của một cuộc chiến không thể kết thúc chóng vánh trong vài ngày.

Nói cách khác, Nhà Trắng đang phát đi thông điệp rằng họ không muốn bị ép phải ngừng tay chỉ vì một mốc thời gian do chính mình đặt ra. Nếu Iran còn phản kháng, nếu các mục tiêu hạt nhân và tên lửa chưa bị xóa sổ như mong muốn, hoặc nếu Washington tin rằng sức ép quân sự đang mở ra cơ hội thay đổi cán cân quyền lực tại Tehran, thì chiến dịch có thể tiếp tục. Câu nói “khi anh đi vào chiến tranh thì sẽ có người chết” của Trump, đi kèm với thừa nhận người Mỹ nên lo về nguy cơ trả đũa, cho thấy chính quyền không còn né tránh cái giá của một cuộc xung đột kéo dài nữa.

Mục tiêu của Trump không chỉ là hạt nhân mà còn là tên lửa và lãnh đạo Iran

Nếu chỉ nhìn bề ngoài, nhiều người sẽ cho rằng Washington đang đánh Iran vì hồ sơ hạt nhân. Nhưng qua các phát biểu mới nhất, mục tiêu được Trump nêu ra đã rộng hơn đáng kể. Ông nhấn mạnh không để Iran có vũ khí hạt nhân, không để nước này duy trì tên lửa đạn đạo, và còn nói tới việc Iran cần một người lãnh đạo “hợp lý”. Reuters cho biết chiến dịch của Israel đang chuyển sang đánh các cơ sở tên lửa ngầm, trong khi các phát biểu từ phía Mỹ cũng liên tục nhấn mạnh việc làm suy kiệt năng lực phóng tên lửa, drone và hệ thống phòng không của Tehran. Như vậy, đây là một chiến lược nhiều tầng: phá khả năng răn đe hạt nhân, bẻ gãy công cụ trả đũa bằng tên lửa, rồi tạo áp lực chính trị lên cấu trúc quyền lực của Iran.

Đáng nói hơn, Trump còn công khai thể hiện mong muốn có tiếng nói trong việc chọn người lãnh đạo tiếp theo của Iran và bác bỏ khả năng Mojtaba Khamenei là lựa chọn chấp nhận được. Đó là một phát biểu rất mạnh, vì nó đi xa hơn khuôn khổ “tự vệ” hay “ngăn phổ biến vũ khí hạt nhân”, mà chạm vào vấn đề quyền lực nội bộ của một quốc gia có chủ quyền. Chính vì vậy, nhiều nước châu Âu bắt đầu nói thẳng hơn về tính hợp pháp quốc tế của chiến dịch. Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto tuyên bố các cuộc tấn công Mỹ - Israel nhằm vào Iran là “ngoài các quy tắc của luật pháp quốc tế”. Đây là một tín hiệu quan trọng: phương Tây không còn đồng thuận tuyệt đối về tính chính danh của cuộc chiến, cho dù nhiều nước vẫn tăng cường hỗ trợ phòng thủ cho các đồng minh vùng Vịnh.

Chiến sự đã lan ra toàn vùng Vịnh, không còn là chuyện riêng Mỹ - Israel - Iran

Một điểm cực kỳ đáng ngại là chiến tranh hiện giờ không còn gói gọn giữa Mỹ, Israel và Iran. Chỉ trong đêm rạng sáng 6/3, nhiều nước vùng Vịnh tiếp tục phải đánh chặn tên lửa và drone. Qatar tuyên bố đã chặn một cuộc tấn công bằng drone nhằm vào căn cứ Al-Udeid, căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông. Saudi Arabia nói đã bắn hạ ba tên lửa đạn đạo nhằm vào căn cứ không quân Prince Sultan. Kuwait cho biết hệ thống phòng không của họ đang đánh chặn các đợt tấn công tên lửa và drone xâm nhập không phận. UAE xác nhận phải đối phó với các mối đe dọa tên lửa và drone bay đến. Bahrain thì cho biết một khách sạn và hai tòa nhà dân cư tại thủ đô Manama trúng đòn tấn công, gây cháy nhưng chưa ghi nhận thiệt hại nhân mạng. Khi từng mắt xích an ninh của vùng Vịnh đều bị kéo vào như vậy, cuộc chiến đã bước sang một nấc thang mới: bất kỳ quốc gia nào chứa căn cứ Mỹ, hỗ trợ hậu cần, hoặc chỉ đơn giản nằm trên đường bay của tên lửa cũng có thể trở thành mục tiêu.

Ý nghĩa lớn nhất của diễn biến này là Iran đang đánh vào mạng lưới hậu cần và phòng không của Mỹ cùng đối tác, chứ không chỉ trả đũa tượng trưng. Các hình ảnh vệ tinh do CNN phân tích và được tổng hợp trong nhiều bản tin cho thấy Tehran dường như đang cố làm suy giảm các radar Mỹ chế tạo tại Jordan và một số điểm trên bán đảo Arab, tức là tìm cách làm mù mắt lưới đánh chặn trước khi tung thêm các đợt tấn công mới. Nếu hướng đi này tiếp tục, thì mỗi ngày trôi qua không chỉ là cuộc đọ sức tên lửa với tên lửa, mà còn là cuộc chiến bào mòn năng lực cảnh giới, phòng thủ và khả năng trụ vững của toàn bộ kiến trúc an ninh khu vực.

Israel bước sang “giai đoạn hai”, Tehran tiếp tục là mục tiêu trọng điểm

Song song với các đòn đáp trả của Iran, Israel cũng đang mở rộng chiến dịch. Reuters dẫn các nguồn tin cho biết “giai đoạn hai” của cuộc chiến sẽ tập trung vào các bãi phóng và cơ sở tên lửa đạn đạo nằm sâu dưới lòng đất. Trong khi đó, các bản tin cập nhật từ chiến trường cho thấy Israel đã mở một “làn sóng không kích quy mô lớn” nhằm vào hạ tầng chế độ ở Tehran. Điều này có nghĩa là Tel Aviv không chỉ theo đuổi mục tiêu quân sự thuần túy như kho đạn, radar hay trận địa phóng, mà còn đang nhắm tới các biểu tượng và cấu trúc duy trì quyền lực của nhà nước Iran. Khi một chiến dịch quân sự chuyển từ phá năng lực chiến đấu sang đánh vào “hạ tầng chế độ”, nguy cơ nó mang màu sắc thay đổi chế độ là rất rõ.

Trên thực địa, Israel cũng đồng thời mở rộng sang Lebanon. Tripoli ở phía bắc Lebanon đã bị đánh trúng lần đầu tiên trong đợt xung đột này; các khu vực Dahieh ở nam Beirut tiếp tục hứng không kích; cảnh báo sơ tán được nới rộng ra nhiều khu dân cư hơn trước. Điều ấy cho thấy mặt trận Hezbollah không hề được đóng lại mà trái lại còn có nguy cơ nóng lên nếu Tel Aviv muốn triệt luôn cánh tay ủy nhiệm quan trọng nhất của Tehran ở phía tây. Một khi Lebanon bị cuốn sâu hơn vào vòng xoáy chiến tranh, cán cân khu vực sẽ còn phức tạp hơn rất nhiều, bởi khi đó cuộc chiến sẽ không còn là “đánh vào Iran để buộc Iran lùi”, mà là một chiến dịch tái định hình cả mạng lưới đồng minh và lực lượng ủy nhiệm của Tehran trong toàn vùng Levant.

Mỹ nói đang thắng nhanh, nhưng dấu hiệu của một cuộc chiến hao mòn đã lộ ra

Chính quyền Trump liên tục phát đi những thông điệp chiến thắng. Trump nói quân đội Mỹ “đi trước tiến độ rất xa”. CENTCOM cho biết trong 24 giờ gần nhất, các đợt tấn công tên lửa đạn đạo của Iran đã giảm 90%, còn drone giảm 83%; hơn 200 mục tiêu sâu trong lãnh thổ Iran đã bị đánh trong 72 giờ; nhiều tàu chiến Iran đã bị đánh chìm hoặc bị vô hiệu hóa. Hegseth thì khẳng định Mỹ không thiếu đạn dược và còn chưa tung hết sức mạnh. Những phát biểu này nhằm chứng minh chiến dịch đang đạt hiệu quả quân sự rõ rệt.

Nhưng ở chiều ngược lại, giới quan sát bắt đầu nhìn thấy các dấu hiệu của chiến tranh tiêu hao. Một cựu Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Đô đốc Mike Mullen, cảnh báo tốc độ tiêu hao tên lửa Mỹ là “rất nhanh”. CSIS ước tính chỉ 100 giờ đầu của chiến dịch đã ngốn khoảng 3,7 tỷ USD, tức bình quân trên 890 triệu USD mỗi ngày, trong đó phần lớn chi phí tương lai sẽ đến từ việc bổ sung kho đạn và thay thế khí tài bị tổn thất. Nói cách khác, dù Mỹ có ưu thế áp đảo, cái giá để duy trì cường độ không kích, đánh chặn và bảo vệ mạng lưới căn cứ ở khắp Trung Đông là cực lớn. Nếu chiến dịch kéo dài sáu tuần, tám tuần hay lâu hơn, bài toán không còn là “đánh thắng hay không”, mà là “đánh như thế này trong bao lâu thì bắt đầu đụng trần về tài chính, dự trữ và ý chí chính trị”.

Chính vì vậy, câu nói “không có giới hạn thời gian” của Trump vừa là biểu hiện của quyết tâm, vừa là dấu hiệu của một canh bạc. Bởi đã bước vào chiến tranh hao mòn thì thời gian không chỉ thử thách Iran, mà cũng thử thách luôn Mỹ, Israel, các đồng minh vùng Vịnh và cả thị trường toàn cầu.

Mặt trận chính trị ở Mỹ: Quốc hội phản đối nhưng chưa đủ sức chặn Nhà Trắng

Trong nước Mỹ, Trump chưa phải đối mặt với một rào chắn đủ mạnh từ Quốc hội. Hạ viện ngày 5/3 đã bác bỏ biện pháp nhằm kiềm chế quyền phát động chiến tranh của Trump đối với Iran, với tỷ lệ 212 phiếu thuận và 219 phiếu chống. Điều này diễn ra sau khi Thượng viện cũng chặn một nỗ lực tương tự. Kết quả ấy cho thấy phần lớn đảng Cộng hòa vẫn đứng sau Nhà Trắng, bất chấp lo ngại về tính hợp hiến, tính hợp pháp và nguy cơ sa lầy. Nói nôm na, Trump hiện vẫn còn khoảng không chính trị để tiếp tục chiến dịch.

Tuy nhiên, việc Quốc hội chưa chặn được không có nghĩa là tranh cãi đã lắng xuống. Trong bối cảnh giá dầu tăng vọt, chứng khoán lao dốc, và nguy cơ người Mỹ bị trả đũa trên chính lãnh thổ hoặc ở các căn cứ ngoài nước gia tăng, áp lực chính trị có thể tăng từng ngày. Đó là lý do các phát biểu của Trump ngày càng vừa cứng rắn vừa để ngỏ: ông muốn thể hiện mình nắm thế chủ động, nhưng cũng không loại bỏ khả năng quay sang đàm phán nếu thấy đã đạt đủ mục tiêu hoặc nếu cái giá chính trị - kinh tế trở nên quá lớn.

Kinh tế toàn cầu rung chuyển: dầu tăng sốc, Hormuz gần như nghẽn, chứng khoán đỏ lửa

Nếu chiến trường quân sự là nơi tên lửa và máy bay quyết định cục diện trước mắt, thì chiến trường kinh tế mới là nơi quyết định sức chịu đựng của thế giới. Reuters cho biết giá dầu đã tăng mạnh vì lo ngại nguồn cung và vận tải qua Trung Đông bị gián đoạn. Theo các số liệu được các hãng tin lớn trích dẫn, dầu WTI của Mỹ có lúc tăng rất mạnh và chốt quanh 81,01 USD/thùng trong ngày 5/3, trong khi Brent lên khoảng 85,41 USD/thùng. CNN cũng ghi nhận đây là mức tăng trong ngày mạnh nhất của dầu Mỹ kể từ tháng 5/2020. Cổ phiếu Mỹ bị bán tháo, Dow Jones có lúc rơi gần 1.000 điểm, lợi suất trái phiếu tăng, đồng USD mạnh lên, tất cả cho thấy nỗi sợ lớn nhất của thị trường không phải chỉ là bom đạn, mà là khả năng chiến tranh làm tắc nghẽn dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Đáng lo nhất là eo biển Hormuz. Các bản tin ngày 5/3 cho biết có lúc không có tàu chở dầu nào đi qua tuyến huyết mạch này, trong khi trước chiến tranh đây là cửa ngõ vận chuyển một phần rất lớn dầu mỏ và khí đốt của thế giới. Một khi Hormuz bị “bóp cổ chai”, giá nhiên liệu ở Mỹ, châu Âu và châu Á đều chịu sức ép. Không chỉ xăng dầu, mà khí LNG, LPG, thậm chí helium dùng cho công nghiệp bán dẫn và thiết bị y tế cũng có thể bị ảnh hưởng. Nói cách khác, cuộc chiến này đang đe dọa không chỉ túi tiền người dân, mà cả chuỗi cung ứng toàn cầu.

Và đó là lý do Washington phải tung ra những biện pháp cực kỳ bất thường, như cho Ấn Độ một “miễn trừ 30 ngày” để mua lượng dầu Nga đang mắc kẹt trên biển. Bước đi này cho thấy Nhà Trắng hiểu rất rõ một sự thật: trong lúc đánh Iran, họ không thể để thị trường năng lượng phát nổ thêm một lần nữa. Nhưng trớ trêu thay, chính việc phải nới cho dầu Nga lại là bằng chứng cho thấy cuộc chiến đã bắt đầu tạo ra những rạn nứt trong logic cấm vận và áp lực địa chính trị mà Mỹ dựng lên trước đó. Nói dễ hiểu hơn: để dập lửa ở Trung Đông, Washington phải tạm mở van ở nơi khác.

Chiến tranh còn làm đảo lộn hàng không, ngoại giao và an toàn công dân

Một dấu hiệu khác cho thấy cuộc chiến đã vượt ngưỡng “đòn đánh giới hạn” là sự hỗn loạn trong hàng không và hoạt động lãnh sự. Hơn 11.000 chuyến bay trên toàn khu vực đã bị hủy kể từ cuối tháng 2, nhiều sân bay hoạt động chập chờn, hành khách mắc kẹt hàng loạt. Etihad chỉ nối lại lịch bay hạn chế; nhiều hãng lớn tiếp tục ngừng hoặc giảm chuyến; các chính phủ phải tổ chức các chuyến hồi hương, chuyến charter, tuyến xe buýt đặc biệt qua biên giới. Mỹ đã bắt đầu đưa công dân về nước trên các chuyến bay thuê bao, trong khi đại sứ quán Mỹ tại Israel mở tuyến xe buýt tới cửa khẩu Ai Cập cho công dân muốn rời đi. Cùng lúc, Mỹ đình chỉ hoạt động tại đại sứ quán ở Kuwait vì lý do an ninh. Những diễn biến ấy cho thấy rủi ro đối với dân thường và công dân nước ngoài không còn là giả định xa vời nữa, mà đã trở thành vấn đề hàng ngày.

Trong bối cảnh như thế, lời Trump nói rằng người Mỹ “nên lo” về khả năng bị trả đũa không phải là một câu xã giao. Đó là sự thừa nhận rằng Iran có thể không thắng Mỹ trong một cuộc đối đầu đối xứng, nhưng hoàn toàn có thể gây tổn thất bằng kiểu chiến tranh bất cân xứng: tấn công drone, tên lửa vào căn cứ, phá hậu cần, đe dọa vận tải biển, kích hoạt lực lượng ủy nhiệm, hoặc tạo ra những cú sốc mang tính biểu tượng nhằm vào lợi ích Mỹ và đồng minh.

Phản ứng quốc tế: ủng hộ phòng thủ nhưng lo ngại tính hợp pháp của cuộc chiến

Châu Âu hiện rơi vào một thế rất khó. Một mặt, Anh, Pháp, Italy, Tây Ban Nha, Hy Lạp và nhiều nước khác đang gia tăng hiện diện phòng thủ để che chắn cho đối tác vùng Vịnh, bảo vệ căn cứ, không phận và tuyến hàng hải. Mặt khác, ngay trong nội bộ châu Âu đã có tiếng nói công khai rằng các đòn tấn công mở màn vào Iran là đi ngược luật pháp quốc tế. Italy là trường hợp rõ nhất khi Bộ trưởng Quốc phòng Crosetto nói thẳng điều đó, trong lúc Rome vẫn phải gửi vũ khí phòng không cho các nước vùng Vịnh để họ tự vệ. Điều này phản ánh một nghịch lý: nhiều nước không muốn bị lôi sâu vào chiến tranh, nhưng cũng không thể đứng ngoài khi căn cứ, công dân và nguồn cung năng lượng của họ bị đe dọa.

NATO cũng phải nâng mức cảnh giác tên lửa sau khi xuất hiện sự cố liên quan tới hướng bay về không phận Thổ Nhĩ Kỳ. Như vậy, dù chưa có chuyện khối NATO tuyên chiến hay trực tiếp tham chiến, vòng tròn an ninh của liên minh đã bị kéo căng. Một cuộc chiến khu vực, nếu tiếp tục tràn sang không phận hay hạ tầng của các nước thành viên, rất dễ tạo ra các tình huống mà chỉ cần một bước tính sai là khủng hoảng vượt khỏi tầm kiểm soát.

Iran vẫn còn khả năng phản kháng và chưa phát tín hiệu xuống thang rõ ràng

Dù Washington và Tel Aviv nói Iran đã suy yếu nặng, nhưng Tehran chưa cho thấy dấu hiệu đầu hàng. Ngoại trưởng Abbas Araghchi tuyên bố Iran “đang chờ” và đã chuẩn bị cho mọi kịch bản, kể cả khả năng Mỹ mở chiến dịch trên bộ, đồng thời phủ nhận chuyện Tehran chủ động xin ngừng bắn. Phía Iran cũng tiếp tục phóng tên lửa và drone, bao gồm các đợt tấn công hỗn hợp nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh. Tại Israel, đã xuất hiện các hình ảnh cho thấy đầu đạn chùm hoặc các vật thể phân mảnh trên bầu trời khu vực trung tâm. Dù hiệu quả quân sự của Iran có thể đã giảm so với những ngày đầu, khả năng gây rối loạn, gieo tâm lý hoảng loạn và đánh vào hạ tầng dân sự - quân sự của đối thủ vẫn còn.

Điều quan trọng là Iran không cần đánh thắng theo kiểu truyền thống để đạt mục tiêu chính trị. Chỉ cần Tehran chứng minh rằng họ vẫn có thể làm tê liệt giao thông hàng không, đẩy giá dầu lên cao, làm thủng lưới phòng thủ ở một số điểm, hay buộc các nước Arab phải căng mình chống đỡ, thì họ đã phần nào phá được luận điểm “chiến tranh ngắn và gọn”. Và một khi chiến tranh không còn ngắn và gọn, dư luận quốc tế bắt đầu thay đổi, thị trường tài chính bắt đầu hoảng loạn, thì đó đã là một dạng thành công chiến lược đối với bên yếu hơn.

Tương lai gần: ba khả năng lớn nhất

Khả năng thứ nhất, và có lẽ là khả năng dễ thấy nhất lúc này, là chiến tranh tiếp tục leo thang thêm một thời gian nữa trước khi xuất hiện một cửa thoát ngoại giao. Đây là kịch bản phù hợp với câu nói “không có giới hạn thời gian” của Trump: cứ đánh tiếp cho đến khi Tehran xuống sức, các cơ sở tên lửa và hạt nhân bị triệt hạ thêm, rồi mới tính chuyện mặc cả từ thế mạnh. Nếu điều này xảy ra, các đợt tấn công vào vùng Vịnh, Israel và Lebanon sẽ còn tiếp diễn, nhưng cường độ có thể dao động lên xuống theo nhịp điều chỉnh của từng bên.

Khả năng thứ hai là chiến tranh trượt sang mô hình khu vực toàn phần hơn, nhất là nếu Hezbollah mở rộng mặt trận, nếu các đòn tấn công vào căn cứ Mỹ gây thương vong lớn hơn, hoặc nếu một nước thứ ba bị kéo sâu hơn vào vòng lửa. Trong trường hợp đó, cuộc chiến sẽ không còn xoay quanh câu chuyện hạt nhân Iran nữa, mà biến thành một cuộc tái phân chia ảnh hưởng an ninh và năng lượng ở cả Trung Đông.

Khả năng thứ ba là Mỹ và Israel tuyên bố đạt được phần lớn mục tiêu sau một số đòn quyết định nữa, rồi đẩy mạnh áp lực chính trị để hình thành một trật tự mới bên trong Iran. Nhưng kịch bản này chỉ khả thi nếu Tehran thực sự mất đáng kể năng lực tổ chức phản kháng, còn hiện tại dấu hiệu đó chưa đủ rõ để khẳng định. Chính vì vậy, việc Trump nói không đặt ra giới hạn thời gian thực ra cũng là thừa nhận rằng chính ông chưa biết chắc đích đến sẽ tới vào lúc nào.

Nhìn rộng ra: đây là một cuộc chiến của ý chí, hậu cần và thời gian

Nếu phải tóm gọn bản chất giai đoạn này của cuộc chiến, có thể nói đây không còn chỉ là cuộc đọ sức giữa bom đạn và mục tiêu quân sự. Nó là cuộc chiến của ý chí chính trị ở Washington, là cuộc chiến của khả năng trụ vững ở Tehran, là cuộc chiến của phòng không vùng Vịnh, là cuộc chiến của giá dầu ngoài chợ xăng, và là cuộc chiến của từng chuyến bay hồi hương, từng tuyến vận tải biển, từng radar phòng thủ đang bị đối phương săn lùng.

Trump muốn chứng minh rằng Mỹ có thể đánh lâu, đánh sâu, đánh tới cùng mà vẫn không hụt hơi. Nhưng càng đánh lâu, câu hỏi mà thế giới đặt ra càng lớn: liệu Mỹ có đang tiến gần tới một “chiến thắng quyết định”, hay đang bước vào một vũng lầy mới kiểu hiện đại, nơi đối thủ không cần đánh bại siêu cường mà chỉ cần khiến siêu cường phải trả giá đủ đắt? Trong lúc ấy, Iran dù bị tổn thương nặng vẫn cố chứng minh rằng họ chưa gục, chưa xin hàng, và vẫn đủ khả năng khiến cả khu vực phải mất ngủ. Còn các nước Arab, châu Âu và thị trường toàn cầu thì ngày một cảm nhận rõ rằng đây không phải một cơn giông thoảng qua, mà là một trận bão có thể kéo dài, xoáy sâu và đổi hướng bất cứ lúc nào.

Có lẽ điều đáng sợ nhất không nằm ở câu “không có giới hạn thời gian”, mà nằm ở chỗ khi một nhà lãnh đạo đã nói như vậy, nghĩa là cánh cửa cho một cuộc chiến ngắn đã hẹp đi rất nhiều. Và một khi chiến tranh đã bước vào cuộc chơi của thời gian, thì không ai dám chắc bên nào sẽ là người kiệt sức trước.

Chuyến bay đầu tiên đưa công dân Mỹ mắc kẹt ở Trung Đông trở về nước

Chuyến bay sơ tán đầu tiên chở các công dân Mỹ bị mắc kẹt tại Trung Đông đã hạ cánh xuống Mỹ vào chiều thứ Năm, bay từ Abu Dhabi và đáp xuống sân bay quốc tế Dulles gần Washington DC. Theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ, có hàng trăm công dân Mỹ trên chuyến bay đặc biệt này.

Khung cảnh tại sân bay tràn đầy cảm xúc khi nhiều gia đình và bạn bè chờ đợi để đoàn tụ với người thân. Tại khu vực nhà ga quốc tế, những người thân đứng chờ trong tâm trạng lo lắng, mong được nhìn thấy người thân của mình trở về an toàn sau nhiều ngày căng thẳng.

Nhiều gia đình cho biết họ vẫn giữ liên lạc được với người thân đang mắc kẹt ở Trung Đông, nhưng chuyến bay sơ tán được giữ bí mật vì lý do an ninh. Họ không được cung cấp các thông tin cụ thể như số hiệu chuyến bay hay thời gian chính xác để theo dõi hành trình.

Những hành khách trên chuyến bay bao gồm nhân viên đại sứ quán Mỹ cùng gia đình và nhiều du khách bị mắc kẹt tại Abu Dhabi khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran nổ ra khiến các chuyến bay trong khu vực bị gián đoạn.

Bruce Imel, một người dân bang Pennsylvania, cho biết ông cùng con gái đang trên đường đi nghỉ tại Bangkok thì chiến sự bùng nổ, khiến họ bị mắc kẹt tại Abu Dhabi suốt năm ngày. Ông kể rằng trong thời gian đó họ đã nghe và nhìn thấy nhiều vụ nổ.

“Chúng tôi ở gần sân bay khi nơi này bị tấn công, và cũng ở gần lãnh sự quán khi khu vực đó bị đánh trúng,” Imel nói.

Ông cho biết ban đầu việc tìm kiếm thông tin từ Bộ Ngoại giao Mỹ khá khó khăn, nhưng sau đó tình hình dần được cải thiện khi các cơ quan chức năng bắt đầu tổ chức các chuyến bay sơ tán.

Trong suốt thời gian bị mắc kẹt, những công dân Mỹ ở Trung Đông vẫn có thể liên lạc với gia đình tại quê nhà.

“Chúng tôi nhắn tin, gọi điện cho nhau liên tục,” bà Helen Imel, vợ của Bruce Imel, cho biết.

Bruce Imel cũng nói thêm rằng sự động viên của gia đình đã giúp họ giữ vững tinh thần trong những ngày đầy lo lắng: “Gia đình đã làm mọi cách để giúp chúng tôi giữ vững tinh thần.”


Giá dầu thế giới tăng vọt gần 9% khi lo ngại chiến tranh Trung Đông leo thang

Giá dầu thế giới đã tăng mạnh trong phiên giao dịch ngày thứ Năm khi lo ngại về nguồn cung năng lượng từ Trung Đông tiếp tục gia tăng do chiến sự lan rộng trong khu vực. Giá dầu tại Mỹ ghi nhận mức tăng trong ngày lớn nhất kể từ tháng 5/2020, thời điểm thị trường năng lượng biến động mạnh trong giai đoạn đại dịch Covid-19.

Theo các số liệu thị trường, giá dầu thô của Mỹ đã tăng khoảng 8,5%, chốt phiên ở mức 81,01 USD/thùng. Đây là mức đóng cửa cao nhất kể từ ngày 18/7/2024. Đà tăng mạnh này cho thấy thị trường ngày càng lo ngại rằng chiến tranh tại Trung Đông có thể làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu.

Cùng lúc đó, giá xăng tại Mỹ cũng đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 11 tháng. Các chuyên gia cảnh báo giá nhiên liệu có thể còn tiếp tục leo thang nhanh trong những ngày tới nếu tình hình chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Đà tăng mạnh của giá dầu cho thấy những nỗ lực của Nhà Trắng nhằm trấn an thị trường về khả năng duy trì nguồn cung năng lượng từ Trung Đông vẫn chưa đủ để làm giảm tâm lý lo lắng của giới đầu tư.

Trước đó vào ngày thứ Ba, giá dầu từng tạm ổn định sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ có thể cung cấp bảo hiểm hàng hải và thậm chí điều tàu hải quân hộ tống các tàu chở dầu hoạt động trong khu vực Vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, các quan chức trong ngành năng lượng và các nhà giao dịch cho rằng thị trường vẫn cần thêm nhiều chi tiết cụ thể về kế hoạch này để có thể khôi phục niềm tin.

Tính từ ngày thứ Sáu tuần trước — thời điểm cuối cùng trước khi chiến tranh bắt đầu gây rối loạn nguồn cung dầu từ Trung Đông — giá dầu tại Mỹ đã tăng tổng cộng khoảng 20%.

Trong khi đó, dầu Brent, chuẩn tham chiếu của thị trường năng lượng toàn cầu, cũng tăng gần 5% lên mức 85,41 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 7/2024.

Andy Lipow, Chủ tịch công ty tư vấn năng lượng Lipow Oil Associates, cho rằng thị trường hiện đang đối mặt với ba vấn đề lớn. Thứ nhất, nhiều kho chứa dầu đang dần đầy lên, buộc các nhà sản xuất phải giảm sản lượng. Thứ hai, các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu đã khiến sản lượng xăng và dầu diesel bị gián đoạn. Thứ ba, Trung Quốc được cho là đang hạn chế xuất khẩu các sản phẩm dầu tinh chế ra thị trường quốc tế.

Ông Lipow cũng cảnh báo rằng các nước châu Á khác có thể sớm đưa ra những quyết định tương tự.

“Đừng ngạc nhiên nếu Hàn Quốc và Nhật Bản cũng làm theo,” ông nói.

Trump nói Mỹ phải có tiếng nói trong việc chọn lãnh đạo mới của Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Năm cho biết ông cho rằng mình phải “có liên quan” trong việc lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran, đồng thời bác bỏ khả năng Mojtaba Khamenei – con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei – kế nhiệm cha mình.

Trong cuộc phỏng vấn với Axios, Trump cho rằng việc đưa Mojtaba Khamenei lên nắm quyền là điều không thể chấp nhận được. Ông nói: “Họ đang lãng phí thời gian. Con trai của Khamenei là một người yếu kém. Tôi phải có liên quan trong việc bổ nhiệm, giống như trường hợp của Delcy ở Venezuela.”

Trump nhắc đến trường hợp của Delcy Rodríguez tại Venezuela – người đã lên nắm quyền sau khi Tổng thống Nicolás Maduro bị lực lượng Mỹ bắt giữ. Ông cho rằng Mỹ cần có ảnh hưởng đối với tiến trình chuyển giao quyền lực ở Iran để bảo đảm rằng người lãnh đạo mới không tiếp tục các chính sách cứng rắn của lãnh đạo cũ.

Theo Trump, Washington sẽ không chấp nhận một nhà lãnh đạo Iran tiếp tục đường lối của Ayatollah Ali Khamenei. Ông nói rằng người kế nhiệm phải là người có thể mang lại “hòa hợp và hòa bình” cho Iran. Nếu Iran tiếp tục có một lãnh đạo theo cùng đường lối cũ, ông cảnh báo điều đó có thể khiến Mỹ và Iran lại rơi vào chiến tranh trong vòng “năm năm tới”.

Những phát biểu này được đưa ra chỉ một ngày sau khi Nhà Trắng cho biết thay đổi chế độ tại Iran không phải là mục tiêu chính của chiến dịch quân sự mà Mỹ đang tiến hành. Tuy nhiên, phát biểu của Trump cho thấy Washington vẫn muốn có ảnh hưởng lớn đối với tương lai chính trị của Iran sau khi lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc tấn công gần đây.

Cuộc chiến Mỹ - Israel tấn công Iran và đòn trả đũa lan rộng của Tehran giờ đây không còn chỉ là chuyện tên lửa, máy bay ném bom hay những tính toán địa chính trị trên bàn cờ lớn. Nó đã biến thành một cơn địa chấn đối với đời sống thường dân, đặc biệt là hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn hành khách bị mắc kẹt giữa mạng lưới hàng không Trung Đông. Những phi trường từng sáng rực, nhộn nhịp bậc nhất thế giới như Dubai, Abu Dhabi, Doha, Riyadh hay Muscat nay trở thành các điểm trung chuyển của sự chờ đợi, lo âu và chạy đua với thời gian để thoát khỏi vùng chiến sự. Từ những gia đình có con nhỏ, sinh viên, giáo viên, lao động kỹ thuật, cho tới các đoàn làm phim quốc tế, tất cả đều bị cuốn vào một thực tế mới: chỉ cần một đợt báo động tên lửa, một vùng trời đóng lại, hay một chuyến bay buộc quay đầu giữa không trung, là cả hành trình về nhà lập tức hóa thành mê cung.

Riyadh trở thành “cửa thoát hiểm” bất đắc dĩ của nhiều người mắc kẹt

Tại sân bay quốc tế King Khalid ở Riyadh, nhiều cảnh đời mắc kẹt đã hiện ra rất rõ. Một cặp đôi trẻ người châu Âu trên đường từ Thái Lan về Tây Ban Nha đã bị kẹt lại ở Doha trong lúc quá cảnh. Hành lý của họ vẫn còn nằm trên một chiếc máy bay đậu ngoài đường băng tại Qatar, còn bản thân họ thì quyết định không thể ngồi chờ may rủi. Hai người đã lái xe suốt khoảng 8 giờ từ Doha sang Riyadh, chỉ với hy vọng tìm được một chuyến bay đi Istanbul, rồi từ đó lần tiếp về châu Âu. Họ nói rằng tới được Riyadh đã là “gần nhà hơn một bước”, một câu nói nghe rất ngắn nhưng gói trong đó là đủ đầy mệt mỏi, bất an và cả cảm giác buộc phải tự cứu mình giữa khủng hoảng.

Cũng tại Riyadh, khoảng 300 lao động của ngành điện ảnh quốc tế đứng chờ chuyến charter đi Istanbul. Phần lớn là người New Zealand, Australia và Hungary, làm các công việc hậu trường như kỹ thuật, thiết kế bối cảnh, phục trang. Họ đang tham gia một dự án dài hạn bên ngoài Riyadh, với mục tiêu góp phần xây dựng ngành công nghiệp điện ảnh Saudi Arabia. Nhưng chiến tranh bùng lên đã khiến dự án phải tạm dừng, công việc bị treo lơ lửng, còn các chuyên gia nước ngoài thì đành thu xếp rời đi. Những con người vốn sang Trung Đông để làm nghề, kiếm sống, xây dựng tương lai, cuối cùng lại phải chen chân ở sân bay như những người tị nạn tạm thời của một cuộc chiến không phải do họ gây ra.

Điều đáng nói là Riyadh, trong hoàn cảnh này, không chỉ là thủ đô của Saudi Arabia mà còn trở thành một “điểm nối sinh tồn” cho những ai không thể thoát ra trực tiếp từ UAE, Qatar hay Kuwait. Có người kể đã check-in xong chuyến bay đi Đức hoặc Anh, rồi lại bị gọi ra lấy hành lý vì chuyến bị dời. Có người đã lái xe 13 tiếng đồng hồ sau khi rời Kuwait, chờ rất lâu ở cửa khẩu, để rồi khi tới được Riyadh vẫn phải tiếp tục ngồi trong nhà ga, không biết bao giờ mới thực sự cất cánh. Có phụ nữ đi London nói rằng chuyến bay của mình trễ tới 16 tiếng, “đã gần thoát rồi mà giờ lại không biết ra sao”. Trong chiến tranh, đôi khi điều làm con người kiệt sức nhất không chỉ là hiểm nguy, mà là cảm giác ở rất gần lối ra nhưng chưa thể bước qua cánh cửa cuối cùng. Theo Reuters, một chuyến bay của Lufthansa tới Riyadh hôm 6/3 còn phải chuyển hướng sang Cairo vì tình hình an ninh khu vực, cho thấy ngay cả các điểm được xem là “cửa thoát” cũng không thực sự an toàn tuyệt đối.

Khủng hoảng hàng không lan rộng: hàng nghìn chuyến bay bị xóa, các trung tâm trung chuyển lớn gần như tê liệt

Quy mô của cuộc hỗn loạn này không hề nhỏ. AP cho biết sau các đợt tấn công của Mỹ - Israel vào Iran và phản ứng quân sự của Tehran, hàng loạt quốc gia như Iran, Israel, Qatar, Syria, Iraq, Kuwait, Bahrain và UAE đã đóng toàn bộ hoặc một phần vùng trời, gây ra làn sóng hủy chuyến trên diện rộng. Reuters cho biết tại 7 sân bay lớn, trong đó có Dubai, Doha và Abu Dhabi, đã có khoảng 21.300 chuyến bay bị hủy kể từ khi xung đột bùng lên; trong khi các thống kê khác được truyền thông dẫn lại cho thấy hơn 11.000 chuyến bay rời các sân bay lớn ở 10 quốc gia trong khu vực đã bị hủy từ đầu cuộc chiến. Nói cách khác, đây là một trong những cú sốc hàng không nghiêm trọng nhất kể từ thời đại dịch, bởi Trung Đông vốn là ngã tư chiến lược của các đường bay nối châu Âu, châu Á, châu Phi và châu Đại Dương.

Reuters cũng cho biết tới ngày 6/3, các hãng vùng Vịnh như Emirates và Etihad mới chỉ có thể khôi phục lịch bay rất hạn chế, còn sân bay Dubai chỉ hoạt động khoảng 25% công suất bình thường. Một chuyến bay hồi hương của Air France rời UAE tối 5/3 đã buộc phải quay đầu vì có “hỏa lực tên lửa trong khu vực”. Điều đó cho thấy vấn đề không chỉ là chuyện có máy bay hay không, mà là bầu trời thay đổi theo từng giờ; một hành lang an toàn vừa mở ra buổi sáng có thể đóng lại buổi chiều. Cái khó của ngành hàng không trong thời chiến là lịch bay giờ không còn do thương mại quyết định, mà do radar, cảnh báo phòng không và các đánh giá rủi ro quân sự chi phối.

Các nước tăng tốc hồi hương công dân: ai xoay xở nhanh thì công dân đỡ khổ hơn

Một điểm rất đáng chú ý là từ ngày 4 đến 6/3, các chính phủ đã đồng loạt chuyển từ trạng thái theo dõi sang trạng thái hồi hương khẩn cấp. Nói cách khác, không còn ai dám coi đây chỉ là một đợt gián đoạn hàng không ngắn hạn nữa. Các nước bắt đầu tổ chức charter flight, huy động máy bay quân sự, mở đường bộ qua biên giới, dựng đội ngũ lãnh sự ở các điểm nghẽn và phối hợp với những quốc gia còn duy trì được “hành lang bay an toàn”.

Anh: charter từ Oman, thương mại từ UAE, nhưng mọi thứ vẫn rất chật vật

Nỗ lực của Anh là một ví dụ khá rõ. Reuters cho biết chuyến bay hồi hương đầu tiên do chính phủ Anh tổ chức từ Oman đã hạ cánh xuống sân bay Stansted ở London sáng 6/3, sau khi bị dời lịch vì các vấn đề vận hành. Thủ tướng Keir Starmer nói hơn 4.000 người đã trở lại Vương quốc Anh trên các chuyến bay thương mại từ UAE, và thêm các chuyến charter đang được thu xếp cho những ngày tới. Điều này cho thấy London đang áp dụng chiến lược hai mũi: tận dụng thương mại ở nơi còn bay được, đồng thời tổ chức charter ở các điểm an toàn hơn như Oman. Nhưng thực tế tại hiện trường vẫn rất lộn xộn: người dân chen chúc, chờ đợi trong bất định, có những gia đình phải trú trong bãi đỗ xe khách sạn trước khi tìm được đường ra khỏi vùng nguy hiểm.

Liên minh châu Âu: phối hợp qua cơ chế dân sự, từng chuyến bay một

Ủy ban châu Âu thông báo đã phối hợp 6 chuyến bay hồi hương dưới Cơ chế Bảo vệ Dân sự EU, đưa công dân châu Âu về Bulgaria, Italy, Austria và Slovakia. Reuters cho biết ít nhất 10 nước thành viên đã kích hoạt cơ chế này, trong đó có Bỉ, Czech, Pháp, Cyprus, Luxembourg và Romania. Mô hình của EU cho thấy lợi thế của việc hành động theo khối: khi một quốc gia khó tự triển khai thì có thể dựa vào mạng lưới điều phối chung, chia sẻ ghế trên máy bay và hỗ trợ lãnh sự chéo. Trong bối cảnh vùng trời đóng mở liên tục, cách làm “nhiều nước cùng góp sức” rõ ràng hiệu quả hơn việc từng nước tự xoay sở một mình.

Mỹ: đưa được nhiều người về, nhưng vẫn bị chỉ trích vì phản ứng chậm và thiếu kế hoạch

Với Mỹ, tình hình có phần trái chiều. Một mặt, Bộ Ngoại giao Mỹ nói khoảng 20.000 công dân Mỹ đã trở về nước kể từ khi chiến tranh bắt đầu, trong đó 10.000 người được lực lượng đặc nhiệm của bộ trực tiếp hỗ trợ. Reuters cũng cho biết Mỹ đã bắt đầu hỗ trợ charter flight cho công dân mắc kẹt, sau khi chịu áp lực chỉ trích về sự chậm chạp trong tổ chức di tản. Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem còn mở dịch vụ xe buýt từ Jerusalem và Tel Aviv tới cửa khẩu Taba sang Ai Cập cho công dân Mỹ muốn rời Israel, với hỗ trợ lãnh sự hạn chế tại điểm biên giới.

Nhưng mặt khác, nhiều người Mỹ trở về từ Dubai trong các ngày 5 và 6/3 đã nói rất thẳng về cảm giác bị bỏ rơi. Có người không chờ chính phủ thu xếp mà tự mua vé trên những chuyến bay thương mại đầu tiên còn chỗ. Có giáo viên ở khu vực Chicago kể mình bị mắc kẹt hơn một tuần ở Dubai và chuyến bay về phải bay vòng lâu hơn bình thường khoảng 2 tiếng để tránh vùng nguy hiểm. Có bà mẹ ở New Jersey phải kẹt cùng con gái 6 tháng tuổi trong một chặng transit kéo dài 2 ngày. Có sinh viên tham dự hội nghị Model United Nations kể rằng họ nhiều lần phải chạy xuống bãi đỗ xe ngầm của khách sạn để trú ẩn 30 phút đến một giờ mỗi lần. Một số người nói những số điện thoại mà giới chức Mỹ cung cấp “chẳng giúp được gì mấy”. Phản ứng này cho thấy hồi hương không chỉ là bài toán vận tải, mà còn là bài toán niềm tin giữa công dân và nhà nước khi khủng hoảng bùng nổ.

Australia và New Zealand: chuẩn bị kỹ từ sớm, vừa bay vừa để ngỏ phương án quân sự

Australia cho biết đã có 4 chuyến bay sơ tán rời khu vực và dự kiến thêm 4 chuyến nữa trong vòng 24 giờ tiếp theo, dù Canberra vẫn nhấn mạnh tình hình “cực kỳ biến động”. New Zealand thì cử 2 máy bay vận tải C-130J Hercules của Lực lượng Phòng vệ tới Trung Đông để chuẩn bị cho tình huống phải hỗ trợ di tản công dân. Wellington cũng nói rất thực tế rằng sẽ mất vài ngày để dàn xếp, và không thể bảo đảm hỗ trợ rời đi ở mọi địa điểm. Cách nói đó nghe có vẻ lạnh, nhưng lại phản ánh đúng bản chất của cuộc khủng hoảng: không có phương án nào hoàn hảo khi bầu trời còn đầy tên lửa và drone.

Pháp, Ba Lan, Bồ Đào Nha và các nước khác: di tản trong điều kiện “chớp nhoáng”

Ngoài Anh, Mỹ, Australia hay New Zealand, nhiều nước khác cũng đang ráo riết đưa dân về. Reuters cho biết nhóm công dân Ba Lan đầu tiên được không vận quân sự đã trở về ngày 6/3. Bộ Ngoại giao Bồ Đào Nha cho biết một chuyến charter chở 139 công dân Bồ Đào Nha và 8 người nước ngoài dự kiến hạ cánh ở Lisbon. Trong khi đó, nỗ lực của Pháp gặp ngay rủi ro rất rõ: chuyến bay hồi hương của Air France rời UAE đã phải quay lại do có tên lửa trong khu vực. Điều ấy nhấn mạnh rằng không có “đường bay nhân đạo” nào hoàn toàn nằm ngoài chiến tranh; các chuyến hồi hương giờ đây cũng đang hoạt động trong một không gian đe dọa thực sự.

Người dân không chỉ sợ kẹt sân bay, mà còn sợ chiến tranh lan tới nơi họ trú tạm

Điều làm cuộc khủng hoảng này trở nên ám ảnh là nơi lẽ ra dùng để chờ bay về cũng không còn bảo đảm yên ổn. Trong ngày 6/3, CNN ghi nhận cảnh báo tên lửa vang lên ở Dubai và người dân được yêu cầu lập tức trú ẩn; Reuters và các nguồn khác cho biết các hệ thống phòng không ở UAE, Qatar, Kuwait và Saudi Arabia tiếp tục phải đánh chặn các mối đe dọa từ Iran. Bahrain thông báo một khách sạn và hai tòa nhà dân cư ở thủ đô Manama bị trúng đạn, còn Saudi Arabia nói đã bắn hạ drone ở phía đông Riyadh và đánh chặn tên lửa đạn đạo nhắm vào một căn cứ ở phía nam thủ đô. Khi tên lửa có thể bay tới các thành phố vùng Vịnh, thì những người mắc kẹt ở Dubai, Doha hay Riyadh đâu còn là “người chờ máy bay” theo nghĩa thông thường; họ thực sự đang đứng giữa một vùng chiến tranh mở rộng.

Chiến tranh vẫn đang leo thang: Tehran, Beirut và cả vành đai Vùng Vịnh cùng rung chuyển

Để hiểu vì sao chuyện hồi hương trở nên rối ren như vậy, phải nhìn vào bối cảnh chiến sự trên thực địa. AP và Reuters cho biết gần một tuần sau các đòn không kích đầu tiên của Mỹ - Israel vào Iran, giao tranh vẫn tiếp diễn dữ dội. Israel tiếp tục các đợt không kích mới vào Tehran; đồng thời mở thêm các đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào Hezbollah ở Beirut. Reuters nói Israel đã tiến hành các “broad-scale” strikes ở thủ đô Lebanon; còn AP nêu tổng số người chết trong chiến tranh đã vượt 1.230 ở Iran, hơn 120 ở Lebanon và khoảng hơn chục người ở Israel.

Tại Iran, Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran nói hơn 3.000 ngôi nhà và 500 cơ sở thương mại bị hư hại, cùng 14 cơ sở y tế và dược phẩm bị ảnh hưởng; tuy nhiên những số liệu này chưa thể kiểm chứng độc lập. Dù vậy, mức độ phá hủy là có thể cảm nhận được qua nhiều nguồn khác nhau: hình ảnh khói bốc lên trên trung tâm Tehran, các tuyến phố mua sắm lớn bị đánh trúng, cư dân phải xuống tầng hầm trú ẩn, và cảnh phóng viên truyền hình Iran đang lên hình thì phải bỏ chạy vì một vụ nổ gần đó. Khi trung tâm thủ đô Iran rung chuyển như vậy, hệ quả dây chuyền với hàng không, tâm lý dân cư, chuỗi cung ứng và hoạt động ngoại giao là điều gần như tất yếu.

Ở Lebanon, cảnh tượng cũng không kém phần bi đát. Reuters cho biết các đợt tấn công mới của Israel vào vùng Dahieh ở nam Beirut đã khiến nhiều người tháo chạy, đường sá tắc nghẽn, hàng loạt gia đình phải bỏ nhà giữa đêm. Liên Hiệp Quốc cũng bày tỏ lo ngại về tính hợp pháp quốc tế của các lệnh sơ tán diện rộng. Đây là điều rất đáng lưu ý: mỗi khi chiến tranh lan sang một đô thị lớn như Beirut, không chỉ người Lebanon khổ, mà mọi đường bay, tuyến biển, dòng đầu tư và tâm lý thị trường trong cả khu vực đều bị kéo vào vòng xoáy bất ổn.

Một cuộc chiến quân sự nhưng tác động rất nhanh sang năng lượng, kinh tế và đời sống toàn cầu

Không phải ngẫu nhiên mà chỉ sau vài ngày giao tranh, vấn đề hồi hương công dân đã gắn chặt với câu chuyện dầu khí và thị trường. Reuters cho biết chiến tranh Iran đã làm nhu cầu đối với năng lượng Nga tăng mạnh, theo phát biểu của Điện Kremlin. Cũng theo Reuters, châu Âu đã chứng kiến giá khí đốt tăng vọt trong tuần này vì lo ngại gián đoạn nguồn cung từ vùng Vịnh. EBRD cảnh báo xung đột này đang tạo rủi ro cho tăng trưởng kinh tế, nhất là nếu gián đoạn ở eo biển Hormuz kéo dài. Qatar thậm chí cảnh báo chiến tranh kéo dài có thể buộc các nước xuất khẩu năng lượng vùng Vịnh phải dừng giao hàng chỉ trong vài tuần, với nguy cơ dầu lên 150 USD/thùng và khí lên 40 USD/MMBtu nếu khủng hoảng không hạ nhiệt.

Ở đây cần thấy một mối liên hệ rất rõ: càng nhiều chuyến bay bị hủy, càng nhiều người bị kẹt; càng nhiều người bị kẹt, các chính phủ càng phải tăng chuyến charter; mà charter trong thời chiến lại càng đắt đỏ, phức tạp và rủi ro hơn. Song song, giá dầu tăng khiến chi phí nhiên liệu bay tăng, đường bay bị kéo dài do né vùng nguy hiểm, thời gian quay đầu máy bay lâu hơn, bảo hiểm hàng không và phí rủi ro chiến sự cũng đội lên. Thành ra, đây không chỉ là khủng hoảng nhân đạo ngắn hạn mà còn là một cú đánh trực diện vào kinh tế hàng không toàn cầu.

Chi phí chiến tranh không chỉ nằm ở bom đạn, mà còn ở những cuộc tháo chạy lặng lẽ của dân thường

CNN cho biết các nhà phân tích ước tính chiến tranh chống Iran đang tiêu tốn của người nộp thuế Mỹ hơn 890 triệu USD mỗi ngày. Nhưng con số tài chính khô khan ấy chưa thể nói hết cái giá phải trả. Cái giá thật sự còn nằm ở những đôi vợ chồng phải bỏ lại hành lý trên đường băng Doha rồi lái xe xuyên biên giới tới Riyadh; ở bà mẹ ôm con nhỏ kẹt trong sân bay xa lạ; ở sinh viên phải biến gara khách sạn thành hầm trú ẩn; ở những đoàn lao động quốc tế đang dựng ngành công nghiệp điện ảnh ở Saudi Arabia mà bỗng chốc phải dừng việc, xách vali đi tị nạn tạm thời; ở cảm giác vừa chạm tới cửa ra, lại nghe báo chuyến bị hoãn thêm 12 tiếng, 16 tiếng, hay tệ hơn, phải quay đầu vì “có tên lửa trong khu vực”.

Trong chiến tranh hiện đại, không phải ai cũng đứng trên mặt trận. Nhưng dân thường lại luôn bị kéo vào cuộc chiến qua những lối rất đời thường: đường bay bị cắt, biên giới bị siết, điện thoại không ai bắt máy, và tấm vé về nhà bỗng trở thành món hàng xa xỉ. Người ta thường nói “an cư mới lạc nghiệp”, nhưng trong những ngày này ở Trung Đông, ngay cả chuyện “hồi cư” cũng trở thành một cuộc đánh cược.

Vì sao Riyadh, Muscat, Taba hay Istanbul lại nổi lên thành các mắt xích quan trọng?

Nhìn kỹ vào các hành trình hồi hương hiện nay, có thể thấy một bản đồ thoát hiểm mới đang hình thành. Riyadh là điểm gom khách từ Qatar, Kuwait hay chính Saudi Arabia. Muscat của Oman nổi lên như một bệ phóng an toàn hơn cho các chuyến charter về Anh và châu Âu. Taba ở biên giới Israel - Ai Cập trở thành lối thoát đường bộ cho người Mỹ rời Israel. Istanbul trở thành một “siêu nút” trung chuyển vì vừa còn kết nối quốc tế rộng, vừa nằm ngoài vùng bị đóng cửa trực tiếp. Điều đó cho thấy trong một cuộc chiến khu vực, các đô thị trung chuyển không hề đứng ngoài xung đột; trái lại, chúng trở thành bộ phận của “hạ tầng sơ tán” xuyên quốc gia.

Những bài học lớn từ cuộc khủng hoảng này

Bài học thứ nhất là đừng bao giờ đánh giá thấp tốc độ lan truyền của chiến tranh trong thời đại hàng không toàn cầu hóa. Chỉ cần một cuối tuần với vài đợt không kích, toàn bộ mạng lưới bay của một khu vực chiến lược có thể sụp đổ dây chuyền.

Bài học thứ hai là phản ứng lãnh sự quyết định rất nhiều đến mức độ hoảng loạn của công dân. Nước nào có sẵn phương án đa tầng - bay thương mại, charter, đường bộ, máy bay quân sự, đội ngũ lãnh sự tiền trạm - thì công dân của họ có cơ hội rời đi sớm hơn và bớt tuyệt vọng hơn.

Bài học thứ ba là trong khủng hoảng hàng không thời chiến, “được lên máy bay” chưa phải là xong. Máy bay có thể quay đầu, đổi hướng, hạ cánh ở điểm khác, hoặc bị hoãn vô thời hạn. Vì vậy, điều người dân cần không chỉ là vé, mà là thông tin minh bạch, đầu mối hỗ trợ thực sự hiệu quả, và kế hoạch dự phòng đáng tin cậy.

Bài học cuối cùng, cũng là điều đau nhất, là chiến tranh luôn mở rộng phạm vi nạn nhân nhanh hơn nhiều so với các tuyên bố chính trị. Ban đầu có thể người ta nói đây là đòn đánh giới hạn, mục tiêu quân sự, hạ tầng chiến lược. Nhưng chỉ ít ngày sau, hậu quả đã tràn xuống các nhà ga, khách sạn, trạm xe buýt, khu dân cư, trung tâm thương mại, khu vực lãnh sự và từng gia đình nhỏ. Từ Tehran tới Beirut, từ Dubai tới Riyadh, từ Doha tới London, bản đồ của nỗi bất an giờ nối liền nhau bằng các tuyến đường hồi hương khẩn cấp.

Câu chuyện ở sân bay Riyadh, xét cho cùng, không chỉ là câu chuyện của một cặp đôi muốn về Tây Ban Nha hay một đoàn kỹ thuật viên điện ảnh muốn sang Istanbul rồi hồi hương. Nó là bức tranh thu nhỏ của cả cuộc khủng hoảng Trung Đông hiện nay: chiến tranh nổ ra ở một điểm, nhưng dư chấn lan ra mọi hướng; từ phòng họp lãnh đạo tới sân đỗ máy bay, từ mặt trận quân sự tới quầy check-in, từ bản đồ chiến lược tới đôi vai mệt mỏi của những người chỉ mong được về nhà.

Người Việt mình có câu “tránh voi chẳng xấu mặt nào”. Hàng chục nghìn người mắc kẹt trong cơn bão chiến tranh này không phải là hèn nhát khi tìm đường rời đi; ngược lại, họ đang làm điều bản năng và đúng đắn nhất của con người giữa hiểm nguy: bảo toàn mạng sống, giữ gia đình bình an, và cố trở về nơi có thể gọi là nhà. Nhưng cho đến lúc các chuyến bay thật sự nối lại ổn định, cho đến khi bầu trời Trung Đông không còn bị xé toạc bởi tiếng còi báo động, thì hành trình ấy vẫn còn là một cuộc đi qua lằn ranh giữa hy vọng và bất trắc.

Bối cảnh: Chiến sự leo thang và lệnh “rời đi ngay lập tức”

Cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran đã bước sang ngày thứ tư với cường độ cao, kéo theo các đợt tấn công trả đũa lan rộng khắp Trung Đông. Trong bối cảnh đó, Bộ Ngoại giao Mỹ phát đi cảnh báo yêu cầu công dân rời khỏi 14 quốc gia trong khu vực do “nguy cơ an toàn nghiêm trọng”.

Danh sách bao gồm:

Bahrain

Ai Cập

Iran

Iraq

Israel

Jordan

Kuwait

Lebanon

Oman

Qatar

Saudi Arabia

Syria

UAE

Yemen

Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn không phận khu vực đang bị hạn chế hoặc đóng cửa, các hãng hàng không hủy chuyến hàng loạt, khiến việc “rời đi ngay lập tức” trở thành bài toán gần như bất khả thi.

Người Mỹ tại UAE: Tin Abu Dhabi hơn Washington

Tại UAE, đặc biệt là Abu Dhabi và Dubai, nhiều người Mỹ nói với CNN rằng họ cảm thấy thất vọng với cách Washington xử lý tình hình.

Kiran Ali – người sáng lập nhóm WhatsApp gồm 800 phụ nữ Mỹ sống tại Dubai – cho biết tâm trạng chung là:

Tin tưởng vào khả năng điều hành và phòng không của UAE

Cảm thấy Mỹ chưa làm đủ để bảo vệ công dân

Bức xúc vì không có hỗ trợ tài chính sơ tán

Bà cho rằng thông điệp từ Bộ Ngoại giao Mỹ mâu thuẫn: kêu gọi rời đi ngay trong khi khi gọi điện tư vấn lại khuyên “trú ẩn tại chỗ”.

Nhiều người Mỹ tại UAE nói họ tin rằng hệ thống phòng thủ tên lửa của nước sở tại đang hoạt động hiệu quả và tình hình vẫn nằm trong kiểm soát.

So sánh gây sốc: Drone ở Dubai hay bạo lực súng đạn ở Mỹ?

Một người đàn ông Mỹ tại Dubai chia sẻ:

“Nhà hoài nghi trong tôi biết con gái tôi có khả năng bị trúng đạn ở Mỹ cao hơn bị drone đánh trúng ở Dubai.”

Phát biểu này phản ánh sự so sánh tâm lý giữa:

Nguy cơ tên lửa và drone bị đánh chặn tại Vùng Vịnh

Nguy cơ xả súng tại trường học ở Mỹ

Đối với một số gia đình, quyết định ở lại không chỉ dựa trên địa chính trị mà còn dựa trên cảm nhận về môi trường sống hàng ngày.

Những người quyết rời đi: Hành trình vòng vèo và tốn kém

Không phải ai cũng chọn ở lại.

Một người Mỹ tại Dubai cho biết anh rời UAE qua biên giới đường bộ sang Oman, sau đó tìm được chuyến bay sang Sri Lanka sau nhiều giờ tìm kiếm.

Một phụ nữ Mỹ tại Saudi Arabia nói vụ drone đánh trúng Đại sứ quán Mỹ ở Riyadh đã khiến cô quyết định bay về Mỹ qua châu Phi và châu Âu.

Điểm chung là họ đều nói lệnh sơ tán “đến muộn” và thiếu kế hoạch cụ thể trước khi chiến dịch quân sự bắt đầu.

Tuy nhiên, cả hai đều bày tỏ mong muốn quay lại Vùng Vịnh khi tình hình ổn định.

Phản ứng của chính quyền Mỹ: Thu xếp máy bay quân sự và charter

Chính quyền Mỹ cho biết đang:

Tổ chức máy bay quân sự

Thu xếp chuyến bay thuê riêng

Liên hệ trực tiếp gần 3.000 công dân

Nhà Trắng nói Bộ Ngoại giao đang “tích cực xây dựng phương án hỗ trợ hồi hương”.

Tổng thống Donald Trump cho biết không có kế hoạch sơ tán trước khi chiến dịch bắt đầu vì “mọi thứ diễn ra rất nhanh”.

Ngoại giao tạm ngừng: Đàm phán Mỹ–Iran đóng băng

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff – người từng dẫn dắt các vòng đàm phán hạt nhân – chưa liên lạc với phía Iran kể từ khi chiến dịch quân sự bắt đầu.

Một quan chức cấp cao nói rõ:
“Đây là hành động quân sự và nó phải chạy hết chu trình.”

Tổng thống Trump tuyên bố Iran “muốn nói chuyện” nhưng “đã quá muộn”.

Tình hình quân sự: Hơn 1.700 mục tiêu bị tấn công

Theo quân đội Mỹ:

Hơn 1.700 mục tiêu đã bị đánh trúng

Bổ sung B-1, B-52 và F-15 vào chiến dịch

Iran bị suy yếu đáng kể về năng lực radar và phòng không

Israel tuyên bố tiêu diệt một chỉ huy cấp cao của Lực lượng Quds phụ trách Lebanon.

Trong khi đó, Iran tiến hành các đợt trả đũa nhằm vào cơ sở quân sự và hạ tầng trong khu vực.

Tổn thất dân sự và tranh cãi quốc tế

Theo các nguồn Iran:

Hơn 780 người thiệt mạng

Trong đó có 168 trẻ em và 14 giáo viên sau vụ tấn công vào một trường tiểu học

Phía Mỹ nói không chủ đích nhắm vào trường học và sẽ điều tra nếu có liên quan.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) xác nhận có hư hại tại cơ sở làm giàu Natanz nhưng không phát hiện hậu quả phóng xạ.

IAEA cũng cho biết không có bằng chứng Iran “chỉ còn vài ngày hoặc vài tuần” là có bom hạt nhân.

Khủng hoảng năng lượng: Eo biển Hormuz và cú sốc giá dầu

Gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu và khí hóa lỏng toàn cầu – đã gây chấn động thị trường.

Hệ quả:

Giá dầu Brent tăng mạnh

Giá xăng Mỹ tăng 11 cent trong một ngày – mức tăng lớn nhất kể từ 2005

Một số mỏ dầu tại Iraq bắt đầu cắt giảm sản lượng

Chuyên gia cảnh báo nếu eo biển không sớm mở lại, giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng.

Phòng không Vùng Vịnh: Đánh chặn hiệu quả nhưng có giới hạn

UAE và các nước Vùng Vịnh công bố tỷ lệ đánh chặn cao đối với tên lửa và drone Iran.

Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo nếu nhịp độ tấn công kéo dài hơn 1–2 tuần, các kho đạn đánh chặn cao cấp có thể đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng.

Tranh luận tại Quốc hội Mỹ: Mục tiêu chiến tranh là gì?

Tại Washington, các nghị sĩ tranh cãi:

Đây là phòng vệ hay thay đổi chế độ?

Có cần bỏ phiếu theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh?

Nguy cơ sa lầy kéo dài?

Một số lãnh đạo Cộng hòa nhấn mạnh cần tài trợ đầy đủ cho Bộ An ninh Nội địa trong bối cảnh nguy cơ khủng bố gia tăng.

Phe Dân chủ chỉ trích thông điệp thay đổi liên tục của Nhà Trắng.

Trump gặp Thủ tướng Đức: Đồng thuận chiến lược và thông điệp từ Washington–Châu Âu

Trong bối cảnh chiến sự giữa Mỹ–Israel và Iran lan rộng ở Trung Đông, một trong những cuộc gặp song phương quan trọng nhất trong tuần vừa qua là sự tiếp kiến giữa Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Friedrich Merz của Germany tại Nhà Trắng.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh chính phủ Đức là một trong số ít đối tác châu Âu công khai ủng hộ Washington trong việc phản ứng với Iran ở mức “hạn chế”, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm leo thang. Sự xuất hiện của ông Merz ở Washington không chỉ nhằm thảo luận về chiến tranh với Iran, mà còn bàn về quan hệ kinh tế – thương mại, an ninh châu Âu, và vai trò của NATO trong bối cảnh bất ổn hiện tại.

Trong tuyên bố chung, cả hai nhà lãnh đạo khẳng định rằng mục tiêu chiến sự là nhằm “đẩy lùi mối đe dọa từ Tehran” và “bảo vệ đồng minh, lợi ích an ninh và dòng chảy thương mại toàn cầu”.

Ông Merz phát biểu:

“Chúng ta đang đứng cùng nhau để đối phó với một mối đe dọa nghiêm trọng đối với tự do và an ninh toàn cầu. Đức hiểu được tầm quan trọng của sự hợp tác xuyên Đại Tây Dương trong thời điểm này.”

Thông điệp này được xem là sự ủng hộ chính trị quan trọng từ một trong những cường quốc châu Âu đối với Mỹ, nhất là khi nhiều chính phủ châu Âu khác đã kêu gọi kiềm chế và tránh leo thang.

Không giống những giai đoạn xung đột trước đây, ông Merz và phía Đức nhấn mạnh rằng ủng hộ không đồng nghĩa với toàn bộ cam kết quân sự, mà là:

Ủng hộ bảo vệ các đồng minh

Bảo vệ lợi ích an ninh khu vực

Khuyến khích kiềm chế leo thang

Tăng cường hợp tác tình báo và hậu cần

Trong một số tuyên bố, ông Merz nhấn mạnh rằng Đức không tham gia trực tiếp vào các hoạt động tấn công, nhưng sẽ hỗ trợ Mỹ và các đồng minh trong khu vực về mặt hậu cần, thông tin và biện pháp phòng thủ. Điều này phản ánh mong muốn của nhiều chính phủ Tây Âu: hòa giải sự cần thiết hỗ trợ Mỹ mà không biến xung đột thành một cuộc chiến toàn diện kéo dài.

Ngoài chiến tranh với Iran, hai nhà lãnh đạo còn bàn về vị thế của North Atlantic Treaty Organization (NATO).

Theo các quan chức tham vấn, chủ đề trọng yếu gồm:

Tăng cường an ninh phía Đông, đối phó với mối nguy từ Nga

Sự liên kết giữa xung đột Trung Đông và an ninh đồng minh ở châu Âu

Định hướng Nga và Mỹ tiếp tục phối hợp bảo đảm an ninh xuyên lục địa

Ông Merz nhấn mạnh rằng châu Âu và Mỹ “chia sẻ trách nhiệm an ninh chung”, điều này được xem là thông điệp gửi tới cả Moscow và Tehran rằng sự chia rẽ sẽ không dễ bị khai thác ngay cả khi Mỹ căng sức ở Trung Đông.

Một phần quan trọng của hội đàm là bàn về kinh tế và thương mại, bởi chiến tranh gây ảnh hưởng mạnh tới:

Giá dầu và khí đốt toàn cầu

Chuỗi cung ứng

Đầu tư và rủi ro thị trường tài chính

Ông Merz nhắc lại tầm quan trọng của đối thoại kinh tế Mỹ–EU để giảm thiểu cú sốc thị trường hiện tại, bao gồm giá dầu tăng cao và nguy cơ lạm phát lan rộng nếu xung đột kéo dài.

Cuộc gặp giữa Trump và Merz cũng gửi đi thông điệp chính trị mang tính răn đe:

Đối với Iran: Liên minh xuyên Đại Tây Dương sẽ không chấp nhận chiến dịch gây tổn hại cho đồng minh và tự do thương mại

Đối với Nga: Mặc dù quan hệ với Moscow đang thắt chặt hơn trong một vài lĩnh vực chiến lược, châu Âu và Mỹ vẫn giữ đường hướng chính sách an ninh nghiêm ngặt đối với hoạt động quân sự hung hăng

Điều này phản ánh một tính toán chiến lược rộng hơn: không để xung đột Trung Đông làm xói mòn liên minh phương Tây đối phó Nga hoặc làm suy yếu vị thế an ninh chung của NATO.

Trump hạ thấp khả năng Reza Pahlavi trở thành lãnh đạo Iran

Tổng thống Donald Trump đã giảm nhẹ khả năng nhà hoạt động lưu vong Reza Pahlavi có thể trở thành nhà lãnh đạo tiếp theo của Iran, cho rằng ông ưu tiên một nhân vật xuất thân từ bên trong đất nước hơn.

Phát biểu trước báo giới, ông Trump nói:
“Có một số người thích ông ấy, và chúng tôi cũng chưa nghĩ quá nhiều về điều đó. Theo tôi, có lẽ một người từ bên trong Iran sẽ phù hợp hơn.”

Reza Pahlavi là con trai của vị shah cuối cùng của Iran và từ lâu đã tự định vị mình như một gương mặt nổi bật của phong trào đối lập Iran ở nước ngoài.

Tuy nhiên, ông Trump cho biết dù Pahlavi “có vẻ là một người rất tốt”, nhưng khả năng cao hơn là một người “đang ở trong nước và có được sự ủng hộ phổ biến, nếu có người như vậy” sẽ là lựa chọn phù hợp hơn cho vai trò lãnh đạo.

Trump dọa cắt thương mại với Tây Ban Nha, chỉ trích chi tiêu NATO và việc từ chối cho Mỹ dùng căn cứ

Trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ sự không hài lòng đối với chính phủ Spain, đặc biệt về vấn đề chi tiêu quốc phòng trong khuôn khổ North Atlantic Treaty Organization (NATO).

Ông Trump cho biết phần lớn các quốc gia châu Âu đã đồng ý nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP theo đề xuất của ông, nhưng Tây Ban Nha không làm vậy. Ông nói:
“Mọi quốc gia châu Âu, theo yêu cầu của tôi, đều trả 5%, và họ nên làm như vậy. Tất cả đều rất nhiệt tình – Đức, tất cả mọi người. Nhưng Tây Ban Nha thì không.”

Trước đó vào tháng 6 năm ngoái, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đã bác bỏ đề xuất NATO nâng mức chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035, gọi đây là kế hoạch “phi lý” và “phản tác dụng”. Mục tiêu ban đầu của NATO là 2% GDP.

Ông Trump tiếp tục đưa ra cảnh báo mạnh mẽ:
“Chúng tôi sẽ cắt toàn bộ thương mại với Tây Ban Nha. Chúng tôi không muốn có bất kỳ điều gì liên quan đến Tây Ban Nha.”

Theo dữ liệu của Cục Điều tra Dân số Mỹ, trong năm 2025, tổng kim ngạch thương mại giữa Mỹ và Tây Ban Nha đạt 47,5 tỷ USD. Mỹ xuất khẩu sang Tây Ban Nha nhiều hơn nhập khẩu khoảng 4,6 tỷ USD, điều này đồng nghĩa nếu cắt thương mại, doanh nghiệp Mỹ có thể chịu ảnh hưởng đáng kể.

Ngoài ra, ông Trump cũng chỉ trích việc Tây Ban Nha không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của mình, có thể liên quan đến đề nghị gần đây của Washington nhằm sử dụng căn cứ đồng minh ở Trung Đông để triển khai các đợt tấn công tiếp theo nhằm vào Iran. Ông nói thêm:
“Tây Ban Nha không có gì chúng tôi cần, ngoài những con người tuyệt vời.”

Ngồi cạnh ông Trump, Thủ tướng Đức Merz cũng nhận xét rằng Tây Ban Nha là quốc gia duy nhất chưa chấp nhận mục tiêu tăng chi tiêu quốc phòng và cho biết Berlin đang cố gắng thuyết phục Madrid vì “đây là một phần của an ninh chung.”

Trump kêu gọi người dân Iran “chưa nên” xuống đường biểu tình

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày hôm nay cho biết ông chưa muốn người dân Iran xuống đường biểu tình vào lúc này, với lý do tình hình an ninh còn quá nguy hiểm.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục trong cuộc gặp song phương với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, ông Trump nói: “Nếu các bạn định ra ngoài biểu tình, đừng làm điều đó lúc này. Ngoài kia rất nguy hiểm. Rất nhiều bom đang được thả.”

Trước đó, ngay sau các cuộc không kích cuối tuần qua, ông Trump đã đăng tải một video kêu gọi người dân Iran “giành lại quyền kiểm soát chính phủ của mình.” Ông tiếp tục lặp lại lời kêu gọi này trong các cuộc trả lời phỏng vấn sau đó, nhưng không nêu rõ ông ủng hộ nhân vật cụ thể nào thay thế vị Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công.

Ông Trump nói: “Chúng tôi muốn thấy ai đó lên nắm quyền và trao lại đất nước cho người dân, rồi chúng ta sẽ xem người dân quyết định thế nào.” Tổng thống Mỹ cũng tiết lộ rằng ông từng có ít nhất một phương án thay thế trong đầu, nhưng người này hiện cũng đã thiệt mạng.

“Không phải thời Churchill”: Trump chỉ trích Anh về thỏa thuận chủ quyền đảo

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Ba đã công khai chỉ trích Vương quốc Anh là “rất, rất thiếu hợp tác”, tái khơi lại bất đồng với đồng minh thân cận này liên quan đến quyết định từ bỏ chủ quyền đối với quần đảo có đặt căn cứ quân sự chung với Mỹ.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Trump nói: “Đây không phải là thời của Churchill. Anh đã rất, rất thiếu hợp tác về cái hòn đảo ngu ngốc mà họ có, rồi lại trao đi và ký hợp đồng thuê 100 năm, liên quan đến việc có thể người bản địa tuyên bố chủ quyền.”

Ông Trump cũng phàn nàn về chính sách năng lượng và nhập cư của Anh, cáo buộc giới lãnh đạo nước này phụ thuộc quá nhiều vào điện gió và không làm đủ để kiểm soát nhập cư. Trước đó, ông từng thúc ép Anh đẩy nhanh hoạt động khai thác dầu khí tại Biển Bắc.

“Họ dựng tua-bin gió khắp nơi, phá hỏng đất nước, phá hỏng cảnh quan,” ông nói. “Hãy mở cửa Biển Bắc.”

Ông Trump nhiều lần chỉ trích thỏa thuận của Anh về việc trao trả chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius, trong khi vẫn tiếp tục thuê căn cứ quân sự chung Mỹ - Anh trên đảo Diego Garcia.

Trong những ngày gần đây, ông Trump cũng thể hiện rõ sự không hài lòng với Thủ tướng Anh Keir Starmer về phản ứng của London trước các cuộc không kích Mỹ - Israel nhằm vào Iran.

Hôm Chủ nhật, ông Starmer thông báo Anh sẽ cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của mình cho “mục đích phòng thủ cụ thể và hạn chế”, tập trung vào các bệ phóng và kho chứa tên lửa của Iran, đồng thời nhấn mạnh Anh sẽ không trực tiếp tham gia vào các hoạt động tấn công nhằm vào chính quyền Iran.

Trump: Không có kế hoạch sơ tán người Mỹ trước đòn không kích Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Ba cho biết không có kế hoạch sơ tán công dân Mỹ tại Trung Đông trước các cuộc không kích chung Mỹ - Israel nhằm vào Iran, cho rằng chiến dịch quân sự diễn ra quá nhanh để có thể tổ chức việc di tản từ trước.

Trả lời phóng viên tại Phòng Bầu dục về việc hàng ngàn người Mỹ đang mắc kẹt trong khu vực và lý do không có kế hoạch sơ tán, ông Trump nói: “Bởi vì mọi chuyện diễn ra rất nhanh.”

Ông không đi sâu vào chi tiết hậu cần hỗ trợ công dân Mỹ ở nước ngoài, chỉ nói rằng ông có thể hỏi Ngoại trưởng Marco Rubio, nhưng cho rằng tình huống lúc đó cho thấy Mỹ có thể sắp bị tấn công. “Tôi nghĩ chúng tôi đang đối mặt với một tình huống mà chúng tôi sẽ bị tấn công. Họ đang chuẩn bị tấn công Israel. Họ đang chuẩn bị tấn công những nước khác,” ông nói về phía Iran.

Phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh ngày càng gia tăng lo ngại về sự an toàn của công dân Mỹ tại Trung Đông.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã kêu gọi người Mỹ trên khắp khu vực “rời đi ngay” bằng các phương tiện thương mại. Tuy nhiên, phần lớn có thể khó rời đi nhanh chóng do nhiều hãng hàng không đã tạm ngưng các chuyến bay trong khu vực. Chính phủ Mỹ hiện chưa triển khai các chuyến bay sơ tán dành cho công dân của mình.

Rủi ro kinh tế toàn cầu gia tăng khi xung đột Trung Đông leo thang

Các nhà kinh tế cảnh báo lạm phát có thể tăng và tăng trưởng kinh tế toàn cầu có nguy cơ chậm lại nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài.

Giá dầu và khí đốt tự nhiên tăng mạnh, trong khi thị trường chứng khoán lao dốc hôm thứ Ba khi giới đầu tư lo ngại về tác động kinh tế của tình hình leo thang nhanh chóng.

Thierry Wizman, chiến lược gia tại Macquarie Group, nhận định trong một báo cáo rằng: “Khả năng cuộc chiến hiện tại mang tính ‘lạm phát’ là điều đang khiến các nhà giao dịch hoảng loạn hôm nay.” Ông cho biết quan điểm trước đó về một cuộc chiến ngắn ngày đã bị đảo lộn, đặc biệt sau những phát biểu từ chính quyền Trump cho thấy xung đột có thể kéo dài hơn vài tuần.

Trung Đông là khu vực sản xuất lớn về dầu mỏ và khí đốt tự nhiên, nhưng xuất khẩu năng lượng của khu vực hiện gần như bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế.

Iran tuyên bố sẽ tấn công các tàu cố gắng đi qua tuyến đường thủy hẹp này, nơi thường trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu mỗi ngày. Cộng hòa Hồi giáo cũng đã tấn công hạ tầng năng lượng trong khu vực, buộc một số nhà sản xuất phải ngừng khai thác, làm gia tăng nguy cơ nguồn cung toàn cầu bị siết chặt.

Holger Schmieding, kinh tế trưởng của Berenberg, cho biết việc đóng cửa kéo dài eo biển Hormuz sẽ gây tổn hại đến tăng trưởng kinh tế và làm gia tăng lạm phát trên toàn cầu, dù ông hiện chưa kỳ vọng xung đột kéo dài quá vài tuần.

Giá dầu Brent – chuẩn tham chiếu toàn cầu – đã tăng gần 8% lên khoảng 84 USD/thùng trong ngày thứ Ba, so với mức 72,90 USD hôm thứ Sáu trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran.

Trong khi đó, giá khí đốt tự nhiên kỳ hạn tại châu Âu tăng vọt 22% sau khi nhà sản xuất khí đốt lớn nhất Qatar quyết định ngừng sản xuất do các cuộc tấn công từ phía Iran.

David Oxley, kinh tế trưởng phụ trách hàng hóa tại Capital Economics, nhận định: “Đối với thị trường năng lượng, tình hình đang diễn biến theo chiều hướng tệ nhất có thể.” Ông cảnh báo các cuộc tấn công của Iran vào hạ tầng năng lượng cho thấy xung đột đã bước vào “vùng chưa từng có tiền lệ.”

Ủy ban châu Âu cho biết đang “theo dõi sát” diễn biến giá cả và nguồn cung năng lượng, đồng thời sẽ triệu tập một “nhóm đặc nhiệm năng lượng” với các quốc gia thành viên trong tuần này.

Mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào giá tăng cao đến đâu và kéo dài bao lâu, vì điều đó quyết định việc giá năng lượng và hàng hóa tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng ở mức độ nào.

Theo Capital Economics, nếu xung đột kéo dài và đẩy giá dầu lên mức 90–100 USD/thùng trong thời gian dài, áp lực lạm phát toàn cầu sẽ gia tăng và tăng trưởng tại các nền kinh tế lớn sẽ chậm lại. Tuy nhiên, Mỹ – với tư cách là nước xuất khẩu ròng dầu mỏ – sẽ ít bị tổn thương hơn so với châu Âu hay châu Á.

Anh điều chiến hạm sau vụ tấn công căn cứ tại Cyprus

Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố Anh sẽ điều động một chiến hạm tới khu vực sau vụ tấn công nhằm vào căn cứ quân sự của nước này tại Cyprus, trong bối cảnh gia tăng lo ngại từ phe đối lập cũng như trong chính nội bộ đảng cầm quyền rằng Anh có thể bị cuốn sâu hơn vào xung đột Trung Đông.

Anh sẽ triển khai các trực thăng có khả năng chống máy bay không người lái và chiến hạm HMS Dragon của Hải quân Hoàng gia tới khu vực. Ông Starmer cho biết quyết định này nhằm bảo đảm “an ninh của Cyprus và các quân nhân Anh đang đồn trú tại đó”, đồng thời nhấn mạnh đây là sự tiếp nối của các “hoạt động phòng thủ.”

Thủ tướng Starmer nhiều lần khẳng định Anh sẽ không tham gia cùng Mỹ và Israel trong bất kỳ hành động tấn công nào. Tuy nhiên, một số ý kiến lo ngại nước này có thể bị kéo vào một cuộc xung đột tương tự Iraq khi các lợi ích của Anh đang trở thành mục tiêu trực tiếp.

Hôm thứ Hai, một máy bay không người lái đã bị bắn hạ trên đường băng tại căn cứ RAF Akrotiri ở Cyprus – trung tâm quan trọng cho các hoạt động không quân của Anh tại Trung Đông. Đây được cho là cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào căn cứ này kể từ năm 1986.

Cũng trong sáng thứ Hai, hai máy bay không người lái khác hướng về RAF Akrotiri đã bị đánh chặn, theo người phát ngôn chính phủ Cyprus.

Ông Starmer đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh cho các cuộc không kích “phòng thủ” nhằm vào các địa điểm tên lửa của Iran, cho rằng điều này cần thiết để bảo đảm “quyền tự vệ tập thể” của các đồng minh và bảo vệ sinh mạng công dân Anh.

Một số nghị sĩ thuộc đảng Lao động cầm quyền cảnh báo chính phủ đang lặp lại những sai lầm trong quá khứ. Nghị sĩ John McDonnell nói với BBC: “Tôi chỉ nghĩ rằng chúng ta đang bị lôi kéo vào, giống như đã từng xảy ra ở Iraq.”

Chuyên gia cảnh báo: Các nước Vùng Vịnh có thể khó trụ quá 1–2 tuần nếu Iran duy trì nhịp tấn công

Các chuyên gia nhận định các quốc gia Vùng Vịnh có thể gặp khó khăn trong việc tự vệ trước các đợt không kích của Iran nếu cường độ tấn công hiện nay kéo dài quá “một hoặc hai tuần.”

Sau khi Bloomberg đưa tin hôm thứ Hai rằng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar đang khẩn trương củng cố hệ thống phòng không, cơ quan báo chí của hai nước này đã ra tuyên bố riêng, nhấn mạnh rằng kho dự trữ phòng không của họ chưa bị cạn kiệt và vẫn được bảo đảm đầy đủ.

Theo Bộ Quốc phòng UAE, nước này đã phá hủy 172 tên lửa đạn đạo trong tổng số 186 quả được phát hiện, đồng thời bắn hạ 755 trong số 812 máy bay không người lái.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo tỷ lệ đánh chặn thành công cao như vậy có thể khó duy trì lâu dài.

Jean-Loup Samaan, nghiên cứu viên tại Viện Trung Đông thuộc Đại học Quốc gia Singapore, nói rằng với cường độ tấn công hiện tại của Iran, UAE “không thể chỉ dựa vào các phương tiện phòng thủ hiện có quá một hoặc hai tuần.”

Số lượng máy bay không người lái Shahed mà Iran sở hữu chưa rõ, nhưng theo Shashank Joshi, biên tập viên quốc phòng của tạp chí The Economist, Iran được cho là có khoảng 2.500 tên lửa với nhiều tầm bắn khác nhau.

Mặc dù chưa rõ kho tên lửa đánh chặn của các quốc gia Vùng Vịnh còn bao nhiêu, ông Joshi nhận định rằng nếu tình trạng này kéo dài thêm khoảng một tuần nữa, có thể sẽ xuất hiện tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, đặc biệt là với các loại đạn đánh chặn hiện đại nhất.

Bộ Quốc phòng UAE khẳng định nước này có đủ đạn dược để đẩy lùi các cuộc tấn công của Iran trong thời gian cần thiết.

Trong khi đó, theo Hasan Alhasan, chuyên gia cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, các nước Vùng Vịnh có thể chuyển từ thế phòng thủ sang thế tấn công nếu kích hoạt lực lượng không quân hiện đại và đa dạng của mình. Ông cho rằng nếu điều đó xảy ra, cục diện có thể trở nên “rộng mở” hơn đáng kể.

Các chuyến bay sơ tán bắt đầu triển khai khi người dân tìm cách rời Trung Đông

Khi xung đột với Iran tiếp tục gây hỗn loạn ngành hàng không tại Trung Đông và lan rộng ra nhiều khu vực khác, chỉ một số lượng hạn chế chuyến bay còn có thể rời khu vực do không phận bị đóng cửa. Nhiều quốc gia đang tích cực triển khai các biện pháp đưa công dân của mình về nước an toàn.

Tây Ban Nha cho biết các hoạt động sơ tán công dân tại nhiều quốc gia Trung Đông đã được triển khai từ hôm nay. Ngoại trưởng José Manuel Albares thông báo hơn 175 công dân Tây Ban Nha đang trên đường bay về Madrid từ Abu Dhabi bằng chuyến bay thương mại.

Tại Vương quốc Anh, Văn phòng Thủ tướng (Downing Street) đang chuẩn bị một chuyến bay thuê bao sơ tán từ Oman, đồng thời phối hợp với các hãng hàng không để hỗ trợ công dân Anh rời Trung Đông. Người phát ngôn Downing Street cho biết chính phủ đang liên lạc chặt chẽ với lãnh đạo các hãng hàng không và giới chức các nước liên quan nhằm tăng cường năng lực vận chuyển cho công dân Anh.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã kêu gọi công dân rời các quốc gia Trung Đông bằng các chuyến bay thương mại hiện có. Công dân Mỹ cũng được khuyến khích đăng ký tham gia Chương trình Ghi danh Du khách Thông minh (STEP) để Bộ Ngoại giao có thể liên lạc trong trường hợp khẩn cấp.

Chính phủ Canada sáng nay đăng thông báo trên mạng xã hội khuyến nghị công dân “rời Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ngay khi có thể đặt được chuyến bay.” Ottawa cũng khuyên người dân tránh mọi chuyến đi tới Bahrain, Iraq, Israel, Kuwait, Lebanon, Qatar và UAE, đồng thời tránh các chuyến đi không thiết yếu tới Jordan, Oman và Saudi Arabia.

Chính phủ Úc đã mở một cổng thông tin khẩn cấp dành cho công dân đang ở Israel, Iran, Qatar và UAE, đồng thời cảnh báo người dân chuẩn bị cho những gián đoạn nghiêm trọng về đi lại trong những ngày tới. Công dân Úc được khuyến cáo tránh hầu hết các điểm đến tại Trung Đông.

Cập nhật thương vong tại Trung Đông sau loạt không kích và trả đũa

Hàng trăm người, bao gồm cả trẻ em và giáo viên, đã thiệt mạng trong những ngày gần đây sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch ném bom dữ dội nhằm vào Iran, khiến Lãnh tụ Tối cao của nước này thiệt mạng và châm ngòi cho làn sóng bạo lực lan rộng trong khu vực.

Tehran đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa vào các căn cứ không quân của Mỹ trong khu vực, trong khi lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tuyên bố đã phóng đạn từ Lebanon vào Israel.

Nhiều hình ảnh cho thấy các cột khói xám khổng lồ bao trùm các tòa nhà, phòng bệnh viện bị phá hủy nặng nề và nhiều ngôi nhà bị san phẳng, khi các cộng đồng phải đối mặt với thương vong và tàn phá nghiêm trọng.

Dưới đây là những thông tin hiện có về số người thiệt mạng trong khu vực:

Iran: Ít nhất 787 người đã thiệt mạng do các cuộc không kích của Mỹ và Israel trên khắp Iran, theo hãng tin bán chính thức Tasnim dẫn nguồn từ Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran. Trong số đó có 168 trẻ em và 14 giáo viên thiệt mạng sau vụ tấn công vào một trường tiểu học nữ sinh hôm thứ Bảy, theo truyền thông nhà nước.

Lebanon: Chính phủ Lebanon cho biết ít nhất 52 người đã thiệt mạng và 154 người bị thương trong các cuộc không kích của Israel trên khắp Lebanon hôm thứ Hai.

Israel: Theo cơ quan cấp cứu Magen David Adom, ít nhất 10 người đã thiệt mạng và hơn 200 người bị thương tại Israel kể từ khi nước này tấn công Iran.

Iraq: Ít nhất bốn binh sĩ thuộc Lực lượng Huy động Nhân dân đã thiệt mạng trong một cuộc không kích của Mỹ - Israel tại tỉnh Diyala, theo cơ quan truyền thông của lực lượng này.

Kuwait: Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), ít nhất chín người đã thiệt mạng tại Kuwait kể từ thứ Bảy, bao gồm sáu quân nhân Mỹ. Quân đội Kuwait cho biết có thêm hai quân nhân nước này thiệt mạng, và Bộ Y tế Kuwait xác nhận một người đã tử vong trong một vụ tấn công hôm Chủ nhật.

UAE: Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho biết ít nhất ba người đã thiệt mạng tại nước này.

Bahrain: Truyền thông nhà nước Bahrain cho biết một người đã thiệt mạng sau khi mảnh vỡ từ một tên lửa bị đánh chặn gây ra hỏa hoạn trên một “tàu nước ngoài” tại Khu Công nghiệp Salman.

Cuộc chiến Mỹ - Israel - Iran đang trượt rất nhanh từ một chiến dịch quân sự có giới hạn sang trạng thái hỗn loạn khu vực, nơi từng phát ngôn, từng đợt không kích, từng quả drone và từng lời đe dọa đều có thể kéo thêm một quốc gia khác vào vòng xoáy lửa đạn. Diễn biến mới nhất trong ngày 8/3/2026 cho thấy bức tranh chiến trường không còn gói gọn trong biên giới Iran hay Israel nữa, mà đã lan ra Beirut, Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia, UAE, Iraq và cả bầu không khí chính trị nội bộ ở Washington lẫn Tehran. Từ những tiếng nổ rung chuyển thủ đô Iran, các đợt đánh chặn drone trên bầu trời vùng Vịnh, cho tới lễ đón linh cữu 6 quân nhân Mỹ thiệt mạng ở Kuwait, tất cả đang báo hiệu một giai đoạn leo thang nguy hiểm hơn rất nhiều.

Tín hiệu rối loạn từ thượng tầng Iran sau cái chết của Khamenei

Điều đáng chú ý nhất lúc này không chỉ là bom đạn, mà là những tín hiệu trái ngược phát ra từ chính bộ máy quyền lực Iran sau cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Một mặt, Tổng thống Masoud Pezeshkian phát đi thông điệp mang tính xoa dịu, lên tiếng xin lỗi các nước láng giềng vùng Vịnh vì các đợt drone và tên lửa nhằm vào những mục tiêu có liên hệ với Mỹ trong khu vực, đồng thời ám chỉ rằng Iran sẽ ngừng tấn công các nước láng giềng nếu bản thân Iran không còn bị đánh tiếp. Nhưng chỉ ít giờ sau, văn phòng của ông lại phải “đính chính”, nhấn mạnh rằng ý của Tehran là: chỉ khi nào các nước trong khu vực không hợp tác với chiến dịch của Mỹ nhằm vào Iran, thì Iran mới không tấn công họ. Nói cách khác, lời xin lỗi chưa kịp làm dịu tình hình thì lời giải thích tiếp theo lại mở ra một cánh cửa đe dọa mới.

Sự nhập nhằng ấy càng lộ rõ hơn khi Ali Larijani, nhân vật an ninh hàng đầu của Iran, lên truyền hình nhà nước tuyên bố thẳng rằng Donald Trump “phải trả giá” cho cuộc chiến này. Larijani cho rằng Trump đã mắc một “tính toán sai lầm mang tính quốc tế”, tưởng có thể áp dụng “mô hình Venezuela” lên Iran, nhưng giờ lại sa lầy trong một thế bế tắc chiến lược. Theo ông, việc giết hại ban lãnh đạo Iran và hơn một ngàn người Iran sẽ không thể không bị trả đũa, và Tehran sẽ không lùi bước cho tới khi “kẻ xâm lược” bị trừng phạt. Đây không còn là thứ ngôn ngữ ngoại giao vòng vo, mà là lời đe dọa chính trị - quân sự trực diện nhằm vào tổng thống Mỹ.

Chưa dừng ở đó, truyền thông nhà nước Iran còn cho biết một lãnh tụ tối cao mới có thể được lựa chọn trong vòng 24 giờ tới. Theo Fars, một thành viên của Hội đồng Chuyên gia nói rằng 88 giáo sĩ cấp cao đang “nóng lòng chờ đợi” điều kiện để họp chọn người kế nhiệm. Việc Iran phải gấp rút tính chuyện thay lãnh tụ trong lúc thủ đô liên tục trúng bom cho thấy hệ thống quyền lực của Cộng hòa Hồi giáo đang bị đặt dưới sức ép chưa từng có. Trên bề mặt, Tehran muốn thể hiện rằng guồng máy vẫn vận hành; nhưng bên dưới, các phát tín hiệu trái chiều từ tổng thống, văn phòng tổng thống và giới an ninh cho thấy có thể đang tồn tại những rạn nứt hoặc ít nhất là sự thiếu thống nhất trong cách phản ứng với cuộc chiến.

Tehran rung chuyển, Israel mở pha đánh mới vào hạ tầng năng lượng Iran

Trong khi chính trường Iran phát đi những tín hiệu chao đảo, chiến trường trên thực địa cũng bước sang một nấc thang mới. Tối thứ Bảy theo giờ địa phương, ghi nhận hàng loạt tiếng nổ lớn vang lên ở Tehran đúng lúc Lực lượng Phòng vệ Israel thông báo mở một “làn sóng không kích” mới vào thủ đô Iran. Hãng Fars của Iran nói rằng Mỹ và Israel đã nhắm vào một nhà máy lọc dầu ở phía nam Tehran. Các nhóm phóng viên nghe thấy các đợt nổ kéo dài khoảng một giờ, dồn dập ở phía đông, phía nam và tây bắc thành phố, trong khi một đám cháy lớn bùng lên tại khu vực có các cơ sở dầu khí, làm sáng rực cả bầu trời đêm.

Một nguồn tin Israel nói rằng Tel Aviv đã bắt đầu đánh vào các kho chứa dầu ở Iran như một phần của giai đoạn tiếp theo của chiến dịch. Phía quân đội Israel nói họ đã nhắm vào các cơ sở nhiên liệu ở Tehran, nơi phân phối nhiên liệu cho nhiều đối tượng sử dụng, trong đó có cả các thực thể quân sự Iran. Theo cách diễn đạt của Israel, đây là “một bước bổ sung nhằm đào sâu thiệt hại vào hạ tầng quân sự của chế độ Iran”. Nếu trước đó chiến dịch chủ yếu xoáy vào radar, căn cứ tên lửa, hạ tầng phòng không và các cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân, thì việc chuyển sang các điểm chứa và phân phối nhiên liệu cho thấy Israel đang đánh vào khả năng duy trì chiến tranh lâu dài của Tehran.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng công khai xác nhận đường lối leo thang này. Ông tuyên bố Israel sẽ tiếp tục đánh Iran “và Israel và Mỹ đã giành “gần như hoàn toàn quyền kiểm soát bầu trời Iran”, và phía Israel còn “nhiều mục tiêu, nhiều bất ngờ” chưa tung ra. Netanyahu còn nói chiến dịch chung với Mỹ sẽ tạo ra các điều kiện để người dân Iran “tự nắm lấy vận mệnh”, tức ngầm thừa nhận mục tiêu không chỉ là làm suy yếu quân sự, mà còn hướng tới làm rung chuyển chính thể ở Tehran.

Beirut trúng đòn ngay giữa trung tâm: mặt trận Lebanon nóng rực

Một diễn biến đặc biệt gây chấn động là vụ không kích trúng tòa nhà Ramada hotel ở khu Raouche, ngay trung tâm Beirut. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 4 người thiệt mạng và 10 người bị thương. Điều khiến vụ này gây sốc không chỉ là thương vong, mà là vị trí bị đánh: đây là khu vực trung tâm thủ đô Beirut, chứ không phải vành đai ngoại ô phía nam Dahiyeh - nơi Hezbollah kiểm soát và vốn là điểm hứng phần lớn các đòn không kích của Israel từ khi Lebanon bị cuốn sâu vào đợt xung đột này. Reuters mô tả đây là đòn đánh đầu tiên chạm vào “trái tim” của thủ đô kể từ khi giao tranh Israel - Hezbollah bùng trở lại tuần trước.

Ngay sau đó, IDF nói họ đã tiến hành một “đòn đánh chính xác” nhằm vào các chỉ huy quan trọng thuộc Lebanon Corps của lực lượng Quds Force trong Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, hoạt động tại Beirut. Phía Israel nói đã sử dụng đạn chính xác và trinh sát trên không để giảm thiểu thiệt hại cho dân thường. Tuy nhiên, tuyên bố của IDF không nêu rõ có phải đang nói đến đúng vụ đánh vào tòa nhà Ramada hay không. Dù vậy, thông điệp quân sự đã quá rõ: Israel sẵn sàng mở rộng vùng tấn công ngay vào khu trung tâm chính trị - dân sự của Beirut nếu cho rằng ở đó có đầu não chỉ huy Iran hoặc Hezbollah.

Netanyahu cũng đồng thời lên giọng cứng rắn với Lebanon, kêu gọi chính phủ Beirut thực hiện cam kết trong thỏa thuận ngừng bắn tháng 11/2024 và giải giáp Hezbollah. Ông cảnh báo nếu Lebanon không làm như vậy thì hậu quả sẽ “thảm khốc”. Nói nôm na, Tel Aviv đang đẩy Beirut vào một lựa chọn cay nghiệt: hoặc tự tay siết Hezbollah, hoặc chấp nhận cả quốc gia bị kéo sâu hơn vào chiến tranh. Trong bối cảnh gần 300 người đã thiệt mạng và khoảng 300.000 người phải rời bỏ nhà cửa ở Lebanon theo Reuters, lời cảnh báo này chẳng khác nào đặt cả đất nước vào thế ngồi trên thùng thuốc súng.

Vùng Vịnh không còn là hậu phương: drone, tên lửa và những bầu trời đỏ lửa

Nếu tuần đầu cuộc chiến chủ yếu xoay quanh Iran, Israel và một số căn cứ Mỹ, thì nay cả vành đai Vùng Vịnh đang biến thành một chiến trường phụ nhưng cực kỳ nhạy cảm. Quân đội Kuwait nói một “làn sóng drone thù địch” đã nhắm vào kho chứa nhiên liệu của sân bay quốc tế Kuwait trong sáng Chủ nhật theo giờ địa phương. Sau đó, quân đội nước này cho biết đang đánh chặn drone trên bầu trời Kuwait, nhưng mảnh vỡ và xác thiết bị rơi xuống đã gây hư hại một số cơ sở hạ tầng dân sự. Saudi Arabia cũng cho biết họ bị tấn công bằng drone và đã đánh chặn ít nhất 21 chiếc trong những giờ rạng sáng. Tại Bahrain, Bộ Nội vụ quy trách một vụ cháy ở cơ sở tại cảng Mina Salman cho “sự gây hấn của Iran”, còn lực lượng cứu hỏa phải lao vào dập lửa.

Tại Dubai, các tòa nhà quanh khu Marina đã phải sơ tán sau khi mảnh vỡ từ hoạt động đánh chặn làm hư hỏng mặt ngoài của một tòa cao ốc. Văn phòng truyền thông Dubai nói không có ai bị thương trong vụ việc, nhưng ở nơi khác trong thành phố, mảnh vỡ từ một vụ đánh chặn khác đã làm chết một tài xế. Cư dân Dubai và Abu Dhabi nhận được cảnh báo tên lửa trên điện thoại, trong khi các đội phòng không hành động liên tục. Ở Bahrain, Qatar và UAE cũng có thêm nhiều tiếng nổ trong đêm, cho thấy dù Tehran nói lời xin lỗi, hiện thực trên không trung vẫn là drone và tên lửa tiếp tục bay.

Đây là điểm cực kỳ nguy hiểm của cuộc chiến hiện nay: Iran có thể không đủ sức lật ngược thế trận trong lãnh thổ mình, nhưng lại vẫn còn khả năng gây nhiễu loạn, bào mòn và tạo áp lực lên mạng lưới căn cứ, hạ tầng năng lượng và giao thông hàng không của các nước đồng minh Mỹ quanh Vịnh Ba Tư. Chỉ cần vài kho chứa nhiên liệu bị đánh trúng, vài sân bay bị gián đoạn, vài tàu hàng ở cảng biển cháy lên, thì tác động không chỉ dừng ở quân sự mà còn lập tức lan sang dầu khí, thương mại, bảo hiểm hàng hải và tâm lý thị trường toàn cầu.

Iraq, Erbil và vành đai căn cứ Mỹ vẫn là mục tiêu nhạy cảm

Tại miền bắc Iraq, hai chiếc drone mang chất nổ đã bị bắn hạ trên bầu trời Erbil vào khoảng 11 giờ đêm theo giờ địa phương. Một nguồn tin an ninh cho biết cả hai đều bị đánh chặn, nhưng mảnh vỡ của một chiếc rơi xuống khu dân cư. Dù nguồn tin không nêu mục tiêu cụ thể, Erbil từ lâu vẫn là điểm đặc biệt nhạy cảm vì tại đây có Lãnh sự quán Mỹ và căn cứ gần sân bay thường xuyên nằm trong tầm ngắm của Iran và các lực lượng dân quân thân Iran ở Iraq.

Trước đó, một cuộc không kích chưa xác định cũng đã giết chết một thành viên của Lực lượng Huy động Nhân dân Iraq, tức PMF - lực lượng bán quân sự Shiite có nhiều nhóm thân Iran - và làm bị thương 3 người khác. Điều đó cho thấy mặt trận Iraq vẫn đang âm ỉ, chưa bùng thành một chiến tuyến lớn nhưng luôn có nguy cơ phát nổ mạnh bất kỳ lúc nào nếu Washington, Tehran hoặc các nhóm ủy nhiệm vượt thêm một lằn ranh đỏ.

Trump phát tín hiệu leo thang: không loại trừ bộ binh, muốn can dự vào người kế nhiệm ở Iran

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump trong ngày thứ Bảy đã có một loạt phát biểu rất nặng tính leo thang. Trên chuyên cơ Air Force One, ông nói việc đưa bộ binh Mỹ vào Iran là điều “có thể”, dù phải có “một lý do rất chính đáng”. Khi được hỏi liệu có dùng bộ binh để kiểm soát uranium làm giàu tại các cơ sở hạt nhân Iran hay không, Trump cũng không loại trừ, chỉ nói rằng “không phải lúc này” nhưng “có thể làm sau này”. Lối trả lời ấy rất đáng chú ý: ông không tuyên bố triển khai bộ binh ngay, nhưng cố ý giữ cánh cửa đó mở, như một đòn răn đe chính trị và tâm lý.

Trump còn đi xa hơn khi nói ông muốn được “tham gia” vào việc lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran, vì Mỹ “không muốn quay lại mỗi 5 năm hay 10 năm để làm việc này một lần nữa”. Phát biểu đó thực chất đã chạm sát ngưỡng của luận điểm thay đổi chế độ. Nếu trước đây Washington hay dùng cụm từ “ngăn Iran có vũ khí hạt nhân” như một lý do chiến lược, thì nay Trump gần như nói thẳng rằng Mỹ muốn nhìn thấy một người đứng đầu Iran không còn dẫn đất nước vào chiến tranh. Một khi mục tiêu ngầm là tái thiết kế quyền lực ở Tehran, cuộc chiến sẽ khó còn chỗ cho một lối thoát ngoại giao ngắn hạn.

Ông cũng khẳng định không muốn lực lượng người Kurd can dự vào chiến tranh, trái với các thông tin trước đó mà CNN nêu rằng CIA từng tìm cách vũ trang các nhóm Kurd để kích động nổi dậy trong lòng Iran. Trump nói chiến tranh đã đủ phức tạp và ông không muốn “làm nó phức tạp hơn nữa” bằng cách kéo người Kurd vào. Điều này cho thấy ngay trong chính sách Mỹ cũng tồn tại những đường hướng chưa thật thống nhất: một bên có vẻ muốn tận dụng các nhóm sắc tộc chống Tehran, còn bên kia lo ngại mặt trận Iran sẽ bung ra thành một bài toán sắc tộc - địa chính trị khó kiểm soát.

Sáu quân nhân Mỹ trở về trong cờ phủ quan tài, nhưng Nhà Trắng vẫn nói “đang thắng lớn”

Giữa lúc Trump nói cứng về Iran, ông cùng Đệ nhất phu nhân Melania Trump, Phó tổng thống JD Vance và hàng loạt quan chức cấp cao đã đến căn cứ không quân Dover ở Delaware để dự lễ tiếp nhận thi hài 6 quân nhân Mỹ thiệt mạng trong cuộc tấn công bằng drone của Iran tại Kuwait hôm 1/3. Những người lính được xác định gồm Maj. Jeffrey O’Brien, Chief Warrant Officer 3 Robert Marzan, Capt. Cody Khork, Sgt. 1st Class Nicole Amor, Sgt. 1st Class Noah Tietjens và Sgt. Declan Coady. Cả sáu đều thuộc Bộ chỉ huy 103rd Sustainment Command, một đơn vị dự bị lục quân xuất phát từ Iowa, phục vụ tại Trung Đông trong thành phần của 1st Theater Sustainment Command.

Khung cảnh ở Dover mang đầy tính biểu tượng: các quan tài phủ cờ Mỹ được đưa xuống khỏi máy bay vận tải C-17 giữa một buổi chiều u ám, Trump đứng chào theo nghi thức, xung quanh là Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard, Tổng chưởng lý Pam Bondi cùng hàng loạt quan chức khác. Nhưng chỉ ít giờ sau khoảnh khắc ấy, khi trả lời báo chí, Trump vẫn nói đây là “một ngày rất buồn” nhưng cũng nhấn mạnh Mỹ đang “thắng cuộc chiến này rất nhiều”. Ông thậm chí nói những cái chết như vậy là “một phần của chiến tranh” và thừa nhận chắc chắn sẽ còn phải dự thêm các lễ tương tự. Sự tương phản giữa cờ phủ quan tài và ngôn ngữ chiến thắng ấy cho thấy Nhà Trắng đang chọn con đường chính trị: không để thương vong làm chùn tay, mà trái lại dùng nó để biện minh cho việc tăng áp lực quân sự.

Thêm bom cho Israel, Quốc hội bị gạt sang bên: Washington tăng tốc chiến tranh

Một quyết định quan trọng khác của chính quyền Trump là tuyên bố tình trạng khẩn cấp để bỏ qua quy trình xem xét của Quốc hội, qua đó cho phép bán ngay cho Israel 12.000 thân bom BLU-110A/B loại 1.000 pound, trị giá hơn 151 triệu USD, kèm hỗ trợ kỹ thuật, hậu cần và dịch vụ liên quan. Thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ Ngoại trưởng Marco Rubio xác định đã có một tình huống khẩn cấp đòi hỏi phải bán ngay những khí tài này cho Israel vì lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ.

Washington đang tăng tốc khả năng tác chiến cho Israel, đồng thời gạt bớt rào cản thể chế trong nước. Khi nhánh hành pháp dùng “tình trạng khẩn cấp” để bỏ qua giám sát của Quốc hội trong lúc xung đột đang lan rộng, điều đó cho thấy Nhà Trắng coi giai đoạn hiện nay là thời điểm phải hành động thật nhanh, và cũng sẵn sàng chấp nhận rủi ro chính trị trong nước để duy trì cường độ chiến tranh.

Tranh cãi quanh vụ trường tiểu học ở Minab và cuộc chiến sự thật

Một điểm nóng khác không kém phần nhức nhối là vụ không kích vào một trường tiểu học dành cho nữ sinh ở Minab, miền nam Iran, khiến ít nhất 168 trẻ em và 14 giáo viên thiệt mạng theo các báo cáo trước đó mà CNN dẫn lại. Trump hôm thứ Bảy lại tuyên bố rằng vụ đó “do Iran làm”, trái ngược với phân tích của CNN, nhiều cơ quan truyền thông khác và các chuyên gia vũ khí cho rằng quân đội Mỹ nhiều khả năng phải chịu trách nhiệm, vì thời điểm tấn công trùng với một đợt đánh của Mỹ vào căn cứ hải quân IRGC gần đó, cộng với phân tích hình ảnh vệ tinh và video định vị địa lý. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói phía Mỹ “đang điều tra”, nhưng đồng thời vẫn khẳng định “bên duy nhất nhắm vào dân thường là Iran”.

Ở đây, cuộc chiến không chỉ diễn ra bằng bom và drone, mà còn bằng câu chuyện ai là người gây ra thương vong dân sự. Trong mọi cuộc chiến hiện đại, mặt trận truyền thông có thể không bắn ra đạn, nhưng lại quyết định sự ủng hộ trong nước, tính chính danh quốc tế và cả khả năng tiếp tục leo thang. Việc Trump phủi trách nhiệm trong lúc có nhiều phân tích ngược lại sẽ càng khoét sâu hoài nghi từ dư luận quốc tế, đồng thời trao cho Tehran thêm chất liệu tuyên truyền để tố Mỹ và Israel là thủ phạm tấn công dân thường.

Nước ngọt, dầu mỏ và những “mạch máu” mới của chiến tranh

Ngoại trưởng Iran Abbas Aragchi còn cáo buộc Mỹ đánh vào một nhà máy khử mặn trên đảo Qeshm, ngoài khơi nam Oman, gây ảnh hưởng nguồn nước uống của 30 ngôi làng. CNN nói chưa thấy bằng chứng cho cáo buộc này và đã liên hệ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ để hỏi. Tuy nhiên, chỉ riêng việc cáo buộc như vậy cũng đủ làm nổi bật một nỗi lo mới: trong chiến tranh vùng Vịnh, không chỉ có dầu mỏ là yết hầu, mà nước ngọt cũng là tử huyệt. Trung Đông sở hữu hơn một phần tư số nhà máy khử mặn trên thế giới; nếu hạ tầng này bị nhắm tới, hậu quả dân sinh sẽ đến gần như ngay lập tức.

Các nhà phân tích năng lượng đã cảnh báo rằng nếu các nhà máy khử mặn ở Vùng Vịnh bị tấn công, những quốc gia đồng minh của Mỹ sẽ rơi vào tình thế gần như không thể xoay xở. Nói dễ hiểu, dầu quan trọng thật, nhưng thiếu nước thì xã hội có thể rối loạn chỉ trong thời gian rất ngắn. Khi chiến tranh bắt đầu lăm le chạm vào nước uống, kho nhiên liệu, sân bay quốc tế, cảng biển và đường hàng hải, đó là lúc xung đột không còn mang dáng dấp “đánh mục tiêu quân sự” thuần túy nữa, mà đã chớm bước vào trạng thái chiến tranh hạ tầng sống còn.

Người dân Mỹ xuống đường, người dân Iran hoang mang, khu vực bước vào tuần thứ hai đầy bất định

Ở New York, hàng chục người biểu tình chống chiến tranh đã tụ tập tại Manhattan, hô vang “No war on Iran”, mang theo biểu ngữ đòi tiền cho nhu cầu của dân thay vì đổ vào chiến tranh. Nhiều người trong cộng đồng Iran - Mỹ bày tỏ sự bức xúc vì chứng kiến xung đột leo thang mà không thấy lối ra, đồng thời chỉ trích Trump đã thất hứa với cử tri khi từng cam kết không đưa nước Mỹ vào thêm một cuộc chiến bất tận ở nước ngoài. Một số khác nhấn mạnh rằng nếu Iran cần thay đổi chế độ, điều đó phải do chính người dân Iran quyết định, không phải do bom đạn từ bên ngoài áp đặt.

Trong khi đó, ngay tại Iran, tâm trạng xã hội lại bị xé làm nhiều mảnh. Có cư dân Tehran nói điều họ sợ nhất không phải là bom rơi, mà là việc chế độ hiện tại vẫn sống sót sau chiến tranh. Có người còn nói họ thấy phát ốm khi nghĩ tới khả năng các cuộc tấn công dừng lại mà không thay đổi được gì. Nhưng cũng có những người khác, nhất là phe thân chế độ, lại trở nên căm giận Mỹ và Israel hơn bao giờ hết. Thành phố Tehran được mô tả là “trống rỗng”, xe cộ ít hẳn, đường phố vắng tanh sau nhiều ngày bị oanh kích liên tục. Nỗi sợ, kỳ vọng, hận thù và tuyệt vọng đang cùng tồn tại trong một xã hội bị chiến tranh ép tới giới hạn thần kinh.

Ngay cả ở Mỹ, người dân thường cũng bắt đầu cảm nhận chiến tranh đi vào ví tiền của họ. Tại Atlanta, nhiều người bơm xăng nói rằng họ lo cả cuộc chiến lẫn việc giá xăng tăng vọt. Có người chỉ trích chính quyền vì đưa đất nước vào chiến tranh mà không nghĩ đến tầng lớp trung lưu và người nghèo; có người lại nói dù xăng đắt hơn vẫn ủng hộ Trump vì “phải ủng hộ quân đội”. Điều đó cho thấy chiến tranh Iran không còn là câu chuyện của bản đồ Trung Đông nữa; nó đang chui vào từng hóa đơn xăng, từng cuộc tranh cãi chính trị, từng đêm mất ngủ của người dân từ Tehran đến New York.

LÃNH ĐẠO QUỐC GIA VÀ NGUYÊN TẮC CHÍNH DANH
Nhân kỷ niệm 96 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 – 3/2/2026), Tổng Bí thư Tô Lâm công bố bài viết “Vững bước dưới cờ Đảng”, trong đó tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với đất nước.
Trong lịch sử chính trị của mọi quốc gia, tính chính danh luôn là nền tảng cốt lõi để quyền lực được xã hội thừa nhận và duy trì ổn định lâu dài. Chính danh không chỉ đến từ tổ chức hay chức vụ, mà trước hết phải xuất phát từ sự ủy quyền trực tiếp của nhân dân thông qua những cơ chế lựa chọn minh bạch và công bằng.
Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay chỉ tồn tại một đảng chính trị duy nhất và không có môi trường cạnh tranh chính trị bình đẳng, việc khẳng định uy tín hay sự lựa chọn rộng rãi của toàn dân đối với một lực lượng lãnh đạo cần được nhìn nhận với sự thận trọng cần thiết. Khi người dân không có cơ hội lựa chọn, thì sự đồng thuận xã hội khó có thể được kiểm chứng một cách đầy đủ.
Nhiều năm qua, xã hội Việt Nam vẫn phải đối diện với những vấn đề nghiêm trọng như tham nhũng, lợi ích nhóm, oan sai kéo dài và bất công trong lĩnh vực đất đai. Chính những thực trạng này đã làm suy giảm niềm tin của người dân vào bộ máy cầm quyền. Việc các nhà lãnh đạo công khai thừa nhận và cảnh báo về nguy cơ cấu kết giữa quyền lực và lợi ích kinh tế cho thấy đây không phải là mối lo của riêng ai, mà là thách thức chung của cả quốc gia.
Tại Đại hội Đảng lần thứ 14, ông Tô Lâm được bầu làm Tổng Bí thư với sự ủng hộ của các đại biểu trong Đảng. Kết quả này có giá trị trong phạm vi nội bộ tổ chức. Tuy nhiên, xét trên phương diện quốc gia, chức danh đó chưa xuất phát từ sự ủy quyền trực tiếp của toàn thể nhân dân thông qua bầu cử tự do và phổ thông. Vì vậy, câu hỏi về tính đại diện cho hơn 100 triệu người dân Việt Nam vẫn là điều cần được suy ngẫm nghiêm túc.
Trong quan hệ quốc tế, một nhà lãnh đạo có chính danh rõ ràng sẽ có vị thế vững chắc hơn khi đối thoại với thế giới. Sự tín nhiệm của nhân dân không chỉ tạo nên sức mạnh đối nội, mà còn là nguồn lực quan trọng để xây dựng uy tín quốc gia trên trường quốc tế, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang cần mở rộng hợp tác sâu rộng về kinh tế, công nghệ và an ninh.
Hơn tám thập niên qua, dân tộc Việt Nam đã trải qua quá nhiều hy sinh và mất mát. Nhiều thế hệ người dân đã sống trọn đời mà chưa từng có cơ hội thực sự tham gia quyết định con đường chính trị của đất nước. Điều mà người Việt Nam hôm nay mong mỏi không phải là xung đột hay trả thù, mà là một lộ trình thay đổi ôn hòa, trong đó quyền lực được trao trả cho nhân dân thông qua các cuộc bầu cử tự do, minh bạch và công bằng.
Một chính quyền do dân lựa chọn sẽ có chính danh tự nhiên, không cần dựa vào nỗi sợ để cai trị, và có đủ nền tảng đạo lý để tạo nên hòa giải, đoàn kết và phát triển bền vững. Nếu quyền lợi chính đáng của người dân được tôn trọng và bảo đảm một cách thực chất, lịch sử sẽ ghi nhận những người lãnh đạo đã đặt lợi ích dân tộc và Tổ quốc lên trên quyền lực cá nhân.
Quyền lực có thể tạo ra trật tự trong ngắn hạn, nhưng chỉ có đạo lý và sự đồng thuận của nhân dân mới tạo nên nền tảng bền vững cho một quốc gia.
BẮP GIÀ


Chỉ mới đầu nhiệm kỳ, mà Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã quán triệt với anh em trong ngành “…tiến đến xây dựng xã hội không có tội phạm, không có tai nạn, tệ nạn, không có tiêu cực.” Nhưng nghe xong, thì cũng không ai hiểu là phải làm bằng cách nào, và với phương pháp gì?
Những người học trò ưu tú của chủ nghĩa Cộng sản luôn có những lời hứa, nhưng họ cũng không sống hay tồn tại đủ lâu để có thể nhìn thấy điều mình nói thành hiện thực. Có một khẩu hiệu kinh điển, câu cửa miệng của các đồng chí lãnh đạo, đó là “xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Nhưng thực tế thì chỉ có Đảng viên được hưởng “công bằng”, còn dân chủ và văn minh chỉ có trong tưởng tượng mà thôi.
“Xã hội không có tội phạm”, vì thực ra nguồn gốc của tội phạm không phải từ xã hội, từ dân mà đến từ Đảng, chính các Đảng viên mới là nguồn gốc, độc tài mới là cốt lõi của suy đồi xã hội. Số thiệt hại mà những Đảng viên trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra, tham nhũng, hối lộ, làm giả giấy tờ, khai khống…có lẽ một lời không nói hết. Muốn xóa bỏ tội phạm, thì phải xóa bỏ Đảng trước.

LÀM DÂN PHÒNG: CHỈ CẦN 18 TUỒI
Lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, hay người dân quen gọi là dân phòng, theo Điều 13 Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, quy định điều kiện làm việc, tuyển chọn có thể được xem là “khá dễ dàng”. Theo đó, chỉ cần số tuổi tối thiểu đủ 18 tuổi đến trên 70 tuổi nếu được chấp nhận, và trình độ học vấn chỉ cần hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở, một số khu vực có thể chấp nhận người đã học xong chương trình giáo dục tiểu học.
Như vậy, chỉ cần đủ 18 tuổi và học xong tiểu học, là có thể cầm gậy lo việc làng! Oai phong làm sao ?! Nhưng vấn đề được đặt ra là lực lượng này sẽ làm gì để “lo việc làng” khi mà chỉ cần trình độ ngang mức tiểu học? Một lao động phổ thông thường yêu cầu trình độ tối thiểu cấp 3, đối với nông thôn, vùng xa thì là cấp 2, đó là để đảm bảo khả năng nhận thức xã hội tối thiểu, đạo đức cơ bản trong công việc, trong khi đó thì khả năng văn hóa của dân phòng, “người lo việc làng”, chỉ tương đương việc cộng trừ và đánh vần con chữ của một học sinh lớp 5?
Hạ trình độ văn hóa của dân phòng xuống mức tiểu học làm dấy nên lo ngại về khả năng “hiểu luật” của những người này khi làm việc. Cái chữ, con số còn chưa thạo, khả năng hiểu việc gần như bằng không, lại được trao cho cây gậy để vung vẩy, thì cái ngày nhân dân phải chịu một cổ ba tròng, chắn chắn sẽ không xa!

Hả? Kamala Harris đáp trả bài phát biểu Thông điệp Liên bang của Trump: “Toàn lời dối trá… Làm tôi nhớ đến cảnh các con tôi đi thuyết trình ở trường”


Hôm thứ Tư, Kamala Harris đã phản ứng trước bài phát biểu Thông điệp Liên bang của Tổng thống Trump, gọi đó là "đầy rẫy những lời dối trá" và so sánh nó với một buổi thuyết trình của trẻ con.

Trong một cuộc phỏng vấn với người dẫn chương trình podcast cánh tả Aaron Parnas, bà Harris đã đưa ra một nhận xét kỳ lạ rằng bài phát biểu của ông Trump khiến bà nhớ đến "những đứa trẻ đi thuyết trình ở trường".

“Những lời đó hoàn toàn không đúng sự thật về tình cảnh hiện tại của người dân Mỹ, khi rất nhiều người đang phải gánh chịu giá cả cao, chi phí chăm sóc sức khỏe đắt đỏ và nhà ở không thể chi trả,” Harris tiếp tục.

Bà tiếp tục chỉ trích bài phát biểu là "khá nhàm chán" và "cứ lặp đi lặp lại", đồng thời nói thêm rằng Trump "đang nói dối về những gì ông ta định làm, những gì ông ta đã làm, cũng như tình trạng nền kinh tế của chúng ta và tình trạng thế giới."


Parnas: Tôi muốn biết phản ứng của anh/chị về bài phát biểu Thông điệp Liên bang tối qua của Tổng thống Hoa Kỳ. Anh/chị có xem không? Anh/chị nghĩ gì về nó?

Harris: Tôi đã xem rồi... Nó toàn là dối trá. Và bạn biết đấy, khi ông ta không nói dối, thì ông ta lại... nó làm tôi nhớ đến cảnh bọn trẻ đi thuyết trình ở trường. Ừm. Chẳng có gì đúng sự thật về việc người dân Mỹ hiện nay đang phải gánh chịu gánh nặng giá cả cao, chi phí chăm sóc sức khỏe không thể chi trả và nhà ở không hợp lý. Và bạn biết đấy, chúng ta đã quá quen với điều đó rồi. Và, bạn biết đấy, một số người nói rằng nó thực sự khá nhàm chán và chẳng có gì thú vị cả vì nó vẫn cứ lặp đi lặp lại những điều cũ rích. Gã đó nói dối về những gì ông ta định làm, những gì ông ta đã làm, và tình trạng nền kinh tế của chúng ta cũng như tình trạng của thế giới.


Ai cũng nhớ rằng trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang cuối cùng của Biden vào tháng 3 năm 2024, Biden bước ra như một bệnh nhân trong viện dưỡng lão và thậm chí không biết phải đi đâu trước khi máy nhắc chữ của ông gặp trục trặc.

Sau đó, ông ta đã nhầm lẫn tên của Laken Riley, nữ sinh viên điều dưỡng 22 tuổi bị một người nhập cư bất hợp pháp sát hại dã man, rồi xin lỗi vì đã gọi kẻ giết cô là "người nhập cư bất hợp pháp".

Trong lịch sử chính trị Mỹ, có lẽ chưa có tổng thống nào gây tranh cãi hơn TT Trump vì những thay đổi, cải cách vô tiền khoáng hậu của ông. Dĩ nhiên, ai cũng biết chính trường Mỹ hiện nay chưa phân hóa tới mức gây ra nội chiến như thời TT Lincoln. Nhưng sự thật là so sánh Trump với Lincoln không chỉnh. Nội chiến xẩy ra không phải vì những thay đổi, cải cách gì của một mình ông Lincoln, mà câu chuyện 'giải phóng' nô lệ da đen đã là một chuyển hướng lớn của xã hội Mỹ khi đó, không phải là một cải cách cục bộ do Lincoln đưa ra. Không có Lincoln cũng có thể đã xẩy ra nội chiến, với bất cứ ai khác làm TT.

Ngay đây, cũng xin nhắc lại cho đám vẹt u mê, chính sách 'giải phóng nô lệ da đen' do đảng CH chủ trương, khi đó bị đảng DC chống đối cực kỳ mãnh liệt, cho mãi tới những năm Kennedy-Johnson, qua các thống đốc DC miền nam kỳ thị nặng như George Wallace của Alabama, Lester Maddox của Georgia,... Lincoln cũng là một TT Cộng Hòa.
Dĩ nhiên không kém, những phân hóa hiện nay trong chính trường đã có từ ít nhất thời Obama, không phải hoàn toàn là hiện tượng mới do Trump mang đến. Nhưng phân hóa chính trị Mỹ chưa bao giờ sâu đậm như hiện nay. Mà đó, dù muốn hay không, sẽ là gia tài Trump để lại cho lịch sử.

Trump đã làm gì?
Câu hỏi lớn nhất các sử gia sẽ vùi đầu nghiên cứu trong không biết bao nhiêu trăm năm nữa là tại sao Trump có vẻ như là tổng thống gây tranh cãi lớn nhất? Không phải chỉ là chuyện ủng hộ hay chống mà phải nói là cuồng mê và cuồng chống tới độ mất phần lớn lý trí và công tâm luôn. Trong cả hai phe.
Có thể nói Trump nhẩy vào chính trị không giống bất cứ vị tổng thống tiền nhiệm nào. Ông không phải là chính trị gia chuyên nghiệp ước mơ leo tới tột đỉnh sự nghiệp chính trị là cái ghế TT như một Biden mơ mộng. Ông cũng không mơ tưởng làm tổng thống như một bước kế tiếp của lịch sử chính trị Mỹ nhắm 'giải phóng' hoàn toàn dân da đen, hội nhập trọn vẹn dân da đen vào chính trị Mỹ như Obama mong muốn.
Trump nhẩy vào chính trị vì bất mãn, vì bực mình chứng kiến cái mà ông cho là sự suy thoái của Mỹ như một đại cường thế giới, suy đồi luân lý đạo đức cổ truyền Mỹ, xóa nhòa dần những giá trị cổ điển của Mỹ, suy yếu của các định chế nền tảng của chính trị Mỹ. Từ đó, cảm thấy phải làm một cái gì để chặn cái đà lao xuống hố và vực nước Mỹ hùng mạnh trở lại.

Trong một môi trường đã phân hóa nặng rất lâu từ trước đó rồi, những ý kiến cải cách, khai phá của Trump dĩ nhiên chỉ có thể gây tranh cãi, chống đối tối đa, hơn xa tất cả những gì các vị tiền nhiệm đã trực diện. Mà cái khổ là Trump càng làm mạnh thì chống đối như một phản ứng tự vệ tất nhiên cũng mạnh thêm. Mà càng chống đối mạnh thì Trump lại càng tố mạnh hơn nữa. Một vòng xoáy bất tận. Chuyện chưởng Kim Dung đầy rẫy chuyện càng đánh mạnh thì càng bị phản ứng dội ngược mạnh.
Việc chống đối Trump có nhiều khía cạnh cần nhận chân cho rõ.
Trước hết, ta cần tìm hiểu sâu hơn về cái gọi là 'hiện tượng' Trump để hiểu cho rõ hơn vai trò và vị thế của Trump trong lịch sử Mỹ, bỏ qua những công kích tào lao của đám vẹt, kiểu như Trump chuyên nói láo, gian dâm, trốn thuế, trốn lính, độc tài, gian manh,... có tính ấu trĩ, chỉ phản ảnh trình độ thấp kém, chửi bới lăng nhăng vô nghĩa của đám vẹt thiếu giáo dục căn bản.
Trở lại câu hỏi tại sao Trump lại gây tranh cãi lớn như vậy, bị chống đối mạnh như vậy, phải nhìn nhận trả lời câu hỏi này không dễ, có phần rắc rối. Nếu có thể tóm tắt được thì trên căn bản, có 4 yếu tố khiến Trump bị đánh phá tàn bạo nhất:
Trump làm TT trong môi trường đã bị phân hóa chính trị cực đoan nhất;
Trump đưa ra một ý thức hệ trái ngược tuyệt đối với cánh tả đã nắm quyền từ thời Obama, mang tính 'nhổ cỏ tận gốc';
Trump có cá tính đặc biệt rất mạnh, ăn nói cũng như hành động một cách cứng rắn nhất, gây tranh cãi mạnh nhất;
Trump bị truyền thông dòng chính coi như kẻ thù sinh tử phải chặn bằng mọi giá, nghĩa là đánh chết bỏ, khuynh đảo dư luận quần chúng bằng cách thổi phồng cho thật lớn những chuyện bất lợi cho Trump.

1. BỐI CẢNH PHÂN HÓA
Như DĐTC đã bàn qua nhiều lần, chính trường Mỹ ngày càng bị phân hóa nặng, đặc biệt là từ thời Obama. Khi Obama còn làm TT, báo loa phường Washington Post đã tặng ông ta danh hiệu 'tổng thống gây phân hóa nhất lịch sử chính trị Mỹ' tính tới thời điểm đó.
Cái mỉa mai lớn nhất là Obama đã được bầu làm TT vì tiếng nói có vẻ ôn hòa, kêu gọi đại đoàn kết toàn dân bất kể khác biệt màu da, chủng tộc, chính kiến,... 'There is no white America, no black America, there is only the United States of America'. Đó chính là câu rao hàng mang Obama lên đỉnh cao của quyền lực. Nhưng tiêu biểu cho tất cả chính trị gia Mỹ, Obama nói một đằng làm một nẻo.
Chẳng bao lâu ngay sau khi tuyên thệ nắm quyền, Obama đã chửi thẳng mặt phe đối lập CH: 'Bầu cử có hậu quả'. Nghĩa là như một con vẹt đã viết một cách thô lỗ nhất để công kích Trump "Tao thắng cử, tao muốn làm gì thì làm. Tụi mày thua, câm miệng lại".
Obama có thể rất dẻo lưỡi, nhưng về chính sách và cách hành động, không dẻo chút nào. Luật đầu tiên, cũng là luật lớn nhất là Obamacare là luật cực đoan nhất mà nhiều đời TT không ai dám đụng tới vì tốn kém quá nhiều. Đúng như ông tiền nhiệm Clinton đã nhận định: đó là một cái luật điên rồ nhất: vì muốn cho một chục triệu người có bảo hiểm y tế, cả 60 triệu người phải è cổ đóng bảo phí gấp hai lần, phải đổi bác sĩ, nhà thương, thuốc men,... Nhưng Obama bất chấp. Obama chính là người đã 'khai sinh' ra nạn phân hóa nặng nề trong chính trường Mỹ.
Thêm vào đó, thời Obama cũng là thời đã khai sinh ra cái gọi là chính trị theo cá tính hay bản năng -identity politics- với những đặc điểm của cá nhân như màu da, giới tính, tính tình, giai cấp xã hội, học vấn,... thay thế hoàn toàn ý thức hệ, quan điểm chính trị, chính sách kinh bang tế thế,... Thiên hạ chúi mũi vào đời tư, cá nhân các chính khách. Obama đắc cử phần lớn vi màu da chứ chẳng phải vì tài cán, kinh nghiệm hay đường hướng, chính sách tương lai. Kinh nghiệm của Obama là kinh nghiệm của một anh lo làm đẹp một khu phố (thông cống, đắp ổ gà, thay bóng đèn đường,...), trong khi chính sách của Obama toàn là ... hy vọng, HOPE!
Đưa đến Trump là người lý tưởng nhất để soi mói vì quá khứ cũng như cá tính thật đặc biệt, thật phức tạp của Trump.

2. KHẮC BIỆT Ý THỨC HỆ
Đã vậy, nếu có ai đó nhìn kỹ các vấn đề chính sách, quan điểm chính trị, thì thấy ngay Trump đứng bên kia đầu cầu so với Obama, khác một trời một vực với Obama. Trong khi Trump là một doanh gia bảo thủ thì Obama lại là một trí thức cấp tiến.
Tính cấp tiến của Obama có thể nói là hơn xa tất cả các TT tiền nhiệm. Ngay trước khi Obama lên nắm quyền là TT CH Bush con, nhưng trước Bush con đã là Clinton. Tuy thuộc đảng DC, nhưng Clinton nổi tiếng vì là người đã rất 'hoành tráng' tuyên bố "Nhà Nước bao đồng khổng lồ như chúng ta biết đã cáo chung" -the big government as we know it is over-. Nôm na ra, chính sách cấp tiến đã cáo chung trong cơn lũ lụt bảo thủ Reagan. Chỉ sống lại với Obama gần ba chục năm sau.
Trong khi Trump lại rất bảo thủ, công khai chủ trương trở về lại những giá trị bảo thủ nền tảng như giá trị gia đình, bác bỏ phá thai, bác bỏ đồng tính, tôn vinh tôn giáo lại, chống cộng và xã nghĩa triệt để. Ngay cả trong cuộc sống cá nhân của Trump và các con, ai cũng thấy rõ: không hút sách, không rượu chè, không cờ bạc tuy sở hữu cả lô sòng bài. Trump có thẻ có ba vợ, nhưng không cuỗm vợ bạn, cũng không tắm chung với con gái. Không có đứa con nào như quái thai Hunter Biden.
Khác biệt DC-CH qua con người Obama, Trump, rồi Biden,... nổi bật rõ ràng, phá rách thêm phân hóa giữa hai đảng
Đi xa hơn khác biệt ý thức hệ, phe DC coi Trump như một đe dọa nguy hiểm nhất cho thể chế dân chủ kiểu Mỹ. Thật ra, Trump là một đe dọa cho sự sống còn của ĐẢNG DÂN CHỦ -Democratic Party- chứ không phải cho thể chế dân chủ -democratie-, cũng là đe dọa lớn nhất cho tất cả mọi ước vọng cấp tiến thiên tả.
Dĩ nhiên là đã có những công kích đi quá trớn như tố cáo Trump là Hitler, nhưng những tố cáo đó mang tính tuyên truyền xuyên tạc rẻ tiền, dùng để nói chuyện với đám đông ít hiểu biết, dễ hiểu cho họ, dễ dẫn dắt họ -đám vẹt là tiêu biểu, ôm chầm lấy tuyên truyền rẻ tiền này, ra rả tố Trump là Hitler, thậm chí còn trẻ con tới độ đặt tên Trump là Adolf Trump, Vladimir Trump, Tập Cận Trump, Hồ Chí Trump,...
Trump lại thẳng tay lật ngược hay xóa bỏ rất nhiều biện pháp mà phe cấp tiến coi như xương sống của chính sách cấp tiến: giảm thuế quy mô, trục xuất di dân lậu, siết chặt trợ cấp, xóa bỏ văn hóa 'thức tỉnh', và kinh hoàng nhất, dường như Trump đã thành công lớn trong việc sắp xếp lại các khối cử tri, mang khối lao động trước đây là lực lượng cử tri nồng cốt của đảng DC qua phe CH, chưa kể đang gặm nhấm mạnh vào các khối cử tri da nâu và da đen luôn. Trump hiển nhiên đang giết đảng DC, từ chính sách tới nhân sự.
Nguy hiểm hơn nữa, Trump đã công khai thử thách xem quyền hạn của mình đi được bao xa như DĐTC đã bàn qua. Trump có vẻ coi phe đối lập DC như ruồi, coi các quan tòa như tay sai của đảng DC nhắm mắt cản Trump, và nhất là coi cả truyền thông như kẻ thù. Nghĩa là Trump đang phá nát tất cả các định chế nền tảng của thể chế chính trị Mỹ.
Mà cái bực mình khiến đối lập không thể chịu nổi là những chính sách của Trump lại thành công, có những kết quả thật khó công kích, được hậu thuẫn chung của dân cả nước. Chẳng hạn như Trump giảm thuế đồng loạt cho tất cả dân Mỹ. Phe cấp tiến bóp méo, xuyên tạc Trump giảm thuế nhà giàu, siết cổ nhà nghèo, nhưng phiền là chẳng ai tin, ngoại trừ những người cuồng nhất.
Hay khi Trump tăng thuế quan đồng loạt cho cả thế giới khiến dân Mỹ hầu hết thấy vui vì bớt bị khai thác. Phe cấp tiến ra rả tố tăng thuế quan, dân Mỹ sẽ lãnh đủ, với vật giá bay lên mây rất nhanh. Một năm sau khi Trump nắm quyền, người dân chỉ thấy lạm phát ngày càng bớt thôi, bây giờ đang ở mức thấp kỷ lúc 2,4%. Một con vẹt con la hoảng mỗi lần đổ xăng là tim ngừng đập vì cháy túi, khiến tất cả thiên hạ lăn ra đất cười hô hố vì trên thực tế xăng trên cả nước bây giờ xấp xỉ khoảng 2-3 đô một ga-lông, so với 5-6 đô thời Biden.
Chủ trương thu nhỏ Nhà Nước của Trump cũng là một nguyên do khổng lồ cho việc thù ghét Trump. Cả ngàn, cả vạn công chức ngồi mát ăn bát vàng bị Trump cho về nhà đuổi gà, thì lẽ đương nhiên, những công chức mất việc đó và gia đình, bạn bè,... không thể nào mê thích Trump được.
Trong vấn đề di dân lậu, Trump ra tay không hề mềm mỏng gì, thậm chí có khi quá nặng tay, nhưng kết quả là trong một năm đầu đã có hơn 2 triệu di dân lậu ra khỏi xứ, tự nguyện hay bị bắt. Dân tị nạn Việt trên thực tế hưởng lợi với chính sách của Trump vì nhiều lý do: bớt cạnh tranh về công ăn việc làm, giúp mức lương có thể lên cao hơn, được an toàn hơn trong các khu phố Việt gần các khu di dân lậu,... Thế nhưng đám vẹt tị nạn cuồng chống Trump nhắm mắt nhai lại lập luận của truyền thông loa phường, sỉ vả Trump lung tung, còn phịa chuyện hù dọa vớ vẩn Trump có thể trục xuất luôn cả dân tị nạn Việt.
Tất cả những thành công của Trump ép đảng DC tới chỗ phải nhắm mắt nhắm mũi trả đòn, đánh Trump chết bỏ để tìm sống.

3. CÁ TÍNH CỦA TRUMP
Ngay cả cách xử thế hai người cũng là hai thái cực. Obama dẻo lưỡi bao nhiêu thì Trump huỵch tẹt thẳng thừng bấy nhiêu. Hai hướng đi kèm theo hai cách hành động khác nhau như nước với lửa.
Hai cách làm việc có thể hiểu được nếu nhìn kỹ hơn.
Trước Obama, đã có vài ứng cử viên TT da đen ra tranh cử TT, nổi nhất là mục sư Jesse Jackson. Nhưng những người này hùng hổ, hăng say hô hào vung bọt mép quyền tranh đấu của dân da đen, khiến cho đa số cử tri da trắng -dù sao, dân da trắng cũng chiếm hơn 2/3 tổng số cử tri Mỹ- sợ hãi không dám bầu cho họ. Thông điệp của Obama là thông điệp của ôn hòa, trấn an, kêu gọi đại đoàn kết không phân biệt đen trắng, đặc biệt là dân da đen cần hòa nhập với dân da trắng chứ không phải tranh đấu chống dân da trắng. Do đó, dân da trắng yên tâm hơn, Obama đã thu được một số phiếu khổng lồ của chính dân da trắng vì hy vọng vuốt được dân da đen, mang lại chiến thắng cuối cùng cho ông.
Trump trái lại, thấy tình trạng hiện hữu ngày càng suy thoái, đại đa số dân Mỹ ngủ say trong khi chiếc xe Cờ Hoa đang lao xuống vực thẳm của suy đồi. Điều Trump thấy cần làm không phải là ru ngủ dân Mỹ thêm nữa, mà trái lại, phải lay tỉnh dân Mỹ, cho họ thấy cái vực thẳm trước mắt, để họ kéo thắng, trở đầu xe. Trump rung chuông báo động đinh tai và hô hoán ầm ĩ:
Vạch mặt đảng DC mánh mung mua chuộc cử tri bằng cách vung tiền trợ cấp đủ loại qua cửa sổ, chấp nhận thất thoát, phung phí, tham nhũng, ăn cắp, coi những thứ đó là cái giá phải trả để mua chuộc cử tri tức là mua phiếu;
Vạch mặt gian trá phe đảng một chiều của truyền thông qua các vụ kiện, khiến truyền thông hốt hoảng phải bồi thường Trump cả 80 triệu đô;
Vạch mặt cho cả nước thấy tính phe đảng của một đám quan tòa nhí cấp quận -district- bằng cách kháng cáo tất cả những phán quyết bất lợi cho ông ta, đưa đến việc hầu hết các phán quyết của các quan tòa nhí này đều bị các tòa trên lật ngược;
Quan trọng hơn cả, vạch rõ chính sách mở toang cửa biên giới cho di dân lậu tràn vào vì tương lai lâu dài của đảng DC, trong khi nhắm mắt ngó lơ những đại họa nạn di dân lậu mang theo vào Mỹ: đe dọa văn hóa Mỹ, tạo gánh nặng tài chánh vĩ đại cho nước Mỹ qua trợ cấp đủ loại, phí tổn y tế, giáo dục, kinh tế, an ninh trật tự, và nạn ma tuý, băng đảng tràn lan.
Bản tính con người không ưa những xáo trộn, càng không thích bị bắt phải nhìn thẳng vào những sự kiện không vui, nên khi bị Trump đánh thức, trưng ra những đại họa trước mắt, tất nhiên cảm thấy khó chịu. Phe cấp tiến và đảng DC chỉ cần đổ xăng tiếp để nuôi đám lửa do chính họ đốt lên thôi.

4. TRUYỀN THÔNG VÀ MẶNG XÃ HỘI
Phải nói ngay, kể từ thời Obama qua tới thời Trump, chưa bao giờ các chính trị gia hiểu rõ hơn giá trị và ảnh hưởng quần chúng của phương tiện truyền thông. Cả hai ông Obama và Trump đều khai thác sức mạnh của truyền thông tới mức tối đa, tuy qua hai cách đối nghịch nhau. Obama khích động cho truyền thông tung hô mình lê mây (Newsweek khi đó gọi Obama là... GOD !!!), trong khi Trump khiêu khích cho truyền thông chống mình, nhưng với kết quả tất nhiên là cả hai đều được truyền thông đưa lên trang nhất các báo.
Việc khai thác này thật ra không khó vì ngay từ căn bản, truyền thông có khuynh hướng cấp tiến, sẵn mang mặc cảm da trắng ăn trên ngồi chóc, kỳ thị da đen, nên có phần muốn chuộc lỗi, nịnh Obama tới bến, trong khi Trump sẵn bị truyền thông ghét sẵn vì tư tưởng bảo thủ cộng thêm khinh thường báo chí, nên đánh Trump tàn bạo, từ loan tin bất lợi tới bình luận công khai đầy thù oán.
Quan điểm của truyền thông dù muốn hay không cũng có ảnh hưởng lớn trên dư luận quần chúng, đưa đến tình trạng phân hóa càng nặng thêm. Những người ghét Trump coi truyền thông như tiếng nói của công lý, của sự thật bị Trump giấu diếm, trong khi những người thích Trump càng thù ghét truyền thông phe phái thiếu trung thực hơn nữa, nên lại ôm Trump chặt hơn.
Ngay từ đầu, giữa Trump và truyền thông đã không hề có sự cảm thông hay thân thiện nào. Đã vậy, cả hai bên đều chẳng bên nào có thiện chí muốn cải thiện quan hệ. Trái lại, truyền thông nhấm mắt nhắm mũi đánh Trump chết bỏ, bất cứ chuyện gì. Lý do giản dị là khác biệt quan điểm chính trị dĩ nhiên, nhưng truyền thông cũng nhìn thấy ngay đánh Trump ăn tiền, dễ bán báo, bán quảng cáo hơn xa ủng hộ Trump. Tới độ ngay cả các cơ quan truyền thông bảo thủ Fox News và The Wall Street Journal,... cũng cân nhắc và đánh Trump luôn. Những cơ quan ngôn luận lớn, chống Trump mạnh nhất, đều là sở hữu của các đại tài phiệt giầu nứt đá đổ vách. Quan điểm chính trị gì gì không cần biết, tiền quảng cáo và mua báo, mua cable thơm hơn tất cả mọi thứ. Tới độ ngay cả lô dân Việt tị nạn cũng thấy làm clip YouTube, hay ngay cả mở đài tivi với một máy quay phim và một xướng ngôn viên để bôi bác, sỉ vả Trump, dễ kiếm tiền hết sức.
Các trang mạng xã hội Facebook, Twitter,... cũng thấy rõ các bôi bác, sỉ vả Trump có kết quả câu khách và câu tiền mạnh hơn xa những góp ý ủng hộ Trump, nên đã cố hết sức giúp phe chống Trump, thậm chí cấm cung đuổi Trump và những ai ủng hộ Trump luôn.

Đi xa hơn nữa, những người gọi là nổi tiếng -celebrities- cũng để ý thấy lên tiếng sỉ vả Trump thì tên tuổi của mình cũng dễ nổi hơn. Các ca sĩ, tài tử hạng ruồi muỗi, thi nhau chửi Trump để được thấy tên tuổi mình trên báo, biết đâu giúp tái sinh trong nghề. Thậm chí, có anh tài tử da đen mất job, thất nghiệp, thuê hai tay du đãng cũng da đen đánh mình rồi hô hoán ầm ĩ bị đám côn đồ của Trump đánh.
Trong khi Trump cũng không phải vừa, công khai tố cáo truyền thông là kẻ thù, chẳng những nhẩy qua đầu truyền thông, đi thẳng tới dân Mỹ qua các tuyên bố công khai, qua trang mạng xã hội, mà lại còn kiện truyền thông cả trăm triệu. Nhiều cơ quan truyền thông đã xếp re, bồi thường Trump tới cả 80 triệu. Nhưng Trump không cần tiền mà chỉ cần chứng minh truyền thông sai, phe đảng, loan tin thất thiệt, và Trump đã thành công lớn khi những cơ quan truyền thông lớn nhất đều đã chịu bồi thường cho Trump.
Vũ Linh

Cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran bước sang ngày thứ tám trong bầu không khí đặc quánh mùi thuốc súng, khi mọi tín hiệu xuống thang vừa lóe lên đã lập tức bị tiếng nổ mới xé tan. Trong ngày thứ Bảy 7/3/2026, Tổng thống Donald Trump phát đi lời cảnh báo cứng rắn nhất từ đầu đợt leo thang mới, tuyên bố Iran sẽ bị đánh “rất nặng” trong cuối tuần này, thậm chí nhiều khu vực và nhiều nhóm người bên trong Iran đang bị đặt dưới khả năng bị nhắm tới để “hủy diệt hoàn toàn” nếu Washington cho rằng Tehran tiếp tục thách thức. Phía Iran lập tức đáp trả bằng ngôn ngữ không kém phần dữ dội: một quan chức cao cấp Iran nói với truyền thông rằng Tehran đang rà soát thêm các tài sản mới của Mỹ trong khu vực để đưa vào “ngân hàng mục tiêu” nếu Mỹ mở rộng chiến dịch quân sự. Cùng lúc đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vừa lên tiếng xin lỗi các nước láng giềng vùng Vịnh, vừa nhấn mạnh Iran vẫn sẽ đánh vào bất cứ nơi nào bị coi là điểm xuất phát cho các đòn tấn công của Mỹ. Nghĩa là, lời xin lỗi không đồng nghĩa với im súng; nó chỉ là một lằn ranh điều kiện trong lúc chiến tranh còn nguyên lửa.

Trump tăng giọng đe dọa, báo hiệu chiến tranh có thể bước sang nấc thang mới

Điểm nhấn lớn nhất trong diễn biến ngày 7/3 là việc ông Donald Trump công khai báo hiệu sẽ leo thang chiến tranh ngay trong ngày. Ông viết rằng “hôm nay Iran sẽ bị đánh rất mạnh”, đồng thời nói những “khu vực và nhóm người” trước đây chưa nằm trong diện bị nhắm tới giờ đang được xem xét cho “sự hủy diệt hoàn toàn và cái chết chắc chắn”. Đây không còn là kiểu phát biểu nhằm răn đe đơn thuần, mà là tín hiệu chính trị – quân sự cho thấy Nhà Trắng muốn buộc Iran phải chùn tay bằng sức ép tối đa, thậm chí muốn làm rung chuyển toàn bộ cấu trúc chỉ huy và hậu cần còn sót lại của Tehran sau một tuần bị tấn công liên tục. Reuters cũng ghi nhận tại Liên Hiệp Quốc, đại sứ Iran đã lên án những phát biểu của ông Trump như hành vi can thiệp thô bạo và đẩy xung đột sang mức nguy hiểm hơn.

Điều đáng nói là lần này ông Trump không chỉ nói về các cơ sở quân sự. Cách dùng chữ của ông khiến nhiều nhà quan sát hiểu rằng Washington đang để ngỏ khả năng đánh sâu hơn vào các cấu phần quyền lực của chế độ Iran, từ đầu não chỉ huy, mạng lưới an ninh, đến các trung tâm hậu cần và những tổ chức bị cho là nuôi dưỡng chiến tranh ủy nhiệm. Trong chiến tranh hiện đại, khi người đứng đầu một siêu cường công khai nói tới “nhóm người” chứ không chỉ “mục tiêu”, thì thông điệp đó mang hàm ý tâm lý chiến rất mạnh: buộc giới lãnh đạo Iran phải tin rằng bất cứ ai còn tiếp tục điều hành guồng máy phản công đều có thể trở thành mục tiêu.

Iran xin lỗi các nước vùng Vịnh, nhưng vẫn để ngỏ quyền tiếp tục bắn nếu Mỹ xuất phát từ lãnh thổ đó

Trong cùng ngày, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian có bài phát biểu được xem là tín hiệu xuống thang đầu tiên ở cấp nguyên thủ kể từ khi chiến sự bùng phát. Ông nói rõ rằng Iran “không có ý định tấn công các nước láng giềng”, gọi họ là “anh em”, và trực tiếp xin lỗi các nước vùng Vịnh đã bị ảnh hưởng bởi các đợt hỏa tiễn và drone của Iran. Theo ông, hội đồng lãnh đạo lâm thời ba người hiện đang điều hành đất nước đã chỉ đạo lực lượng vũ trang không tiếp tục đánh các nước láng giềng, trừ khi các đòn tấn công vào Iran xuất phát từ lãnh thổ của họ. Nói cách khác, Tehran đang cố gắng tách các nước Arab vùng Vịnh ra khỏi cuộc chiến, đồng thời đặt lên họ một thông điệp răn đe: đừng để lãnh thổ mình bị sử dụng cho các chiến dịch quân sự chống Iran.

Nhưng chỉ vài giờ sau, văn phòng của ông Pezeshkian phải ra thêm một bản “giải thích”, nhấn mạnh rằng thông điệp cốt lõi là: nếu các nước trong khu vực không hợp tác với Mỹ trong việc tấn công Iran thì Iran sẽ không đánh họ; còn nếu các căn cứ Mỹ trên lãnh thổ những nước đó được dùng để tung đòn đánh, Tehran sẽ “đáp trả dứt khoát”. Chính ông Pezeshkian sau đó cũng viết trên X rằng Iran sẽ “kháng cự đến giọt máu cuối cùng” để tự vệ. Thế nên, lời xin lỗi của Tehran không phải là tín hiệu đầu hàng, càng không phải dấu hiệu cho thấy Iran đã thật sự lùi bước; nó chỉ là một nỗ lực vừa ve vuốt ngoại giao, vừa dựng hàng rào đỏ với các nước vùng Vịnh.

Cũng trong sáng 7/3, ông Pezeshkian tuyên bố Iran sẽ “không bao giờ đầu hàng”, bác bỏ yêu cầu “đầu hàng vô điều kiện” mà ông Trump đưa ra trước đó. Câu nói “hãy mang giấc mơ đầu hàng vô điều kiện của chúng tôi xuống mồ” cho thấy ngay trong khi nói lời xin lỗi với láng giềng, Tehran vẫn giữ nguyên giọng điệu cứng rắn với Washington. Đây là kiểu thông điệp hai tầng rất đặc trưng trong khủng hoảng Trung Đông: mềm với bên cần giữ trung lập, cứng với bên được xem là kẻ thù trực tiếp.

Tiếng nổ lại vang lên ở Bahrain, Qatar và UAE, cho thấy chiến sự vẫn chưa thể hạ nhiệt

Nếu ai đó hy vọng lời xin lỗi của Tổng thống Iran sẽ mở ra vài giờ yên tĩnh cho vùng Vịnh thì thực tế chiều tối 7/3 đã xóa sạch hy vọng ấy. Nhiều tiếng nổ lớn tiếp tục được ghi nhận ở Bahrain, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Tại Bahrain, nhân chứng cho biết có hàng loạt tiếng nổ lớn; tại Qatar, các nhóm phóng viên hiện trường ghi nhận nhiều tiếng động mạnh; còn tại Abu Dhabi, ít nhất ba tiếng nổ được nghe thấy. Hội đồng An ninh Quốc gia UAE thông báo các hệ thống phòng không đang đối phó với mối đe dọa hỏa tiễn, đồng thời yêu cầu người dân ở nơi trú ẩn an toàn. Một nguồn tin Reuters và nhiều hãng tin khác cũng xác nhận tình trạng báo động cao tại UAE trong đêm.

Trước đó trong ngày, Qatar cho biết đã đánh chặn một cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo từ Iran, còn Bahrain thì báo động bằng còi hú và thống kê từ đầu chiến dịch đến nay đã bắn hạ hàng chục hỏa tiễn cùng gần 150 drone nhắm vào vương quốc này. Saudi Arabia cũng thông báo chặn 16 drone đang bay tới mỏ dầu Shaybah, một trong những khu khai thác dầu quan trọng nhất nước này. Diễn biến ấy cho thấy vùng Vịnh đang sống trong trạng thái vừa là hậu phương năng lượng toàn cầu, vừa là tiền tuyến tên lửa. Chỉ cần một vài đầu đạn lọt lưới, thị trường dầu mỏ thế giới lập tức chao đảo.

Tại Dubai, một đoạn video được CNN định vị địa lý cho thấy một drone rơi gần khu vực nhà ga của sân bay quốc tế Dubai, gây nổ và bốc khói. Văn phòng truyền thông Dubai nói vụ việc là một “sự cố nhỏ” do mảnh vỡ sau đánh chặn rơi xuống, không có thương vong, và sau thời gian tạm ngưng ngắn, hoạt động ở sân bay đã được nối lại. Tuy vậy, chỉ riêng việc một drone hoặc mảnh vỡ có thể rơi sát một trong những phi trường bận rộn nhất thế giới cũng đủ cho thấy cuộc chiến này đã phá vỡ cảm giác an toàn vốn bao trùm các trung tâm hàng không vùng Vịnh suốt nhiều năm qua.

UAE đổi giọng hiếm thấy, Tổng thống MBZ gọi Iran là “kẻ thù” và tuyên bố UAE không phải miếng mồi dễ nuốt

Một biến chuyển cực kỳ đáng chú ý trong ngày là việc Tổng thống UAE Mohammed bin Zayed Al Nahyan, người thường rất thận trọng trong ngôn từ công khai, đã đưa ra những bình luận cứng rắn hiếm thấy. Trong phát biểu đầu tiên kể từ khi chiến tranh bùng nổ, ông nói muốn “gửi thông điệp tới kẻ thù của UAE”, cảnh báo rằng đừng bị đánh lừa bởi vẻ ngoài đẹp đẽ, hiện đại và yên bình của đất nước này. Ông khẳng định UAE “không phải miếng mồi dễ nuốt”, bàn tay UAE “có thể với tới” và đủ mạnh để đáp trả. Reuters nhận định đây là sự thay đổi đáng kể trong cách Abu Dhabi công khai mô tả mối quan hệ với Tehran, bởi từ trước đến nay UAE thường cố giữ cân bằng giữa đối đầu an ninh và liên hệ kinh tế – ngoại giao với Iran.

Những lời lẽ ấy không chỉ dành cho công chúng trong nước. Chúng là thông điệp gửi thẳng tới Tehran rằng UAE sẽ không tiếp tục đóng vai người đứng ngoài chịu trận. Nói một cách dân dã, “đã nhịn không phải là sợ”. Trong thế đối đầu vùng Vịnh, khi một nhà lãnh đạo kín tiếng như MBZ phải lên tiếng ở mức độ như vậy, điều đó chứng tỏ áp lực an ninh mà UAE đang chịu đã vượt qua ngưỡng có thể tiếp tục giữ im lặng. Nó cũng báo hiệu nguy cơ các nước Arab vùng Vịnh ngày càng ngả sâu hơn về phía Washington nếu Iran tiếp tục bắn vào lãnh thổ của họ.

Giá xăng Mỹ tăng dựng đứng, dầu thế giới rung chuyển vì Hormuz bị bóp nghẹt

Chiến tranh ở Trung Đông chưa chỉ dừng ở hỏa lực và thương vong; nó đã đánh thẳng vào ví tiền người dân Mỹ. Theo số liệu AAA cập nhật ngày 7/3/2026, giá xăng trung bình toàn quốc của Mỹ đã lên 3,413 USD/gallon, mức cao nhất kể từ tháng 8/2024. Chỉ trong vòng một tuần, giá tăng khoảng 43 cent/gallon, mức tăng theo tuần lớn nhất kể từ đầu tháng 3/2022, thời điểm thị trường toàn cầu chao đảo sau khi Nga tấn công Ukraine. Giá diesel còn tăng nhanh hơn, lên khoảng 4,510 USD/gallon, tăng khoảng 75 cent trong một tuần.

Nguyên nhân nằm ở việc Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược mà khoảng 20% lượng dầu thế giới đi qua – bị bóp nghẹt nghiêm trọng bởi chiến sự, cộng thêm các đòn đánh vào hạ tầng dầu khí của những nước láng giềng Iran như UAE, Qatar, Kuwait và Saudi Arabia. Time và nhiều nguồn tin khác ghi nhận giá dầu WTI đã đóng cửa ở mức khoảng 90,90 USD/thùng trong phiên cuối tuần, tăng hơn 12% chỉ trong một ngày và tăng khoảng 36% trong cả tuần, một cú sốc giá đặc biệt lớn đối với thị trường năng lượng Mỹ. Chuyện “trâu bò húc nhau ruồi muỗi chết” lại hiện ra rõ ràng: chiến sự nổ ở Trung Đông nhưng người đổ xăng tại Mỹ là người thấy đau ngay ngoài trạm bơm.

Đây cũng là một áp lực chính trị không nhỏ đối với ông Trump. Bởi dù Nhà Trắng muốn trình bày chiến dịch quân sự như một cuộc ra tay cần thiết để tái lập răn đe, cử tri Mỹ luôn cảm nhận chiến tranh trước hết qua bảng giá xăng ngoài phố. Nếu giá nhiên liệu tiếp tục phi mã trong vài tuần tới, chiến tranh Iran sẽ không còn là câu chuyện đối ngoại xa xôi mà sẽ trở thành vấn đề nội trị nóng bỏng ngay trong lòng nước Mỹ.

Mỹ tăng cường di tản công dân, hàng chục ngàn người đã rời Trung Đông giữa cảnh hỗn loạn hàng không

Giữa lúc không phận khu vực liên tục bị gián đoạn, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đã hoàn tất hơn một chục chuyến bay thuê bao và sơ tán an toàn hàng ngàn công dân Mỹ khỏi Trung Đông. Theo tuyên bố chính thức của trợ lý ngoại trưởng Dylan Johnson, Washington cũng đang mở rộng thêm các chuyến bay charter và phương án vận chuyển đường bộ khi điều kiện an ninh cho phép. Reuters dẫn lại rằng Bộ Ngoại giao Mỹ đã trực tiếp hỗ trợ hơn 16.000 công dân Mỹ ở nước ngoài bằng hướng dẫn an ninh và hỗ trợ đi lại; tổng số người Mỹ trở về từ Trung Đông đã vượt 28.000, trong đó có nhiều người tự mua vé thương mại.

Các thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cho thấy công dân Mỹ tại Oman, Kuwait, Bahrain, UAE, Qatar, Saudi Arabia và Israel được yêu cầu điền mẫu Crisis Intake Form để báo nhu cầu hỗ trợ. Trên các trang tư vấn du lịch của Bộ Ngoại giao, nhiều nước vùng Vịnh hiện đã có cảnh báo về xung đột vũ trang, đe dọa drone và hỏa tiễn, đồng thời chính phủ Mỹ đã cho phép hoặc yêu cầu một bộ phận nhân viên không khẩn cấp rời đi từ đầu tháng 3. Điều đó phản ánh một thực tế: mạng lưới căn cứ Mỹ từng được xem là chiếc neo an ninh của khu vực nay cũng đang biến thành nam châm hút đòn trả đũa.

Cùng lúc, hoạt động hàng không thương mại cũng tê liệt từng phần. Dubai, một trong những trung tâm trung chuyển lớn nhất thế giới, đã phải ngừng hoạt động ngắn hạn rồi mới mở lại. Các hãng hàng không trong khu vực phải cắt, hoãn, chuyển hướng hoặc gom chuyến. Trong bối cảnh đó, việc Mỹ tăng mạnh quy mô sơ tán cho thấy Washington đã tính đến kịch bản chiến sự kéo dài chứ không còn xem đây là một đợt “đánh nhanh, dằn mặt rồi thôi”.

Thi hài 6 binh sĩ Mỹ được đưa về nước, Trump tới Dover giữa lúc Nhà Trắng nói muốn giữ thương vong “ở mức tối thiểu”

Một trong những hình ảnh u ám nhất của ngày 7/3 là lễ chuyển giao thi hài trang trọng dành cho 6 quân nhân Mỹ thiệt mạng trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, diễn ra tại căn cứ không quân Dover ở bang Delaware. Ông Trump và Phó tổng thống JD Vance dự kiến cùng tham dự. Tại hội nghị Shield of the Americas ở Florida trước khi rời đi, ông Trump nói sẽ cố giữ số người Mỹ tử trận trong chiến tranh Iran “ở mức tối thiểu”, đồng thời mô tả hành động quân sự của Mỹ là một “sự phục vụ” không chỉ cho Trung Đông mà cho cả thế giới.

Tuy nhiên, ngôn ngữ chính trị không thể làm nhẹ đi sự thật rằng nước Mỹ đã bắt đầu phải đón những cỗ quan tài phủ cờ. Với công chúng Mỹ, đây là ranh giới rất nhạy cảm. Khi chiến tranh còn là các đòn không kích từ xa, nó có thể được truyền thông như một chiến dịch sức mạnh. Nhưng khi thi thể binh sĩ trở về, cảm nhận của xã hội thay đổi hẳn. Mọi câu hỏi về mục tiêu, cái giá, thời hạn và chiến lược thoát ra khỏi vũng lầy sẽ lập tức trở nên nặng ký hơn rất nhiều.

Thương vong dân sự ở Iran tăng cao, trẻ em nằm trong số nạn nhân, các cơ sở dân sự cũng bị hư hại

Theo số liệu của tổ chức Human Rights Activists News Agency, tính đến 5 giờ chiều giờ miền Đông nước Mỹ ngày 6/3, đã có ít nhất 1.172 dân thường thiệt mạng tại Iran kể từ khi các đợt không kích Mỹ – Israel bắt đầu từ thứ Bảy tuần trước; trong đó có ít nhất 194 trẻ em. Cùng với đó là 176 thành viên quân đội Iran cũng đã thiệt mạng, theo tổ chức này. HRANA còn nói một số địa điểm được luật nhân đạo quốc tế bảo vệ đã bị hư hại, gồm một cơ sở của Trăng Lưỡi liềm Đỏ, ba khu nhà dân ở Tehran và một cơ sở của Công ty Dầu khí Quốc gia Iran. Reuters trong một diễn biến khác dẫn lời đại sứ Iran tại Liên Hiệp Quốc nêu con số 1.332 dân thường thiệt mạng, cho thấy thống kê thương vong vẫn đang biến động và chênh lệch tùy nguồn, nhưng đều phản ánh mức tàn phá cực lớn đối với xã hội Iran.

Việc thương vong dân sự tăng vọt đã làm dấy lên tranh cãi gay gắt về mức độ chính xác của các đòn đánh. CNN Investigations nói phân tích pháp y video và ảnh vệ tinh cho thấy bom Mỹ – Israel đã rơi sát nhiều mục tiêu dân sự như bệnh viện, trường học và nhà thi đấu. Những dữ kiện đó khiến mặt trận tuyên truyền của cả hai phía càng thêm quyết liệt: Washington và Tel Aviv nói họ đánh vào hạ tầng quân sự; Tehran thì tố đối phương đang gieo chết chóc lên khu dân cư và cơ sở dân sinh. Dù tuyên bố nào đúng nhiều hơn, cái chắc chắn là người dân thường Iran đang gánh phần đau đớn nhất.

Tehran trong đêm lửa: Mehrabad bốc cháy, chốt kiểm soát dày đặc, thành phố lớn nhất Iran sống trong tâm trạng nửa im lìm nửa hoảng loạn

Các mô tả từ hiện trường cho thấy Tehran đã trải qua một đêm rất dữ dội. Cư dân nói những tiếng nổ kéo dài suốt đêm, nhiều khu vực phía đông và phía tây thành phố bị đánh nặng. Một số người kể nhà cửa rung chuyển, phải chạy vào hành lang hoặc khu an toàn trú ẩn. Video định vị địa lý cho thấy sân bay Mehrabad bốc cháy sau các đợt không kích; Israel nói đã tiến hành một “làn sóng tấn công rộng” vào hạ tầng quân sự ở Tehran và Isfahan, sử dụng hơn 80 chiến đấu cơ trong đợt tập kích sáng sớm. Một báo cáo khác của quân đội Israel nêu rõ họ đã đánh trúng 16 máy bay quân sự Iran tại sân bay Mehrabad, cáo buộc số máy bay này thuộc lực lượng Quds của Vệ binh Cách mạng và từng được dùng để chuyển vũ khí cho Hezbollah ở Lebanon.

Từ góc nhìn xã hội, đáng sợ không chỉ là bom đạn mà còn là không khí bất an bao trùm thủ đô. Nhóm phóng viên quốc tế mô tả khắp Tehran xuất hiện các chốt kiểm soát dày đặc, lực lượng Vệ binh Cách mạng cùng dân quân Basij mang súng trường đứng gác, xe cộ bị dừng kiểm tra cốp, nhiều đoạn đường bị siết kiểm soát. Chỉ khoảng 20% cửa hàng mở cửa ở một số khu vực mà phóng viên đi qua. Có người dân nói “thể chất thì còn ổn, nhưng tinh thần thì đã kiệt quệ”. Đó là thứ chiến tranh bào mòn sâu nhất: không phải chỉ đổ nát của bê tông, mà là sự sụp xuống từng chút của nhịp sống bình thường.

Iran mất internet hơn một tuần, bóng tối thông tin phủ lên cuộc chiến

Một chi tiết rất quan trọng nhưng dễ bị bỏ qua là Iran đã gần như mất kết nối internet trong hơn một tuần. Các báo cáo theo dõi cho thấy nước này rơi vào tình trạng blackout gần như toàn diện giữa lúc chiến sự leo thang. Khi internet tắt, không chỉ truyền thông bị bóp nghẹt mà cả khả năng người dân tiếp cận thông tin an toàn, liên lạc với người thân, xác minh tin đồn, tìm đường sơ tán hay gửi tín hiệu cầu cứu cũng bị hạn chế nghiêm trọng. Trong chiến tranh hiện đại, cắt internet không chỉ là biện pháp an ninh; nó còn là một thứ “sương mù chiến tranh” nhân tạo, khiến sự thật càng khó lần ra.

Cuộc đột kích đẫm máu ở Lebanon: Israel truy tìm hài cốt Ron Arad, 41 người thiệt mạng ở Nabi Chit

Trong khi tâm điểm vẫn là Iran, chiến tranh đã bùng sang Lebanon với mức độ cực kỳ dữ dội. Nhà chức trách Lebanon nói hàng chục người thiệt mạng khi đặc nhiệm Israel đột kích một khu vực biên giới giữa Lebanon và Syria để truy tìm hài cốt của phi công Ron Arad, người mất tích từ năm 1986 sau khi phải bật ghế thoát khỏi chiếc F-4. Theo mô tả, bốn trực thăng Israel bay vào không phận Lebanon đêm 6 rạng sáng 7/3, hai chiếc hạ cánh xuống khu vực gần Nabi Chit, trong khi khu vực xung quanh bị oanh kích dữ dội. Khi lực lượng Israel tiếp cận làng Nabi Chit, giao tranh nổ ra với các tay súng Hezbollah và cả dân địa phương có vũ trang.

Bộ Y tế Lebanon cho biết cuộc tập kích và không kích liên quan đã làm 41 người thiệt mạng, khoảng 40 người bị thương. Một cư dân Nabi Chit mô tả đó là “đêm địa ngục”: trực thăng bay thấp đến mức người dân tưởng chúng sắp hạ ngay lên mái nhà, rồi tiếng súng bùng lên, sau đó là bom từ chiến đấu cơ trút xuống cho tới lúc mặt trời mọc. Israel nói không có binh sĩ nào bị thương nhưng cũng thừa nhận nhiệm vụ tìm hài cốt Ron Arad đã thất bại. Câu chuyện ấy cho thấy cuộc chiến hiện nay không chỉ là đòn qua tiếng lại giữa nhà nước với nhà nước; nó còn khơi lại những hồ sơ đau đáu hàng chục năm của Israel, và mỗi nỗ lực trả “món nợ lịch sử” như vậy đều có thể biến thành thảm kịch mới cho dân thường Lebanon.

Lebanon oằn mình dưới hỏa lực, gần 300 người đã chết chỉ trong vài ngày

Tình hình Lebanon đang trượt rất nhanh vào khủng hoảng nhân đạo. Bộ Y tế nước này nói từ khi Israel mở chiến dịch không kích mới vào hôm thứ Hai, ít nhất 294 người đã thiệt mạng và hơn 1.000 người bị thương. Các đòn đánh không chỉ dồn vào miền nam Lebanon, mà còn phủ xuống cả Beirut và Tripoli. Nửa triệu người, theo ước tính của Hội đồng Tị nạn Na Uy được trích dẫn trên báo chí quốc tế, đã phải rời bỏ nhà cửa do các lệnh sơ tán và lo sợ bom đạn. Một phụ nữ Lebanon 66 tuổi nói đầy cay đắng rằng “người miền nam từng rất mạnh mẽ, nhưng giờ thì không chịu nổi nữa”.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, thậm chí còn lên tiếng cảnh báo Tổng thống Lebanon Joseph Aoun rằng Lebanon phải “trả giá” nếu không giải giáp Hezbollah. Ông nói Israel không có yêu sách lãnh thổ ở Lebanon, nhưng sẽ không chấp nhận hỏa lực tiếp tục bắn sang lãnh thổ Israel từ phía Lebanon. Tuyên bố ấy làm dấy lên lo ngại rằng Tel Aviv đang dần chuyển từ mô hình đánh trừng phạt sang tư duy ép Beirut phải xử lý Hezbollah bằng mọi giá, điều có thể đẩy nhà nước Lebanon vốn yếu ớt vào thế gần như bất khả thi.

Bên trong Iran, câu chuyện chọn lãnh tụ tối cao mới đang trở thành cuộc chạy đua sinh tử

Một trục biến động khác mang ý nghĩa chiến lược sâu xa là vấn đề kế vị sau khi Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong những ngày đầu cuộc chiến. Ngày 7/3, nhiều giáo sĩ có ảnh hưởng ở Iran đồng loạt thúc giục Hội đồng Chuyên gia phải nhanh chóng bầu ra lãnh tụ mới. Ayatollah Nasser Makarem Shirazi nói việc hoàn tất sớm “vấn đề quan trọng này” sẽ đem lại quyền uy quốc gia và tổ chức tốt nhất cho đất nước. Những tiếng nói khác cũng lặp lại yêu cầu phải tăng tốc tiến trình lựa chọn. Trong lúc chưa có người kế nhiệm, một hội đồng lâm thời ba người gồm Tổng thống Pezeshkian, Chánh án Gholamhossein Mohseni Ejei và giáo sĩ Alireza Arafi đang điều hành chính quyền.

Sự cấp bách của câu chuyện kế vị cho thấy Iran đang bị đánh không chỉ vào năng lực quân sự mà còn vào tính liên tục của chế độ. Khi đầu não tối cao đã mất, mỗi ngày kéo dài tình trạng “quyền lực lâm thời” là một ngày tăng nguy cơ rạn nứt trong nội bộ, từ giới giáo sĩ tới Vệ binh Cách mạng. Một số nhà phân tích vẫn xem Mojtaba Khamenei là ứng viên nặng ký, nhưng việc ông gần như im tiếng trong suốt tuần qua càng làm cho bức tranh thêm mù mịt. Nói cách khác, Tehran không chỉ đang đánh nhau ngoài mặt trận; họ còn đang phải vá lại nóc nhà chính trị ngay trong lúc bom rơi quanh đầu.

Anh nâng mức sẵn sàng tàu sân bay, cho Mỹ dùng căn cứ trong các hoạt động “phòng thủ”

Bên ngoài Trung Đông, châu Âu cũng bắt đầu bị kéo sâu hơn vào guồng quay chiến tranh. Bộ Quốc phòng Anh xác nhận tàu sân bay HMS Prince of Wales đã được đưa vào trạng thái sẵn sàng cao hơn, rút ngắn thời gian có thể lên đường nếu cần triển khai. Chính phủ Anh nhấn mạnh điều đó chưa có nghĩa London đã quyết định đưa tàu tới Trung Đông, nhưng rõ ràng đây là bước chuẩn bị cho kịch bản tình hình tiếp tục xấu đi. Đồng thời, Thủ tướng Keir Starmer trước đó đã công khai xác nhận Anh cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh cho những hoạt động mà London mô tả là “phòng thủ cụ thể và có giới hạn”, nhằm ngăn Iran bắn hỏa tiễn qua khu vực. Anh cũng điều chiến hạm HMS Dragon và trực thăng Wildcat có khả năng chống drone tới miền đông Địa Trung Hải.

Đây là điểm rất đáng chú ý: dù London cố phân biệt giữa tấn công và phòng thủ, Tehran nhiều khả năng sẽ không nhìn sự phân biệt đó theo cùng cách. Với Iran, bất kỳ căn cứ nào hỗ trợ Mỹ ngăn hoặc phá các đợt phóng hỏa tiễn cũng có thể bị coi là tham gia thực chiến. Điều đó làm tăng rủi ro chiến tranh lan rộng hơn nữa, ít nhất ở cấp độ đối đầu ủy nhiệm và đòn đánh phi đối xứng.

Bức tranh toàn cảnh: chiến tranh chưa có lối ra, mọi tín hiệu hòa dịu đều bị điều kiện hóa bằng đe dọa mới

Nhìn toàn cục, ngày 7/3/2026 cho thấy chiến tranh đang ở trạng thái cực kỳ nguy hiểm: vừa có dấu hiệu xuống thang, vừa có điều kiện kèm theo khiến xuống thang trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Iran xin lỗi các nước láng giềng, nhưng vẫn dọa đánh nếu họ để Mỹ dùng lãnh thổ của mình. Trump nói muốn giữ thương vong Mỹ ở mức thấp, nhưng cùng lúc dọa mở rộng danh sách mục tiêu tới mức chưa từng thấy. UAE phát đi ngôn ngữ hiếm hoi gọi Iran là “kẻ thù”. Lebanon thì đổ máu vì một chiến dịch truy tìm hài cốt từ quá khứ. Giá xăng Mỹ tăng vọt, vận tải hàng không rối loạn, thị trường dầu mỏ căng như dây đàn. Tất cả gộp lại thành một kết luận giản dị mà cay đắng: chiến tranh không còn nằm trong biên giới Iran nữa; nó đã trở thành cơn địa chấn khu vực với dư chấn toàn cầu.

Có thể nói, đây là thứ tình thế “nửa hòa nửa đánh” nguy hiểm nhất. Mỗi bên đều để lại một khe cửa ngoại giao, nhưng ngay bên dưới khe cửa ấy là mũi dao quân sự. Tehran muốn tách các nước vùng Vịnh ra khỏi Mỹ; Washington muốn đập Iran tới mức mất khả năng phản kháng; Israel tận dụng hỗn loạn để truy quét cả Iran lẫn Hezbollah; còn các nước Arab vùng Vịnh thì buộc phải tự vũ trang, tự chặn đòn, tự sửa đường băng và tự lo an ninh năng lượng. Trong trạng thái đó, chỉ cần một đầu đạn lạc vào nhà ga sân bay, một tàu dầu bốc cháy ngoài khơi, hay một căn cứ Mỹ bị đánh trúng gây thương vong lớn, cuộc chiến sẽ bước sang chương mới còn dữ hơn hiện tại.

Từ Tehran, Isfahan, Mehrabad đến Beirut, Nabi Chit, Bahrain, Doha, Abu Dhabi và Dubai, không nơi nào còn dám chắc mình ở ngoài tầm với của chiến tranh. Một câu xin lỗi không đủ xóa tiếng nổ. Một lời hứa “giữ thương vong ở mức tối thiểu” không thể làm những cỗ quan tài nhẹ hơn. Một thị trường dầu mỏ đang run rẩy sẽ không bình ổn chỉ bằng vài phát biểu trấn an. Tính đến 7/3/2026, điều rõ nhất là cuộc chiến này vẫn chưa chạm trần, và tất cả sẽ cùng bị cuốn sâu hơn vào vòng xoáy.

Dân biểu đảng Cộng hòa Tim Burchett nhắc nhở đảng Dân chủ rằng Obama đã ném bom tám quốc gia mà không có sự chấp thuận của Quốc hội


Nghị sĩ đảng Cộng hòa Tim Burchett của Tennessee đã xuất hiện trên chương trình NewsNation tối nay và nhắc nhở tất cả các đảng viên Dân chủ, những người đột nhiên tuyên bố rằng Trump không thể hành động về vấn đề Iran mà không có sự chấp thuận của Quốc hội.

Burchett chỉ ra rằng Obama đã ném bom tám quốc gia khác nhau mà không có sự chấp thuận của Quốc hội.

Đảng Dân chủ cho rằng chẳng ai nhớ gì cả. Khi Obama làm tổng thống, ông ấy gần như có thể làm bất cứ điều gì mình muốn mà không gặp phải sự phản đối nào từ đảng hay giới truyền thông. Trong mắt họ, ông ấy không thể làm gì sai.

Một phần nội dung được trích từ Overton News:

BURCHETT: “Tổng thống Obama đã ném bom 8 quốc gia mà không có sự chấp thuận của Quốc hội.”

“Vì vậy, tôi nghĩ rằng việc đảng Dân chủ bắt đầu nói rằng đây là điều chưa từng có tiền lệ và các bạn đang có chế độ ổn định nhất, có lẽ ngoại trừ Trung Quốc, trên toàn thế giới hiện nay là hơi thiếu thành thật.”

“Và chúng đã giết hại người Mỹ trong thời gian gần đây.”

“Đây có phải là chuyến lưu diễn trả thù không? Có lẽ là một chút. Nhưng chọc giận con gấu thì sẽ phải trả giá.”

“Nếu bạn chọc giận con bò tót, bạn sẽ bị húc sừng và bị húc sừng.”

“Và người đang cầm sừng lúc này chính là Donald J. Trump.”

“Và ông ta đang cho kẻ thù của đất nước này biết chúng ta cảm thấy thế nào về chúng.”

Xem video bên dưới:


Có lẽ đảng Dân chủ cũng nghĩ rằng không ai nhớ đến cuộc rút quân thảm khốc của Biden khỏi Afghanistan, vốn đã khiến 13 binh sĩ thiệt mạng.

Cho đến nay, chưa có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng do các hành động của ông Trump ở Iran.

HỎI ĐẠI TÁ HÙNG CAO : ÔNG THẬT SỰ MUỐN NÓI GÌ TRONG CÂU TUYÊN BỐ CỦA ÔNG ?!


Chúng tôi đã từng nghe ông nói câu tương tự về “ American Dream ” tại Republican Party National Convention in Milwaukee, tháng 6 năm 2024 :

“ Don’t come to this country to ask for the American DREAM if you’re not willing to obey the LAWS and embrace the American CULTURE!”

Tạm dịch :

Đừng đến đất nước này để tìm kiếm GIẤC MƠ MỸ nếu bạn không sẵn sàng tuân theo LUẬT PHÁP và hòa nhập vào VĂN HÓA Mỹ !





Giấc mơ Mỹ là gì ?

Văn hóa Mỹ là gì ?

Luật pháp nào của Mỹ mà ông muốn nói đến ?

Liên tục chà đạp Hiến Pháp và các quyền căn bản một cách vô pháp vô thiên như Tổng thống Trump có phải là cách tốt nhất [/size] chấp hành luật pháp không ?

Trump đã tự tiện phá nát các định chế xã hội quốc gia và quốc tế, gây lầm than cho hàng trăm triệu người, có đáng được tuân phục ?



https://www.youtube.com/watch?v=SwNWJrBN6wc




Khi di tản khỏi Việt Nam, cả nhà ba má Đại tá Hùng đã có sẵn trong tay giấy visa để di dân thẳng đến Mỹ ? Hay chỉ nhận visa I-94 tạm dung TPS (Temporary Protected Status – Visa nhập cảnh và tạm trú Mỹ), gần như nhiều người mới đến Mỹ từ Venezuela, Haiti, Nicaragua… gần đây có được visa tạm dung TPS ?

(Nhờ được quy chế asylum tại Mỹ nên sau 12 tháng, I-94 có thể được đổi sang Green Card I-551; sau 5 năm ở Mỹ thì có thể xin, thi, và tuyên thệ nhập tịch).






Ông [Hùng] có phải ở Guam hay trong các doanh trại của quân Mỹ như Camp Pendleton mà nhiều người di tản từng tạm trú ?

Trong doanh trại quân Mỹ, có phải lúc đó người Việt di tản đang chờ được cấp I-94 để người bảo trợ đón ra xã hội Mỹ để tái định cư ?

Chân ướt chân ráo tị nạn tại Mỹ, ba má ông sống bằng gì trước khi có thể đi làm tự túc được ?





https://graphics.latimes.com/tent-city/


Nếu nước Mỹ mà gần Việt Nam để người Việt mình trốn đến, gia đình ông có như dân Hispanic châu Mỹ ào đến Mỹ hay không ?




https://www.nbcnews.com/news/latino/...ists-rcna95925


Sau tháng 3/1975 , trên căn bản công pháp quốc tế, người Việt trốn đến Malaysia, Thái, Hồng Kông… xin tị nạn, có khác với người Cuba, Venezuela, Haiti, Nicaragua… trốn đến Mỹ tìm cách tị nạn hay không ?



https://www.youtube.com/watch?v=91Z2KEreILc



* * *

Tổng thống Donald J. Trump đã có bài phát biểu Thông điệp Liên bang dài gần hai tiếng đồng hồ vào tối thứ Ba, phác thảo sự hồi sinh lịch sử của quốc gia chỉ sau một năm nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai.

Trong khi các phương tiện truyền thông giả mạo dành cả năm qua để cầu mong một cuộc suy thoái kinh tế, Tổng thống Trump đã đứng trước phiên họp chung của Quốc hội và tuyên bố một thực tế mà họ không thể phớt lờ: “một Kỷ nguyên Vàng mới của nước Mỹ”.


Dưới đây là toàn bộ bản ghi lời phát biểu của ông, do tờ The New York Times thực hiện:

Vâng, cảm ơn tất cả mọi người rất nhiều. Thật là một vinh dự. Chủ tịch Hạ viện Johnson. Phó Tổng thống Vance. Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ. Đệ nhị phu nhân Hoa Kỳ.

Thưa các vị nghị sĩ Quốc hội và đồng bào Mỹ, đất nước chúng ta đã trở lại, vĩ đại hơn, tốt đẹp hơn, giàu có hơn và mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Chưa đầy năm tháng nữa, đất nước chúng ta sẽ kỷ niệm một cột mốc trọng đại trong lịch sử nước Mỹ: kỷ niệm 250 năm ngày độc lập vẻ vang của Hoa Kỳ. Ngày 4 tháng 7 này, chúng ta sẽ đánh dấu hai thế kỷ rưỡi tự do và chiến thắng, tiến bộ và độc lập trong quốc gia tuyệt vời và đặc biệt nhất từng tồn tại trên Trái đất.

Và các bạn vẫn chưa thấy gì cả. Chúng ta sẽ làm tốt hơn, tốt hơn nữa và tốt hơn nữa. Đây là thời kỳ hoàng kim của nước Mỹ.

Lần cuối cùng tôi phát biểu tại nghị trường này cách đây 12 tháng , tôi vừa tiếp quản một quốc gia đang trong khủng hoảng với nền kinh tế trì trệ, lạm phát ở mức kỷ lục, biên giới mở rộng, tình trạng tuyển quân và cảnh sát khủng khiếp , tội phạm hoành hành trong nước , và chiến tranh cùng hỗn loạn khắp nơi trên thế giới . Nhưng tối nay , chỉ sau một năm , tôi có thể tự hào và hãnh diện nói rằng chúng ta đã đạt được một sự chuyển mình chưa từng có và một bước ngoặt lịch sử . Đây thực sự là một bước ngoặt lịch sử .

Và chúng ta sẽ không bao giờ quay trở lại tình trạng như cách đây không lâu. Chúng ta sẽ không quay lại. Hôm nay, biên giới của chúng ta đã được đảm bảo an toàn.

Cảm ơn các bạn. Hôm nay, biên giới của chúng ta được an toàn, tinh thần được phục hồi, lạm phát giảm mạnh, thu nhập tăng nhanh. Nền kinh tế đang bùng nổ hơn bao giờ hết, kẻ thù của chúng ta khiếp sợ, quân đội và cảnh sát hùng mạnh, và nước Mỹ lại được tôn trọng, có lẽ hơn bao giờ hết.

Sau bốn năm, khi hàng triệu người nhập cư bất hợp pháp tràn qua biên giới của chúng ta mà không hề được kiểm tra hay sàng lọc, giờ đây chúng ta đã có biên giới mạnh mẽ và an toàn nhất trong lịch sử nước Mỹ. Trong chín tháng qua, không có người nhập cư bất hợp pháp nào được phép vào Hoa Kỳ.

Nhưng chúng ta sẽ luôn cho phép những người nhập cư hợp pháp. Những người yêu nước và làm việc chăm chỉ để bảo vệ đất nước chúng ta.

Lượng fentanyl nguy hiểm vận chuyển qua biên giới của chúng ta đã giảm kỷ lục 56% chỉ trong một năm.

Và năm ngoái, tỷ lệ giết người đã giảm mạnh nhất trong lịch sử được ghi nhận. Hãy nghĩ mà xem, đây là mức giảm lớn nhất trong lịch sử được ghi nhận. Con số thấp nhất trong hơn 125 năm — năm 1900. Trên thực tế, điều này xảy ra trước cả khi người cha tuyệt vời của tôi — tôi có một người cha tuyệt vời, Fred — trước khi ông ấy ra đời, trước cả khi ông ấy ra đời. Đó là một thời gian rất dài rồi. Ông ấy sẽ không thích tôi nói điều đó, nhưng đó thực sự là một thời gian rất dài.

Chính quyền Biden và các đồng minh của họ trong Quốc hội đã gây ra tình trạng lạm phát tồi tệ nhất trong lịch sử đất nước chúng ta. Nhưng trong 12 tháng, chính quyền của tôi đã đẩy lạm phát lõi xuống mức thấp nhất trong hơn 5 năm. Và trong ba tháng cuối năm 2025, con số này đã giảm xuống còn 1,7%.

Giá xăng, vốn đã đạt đỉnh điểm hơn 6 đô la một gallon ở một số tiểu bang dưới thời người tiền nhiệm của tôi — thành thật mà nói đó là một thảm họa — hiện nay đã giảm xuống dưới 2,30 đô la một gallon ở hầu hết các tiểu bang. Và ở một số nơi, chỉ còn 1,99 đô la một gallon. Và khi tôi đến thăm tiểu bang Iowa cách đây vài tuần, tôi thậm chí còn thấy giá xăng chỉ còn 1,85 đô la một gallon.

Lãi suất thế chấp đang ở mức thấp nhất trong bốn năm và giảm nhanh chóng, và chi phí hàng năm cho một khoản thế chấp mới điển hình đã giảm gần 5.000 đô la chỉ kể từ khi tôi nhậm chức. Một năm.

Lãi suất thấp sẽ giải quyết vấn đề nhà ở do chính quyền Biden tạo ra, đồng thời bảo vệ giá trị tài sản của những người đã sở hữu nhà, những người lần đầu tiên trong đời cảm thấy mình giàu có. Chúng ta muốn bảo vệ những giá trị đó; chúng ta muốn giữ vững những giá trị đó. Chúng ta sẽ làm cả hai điều đó. Và chúng ta sẽ tiếp tục duy trì như vậy.

Thị trường chứng khoán đang ở mức 53 – mức cao kỷ lục mọi thời đại kể từ cuộc bầu cử. Hãy nghĩ về điều đó. Chỉ một năm thôi. Tăng lương hưu, quỹ 401(k) và tài khoản hưu trí cho hàng triệu người Mỹ. Tất cả đều đang được hưởng lợi. Ai cũng tăng giá, tăng rất cao. Trong bốn năm dài, chính quyền trước chỉ thu hút được chưa đến 1 nghìn tỷ đô la đầu tư mới vào Hoa Kỳ. Và khi tôi nói ít hơn, ý tôi là ít hơn đáng kể.

Trong vòng 12 tháng, tôi đã thu hút được cam kết đầu tư hơn 18 nghìn tỷ đô la, đổ về từ khắp nơi trên thế giới.

Hãy thử nghĩ xem. Chưa đến 1 nghìn tỷ đô la cho bốn năm so với hơn 18 nghìn tỷ đô la cho một năm. Tổng thống có thể tạo ra sự khác biệt lớn đến thế nào.

Cách đây không lâu, chúng ta là một quốc gia chết chóc. Giờ đây, chúng ta là quốc gia nóng nhất trên thế giới. Nóng nhất luôn.

Khi hàng ngàn doanh nghiệp mới được thành lập, các nhà máy, xưởng sản xuất và phòng thí nghiệm được xây dựng, chúng ta đã tạo thêm 70.000 việc làm trong ngành xây dựng chỉ trong một thời gian rất ngắn.

Nó ngày càng lớn mạnh và phát triển vượt bậc. Không ai tin vào những gì họ đang chứng kiến. Sản lượng dầu của Mỹ đã tăng hơn 600.000 thùng mỗi ngày, và chúng ta vừa nhận được hơn 80 triệu thùng dầu từ người bạn và đối tác mới Venezuela.

Sản lượng khí đốt tự nhiên của Mỹ đang ở mức cao kỷ lục vì tôi đã giữ lời hứa của mình: khoan, khoan, khoan!

Ngày nay, số người Mỹ có việc làm nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử đất nước. Hãy nghĩ về điều đó: bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử đất nước, ngày nay lại có nhiều người có việc làm hơn. Và 100% số việc làm được tạo ra dưới thời chính quyền của tôi đều thuộc khu vực tư nhân.

Chúng ta đã chấm dứt sự đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) ở Mỹ.

Chúng ta đã cắt giảm số lượng kỷ lục các quy định gây mất việc làm. Và chỉ trong một năm, chúng ta đã giúp 2,4 triệu người Mỹ thoát khỏi cảnh phụ thuộc vào tem phiếu thực phẩm, một con số kỷ lục.

Và vì tất cả những lý do này, tối nay, thưa các thành viên Quốc hội, tôi muốn nói rằng, liên bang của chúng ta đang vững mạnh.

Đất nước chúng ta lại đang thắng thế. Thực tế, chúng ta thắng nhiều đến nỗi không biết phải làm gì. Mọi người đang hỏi tôi: “Thưa ngài Tổng thống, làm ơn, làm ơn, chúng ta thắng quá nhiều rồi; chúng ta không thể chịu đựng được nữa. Đất nước chúng ta không quen với chiến thắng. Trước khi ngài lên nắm quyền, chúng ta chỉ toàn thua, nhưng giờ đây chúng ta thắng quá nhiều.”

Và tôi nói, “Không, không, không, các bạn sẽ lại thắng. Các bạn sẽ thắng lớn. Các bạn sẽ thắng lớn hơn bao giờ hết.” Và để chứng minh điều đó, để chứng minh điều đó, ở đây với chúng ta là một nhóm những người chiến thắng vừa làm cho cả quốc gia tự hào.

Đội tuyển khúc côn cầu nam giành huy chương vàng Olympic, mời vào. Cứ tự nhiên. Họ xứng đáng được vinh danh. Họ xứng đáng được vinh danh.

Đó là lần đầu tiên tôi thấy họ đứng dậy. Và thực ra không phải tất cả đều đứng dậy. Nhưng họ đã đánh bại một đội tuyển Canada xuất sắc trong hiệp phụ, như mọi người đã thấy. Cũng như các nữ cầu thủ người Mỹ, những người sắp tới sẽ đến Nhà Trắng.

Họ từng ở trong Phòng Bầu dục trước đây.

Và tôi chỉ muốn nói thêm một lời xin chúc mừng nồng nhiệt đến toàn đội.

Mỹ. Nhưng tôi phải nói điều này, và tôi đã nói với họ rồi, chúng tôi đã tổ chức một cuộc bỏ phiếu trong đội. Tôi nói, “Ai bỏ phiếu không, tôi sẽ không làm.” Họ đã đứng dậy.

Họ ở đó. Họ không định nói không. Bởi vì tôi chưa từng thấy thủ môn nào chơi hay như thủ môn Connor Hellebuyck.

Hãy nghĩ xem, 46 cú sút trúng khung thành. Và tôi hỏi anh ấy, cú sút đó, cú sút mà anh dùng gậy đánh vào phía sau, bóng đập vào phần cổ gậy rồi bật ra. Anh đã luyện tập cú sút đó, hay đó là do may mắn?

Ông ấy từ chối trả lời câu hỏi đó. Nhưng tôi chỉ muốn nói với các bạn rằng các thành viên của đội khúc côn cầu tuyệt vời này sẽ rất vui mừng khi biết rằng, dựa trên lá phiếu của họ và lá phiếu của tôi — và trong trường hợp này, lá phiếu của tôi quan trọng hơn — tôi sẽ sớm trao tặng Connor huân chương dân sự cao quý nhất của chúng ta, một huân chương mà chúng ta sẽ trao tặng và đã được trao cho nhiều vận động viên trong những năm qua.

Nhưng khi tôi nói nhiều, không phải quá nhiều, khoảng 12. Đó là huân chương cao quý nhất dành cho thường dân ở nước ta, Huân chương Tự do Tổng thống.

Những vận động viên xuất sắc nhất, những người giỏi nhất, đã nhận được giải thưởng đó. Và tôi nghĩ anh ấy xứng đáng với điều đó. Tôi đã tổ chức một cuộc bỏ phiếu, với từng người một. Tôi nói, “Tôi sẽ không trao giải nếu ai đó nói không,” và tất cả bọn họ đều nhanh chóng giơ tay. Vì vậy, tôi muốn cảm ơn tất cả các bạn. Các bạn đã làm một công việc đặc biệt. Các bạn là những nhà vô địch đặc biệt. Cảm ơn các bạn rất nhiều.

Tôi cũng rất vui mừng thông báo rằng lần tiếp theo ngọn đuốc Olympic được thắp sáng sẽ là ở Mỹ, tại Thế vận hội năm 2028, và đó là Thế vận hội mùa hè ngay tại Los Angeles. Chúng ta sẽ làm tốt công việc ở Los Angeles.

Và Los Angeles sẽ trở nên an toàn, giống như Washington, DC hiện là một trong những thành phố an toàn nhất cả nước.

Và năm nay — và tôi phải nói rằng tôi đã đạt được cả hai, tôi đã đạt được chúng trong nhiệm kỳ đầu tiên — tôi đã thất vọng vì tôi không nghĩ mình sẽ trở thành tổng thống khi điều này xảy ra. Nhưng những điều kỳ lạ đã diễn ra, và giờ tôi đã có được chúng, bởi vì tôi đã giành được quyền đăng cai Thế vận hội, và tôi đã giành được quyền đăng cai World Cup FIFA 2026, và tôi muốn giành lấy quyền đăng cai kỳ World Cup lần thứ 250, nhưng tôi đã không thành công. Tôi không thể tự mình giành lấy danh hiệu đó.

Nhưng chúng ta sắp có World Cup, tức là cả World Cup và Thế vận hội, đó là tin rất tuyệt vời. Vì vậy, đây sẽ là một năm để tôn vinh đất nước chúng ta và những người anh hùng đã giữ gìn nền độc lập cho đất nước.

Những người đàn ông như Buddy Taggart. Ở tuổi 17, Buddy tình nguyện bảo vệ nước Mỹ trong Thế chiến II. Phục vụ ở Thái Bình Dương dưới sự chỉ huy của vị tướng vĩ đại Douglas MacArthur, ông đã chiến đấu dũng cảm trong trận Manila nổi tiếng. Ông đã làm việc rất chăm chỉ. Ông bị thương nặng và suýt chết bởi súng máy của địch ở Luzon. Và 81 năm trước, vào tháng này, ông đã giải phóng trại giam lớn nhất ở Philippines. Một trong những trại giam lớn nhất trên thế giới.

Nhưng ông đã nhận được nhiều vinh dự, bao gồm Huân chương Trái tim Tím và Huân chương Sao Đồng, trở về nhà, lập gia đình, và tối nay ông đang ở trong phòng trưng bày, mong chờ ngày 4 tháng 7 năm 2026, sinh nhật lần thứ 100 của mình.

Vậy nên, Buddy, anh là một người dũng cảm, và chúng tôi kính trọng anh.

Ngay cả trong những thời điểm khó khăn, thất bại và đau khổ tột cùng, tinh thần năm 1776 vẫn luôn tỏa sáng rực rỡ. Vào ngày 4 tháng 7 năm ngoái, nước lũ đã tàn phá một trại hè dành cho nữ sinh ở miền trung Texas. Đó là một trong những điều tồi tệ nhất mà tôi từng chứng kiến. Tôi đã ở đó.

Nước dâng cao tới 26 feet chỉ trong vài phút, cướp đi sinh mạng của rất nhiều người một cách bi thảm. Chắc hẳn tất cả các bạn đều nhớ vụ việc đó. Khi dòng nước đe dọa cuốn trôi mình, Milly Cate McClymond, 11 tuổi, đã nhắm mắt lại và cầu nguyện với Chúa. Cô bé nghĩ rằng mình sắp chết.

Những lời cầu nguyện ấy đã được đáp lại khi người lính cứu hộ Scott Ruskan thuộc Lực lượng Bảo vệ bờ biển đáp xuống từ trực thăng. Không ai biết anh ấy đến từ đâu. Đó là nhiệm vụ cứu hộ đầu tiên trong đời Scott. Một chàng trai trẻ. Rất dũng cảm. Rất, rất giỏi. Luôn đứng đầu lớp. Và anh ấy không chỉ cứu Milly Cate mà còn cứu được 164 người khác. Mọi người nhìn Scott từ xa và không thể tin vào mắt mình.

Gió thổi mạnh. Mưa như trút nước. Mọi thứ đều chuyển động, và dòng nước chảy xiết đó, chưa ai từng thấy cảnh tượng nào như vậy. Họ nói, “Ôi, thật là ấn tượng!” Tối nay, Scott và Milly Cate ở đây cùng nhau, đoàn tụ lần đầu tiên. Cảm ơn Scott, Milly Cate.

Và thưa Hạ sĩ Ruskan, tôi rất vui mừng thông báo với anh rằng tôi trao tặng anh Huân chương Danh dự vì lòng dũng cảm phi thường, và đó chính là điều anh đã làm. Lòng dũng cảm phi thường. Cảm ơn anh!

Và tôi muốn mời sĩ quan quân đội xuống đây để thực hiện nghi lễ này. Sĩ quan quân đội. Cảm ơn. Hãy thực hiện nghi lễ rất quan trọng này. Cảm ơn rất nhiều.

Từ năm 1776 đến nay, mỗi thế hệ người Mỹ đều đứng lên bảo vệ cuộc sống, tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc, và họ thực sự đang làm điều đó vì thế hệ tương lai. Nhưng giờ là đến lượt chúng ta. Cùng nhau, chúng ta đang xây dựng một quốc gia nơi mọi trẻ em đều có cơ hội vươn cao hơn.

và tiến xa hơn nữa. Nơi mà chính phủ phải chịu trách nhiệm trước nhân dân, chứ không phải trước những kẻ quyền lực, và nơi mà lợi ích của những công dân Mỹ cần cù luôn là mối quan tâm hàng đầu và tối thượng của chúng ta .

Đó là món nợ chúng ta phải trả cho những anh hùng đi trước, và đó là lời hứa chúng ta phải giữ với nước Mỹ nhân dịp kỷ niệm 250 năm thành lập.

Năm ngoái, tôi đã kêu gọi Quốc hội bắt đầu nhiệm vụ bằng việc thông qua đợt cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ, và đa số đảng Cộng hòa đã thực hiện điều đó một cách xuất sắc. Cảm ơn các bạn, đảng Cộng hòa!

Tất cả các đảng viên Dân chủ, không một ai trong số họ, đều bỏ phiếu chống lại những đợt cắt giảm thuế lớn, rất quan trọng và cần thiết này. Thay vào đó, họ muốn tăng thuế trên diện rộng để gây thiệt hại cho người dân.

Nhưng chúng ta đã kiên định, và với Đạo luật Vĩ đại và Tuyệt vời đó, chúng ta đã miễn thuế tiền boa, thuế làm thêm giờ và thuế An sinh xã hội cho những người cao tuổi tuyệt vời của chúng ta. Và chúng ta cũng đã cho phép khấu trừ thuế đối với lãi suất vay mua ô tô. Lần đầu tiên. Nhưng chỉ khi chiếc xe được sản xuất tại Mỹ.

Mới đây ở Pennsylvania, tôi đã gặp Megan Hemhauser, một người mẹ tận tâm, người đang tự dạy con mình học tại nhà. Thật tuyệt vời. Hai đứa con.

Ban ngày làm phục vụ bàn, ban đêm chồng cô làm thêm giờ vận hành máy móc hạng nặng — Megan có mặt ở đây tối nay, và cô ấy vui mừng thông báo với bạn rằng cô ấy giàu hơn rất nhiều, bởi vì không phải đóng thuế tiền boa, không phải đóng thuế làm thêm giờ và khoản tín dụng thuế cho con cái được mở rộng do đảng Cộng hòa thông qua, Megan và chồng sẽ mang về nhà thêm hơn 5.000 đô la chỉ trong năm nay, giảm hóa đơn thuế của cô ấy hơn một nửa.

Megan, hãy đứng dậy! Chúng tôi đang đấu tranh vì bạn, Megan! Cảm ơn bạn, Megan. Cảm ơn bạn, Megan. Chúng tôi đang đấu tranh vì bạn, Megan. Theo dự luật của chúng tôi, các bậc phụ huynh như Megan cũng có thể kích hoạt tài khoản Trump mới của con cái họ.

Và tôi không phải người đặt tên cho nó. Tôi không đặt tên cho nó. Tôi không hề đặt tên cho cái đó. Chẳng ai tin tôi cả, nhưng tôi không phải người đặt tên. Tên đó do một người đàn ông rất cao ngồi ngay hàng thứ ba đặt ra. Một người đàn ông tốt bụng, một người tử tế. Tài khoản đầu tư miễn thuế cho mọi trẻ em Mỹ. Đây là một điều vô cùng đặc biệt. Nó đã phát triển vượt bậc. Hàng triệu đô la sẽ được tài trợ trước nhờ Bộ Tài chính Hoa Kỳ và các cá nhân như Michael và Susan Dell, những người đã quyên góp.

6.250.000.000 đô la để tài trợ cho các tài khoản của Trump dành cho 25 triệu trẻ em Mỹ. Họ là những người tuyệt vời.

Bạn biết đấy, tôi đã hỏi Michael, “Sao cậu kiếm được nhiều tiền thế?” Cậu ấy nói, “À, tớ chỉ ngồi trong ký túc xá ở trường, rồi chế tạo máy tính và bán cho mọi người. Tớ cứ bán, bán mãi.” Và đó là một câu chuyện khá tuyệt vời. Đó chính là giấc mơ Mỹ. Cậu ấy đã bán được rất nhiều máy tính, rất nhiều máy tính xách tay.

Tôi xin chúc mừng anh ấy về điều đó, nhưng tôi thực sự cảm ơn anh ấy và Susan, cũng như những người khác như Brad Gerstner, một người rất tuyệt vời. Anh ấy đã ủng hộ việc này ngay từ đầu. Brad Gerstner. Cảm ơn anh, Brad. Vì vậy, với những đóng góp nhỏ bổ sung, tài khoản của những người trẻ này có thể tăng lên hơn 100.000 đô la hoặc hơn nữa vào thời điểm họ tròn...

Hãy nghĩ xem. Số tiền đó lớn đến mức nào đối với một người bắt đầu từ con số không? Hơn một trăm nghìn đô la, thậm chí có thể nhiều hơn thế nữa. Để đầu tư vào tương lai của con em chúng ta, hãy truy cập trumpaccounts.gov, trumpaccounts.gov. Và rất nhiều người đang làm điều đó. Nó đang lập mọi kỷ lục. Nó rất phổ biến. Họ biết điều gì sẽ xảy ra — điều gì sẽ cần thiết. Tôi rất tự hào về họ. Tôi rất tự hào về những người đã khởi xướng điều này. Và giờ nó đã phát triển mạnh mẽ.

Một trong những lý do chính dẫn đến sự chuyển mình kinh tế ngoạn mục của đất nước chúng ta — sự chuyển mình lớn nhất trong lịch sử, khi chỉ số Dow Jones vượt mốc 50.000 điểm, sớm hơn bốn năm so với dự kiến, và chỉ số S&P đạt mốc 7.000 điểm, điều mà người ta không nghĩ sẽ đạt được trong nhiều năm — chính là thuế quan. Tôi đã sử dụng các loại thuế quan này, thu về hàng trăm tỷ đô la, để tạo ra những thỏa thuận tuyệt vời cho đất nước chúng ta, cả về kinh tế và an ninh quốc gia.

Mọi thứ đều diễn ra suôn sẻ. Những quốc gia đã bóc lột chúng ta hàng chục năm nay đang trả cho chúng ta hàng trăm tỷ đô la. Họ đã bóc lột chúng ta rất nặng nề. Tất cả các bạn đều biết điều đó. Ai cũng biết. Ngay cả đảng viên Dân chủ cũng biết. Họ chỉ không muốn nói ra thôi. Thế mà giờ đây những quốc gia đó lại vui vẻ, và chúng ta cũng vậy. Chúng ta đã đạt được thỏa thuận. Tất cả các thỏa thuận đã hoàn tất. Và họ cũng vui vẻ. Họ không kiếm được nhiều tiền như trước nữa, nhưng chúng ta thì đang kiếm được rất nhiều tiền.

Không hề có lạm phát, tăng trưởng vượt bậc. Và câu chuyện lớn nhất là việc Donald Trump đã dự đoán chính xác tình hình kinh tế, trong khi 22 người đoạt giải Nobel Kinh tế lại không. Họ đã hoàn toàn sai. Sai lầm nghiêm trọng. Và rồi chỉ bốn ngày trước, một phán quyết không may từ Tòa án Tối cao Hoa Kỳ vừa được đưa ra.

Phán quyết này thật đáng tiếc. Nhưng tin tốt là hầu hết các quốc gia và tập đoàn đều muốn giữ nguyên thỏa thuận mà họ đã đạt được, phải không, Scott? Họ biết rằng quyền lực pháp lý mà tôi, với tư cách là tổng thống, có để đạt được một thỏa thuận mới có thể gây bất lợi hơn nhiều cho họ. Và do đó, họ sẽ tiếp tục đi theo con đường thành công mà chúng ta đã đàm phán trước khi Tòa án Tối cao can thiệp một cách đáng tiếc.

Vì vậy, bất chấp phán quyết đáng thất vọng, những đạo luật mạnh mẽ, cứu đất nước này — chúng đang cứu đất nước chúng ta, loại tiền mà chúng ta đang thu được — bảo vệ hòa bình — nhiều cuộc chiến mà tôi đã dàn xếp là nhờ mối đe dọa của thuế quan. Tôi sẽ không thể dàn xếp chúng nếu không có chúng — sẽ vẫn được giữ nguyên theo các đạo luật thay thế đã được phê duyệt và thử nghiệm đầy đủ, và chúng đã được thử nghiệm trong một thời gian dài. Chúng phức tạp hơn một chút, nhưng thực tế có lẽ chúng tốt hơn. Dẫn đến một giải pháp thậm chí còn mạnh mẽ hơn trước đây.

Việc Quốc hội can thiệp sẽ không cần thiết. Hệ thống này đã được kiểm chứng và chứng minh hiệu quả qua thời gian. Và theo thời gian, tôi tin rằng thuế quan, do các nước ngoài chi trả, sẽ, giống như trong quá khứ, thay thế đáng kể hệ thống thuế thu nhập hiện đại, giảm bớt gánh nặng tài chính lớn cho những người mà tôi yêu quý.

Đúng không? Trong tương lai, các nhà máy, việc làm, đầu tư và hàng nghìn tỷ đô la sẽ tiếp tục đổ vào Hoa Kỳ. Bởi vì cuối cùng chúng ta đã có một tổng thống đặt nước Mỹ lên hàng đầu. Tôi đặt nước Mỹ lên hàng đầu. Tôi yêu nước Mỹ.

Trong nhiều thập kỷ, trước khi tôi xuất hiện, chúng ta lại có tình trạng hoàn toàn ngược lại. Từ thương mại đến chăm sóc sức khỏe, từ năng lượng đến nhập cư, mọi thứ đều bị đánh cắp và thao túng nhằm bòn rút của cải từ những người lao động sản xuất.

và những người lao động cần cù, những người làm cho đất nước chúng ta vĩ đại, những người giúp đất nước chúng ta vận hành.

Dưới thời Biden và những cộng sự tham nhũng của ông ta trong Quốc hội và ngoài chính phủ, tình hình đã lên đến đỉnh điểm với "Chiêu trò Xanh Mới", mở cửa biên giới cho tất cả mọi người. Hàng triệu người đã tràn vào từ các nhà tù, từ các bệnh viện tâm thần. Có cả những kẻ giết người, 11.888 vụ giết người. Chúng đã vào đất nước chúng ta. Các vị đã cho phép điều đó xảy ra.

Và lạm phát kỷ lục đã khiến một gia đình điển hình mất đi 34.000 đô la chỉ trong một thời gian ngắn.

Giờ đây, chính những người trong nghị trường này, những người đã bỏ phiếu cho những thảm họa đó, lại đột nhiên sử dụng từ "khả năng chi trả". Một từ, họ vừa mới sử dụng nó.

Ai đó đã trao nó cho họ, biết rõ rằng chính họ là nguyên nhân gây ra và tạo ra tình trạng giá cả tăng cao mà tất cả người dân của chúng ta phải gánh chịu. Chính các người đã gây ra vấn đề đó. Chính các người đã gây ra vấn đề đó.

Họ biết những tuyên bố của họ là dối trá. Họ biết điều đó. Họ biết những tuyên bố của họ là một lời nói dối bẩn thỉu, thối nát. Chính sách của họ đã tạo ra giá cả cao. Chính sách của chúng ta đang nhanh chóng chấm dứt tình trạng đó. Chúng ta đang làm rất tốt. Giá cả đang giảm mạnh.

Giá trứng đã giảm 60%. Thưa bà Bộ trưởng, cảm ơn bà. Giá gà, bơ, trái cây, khách sạn, ô tô, tiền thuê nhà hiện nay thấp hơn rất nhiều so với thời điểm tôi nhậm chức.

Ngay cả thịt bò, vốn có giá rất cao, cũng đang bắt đầu giảm đáng kể. Cứ kiên nhẫn một chút. Chúng ta đang kiểm soát được tình hình. Và chẳng bao lâu nữa, bạn sẽ thấy những con số mà ít người nghĩ là có thể đạt được chỉ cách đây không lâu. Chẳng ai tin nổi khi nhìn thấy điều đó.

Những con số đó, đặc biệt là về năng lượng. Khi họ thấy giá năng lượng giảm xuống mức thấp như vậy, họ không thể tin nổi. Nó giống như một đợt giảm thuế lớn khác vậy.

Tôi cũng đang phải đối mặt với một trong những trò lừa đảo lớn nhất thời đại chúng ta: chi phí chăm sóc sức khỏe khổng lồ, do chính các bạn gây ra. Kể từ khi Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Không Thể Chi Trả (đôi khi được gọi là Obamacare) được thông qua, các công ty bảo hiểm lớn đã trở nên giàu có. Đạo luật này vốn dành cho các công ty bảo hiểm, chứ không phải cho người dân. Chính phủ của chúng ta đã chi cho họ hàng trăm tỷ đô la mỗi năm trong khi giá cổ phiếu của họ tăng vọt 1.000, 1.200, 1.400 và thậm chí 1.700 phần trăm, một điều chưa từng có trước đây.

Đó là lý do tại sao tôi đưa ra “Kế hoạch Chăm sóc Sức khỏe Tuyệt vời ” . Tôi muốn chấm dứt mọi khoản thanh toán cho các công ty bảo hiểm lớn và thay vào đó, chuyển tiền trực tiếp cho người dân để họ có thể tự mua bảo hiểm y tế , điều này sẽ giúp họ có được dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt hơn với chi phí thấp hơn nhiều .

Thêm vào đó, kế hoạch của tôi yêu cầu sự minh bạch tối đa về giá cả. Đó là một vấn đề lớn. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng lại vô cùng quan trọng. Và tôi đã thực hiện điều đó trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, nhưng đảng Dân chủ ngay lập tức chấm dứt nó dù biết rõ rằng họ đang làm điều rất tồi tệ cho người dân. Chi phí sẽ tăng vọt, và điều đó đã xảy ra, và giờ tôi đang giúp giảm mạnh chi phí chăm sóc sức khỏe và mọi thứ khác.

Tôi cũng đang chấm dứt tình trạng giá thuốc kê đơn tăng cao một cách chóng mặt, điều chưa từng có trước đây.

Các vị tổng thống khác đã cố gắng làm điều đó, nhưng họ không bao giờ thành công. Họ đã cố gắng. Thực ra, hầu hết họ không hề cố gắng. Nhưng họ đã cố gắng. Họ nói rằng họ đã cố gắng. Họ không thể làm được. Họ thậm chí còn không đến gần được mục tiêu. Họ chỉ toàn nói suông mà không hành động.

Nhưng tôi đã làm được. Theo các thỏa thuận tối huệ quốc vừa được ban hành, người Mỹ, những người trong nhiều thập kỷ qua phải trả giá cao nhất cho thuốc kê đơn so với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới, giờ đây sẽ trả giá thấp nhất trên thế giới cho thuốc, ở bất cứ đâu. Giá thấp nhất.

Vậy là, trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai — đáng lẽ ra phải là nhiệm kỳ thứ ba, nhưng những chuyện kỳ ​​lạ đã xảy ra. Tôi đã đưa giá thuốc kê đơn, một phần rất lớn của chăm sóc sức khỏe, từ mức giá cao nhất trên toàn thế giới xuống mức thấp nhất. Đó là một thành tựu lớn. Kết quả là sự chênh lệch giá lên đến 300, 400, 500, 600 phần trăm và hơn thế nữa — tất cả đều có sẵn ngay bây giờ trên một trang web mới có tên là trumprx.gov. Và tôi cũng không phải là người đặt tên cho trang web đó đâu nhé.

Và tối nay, chúng ta có vị khách hàng đầu tiên nhận được mức giảm giá lớn như vậy. Và mức giảm giá thực sự rất lớn. Đó là Catherine Rayner. Trong suốt 5 năm, cô và chồng đã phải vật lộn với chứng vô sinh và họ đã tìm đến phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Một loại thuốc đã khiến Catherine phải trả 4.000 đô la để mua.

Nhưng vài tuần trước, cô ấy đã truy cập trang web TrumpRx và mua được loại thuốc đó với giá dưới 500 đô la, vốn có giá 4.000 đô la — thực tế là giảm hơn 3.500 đô la rất nhiều. Catherine, tất cả chúng tôi đều cầu nguyện cho bạn, và bạn sẽ là một người mẹ tuyệt vời.

Vì vậy, giờ đây tôi kêu gọi Quốc hội đưa chương trình ưu đãi nhất dành cho quốc gia của tôi vào luật.

Giờ thì có một điều, tôi không chắc nó có quan trọng không, bởi vì sẽ rất khó để người kế nhiệm tôi nói rằng, “Hãy tăng giá thuốc lên 700 hoặc 800 phần trăm.” Nhưng John và Mike, nếu các anh không phiền, cứ ban hành luật này đi. Có thể họ sẽ làm vậy. Cứ ban hành luật này đi. Cảm ơn các anh.

Nhiều người Mỹ cũng lo ngại rằng nhu cầu năng lượng từ các trung tâm dữ liệu AI có thể làm tăng hóa đơn tiền điện của họ một cách không công bằng. Tối nay, tôi rất vui mừng thông báo rằng tôi đã đàm phán thành công cam kết bảo vệ người tiêu dùng điện mới. Các bạn biết điều đó rồi đấy. Chúng tôi đang nói với các công ty công nghệ lớn rằng họ có nghĩa vụ phải tự đáp ứng nhu cầu năng lượng của mình.

Họ có thể xây dựng nhà máy điện riêng như một phần của nhà máy mình, nhờ đó giá cả sẽ không tăng đối với bất kỳ ai, và trong nhiều trường hợp, giá điện sẽ giảm xuống đáng kể cho cộng đồng. Đây là một chiến lược độc đáo chưa từng được áp dụng ở quốc gia này trước đây.

Hệ thống lưới điện của chúng ta đã cũ. Nó không bao giờ có thể đáp ứng được nhu cầu điện năng lớn như hiện nay. Vì vậy, tôi nói với họ rằng họ có thể xây dựng nhà máy riêng. Họ sẽ tự sản xuất điện. Điều này sẽ đảm bảo nguồn cung điện cho công ty, đồng thời giảm giá điện cho người dân, và có thể mang lại lợi ích đáng kể cho tất cả các thành phố và thị trấn. Các bạn sẽ thấy những điều tốt đẹp xảy ra trong những năm tới.

Một trụ cột khác của giấc mơ Mỹ đang bị tấn công là quyền sở hữu nhà ở.

Tối nay, chúng ta có sự góp mặt của Raysall Wiggins, một bà mẹ hai con đến từ Houston. Cô đã đặt giá thầu mua 20 ngôi nhà nhưng đều thua cuộc trước các công ty đầu tư khổng lồ đã bỏ qua khâu kiểm tra. Họ đã trả toàn bộ tiền mặt và biến những ngôi nhà đó thành nhà cho thuê, cướp đi giấc mơ Mỹ của cô. Cô ấy đã vô cùng suy sụp. Những câu chuyện như thế này là lý do tại sao tháng trước tôi đã ký sắc lệnh hành pháp cấm các công ty đầu tư lớn ở Phố Wall mua hàng nghìn ngôi nhà riêng lẻ.

Và giờ tôi đang yêu cầu Quốc hội biến lệnh cấm đó thành vĩnh viễn, bởi vì nhà ở cho người dân — thực sự, đó là điều chúng ta muốn. Chúng ta muốn nhà ở cho người dân, chứ không phải cho các tập đoàn. Các tập đoàn đang làm ăn rất tốt. Raysall, cảm ơn ông rất nhiều. Chúc ông may mắn với việc mua nhà. Ông sẽ sớm có nhà thôi.

Chúng tôi cũng đang tạo điều kiện dễ dàng hơn cho người Mỹ tiết kiệm cho việc nghỉ hưu, và dưới chính quyền này, chúng tôi sẽ luôn bảo vệ An sinh xã hội và Medicare. Họ không bảo vệ những quyền lợi đó cho người cao tuổi của chúng ta. Chúng tôi sẽ luôn bảo vệ An sinh xã hội, Medicare — Medicare.

Kể từ khi tôi nhậm chức, số dư tài khoản 401(k) trung bình đã tăng ít nhất 30.000 đô la. Đó là một khoản tiền lớn. Hàng triệu người, nhờ thị trường chứng khoán hoạt động rất tốt và lập nhiều kỷ lục, đã có số dư tài khoản 401(k) tăng vọt. Tuy nhiên, một nửa số người lao động Mỹ vẫn không có quyền tiếp cận kế hoạch hưu trí với khoản đóng góp tương ứng từ người sử dụng lao động.

Để khắc phục sự bất bình đẳng nghiêm trọng này, tôi xin thông báo rằng năm tới, chính quyền của tôi sẽ cung cấp cho những người lao động Mỹ thường bị lãng quên này — những con người tuyệt vời, những người đã xây dựng đất nước chúng ta — quyền tiếp cận cùng loại kế hoạch hưu trí được cung cấp cho mọi công chức liên bang. Chúng tôi sẽ đóng góp thêm một khoản tương ứng với khoản đóng góp của bạn, tối đa 1.000 đô la mỗi năm, đồng thời đảm bảo rằng tất cả người Mỹ đều có thể hưởng lợi từ thị trường chứng khoán đang tăng trưởng.

Chúng ta cũng cần đảm bảo rằng các thành viên Quốc hội không thể trục lợi bất chính từ việc sử dụng thông tin nội bộ.

Họ đã đứng lên bảo vệ điều đó. Tôi không thể tin được. Tôi không thể tin được. Nếu Nancy Pelosi còn sống, bà ấy có đứng lên bảo vệ không? Tôi nghi ngờ điều đó. Hãy thông qua Đạo luật Ngăn chặn Giao dịch Nội bộ ngay lập tức. Tôi không chắc liệu có ai ở phía này còn làm điều đó nữa hay không.

Tôi sẽ vỗ tay tán thưởng điều đó. Tôi rất ấn tượng. Cảm ơn bạn. Tôi rất ấn tượng.

Nhưng khi nói đến nạn tham nhũng đang cướp bóc – thực sự là cướp bóc nước Mỹ – thì không có ví dụ nào gây sốc hơn Minnesota, nơi các thành viên cộng đồng người Somalia đã biển thủ ước tính 19 tỷ đô la từ tiền thuế của người dân Mỹ. Ồ, chúng tôi có đầy đủ thông tin.

Trên thực tế, con số còn cao hơn nhiều, và California, Massachusetts, Maine cùng nhiều tiểu bang khác thậm chí còn tồi tệ hơn. Đây là loại tham nhũng xé nát nền tảng của một quốc gia, và chúng tôi đang nỗ lực hết sức để chống lại nó. Vì vậy, tối nay, mặc dù đã bắt đầu từ bốn tháng trước, tôi chính thức tuyên bố cuộc chiến chống gian lận sẽ do Phó Tổng thống tuyệt vời của chúng ta, JD Vance, lãnh đạo.

Anh ấy sẽ làm được. Và nếu chúng ta tìm ra đủ bằng chứng gian lận — chúng ta sẽ có ngân sách cân bằng ngay lập tức. Mọi việc sẽ diễn ra rất nhanh chóng.

Đó là số tiền mà bạn đang nói đến. Chúng ta sẽ cân bằng ngân sách. Những tên cướp biển Somalia đã cướp phá Minnesota nhắc nhở chúng ta rằng có những khu vực rộng lớn trên thế giới nơi hối lộ, tham nhũng và vô pháp luật là chuyện thường tình, chứ không phải ngoại lệ.

Việc du nhập những nền văn hóa này thông qua chính sách nhập cư không hạn chế và biên giới mở đã mang những vấn đề đó đến thẳng Hoa Kỳ. Và chính người dân Mỹ phải trả giá bằng chi phí y tế cao hơn, phí bảo hiểm xe hơi, tiền thuê nhà, thuế và, có lẽ quan trọng nhất, tội phạm.

Chúng tôi sẽ giải quyết vấn đề này. Chúng tôi sẽ xử lý vấn đề này. Chúng tôi không đùa giỡn. Dalilah — Dalilah Coleman chỉ mới 5 tuổi vào tháng 6 năm 2024 khi một chiếc xe tải 18 bánh cán qua đường.

Một người lái xe đã đâm vào chiếc xe đang dừng của cô bé, chạy với tốc độ 60 dặm một giờ hoặc hơn. Người lái xe là một người nhập cư bất hợp pháp được Joe Biden cho phép nhập cảnh và được cấp bằng lái xe thương mại nhờ chính sách mở cửa biên giới, các chính trị gia và bang California. Các bác sĩ nói rằng Dalilah sẽ không bao giờ có thể đi lại, nói chuyện hay có một cuộc sống tốt đẹp.

Cô bé thậm chí sẽ không thể ăn uống gì được nữa. Nhưng bất chấp mọi khó khăn, giờ đây cô bé đã học lớp một, đang học đi và có mặt ở đây tối nay cùng với bố của mình, Marcus, một người đàn ông tuyệt vời. Dalilah, cháu là một nguồn cảm hứng tuyệt vời. Xin hãy đứng dậy. Cảm ơn cháu, Dalilah. Nhiều, nếu không muốn nói là hầu hết, người nhập cư bất hợp pháp không nói được tiếng Anh và thậm chí không thể đọc được những biển báo giao thông cơ bản nhất về hướng đi, tốc độ, nguy hiểm hoặc vị trí.

Đó là lý do tại sao tối nay tôi kêu gọi Quốc hội thông qua dự luật mà chúng ta sẽ gọi là luật Dalilah, cấm bất kỳ tiểu bang nào cấp giấy phép kinh doanh cho người nhập cư bất hợp pháp.

Và hôm qua, như các bạn có lẽ đã thấy tại Nhà Trắng, tôi đã chủ trì một buổi lễ tưởng niệm những người Mỹ đã mất đi những người thân yêu quý giá của họ vì tai họa nhập cư bất hợp pháp. Người ta đã tràn vào đất nước chúng ta, làm sao chúng ta có thể để điều này xảy ra với chính sách biên giới mở của mình? Đây là những người mẹ và gia đình bất hạnh mà trong nhiều thập kỷ, chính phủ của chúng ta đã phản bội và giới truyền thông hoàn toàn phớt lờ — hoàn toàn phớt lờ, thật khủng khiếp. Khó tin thật đấy.

Vào năm 2023, Lizbeth Medina, một nữ sinh trung học 16 tuổi, là đội trưởng đội cổ vũ, dự định biểu diễn trong cuộc diễu hành Giáng sinh của thị trấn. Nhưng cô ấy đã không bao giờ đến. Mẹ cô, Jacqueline, về nhà tìm con và phát hiện cô nằm chết trong bồn tắm, máu chảy rất nhiều sau khi bị đâm 25 nhát.

Kẻ giết Lizbeth là một người nhập cư bất hợp pháp từng bị bắt giữ trước đó, hắn đã đột nhập và tàn bạo – đã cướp đi sinh mạng của người tươi sáng nhất trong gia đình cô. Một cách dã man và độc ác. Người mẹ đau khổ của cô đang có mặt tại đây để nhắc nhở mọi người trong phòng xử án này chính xác lý do tại sao chúng ta đang trục xuất những tội phạm nhập cư bất hợp pháp khỏi đất nước với số lượng kỷ lục và chúng ta đang nhanh chóng tống khứ chúng đi. Chúng ta không muốn chúng nữa.

Cảm ơn rất nhiều, Jacqueline. Cảm ơn cô. Chúng ta không bao giờ được quên rằng nhiều người trong căn phòng này không chỉ để cho cuộc xâm nhập biên giới xảy ra trước khi tôi can thiệp mà, trên thực tế, họ sẽ làm lại điều đó nếu có cơ hội.

Nếu họ đắc cử, họ sẽ mở cửa biên giới cho một số tên tội phạm nguy hiểm nhất trên thế giới. Hiện tại, điều duy nhất ngăn cách người dân Mỹ với một biên giới hoàn toàn mở là Tổng thống Donald J. Trump và những người yêu nước Cộng hòa vĩ đại của chúng ta trong Quốc hội.

Cảm ơn. Cảm ơn.

Ngay lúc này, các nghị sĩ Dân chủ tại nghị viện này đã cắt toàn bộ ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa. Tất cả đều bị cắt – hoàn toàn bị cắt. Họ đã gây ra một cuộc đóng cửa chính phủ khác do đảng Dân chủ tiến hành, lần đầu tiên đã khiến chúng ta mất hai điểm phần trăm GDP – hai điểm phần trăm GDP mà chúng ta đã mất, điều này có lẽ đã khiến họ khá hài lòng.

Giờ đây, họ đã đóng cửa cơ quan chịu trách nhiệm bảo vệ người dân Mỹ khỏi khủng bố và sát nhân.

Tối nay, tôi yêu cầu khôi phục đầy đủ và ngay lập tức tất cả nguồn kinh phí cho an ninh biên giới, an ninh nội địa của Hoa Kỳ và cả việc hỗ trợ người dân dọn dẹp tuyết.

Chúng tôi không có tiền vì đảng Dân chủ và sẽ thật tuyệt nếu – chúng tôi rất muốn giúp các bạn dọn dẹp, nhưng các bạn không cho tiền. Không ai được trả công cả. Thật đáng tiếc. Vì vậy, các bạn phải suy nghĩ về điều đó. Nhân tiện, nếu các bạn chưa biết, ngoài kia đang có một trận bão tuyết khá lớn.

Một trong những điều tuyệt vời của bài phát biểu Thông điệp Liên bang là nó cho người dân Mỹ cơ hội thấy rõ những gì mà các đại diện của họ thực sự tin tưởng. Vì vậy, tối nay, tôi mời tất cả các nhà lập pháp cùng với chính quyền của tôi tái khẳng định một nguyên tắc cơ bản. Nếu quý vị đồng ý với tuyên bố này, hãy đứng lên và thể hiện sự ủng hộ của mình. Nhiệm vụ đầu tiên của chính phủ Mỹ là bảo vệ công dân Mỹ. Chứ không phải người nhập cư bất hợp pháp.

Thật đáng tiếc phải không? Bạn nên xấu hổ về bản thân mình vì đã không đứng lên. Bạn nên xấu hổ về bản thân mình.

Đó là lý do tại sao tôi cũng yêu cầu các vị chấm dứt tình trạng các thành phố trú ẩn nguy hiểm bảo vệ tội phạm và ban hành các hình phạt nghiêm khắc đối với các quan chức nhà nước cản trở việc trục xuất những người nước ngoài phạm tội, trong nhiều trường hợp là các trùm ma túy, sát nhân trên khắp đất nước chúng ta. Họ đang ngăn cản việc trục xuất những người này ra khỏi đất nước và các vị nên cảm thấy xấu hổ về hành động của mình.

Và có lẽ quan trọng nhất, tôi đang yêu cầu các bạn thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ. Để ngăn chặn người nhập cư bất hợp pháp và những người không được phép tham gia bầu cử bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử thiêng liêng của nước Mỹ. Gian lận đang tràn lan trong các cuộc bầu cử của chúng ta. Nó đang tràn lan. Rất đơn giản. Tất cả cử tri phải xuất trình giấy tờ tùy thân khi bỏ phiếu.

Tất cả cử tri phải xuất trình bằng chứng quốc tịch để bỏ phiếu. Và không còn phiếu bầu qua thư gian lận nào nữa, trừ trường hợp ốm đau, khuyết tật, nghĩa vụ quân sự hoặc đi du lịch. Tuyệt đối không. Và điều này lẽ ra phải dễ dàng, và nhân tiện thì...

Tỷ lệ ủng hộ đạt 89%, bao gồm cả đảng viên Dân chủ.

Thậm chí cả thị trưởng cộng sản mới của thành phố New York — tôi nghĩ ông ấy là một người tốt, thật ra. Tôi hay nói chuyện với ông ấy. Chính sách tồi nhưng người tốt — chỉ nói rằng họ muốn mọi người xúc tuyết. Họ bị ảnh hưởng nặng nề. Muốn họ xúc tuyết. Nhưng nếu bạn xin việc đó, bạn cần phải xuất trình hai giấy tờ tùy thân gốc và thẻ An sinh xã hội. Vậy mà họ lại không yêu cầu giấy tờ tùy thân cho đặc quyền lớn nhất trong tất cả: Quyền bầu cử ở Mỹ.

Không, không được. Không được. Cả đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ đều nhất trí tuyệt đối về chính sách mà chúng ta vừa nêu, và Quốc hội nên đoàn kết và ban hành đạo luật hợp lý, cứu đất nước này ngay lập tức, trước khi bất cứ điều gì khác xảy ra.

Và lý do họ không muốn làm điều đó — tại sao lại có người không muốn xác minh danh tính cử tri? Chỉ có một lý do: vì họ muốn gian lận. Chỉ có một lý do duy nhất. Họ bịa ra đủ mọi lý do. Họ nói đó là phân biệt chủng tộc, họ nghĩ ra đủ thứ — bạn gần như phải thốt lên, “Họ có trí tưởng tượng thật phong phú”. Họ muốn gian lận. Và họ đã gian lận rồi.

Chính sách của họ tệ đến mức cách duy nhất để họ đắc cử là gian lận, và chúng ta sẽ ngăn chặn điều đó. Chúng ta phải ngăn chặn điều đó, John. Chúng ta phải ngăn chặn điều đó.

Và đây là một cơ hội nữa để thể hiện sự sáng suốt trong chính phủ. Trong khán phòng tối nay có Sage Blair và mẹ của em, Michelle. Năm 2021, khi Sage 14 tuổi, các quan chức trường học ở Virginia đã tìm cách chuyển đổi giới tính cho em, đối xử với em như một cậu bé và giấu kín điều đó với cha mẹ em. Khó tin phải không? Không lâu sau, Sage hoang mang bỏ nhà đi.

Sau khi được tìm thấy trong một hoàn cảnh kinh hoàng ở Maryland, một thẩm phán cánh tả đã từ chối trả Sage về với cha mẹ cô vì họ không ngay lập tức nói rằng con gái họ là con trai họ. Sage bị đưa vào một trại trẻ mồ côi toàn nam và phải chịu đựng rất nhiều trong một thời gian dài. Nhưng ngày nay, tất cả những điều đó đã ở phía sau họ vì Sage là một cô gái trẻ tuyệt vời và đáng tự hào với học bổng toàn phần tại Đại học Liberty. Sage và Michelle, xin hãy đứng lên.

Và cảm ơn vì lòng dũng cảm tuyệt vời của các bạn, và ai có thể tin được là chúng ta lại đang nói về những chuyện như thế này? Mười lăm năm trước, nếu ai đó đứng đây và nói điều đó, họ sẽ nói: “Anh ta bị làm sao vậy?” Nhưng bây giờ chúng ta phải nói ra, bởi vì chuyện này đang xảy ra khắp nơi, ở nhiều tiểu bang, mà thậm chí không hề thông báo cho cha mẹ.

Nhưng chắc chắn tất cả chúng ta đều đồng ý rằng không một quốc gia nào được phép tước đoạt con cái khỏi vòng tay cha mẹ và chuyển đổi giới tính của chúng trái với ý muốn của cha mẹ. Ai mà ngờ chúng ta lại đang bàn về chuyện đó chứ? Chúng ta phải cấm điều đó, và phải cấm ngay lập tức.

Nhìn kìa, chẳng ai đứng lên cả. Tôi nói cho mà biết, những người này điên rồi. Họ thật sự điên rồ.

Tuyệt vời. Kinh khủng. Ôi trời ơi. Chúng ta thật may mắn khi có một đất nước. Với những người như thế này — đảng Dân chủ đang phá hoại đất nước chúng ta, nhưng chúng ta đã ngăn chặn được điều đó kịp thời, phải không nào?

Không ai quan tâm đến việc bảo vệ thế hệ trẻ của nước Mỹ hơn đệ nhất phu nhân tuyệt vời của chúng ta. Giờ đây bà ấy còn là một ngôi sao điện ảnh; bà ấy thực sự là một ngôi sao điện ảnh. Bạn có tin được không? Ai mà ngờ được chứ? Trong năm qua, bà ấy đã có tác động đáng kinh ngạc trong việc ủng hộ luật về trí tuệ nhân tạo, thúc đẩy...

Sắc lệnh hành pháp mang tính bước ngoặt về chăm sóc trẻ em nuôi dưỡng và giúp đảm bảo 30 triệu đô la để khởi động Sáng kiến ​​Melania Trump hỗ trợ thanh thiếu niên được nuôi dưỡng tự lập.

Đó là một điều vô cùng to lớn — thực sự là một điều vô cùng to lớn đã xảy ra và nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ cả hai đảng. Bà ấy nhận được sự ủng hộ từ cả hai đảng tốt hơn tôi rất nhiều. Tôi thì chẳng nhận được gì cả. Bà ấy nhận được rất nhiều. Một ngày nào đó, anh sẽ phải nói cho tôi biết anh đã làm điều đó như thế nào.

Và học sinh cùng các nhà giáo dục ở mọi tiểu bang đã cùng tham gia nỗ lực của Đệ nhất phu nhân trong thử thách Trí tuệ Nhân tạo của Tổng thống, giúp thế hệ tương lai của nước Mỹ có vị thế để thành công và đạt được thành công vang dội trong tương lai. Tối nay, chúng ta chào đón hai bạn trẻ có cuộc sống phản ánh tầm ảnh hưởng của Đệ nhất phu nhân, Sierra Burns và Everest Nevraumont. Cảm ơn cả hai bạn, và Melania, cảm ơn bà, tôi biết bà đã nỗ lực rất nhiều.

Cảm ơn rất nhiều.

Tôi rất tự hào khi nói rằng trong suốt thời gian tôi tại chức, cả bốn năm đầu tiên và đặc biệt là năm vừa qua , đã có một sự đổi mới mạnh mẽ trong tôn giáo, đức tin, Kitô giáo và niềm tin vào Chúa. Một sự đổi mới mạnh mẽ .

Điều này đặc biệt đúng với giới trẻ và một phần lớn nguyên nhân là nhờ người bạn thân của tôi, Charlie Kirk. Một người tuyệt vời, một người đàn ông tuyệt vời.

Năm ngoái, Charlie đã bị một sát thủ sát hại dã man và trở thành người tử đạo — thực sự là người tử đạo — vì niềm tin của mình. Người vợ tuyệt vời của anh ấy, Erika, đang có mặt cùng chúng ta tối nay. Erika, mời đứng lên.

Cảm ơn Erika. Tôi đã trải qua rất nhiều chuyện. Để tưởng nhớ Charlie, tất cả chúng ta phải cùng nhau khẳng định lại rằng nước Mỹ là một quốc gia thống nhất dưới sự che chở của Chúa, và chúng ta phải hoàn toàn bác bỏ bạo lực chính trị dưới bất kỳ hình thức nào.

Chúng ta yêu tôn giáo, và chúng ta yêu việc khôi phục nó, và nó đang trở lại ở mức độ mà không ai thực sự nghĩ tới. Thật là một điều tuyệt vời khi được chứng kiến ​​điều đó.

Trên hết, để hiện thực hóa tiềm năng của nước Mỹ, chúng ta cần đảm bảo an toàn cho cộng đồng. Chúng ta đã đạt được những bước tiến đáng kể, nhưng những tội phạm nguy hiểm tái phạm vẫn tiếp tục được các chính trị gia Dân chủ ủng hộ tội phạm thả tự do hết lần này đến lần khác. Tối nay, chúng tôi rất vinh dự được đón tiếp một người phụ nữ đã trải qua địa ngục: Anya Zarutska. Năm 2022, cô ấy và cô con gái xinh đẹp của mình — thật xinh đẹp, một người phụ nữ trẻ tuyệt vời.

— Iryna đã chạy trốn khỏi Ukraine đang chìm trong chiến tranh để sống với người thân gần Charlotte, Bắc Carolina — và nhân tiện, chuyện gì đang xảy ra ở Charlotte vậy?

Mùa hè năm ngoái, Iryna, 23 tuổi, đang trên tàu về nhà thì một tên quái vật điên loạn, kẻ đã bị bắt hơn chục lần và được thả mà không cần nộp tiền bảo lãnh, đứng dậy và dùng dao cứa vào cổ và thân thể cô. Không ai có thể quên – có nhiều người trên chuyến tàu đó – không ai có thể quên vẻ mặt kinh hoàng của Iryna khi cô nhìn lên kẻ tấn công mình trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời. Cô chết ngay lập tức. Cô đã thoát khỏi một cuộc chiến tàn khốc chỉ để bị giết bởi một tên tội phạm khét tiếng được tự do giết người ở Mỹ. Hắn ta đã vào nước Mỹ qua biên giới mở.

Bà Zarutska, tối nay tôi hứa với bà rằng chúng tôi sẽ đảm bảo công lý cho cô con gái tuyệt vời của bà, Iryna.

Sao các vị lại không đứng lên? Sao các vị lại không đứng lên? Tôi yêu cầu Quốc hội này thông qua luật nghiêm khắc để đảm bảo những kẻ phạm tội bạo lực và nguy hiểm tái phạm phải bị tống vào tù, và quan trọng hơn, là phải ở yên trong tù.

Bắt đầu từ mùa hè năm ngoái, tôi đã điều động Lực lượng Vệ binh Quốc gia và lực lượng thực thi pháp luật liên bang để lập lại trật tự và an ninh tại các thành phố nguy hiểm nhất của chúng ta, bao gồm Memphis, Tennessee — rất thành công — New Orleans, Louisiana — rất thành công — và cả thủ đô Washington, DC, nơi hầu như không còn tội phạm nữa. Điều đó đã xảy ra như thế nào?

Thực tế, tỷ lệ tội phạm ở Washington hiện đang ở mức thấp nhất từng được ghi nhận và số vụ giết người ở DC trong tháng Giêng này đã giảm gần 100% so với cùng kỳ năm ngoái.

Họ không thích nghe điều đó. Một trong số những người bệnh. Một trong những quân nhân dũng cảm đã giúp tạo nên sự thay đổi ngoạn mục là Sarah Beckstrom, 20 tuổi, chuyên viên thuộc Lực lượng Vệ binh Quốc gia Quân đội Tây Virginia.

Sau bốn tháng triển khai, cô ấy tự nguyện gia hạn phục vụ và sắp được thăng cấp. Cô ấy đã làm rất tốt. Mọi người rất tự hào về cô ấy. Nhưng ngay ngày hôm sau, khi đang tuần tra gần Nhà Trắng, cô ấy bị phục kích và bị bắn vào đầu bởi một tên khủng bố đến từ Afghanistan. Hắn ta không nên có mặt ở đất nước chúng ta. Và tất cả chỉ vì cô ấy mặc quân phục của quốc gia mà cô ấy bị bắn. Hắn ta đến đây vì không thích người khác mặc quân phục của chúng ta. Hắn ta bị bệnh tâm thần và điên loạn. Hắn ta không nên có mặt ở đất nước chúng ta. Sarah Beckstrom đã hy sinh để bảo vệ thủ đô của chúng ta và chúng ta...

Tôi rất vinh dự được đón tiếp bố mẹ tuyệt vời của cô ấy, Gary và Evalea. Con gái của ông bà là một người yêu nước Mỹ chân chính và chúng tôi sẽ rất nhớ cô ấy. Cô ấy là một người tuyệt vời. Tôi đã xem các bản tin về cô ấy. Họ chưa từng thấy điều gì như vậy trước đây.

Tôi rất tiếc. Cảm ơn bạn rất nhiều. Một cô gái trẻ tuyệt vời. Tôi đã xem các bản tin. Họ đều nói kiểu như, "Cô ấy hoàn hảo, hoàn hảo."

Ngày hôm đó, người cùng phục vụ với Sarah là Trung sĩ Andrew Wolfe. Tên khủng bố đã bắn Andrew vào đầu, và không ai nghĩ anh ấy có thể sống sót. Cả Sarah và Andrew đều bị bắn trọng thương vào đầu. Không ai kỳ vọng họ sẽ sống sót. Họ thậm chí không được trao cơ hội nào, ngoại trừ người mẹ tuyệt vời của anh ấy tên là Melody, người mà tôi đã nói chuyện cùng đêm đó và bà ấy rất lạc quan.

Các bác sĩ nghĩ rằng Andrew đã không còn hy vọng. Nhưng mẹ cậu ấy nói, “Không, không, thưa ngài Tổng thống! Andrew sẽ ổn thôi, cậu ấy sẽ vượt qua được.” Tôi chưa từng thấy điều gì tương tự. Ý tôi là, cậu ấy gần như không có cơ hội sống sót.

Cô ấy nói, “Tôi không hề nghi ngờ gì cả, thưa ông! Cậu ấy sẽ ổn thôi.” Đây là cuộc trò chuyện tôi đã có với cô ấy đêm đó, khi con trai cô ấy nằm bất lực trên giường, máu chảy khắp người.

“Mọi người đều đang cầu nguyện,” cô ấy nói. “Thưa bác sĩ, cháu sẽ ổn thôi.” Các bác sĩ không hiểu cô ấy đang nói gì. Và sau khi nhìn vào hậu quả của những tổn thương, tôi cũng không hiểu. Cô ấy nói mạnh mẽ và chắc chắn đến nỗi ngay cả người cha tuyệt vời của Andrew cũng cảm thấy cô ấy không thực sự hiểu được mức độ nghiêm trọng của tình hình. Nhưng cuối cùng cô ấy đã đúng. Phải không, Melody? Cô ấy đã đúng!

Thật đáng kinh ngạc. Tôi đã tự hỏi, "Người phụ nữ này đến từ đâu vậy?" Cô ấy là người lạc quan nhất mà tôi từng gặp. Nhờ ơn Chúa, Andrew đã chiến đấu vượt qua ranh giới giữa sự sống và cái chết, và chúng ta đang nói đến ranh giới giữa sự sống và cái chết. Anh ấy đang trên đường hồi phục một cách kỳ diệu. Anh ấy cần một chút thời gian để hồi phục, nhưng anh ấy đang tiến triển rất tốt!

Rất vui được gặp anh ấy. Anh ấy đẹp trai thật. Rất vui được gặp lại anh. Cảm ơn Andrew. Cảm ơn anh rất nhiều.

Vậy Andrew, nhân tiện anh đang phát biểu, giờ tôi sẽ mời một vị tướng đáng kính, James Seward, trao tặng Trung sĩ Andrew Wolfe và gia đình tuyệt vời của Sarah Beckstrom huân chương do cố tổng thống vĩ đại của chúng ta, George Washington, sáng lập. Đó là Huân chương Trái tim Tím (Purple Heart).

Chúng tôi yêu quý tất cả các bạn! Yêu các bạn rất nhiều. Chúng tôi tự hào đang khôi phục sự an toàn cho người dân Mỹ trong nước, và chúng tôi cũng đang khôi phục an ninh cho người dân Mỹ ở nước ngoài.

Đất nước chúng ta chưa bao giờ mạnh mẽ hơn thế. Trong 10 tháng đầu tiên, tôi đã chấm dứt 8 cuộc chiến tranh, bao gồm cả Campuchia. Thật nực cười phải không? Những kẻ bệnh hoạn. Campuchia và Thái Lan. Pakistan và Ấn Độ. Nếu không có sự can thiệp của tôi thì đã có thể xảy ra chiến tranh hạt nhân. 35 triệu người nói rằng thủ tướng Pakistan đã có thể chết nếu không nhờ sự giúp đỡ của tôi. Kosovo và Serbia. Israel và Iran.

Ai Cập và Ethiopia. Armenia và Azerbaijan. Congo và Rwanda. Và dĩ nhiên, cuộc chiến ở Gaza, đang diễn ra ở mức độ rất thấp, cũng sắp kết thúc rồi. Tôi muốn cảm ơn Steve Witkoff và Jared Kushner vì sự giúp đỡ của hai người. Cảm ơn Steve. Cảm ơn Jared.

Và tôi cũng muốn cảm ơn người mà họ báo cáo, Ngoại trưởng Marco Rubio! Cảm ơn ông, Marco. Những người như ông! Ông biết đấy, Marco đã nhận được 100% số phiếu bầu khi ông ấy được phê chuẩn — tôi nghĩ lần tiếp theo của chúng ta chỉ nhận được khoảng 54%. Và một số đảng viên Dân chủ bây giờ đang nói, “Tôi không thể tin là chúng ta đã phê chuẩn người đó!”

Và ông ấy nói, “Thật vinh dự khi họ cảm thấy như vậy.” Phải không, Marco? Anh đã làm rất tốt. Một ngoại trưởng tuyệt vời. Tôi nghĩ ông ấy sẽ được ghi nhận là người giỏi nhất từ ​​trước đến nay.

Theo thỏa thuận ngừng bắn mà tôi đã đàm phán, tất cả con tin, cả sống lẫn chết, đều đã được trở về nhà. Bạn có tin được không? Không ai nghĩ điều đó có thể xảy ra. Không ai nghĩ điều đó có thể thành hiện thực. Cả người sống lẫn người chết. Và những bậc cha mẹ có con trai đã mất. Con trai của họ. Họ luôn nói với tôi, con trai của họ. Họ muốn con trai mình như thể nó vẫn còn sống. Đó là một khoảng thời gian đáng kinh ngạc.

Họ đã quay trở lại, và khi chúng tôi giải cứu được tất cả các con tin còn sống. Và rất nhiều người khác trước họ nữa. Nhưng tôi luôn nói rằng 20 người cuối cùng đó sẽ rất khó khăn. Nhưng chúng tôi còn rất nhiều người nữa. Hàng trăm người. Nhưng tôi đã nói rằng 20 người cuối cùng đó sẽ rất khó khăn. Chúng tôi đã giải cứu được họ, nhưng chỉ có 14 hoặc 15 người chết trong số 28 người được giải cứu, và tin hay không thì tùy, Hamas đã hợp tác với Israel, và họ đã đào bới, đào bới và đào bới mãi.

Đó là một việc khó khăn, rất khó khăn, phải đi qua từng thi thể một. Đôi khi phải bỏ qua cả trăm thi thể để tìm thấy một thi thể, một công việc vất vả. Cuối cùng họ cũng tìm được 27 thi thể, rồi Steve và Jared lại tìm được cả 28, chẳng ai nghĩ điều đó có thể xảy ra nhưng chúng tôi...

Tôi đã làm được. Tôi nhớ gia đình của người lính thuộc trung đoàn 28, họ rất đau buồn nhưng cũng rất hạnh phúc, hạnh phúc hết mức có thể. Họ đã có con trai trở về. Người mẹ nói: "Thưa ngài, chúng tôi đã có con trai trở về rồi."

Chúng tôi đã đưa tất cả họ trở về, vì vậy xin cảm ơn rất nhiều. Và chúng tôi đang nỗ lực hết sức để chấm dứt cuộc chiến tranh thứ chín, cuộc tàn sát giữa Nga và Ukraine, nơi mỗi tháng có 25.000 binh sĩ thiệt mạng. Hãy nghĩ về điều đó, 25.000 binh sĩ chết mỗi tháng. Một cuộc chiến mà sẽ không bao giờ xảy ra nếu tôi làm tổng thống, sẽ không bao giờ xảy ra.

Với tư cách là tổng thống, tôi sẽ kiến ​​tạo hòa bình bất cứ khi nào có thể, nhưng tôi sẽ không bao giờ do dự đối đầu với các mối đe dọa đối với nước Mỹ bất cứ khi nào cần thiết. Đó là lý do tại sao trong một chiến dịch đột phá hồi tháng Sáu năm ngoái, quân đội Hoa Kỳ đã xóa sổ chương trình vũ khí hạt nhân của Iran bằng một cuộc tấn công trên lãnh thổ Iran, được gọi là Chiến dịch Búa Nửa Đêm. Trong nhiều thập kỷ, chính sách của Hoa Kỳ là không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Kể từ khi nắm quyền kiểm soát quốc gia kiêu hãnh đó 47 năm trước, chế độ và các tay sai sát nhân của chúng chỉ gieo rắc khủng bố, chết chóc và thù hận. Chúng đã giết hại và làm bị thương hàng nghìn binh sĩ Mỹ và thậm chí hàng triệu người bằng thứ gọi là bom ven đường, chúng là những bậc thầy về bom ven đường. Và chúng ta đã tiêu diệt Suleimani, tôi đã làm điều đó trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, nó có tác động rất lớn. Ông ta là cha đẻ của bom ven đường.

Chỉ trong vài tháng qua, với các cuộc biểu tình, họ đã giết ít nhất, có vẻ như là 32.000 người biểu tình, 32.000 người biểu tình ngay trên đất nước của họ. Họ đã bắn và treo cổ họ. Chúng ta đã ngăn chặn họ.

Treo cổ nhiều tên trong số đó kèm theo lời đe dọa bạo lực nghiêm trọng, nhưng đây là những kẻ rất tồi tệ.

Họ đã phát triển các tên lửa có thể đe dọa châu Âu và các căn cứ của chúng ta ở nước ngoài, và họ đang nỗ lực chế tạo các tên lửa mà chẳng mấy chốc sẽ vươn tới Hoa Kỳ. Sau cuộc tập trận Midnight Hammer, họ đã được cảnh báo không được phép tái thiết chương trình vũ khí của mình, đặc biệt là vũ khí hạt nhân, nhưng họ vẫn tiếp tục. Họ đang bắt đầu lại từ đầu.

Chúng ta đã xóa sổ nó, và họ muốn bắt đầu lại từ đầu, và ngay lúc này lại đang theo đuổi những tham vọng nham hiểm của họ. Chúng ta đang đàm phán với họ; họ muốn đạt được thỏa thuận nhưng chúng ta vẫn chưa nghe thấy những lời bí mật đó: "Chúng ta sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân."

Tôi thích giải quyết vấn đề này thông qua ngoại giao hơn. Nhưng có một điều chắc chắn, tôi sẽ không bao giờ cho phép quốc gia tài trợ khủng bố số 1 thế giới, mà hiện tại họ đang nắm giữ vị trí đó, sở hữu vũ khí hạt nhân, không thể để điều đó xảy ra.

Và không quốc gia nào nên nghi ngờ quyết tâm của nước Mỹ. Chúng ta có quân đội hùng mạnh nhất trên Trái đất. Tôi đã tái thiết quân đội trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Chúng ta sẽ tiếp tục làm như vậy. Ngoài ra, chúng ta vừa thông qua ngân sách một nghìn tỷ đô la, chúng ta không còn lựa chọn nào khác, chúng ta phải mạnh mẽ vì hy vọng rằng chúng ta sẽ hiếm khi phải sử dụng sức mạnh to lớn mà chúng ta đã cùng nhau xây dựng. Điều đó thực sự được gọi là hòa bình thông qua sức mạnh, và nó đã rất, rất hiệu quả.

Nhờ các đảng viên Cộng hòa trong Quốc hội, chúng ta đang đầu tư một khoản tiền kỷ lục — không còn lựa chọn nào khác — vào lực lượng vũ trang Hoa Kỳ, đồng thời tạo ra rất nhiều việc làm, nhưng chúng ta thậm chí không làm điều đó vì lý do này.

Bởi vì như tôi đã nói, hiện nay chúng ta có nhiều việc làm hơn, nhiều người lao động hơn bao giờ hết trong lịch sử đất nước.

Và các nước NATO, những người bạn và đồng minh của chúng ta, họ là bạn bè và đồng minh của chúng ta, họ vừa đồng ý theo yêu cầu mạnh mẽ của tôi để chi 5% GDP cho quốc phòng thay vì 2% như trước đây (chúng ta gần như đã chi trả toàn bộ cho NATO). Giờ đây họ chi 5% thay vì 3% như trước kia.

Và việc đạt được 5% đó là điều mà mọi người đều nói sẽ không bao giờ làm được, không thể xảy ra, nhưng chúng tôi đã đạt được điều đó một cách dễ dàng chỉ trong một cuộc họp. Có sự khác biệt lớn giữa 2% là chưa được trả lương, trước đây chúng tôi trả [không rõ] cho rất nhiều người, rất ít người được trả lương đầy đủ, giờ thì 5% là họ được trả lương, và tất cả những gì chúng tôi gửi sang Ukraine đều được gửi qua NATO, và họ trả tiền đầy đủ cho chúng tôi. Họ trả tiền đầy đủ cho chúng tôi, mọi binh chủng trong lực lượng vũ trang của chúng tôi đều đang lập kỷ lục về tuyển quân.

Điều này thật thú vị, và mọi quân nhân gần đây —

Và mỗi quân nhân gần đây đều nhận được khoản trợ cấp chiến binh.

1.776 đô la. Anh biết đấy, họ đặt nó lên bàn làm việc của tôi, chúng tôi có được số tiền đó từ thuế quan và những thứ khác, rất nhiều tiền.

Chúng tôi có, chúng tôi có nhiều tiền hơn mọi người tưởng, cần phải xây dựng lại chương trình đó một chút, nhưng sẽ không mất nhiều thời gian. Nhưng chúng tôi đã có tiền, 1.775 đô la và tôi — họ muốn tôi phê duyệt, và tôi nói, "Số là bao nhiêu?" 1.775 đô la.

Tôi đã nói, “Chờ một chút, chỉ cần thêm một đô la nữa thôi là chúng ta có thể có 1.776 đô la.” Tôi nói chúng ta sẽ tìm cách giải quyết chuyện đó. Tôi chưa bao giờ hỏi ai xem chúng ta có đủ khả năng chi trả thêm một đô la nữa hay không, tôi chỉ nói, “1.776 đô la.” Và tôi nói, thế là tốt rồi. Tôi sẽ nói cho các bạn biết, quân đội của chúng ta, chuyện đó đã xảy ra cách đây bốn tháng rồi, quân đội của chúng ta,

Tôi chưa từng thấy một người nào trong quân đội mà không cảm ơn tôi vì điều đó, vì vậy chúng tôi rất vinh dự được làm điều đó, họ xứng đáng được như vậy, và năm 1776, đó là một năm tuyệt vời và chúng tôi yêu quân đội của mình, chúng tôi yêu lực lượng cảnh sát của mình, chúng tôi yêu lính cứu hỏa của mình. Các bạn biết đấy, lính cứu hỏa không được nhắc đến đủ nhiều, chúng tôi yêu lính cứu hỏa của mình. Chúng tôi cũng —

Chúng ta cũng đang khôi phục an ninh và vị thế thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu, hành động để bảo vệ lợi ích quốc gia và bảo vệ đất nước khỏi bạo lực, ma túy, khủng bố và sự can thiệp của nước ngoài. Trong nhiều năm, những vùng lãnh thổ rộng lớn trong khu vực của chúng ta, bao gồm cả những phần lớn của Mexico, thực sự là những phần rất lớn của Mexico, đã bị kiểm soát bởi các băng đảng ma túy tàn bạo. Đó là lý do tại sao tôi chỉ định các băng đảng này là các tổ chức khủng bố nước ngoài và tuyên bố fentanyl bất hợp pháp là vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Với chiến dịch quân sự mới, chúng ta đã ngăn chặn được lượng ma túy kỷ lục xâm nhập vào nước ta và gần như chặn đứng hoàn toàn việc vận chuyển ma túy bằng đường thủy hoặc đường biển, chắc hẳn các bạn cũng đã nhận thấy điều đó.

Chúng ta cũng đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành công nghiệp đánh bắt cá của họ — không ai muốn đi đánh cá nữa. Chúng ta cũng đã hạ gục một trong những trùm băng đảng nguy hiểm nhất — các bạn đã thấy điều đó ngày hôm qua. Vào tháng Giêng, các chiến binh tinh nhuệ của Mỹ đã thực hiện một trong những chiến công ngoạn mục và phức tạp nhất về năng lực và sức mạnh quân sự trong lịch sử thế giới. Chưa ai từng thấy điều gì tương tự. Các nhà lãnh đạo nước ngoài — tôi sẽ không tiết lộ — đã gọi cho tôi và họ nói, “Rất ấn tượng.” Họ không thể tin được — tất cả họ đều đã xem, họ đã thấy những gì đã xảy ra.

Đây là một lực lượng chiến đấu khác hẳn so với những năm trước khi chúng ta chiến đấu để cầm hòa. Đây là một lực lượng chiến đấu tuyệt vời. Tôi rất tự hào về họ.

Hãy nhìn vào Lực lượng Không gian. Lực lượng Không gian là đứa con tinh thần của tôi, chúng tôi đã tạo ra nó, đứa con của tôi, nó đang trở nên rất quan trọng.

Và lực lượng vũ trang Hoa Kỳ đã áp đảo mọi tuyến phòng thủ, không chỉ đánh bại kẻ thù - những chiến binh thiện chiến - mà còn chấm dứt sự cai trị của nhà độc tài Nicolás Maduro và đưa ông ta ra trước công lý của Mỹ. Đây là một chiến thắng vô cùng to lớn đối với an ninh của Hoa Kỳ, đồng thời mở ra một khởi đầu mới tươi sáng cho người dân Venezuela.

Chúng tôi đang hợp tác chặt chẽ với tổng thống mới của Venezuela, Delcy Rodríguez, để tạo ra những lợi ích kinh tế vượt bậc cho cả hai quốc gia và mang lại hy vọng mới cho những người đã phải chịu đựng quá nhiều. Họ thực sự đã phải chịu đựng rất nhiều.

Tối nay, chúng ta có sự góp mặt của Alejandro Gonzalez, cô lớn lên trong một gia đình Venezuela gắn bó khăng khít và đặc biệt thân thiết với người chú yêu quý của mình, Enrique. Nhưng sau khi Enrique ra tranh cử và phản đối Maduro, ông đã bị lực lượng an ninh của Maduro bắt giữ và tống vào nhà tù khét tiếng của chế độ ở Caracas.

Alejandro sợ rằng cô sẽ không bao giờ gặp lại chú mình nữa. Cô cũng lo sợ cho chính tính mạng của mình. Nhưng kể từ sau cuộc đột kích, chúng tôi đã làm việc với ban lãnh đạo mới và họ đã ra lệnh đóng cửa nhà tù tồi tệ đó và trả tự do cho hàng trăm tù nhân chính trị, và sẽ còn nhiều hơn nữa.

Alejandra, tôi rất vui mừng thông báo với cô rằng chú của cô không chỉ được thả mà còn đang ở đây tối nay. Chúng tôi đã đưa chú ấy đến để cùng cô ăn mừng sự tự do của chú ấy. Enrique, mời xuống đây.

Cảm ơn anh, Enrique. Chúc anh có thời gian vui vẻ. Rất vui được gặp lại anh, Enrique.

Có rất nhiều anh hùng trong cuộc đột kích tháng Giêng năm đó để bắt giữ Maduro, những anh hùng thực sự vĩ đại . Đó là một nhiệm vụ rất nguy hiểm, họ biết chúng ta sắp đến. Họ đã chuẩn bị sẵn sàng . Nhưng hành động của một chiến binh đêm đó sẽ sống mãi trong biên niên sử bất hủ về lòng dũng cảm quân sự .

Chuẩn úy Eric Slover đã lên kế hoạch cho nhiệm vụ và là người chỉ huy chuyến bay trên chiếc trực thăng đầu tiên, một chiếc trực thăng to lớn, đẹp đẽ và mạnh mẽ. Đó là một chiếc Chinook khổng lồ, chở theo, như bạn có thể tưởng tượng, rất nhiều binh sĩ Mỹ. Anh đeo thẻ quân nhân mà vợ anh, Amy, đã làm phép bằng nước thánh trước khi anh lên đường — cô biết rằng đây sẽ là một nhiệm vụ khó khăn.

Eric điều khiển chiếc Chinook dưới màn đêm và nhanh chóng lao xuống pháo đài quân sự được bảo vệ nghiêm ngặt của Maduro — đây là một cơ sở quân sự lớn được bảo vệ bởi hàng nghìn binh lính và được canh gác bằng công nghệ quân sự của Nga và Trung Quốc.

Kết quả thế nào? Không tốt lắm. Trong khi chuẩn bị hạ cánh, súng máy của địch bắn từ mọi hướng và Eric bị trúng đạn rất nặng vào chân và hông, hết viên này đến viên khác. Anh hứng chịu bốn phát đạn đau đớn, xé nát chân anh thành nhiều mảnh.

Thế nhưng, bất chấp việc sử dụng đôi chân là vô cùng quan trọng cho một chuyến bay trực thăng thành công, như tôi đã nói, phần quan trọng nhất của việc lái trực thăng — đưa các biệt kích đến để bắt giữ Maduro — lại là điều duy nhất Eric nghĩ đến. Ngay cả khi máu đang chảy xối xả, máu vẫn tiếp tục chảy ngược trở lại.

Xuống lối đi giữa các hàng ghế, chiếc trực thăng hạ cánh ở một góc dốc, các khẩu súng máy đặt ngay trước mặt anh ta — chúng ở ngay trước mặt anh ta, hai xạ thủ súng máy đã thoát khỏi cơn thịnh nộ của những chiếc máy bay trước đó.

Eric đã khéo léo điều khiển chiếc trực thăng của mình, chở theo tất cả sinh mạng và linh hồn của những người trên đó, hướng về phía kẻ thù và để các xạ thủ của anh ta tiêu diệt mối đe dọa. Anh ta quay ngược chiếc trực thăng lại để các xạ thủ có thể hoàn thành nhiệm vụ, cứu sống những người đồng đội của mình khỏi một vụ tai nạn thảm khốc có thể xảy ra sâu trong lãnh thổ địch.

Chỉ sau khi hạ cánh an toàn chiếc trực thăng cùng toàn bộ chiến binh trên khoang xuống đúng vị trí cần thiết, điều vô cùng quan trọng đối với nhiệm vụ — nếu không thì có lẽ nhiệm vụ đã bị hủy bỏ — Eric mới bảo phi công phụ, người cũng bị thương nhưng không nghiêm trọng bằng, tiếp quản. “Tôi sắp ngất xỉu rồi.”

Thành công của toàn bộ nhiệm vụ và mạng sống của những người đồng đội phụ thuộc vào khả năng chịu đựng nỗi đau tột cùng của Eric. Thật không thể tin được những gì đã xảy ra với đôi chân của anh ấy - do trúng đạn, mà vẫn tiếp tục bay và hạ cánh. Và mọi người đều biết chuyện gì đang xảy ra. Tất cả mọi người ở phía sau trực thăng đều biết, bởi vì họ thấy máu chảy lênh láng trên lối đi.

Chuẩn úy Slover vẫn đang hồi phục sau những vết thương nghiêm trọng, nhưng tôi rất vui mừng thông báo rằng anh ấy có mặt ở đây tối nay cùng vợ, Amy. Eric và Amy, mời vào.

Vậy là chúng ta có một bất ngờ dành cho Eric và Amy. Để ghi nhận những hành động vượt trên cả bổn phận của Eric, tôi xin trân trọng đề nghị Tướng Jonathan Braga trao tặng Chuẩn úy Slover huân chương cao quý nhất của quốc gia, Huân chương Danh dự Quốc hội.

Cảm ơn rất nhiều, Eric và Amy. Rất vui được làm quen với hai người. Gần đây tôi đã gặp họ và nhiều đồng đội của họ tại Fort Bragg. Các bạn có để ý tên Fort Bragg không? Chúng ta đã lấy lại được nó, chúng ta đã giành lại nó. Chúng ta đã chiến thắng Thế chiến thứ nhất với nó, Thế chiến thứ hai với nó, và sau đó họ quyết định đổi tên. Vì vậy, chúng ta đã đổi tên lại. Mọi người cũng đều muốn nó được đổi lại. Và 10 đồng đội của Eric từ đêm chiến thắng đáng kinh ngạc đó cũng sẽ nhận được huân chương tại một buổi lễ riêng tư sẽ sớm được tổ chức tại Nhà Trắng.

Cảm ơn anh, Eric. Đó là một việc lớn.

Tối nay chúng ta đã tôn vinh nhiều người yêu nước Mỹ phi thường. Nhưng vẫn còn một huyền thoại sống cuối cùng cần được vinh danh trước khi kết thúc. Đó là một phi công anh hùng người Mỹ, phi công chiến đấu của Hải quân. Royce Williams đã phục vụ trong Thế chiến II, Chiến tranh Triều Tiên, Chiến tranh Việt Nam — thực hiện hơn 220 nhiệm vụ. Trên bầu trời Triều Tiên năm 1952, Royce đã tham gia vào một trận không chiến để đời — một trận không chiến huyền thoại.

Bay xuyên qua điều kiện bão tuyết, phi đội của ông bị bảy máy bay chiến đấu của Liên Xô phục kích. Đó là trận không chiến đầu tiên của ông trong chiến tranh, và mặc dù bị áp đảo về số lượng và hỏa lực, Royce đã dẫn đầu cuộc tấn công bắn hạ bốn máy bay phản lực của địch, và gần như phá hủy những chiếc còn lại, đánh bại đối thủ trong khi máy bay của ông trúng 263 viên đạn và bị thương nặng.

Câu chuyện của ông được giữ kín hơn 50 năm. Ông thậm chí không muốn kể cho vợ mình nghe. Nhưng huyền thoại ngày càng lan rộng. Nhưng tối nay, ở tuổi 100, vị thuyền trưởng hải quân dũng cảm này cuối cùng cũng nhận được sự công nhận xứng đáng.

Ông ấy đã là một huyền thoại từ rất lâu trước buổi tối hôm nay. Royce, xin mời đứng dậy, và tôi sẽ nhờ Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ trao tặng Đại úy Royce Williams Huân chương Danh dự Quốc hội. Cảm ơn.

Tôi luôn mong muốn được nhận Huân chương Danh dự Quốc hội, nhưng tôi được biết là mình không được phép tự trao tặng nó cho bản thân, và tôi cũng không hiểu tại sao mình lại phải nhận nó. Nhưng nếu luật đó được nới lỏng, một ngày nào đó tôi sẽ có mặt cùng các bạn. Đó là vinh dự cao quý nhất của chúng ta, Huân chương Danh dự Quốc hội. Đó là một điều rất lớn lao, và thật vinh dự khi được ở cùng phòng với các bạn. Cảm ơn cả hai rất nhiều. Eric, cảm ơn anh. Cảm ơn anh.

Hai trăm năm mươi năm là một khoảng thời gian dài trong lịch sử của một quốc gia, nhưng theo một nghĩa khác, nó chỉ là một khoảnh khắc ngắn ngủi trong dòng chảy lịch sử. Hai trong số những vị quý ông mà chúng ta gặp trong khán đài tối nay đã chào đời cách đây một thế kỷ. Một trăm năm trước đó, vào ngày 4 tháng 7 năm 1826, tác giả của Tuyên ngôn Độc lập, Thomas Jefferson lỗi lạc, đã trút hơi thở cuối cùng.

Chỉ một quãng đời dài của con người đã ngăn cách những vĩ nhân tuyên bố và giành được độc lập cho chúng ta với những anh hùng đang đứng giữa chúng ta tối nay. Tất cả những gì quốc gia chúng ta đã làm và tất cả những gì chúng ta đã đạt được đều là công lao của một vài đời người vĩ đại đó. Chính trong những chương ngắn ngủi ấy, người Mỹ đã xây dựng nên quốc gia này, từ 13 thuộc địa khiêm tốn, trở thành đỉnh cao của nền văn minh và tự do nhân loại, quốc gia mạnh nhất, giàu nhất, quyền lực nhất và thành công nhất trong lịch sử.

Người Mỹ đã mạo hiểm vượt qua lục địa đầy thử thách và nguy hiểm. Chúng ta đã khai phá những vùng hoang dã khắc nghiệt, thiết lập vùng biên giới rộng lớn và chế ngự vẻ đẹp nhưng vô cùng, vô cùng nguy hiểm.

Miền Viễn Tây hoang dã. Từ những đầm lầy hoang vắng và những đồng bằng rộng lớn, chúng ta đã xây dựng nên những thành phố vĩ đại nhất thế giới. Cùng nhau, chúng ta đã làm chủ những ngành công nghiệp hùng mạnh nhất thế giới và phá vỡ những lịch sử, những chế độ chuyên chế tàn bạo, và giải phóng hàng triệu người khỏi xiềng xích của chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa cộng sản, sự áp bức và khủng bố.

Người Mỹ đã đưa nhân loại lên bầu trời bằng đôi cánh nhôm và thép, rồi chúng ta phóng nhân loại vào các vì sao bằng tên lửa được thúc đẩy bởi ý chí kiên cường và lòng tự hào bất khuất của người Mỹ. Chúng ta đã kết nối toàn cầu bằng sự khéo léo của mình, chúng ta đã chinh phục hành tinh bằng văn hóa Mỹ, và giờ đây chúng ta đang tiên phong trong những đột phá vĩ đại tiếp theo của Mỹ, những đột phá sẽ thay đổi toàn bộ thế giới.

Tất cả những điều này và hơn thế nữa là di sản trường tồn, vinh quang vô song, của những người yêu nước cần cù đã xây dựng và bảo vệ đất nước này, và vẫn đang gánh vác hy vọng và tự do trên vai toàn nhân loại. Trong nhiều năm, họ đã bị lãng quên, phản bội và bỏ rơi, nhưng sự phản bội lớn lao đó đã kết thúc, và họ sẽ không bao giờ bị lãng quên nữa. Bởi vì khi thế giới cần lòng dũng cảm, sự táo bạo, tầm nhìn và nguồn cảm hứng, thế giới vẫn hướng về nước Mỹ, và khi Chúa cần một quốc gia để thực hiện phép lạ của Ngài, Ngài biết chính xác phải nhờ ai.

Không có thử thách nào mà người Mỹ không thể vượt qua, không có biên giới nào quá rộng lớn để chúng ta không thể chinh phục, không có giấc mơ nào quá táo bạo để chúng ta không thể theo đuổi, không có chân trời nào quá xa vời để chúng ta không thể vươn tới. Bởi vì vận mệnh của chúng ta đã được định đoạt bởi bàn tay của Thượng đế, và 250 năm đầu tiên chỉ là sự khởi đầu. Từ những thị trấn biên giới gồ ghề của Texas đến những ngôi làng trung tâm của Michigan, từ những bờ biển ngập nắng của Florida đến những cánh đồng bất tận.

của Dakota, và từ những con phố lịch sử của Philadelphia đến tận bên phải

Tại thủ đô Washington, DC của quốc gia chúng ta, thời kỳ hoàng kim của nước Mỹ đang đến.

Cuộc cách mạng bắt đầu từ năm 1776 vẫn chưa kết thúc. Nó vẫn tiếp diễn, bởi vì ngọn lửa tự do và độc lập vẫn cháy bỏng trong trái tim mỗi người yêu nước Mỹ. Và tương lai của chúng ta sẽ vĩ đại hơn, tốt đẹp hơn, tươi sáng hơn, táo bạo hơn và huy hoàng hơn bao giờ hết.

Cảm ơn, Chúa phù hộ bạn và Chúa phù hộ nước Mỹ. Cảm ơn.

Anh Dũng chia sẻ như sau:
Cười người hôm trước, hôm sau người cười.
TT Trump thích gọi cựu TT Joe Biden là "sleepy Joe", và người ủng hộ TT Trump cũng hùa theo gọi Joe Biden là "bảy gật". Người lớn tuổi làm công việc đầy áp lực thì dĩ nhiên hao mòn sức khỏe là việc không thể tránh khỏi. Việc khiến tôi buồn cười là những người nước ngoài adua theo vào chửi lãnh đạo Mỹ, trong khi họ không dám chạm đến lãnh đạo nước của họ.
Tôi không hoan nghênh việc mang lãnh đạo nước khác ra mạ lị, nếu mình không dám lên án lãnh đạo nước mình hoặc không muốn người nước ngoài chửi lãnh đạo mình thì cũng đừng đi chửi dạo lãnh đạo nước khác.

Mấy bức ảnh lan truyền cho thấy ông Donald Trump nhắm mắt, gục đầu trong một cuộc họp – nhìn như đang “ngủ gật”. Thế là mạng xã hội lại có dịp ồn ào: người thì bảo “bình thường thôi, ai lớn tuổi làm việc căng cũng mệt”, người thì cười hả hê “gậy ông đập lưng ông”, kẻ khác lại nghi ngờ “ảnh AI”, “clip cắt ghép”, và rồi… thêm một vòng tranh cãi chẳng hồi kết.

Trong làn sóng đó, một status của Clarence Dũng Taylor (Dũng Taylor) khiến nhiều người chú ý vì khá “lạ đời”: anh được xem là fan MAGA, nhưng lại thẳng thừng chỉ ra nghịch cảnh — từng có thời ông Trump và người ủng hộ gọi cựu Tổng thống Joe Biden là “sleepy Joe”, thậm chí chế giễu theo kiểu “bảy gật”; vậy mà nay hình ảnh “ngủ gật” lại quay về phía ông Trump. Và Dũng Taylor chốt bằng câu mà người Việt nghe là hiểu ngay: “Cười người hôm trước, hôm sau người cười.”

“Cười người hôm trước…” – một câu thành ngữ đủ gây bão

Dũng Taylor nói thẳng: người lớn tuổi làm công việc áp lực cao, hao mòn sức khỏe là điều khó tránh. Điều anh thấy “buồn cười” không phải là chuyện một người nhắm mắt vài phút, mà là thái độ của đám đông — trước đó từng hùa nhau chê bai người khác, giờ gặp cảnh tương tự lại vội tìm cách bào chữa.

Trong mắt nhiều người, status này giống một cú “cà khịa” ngay trong nhà: ủng hộ MAGA nhưng không chịu “bịt mắt bịt tai”, và nhắc lại đúng cái câu dân gian lâu đời: “Ở hiền gặp lành” chưa chắc đến ngay, nhưng “gieo gió gặt bão” thì thường rất đúng hẹn.

Đừng “chửi dạo” lãnh đạo xứ người nếu không dám đụng lãnh đạo xứ mình

Một ý khác trong dòng tranh luận (được nhắc kèm theo) là quan điểm của luật sư Lê Công Định: không nên mang lãnh đạo nước khác ra mạ lị, nhất là khi bản thân lại né tránh, hoặc không dám lên án những vấn đề của chính đất nước mình. Nói nôm na: muốn người khác tôn trọng “nhà mình”, thì cũng đừng lấy “nhà người ta” ra làm chỗ trút giận cho vui miệng.

Câu này chạm vào đúng thói quen rất phổ biến trên mạng: có người hăng máu bình luận chuyện Mỹ, chuyện Tây, chuyện thiên hạ; nhưng đụng chuyện “sân nhà” thì im thin thít. Như ca dao nhắc khéo: “Chân mình thì lấm bê bê, lại cầm bó đuốc mà rê chân người.”

MAGA “da vàng” và màn giải thích: ngủ hay… “deeply thinking”?

Tất nhiên, phản ứng từ hai phía bùng lên ngay.

Có người mỉa mai rằng đây không phải “deeply sleeping” như họ từng chê Biden, mà là “deeply thinking”, nên phải nhắm mắt cho… tập trung suy nghĩ. Một câu châm chọc khiến đám đông cười nghiêng ngả, nhưng cũng làm lộ ra đúng cơ chế quen thuộc của tranh cãi chính trị:

Khi “phe mình” bị chê, lập tức đổi từ tiêu chuẩn sang ngoại lệ. Khi “phe kia” bị chê, lập tức biến ngoại lệ thành bản án.

Người khác thì khẳng định ông Trump làm việc cường độ cao, ngủ ít, nên có lúc mệt là bình thường. Lại có bình luận cho rằng đăng hình như vậy là “đang chê bai” Trump; Dũng Taylor phản hồi rằng anh chủ yếu nhắm vào những người từng chế nhạo Biden trước đây, chứ không phải cố tình hạ nhục Trump.

Chỉ một tấm hình, mà kéo ra cả một cuộc “đấu võ mồm”: người đòi công bằng, kẻ bảo “đánh tráo khái niệm”, người nghi ngờ tính thật-giả, người lại nói “thời nay sự thật nằm ở người nghe”.

Ảnh thật – ảnh giả, hay “sự thật theo phe”?

Điều đáng nói là ngay trong comment cũng có người không tin ảnh là thật, cho rằng có thể là AI. Người khác phản bác kiểu “không tin thì tự tìm hiểu”, rồi dẫn clip, dẫn đủ thứ.

Nhưng rốt cuộc, câu chuyện không chỉ nằm ở kỹ thuật ảnh hay clip. Nó nằm ở tâm lý đám đông: nhiều người không đi tìm sự thật, họ đi tìm thứ củng cố niềm tin sẵn có.

Tin hay không tin đôi khi không liên quan dữ kiện; nó liên quan… “mình đứng phe nào”.

Cho nên mới có cảnh: cùng một khung hình, người thì gọi “Sleepy Don” cười ngất, người thì nói “ngài đang dưỡng sức để tính kế”, người thì cầu nguyện cho nước Mỹ, người thì thở dài “ai cũng nghĩ mình thập toàn”.

Người ta có thể tranh luận đúng sai, ủng hộ ai là quyền mỗi người. Nhưng nếu biến đối thủ thành trò cười, coi sự xúc phạm như vũ khí, thì sớm muộn cũng có ngày gió đổi chiều.

Ông bà mình nói gọn lắm: “Ở đời có vay có trả.”
Và đôi khi, “món nợ” không đến từ đối thủ — mà đến từ chính câu chữ mình từng buông ra, giữa một tràng cười khoái trá của hôm qua.

Dũng Taylor một “ông chồng của showbiz” nhưng không chỉ nói chuyện showbiz

Trong cộng đồng người Việt hải ngoại, cái tên Dũng Taylor thường được nhắc tới như một gương mặt hoạt động mạnh trên mạng xã hội—người hay bàn chuyện thời sự, chính trị, đời sống cộng đồng bằng giọng điệu thẳng, nhanh, và đôi lúc “xóc” để đánh thức tranh luận.

Anh cũng thường được giới thiệu là chồng của ca sĩ Thu Phương—một mối duyên khiến nhiều người biết tới anh từ “cửa” văn nghệ, rồi dần dần lại gặp anh nhiều hơn ở “cửa” bình luận xã hội. Từ đó, hình ảnh Dũng Taylor không đóng khung trong vai “phu quân của ca sĩ”, mà trở thành một nhân vật có tiếng nói riêng, có người thương mến, cũng có người phản ứng.

Điểm làm Dũng Taylor gây chú ý trong câu chuyện “ngủ gật” của ông Trump là: anh có thể nghiêng cảm tình về một phía, nhưng lại không thích kiểu a dua theo đám đông.

Anh chọn cách nhắc câu “cười người hôm trước, hôm sau người cười” để chạm vào đúng thói quen mạng xã hội: hôm qua mình cười người ta, hôm nay người ta cười lại—và thế là bắt đầu màn “chữa cháy tiêu chuẩn kép”.

Ở đây, Dũng Taylor không chỉ nói về một bức ảnh. Anh đang nói về một tâm lý:

Khi ghét ai, người ta tìm lỗi. Khi thương ai, người ta tìm cớ.

Trong status gây tranh cãi, Dũng Taylor không hẳn chỉ nhắm vào ông Trump hay ông Biden. Cái anh xoáy sâu là kiểu “người ngoài hùa theo chửi lãnh đạo xứ người”, trong khi lại né tránh hoặc im lặng trước vấn đề ở “sân nhà”.

Và đó là lý do status của anh làm nhiều người “nóng mặt”:
nó không chỉ đụng một nhân vật quyền lực, mà đụng vào thói quen của đám đông—thói quen dùng sự chế nhạo thay cho lập luận, dùng phe phái thay cho công bằng.

Người ta cãi nhau dữ dội, kẻ bảo anh “cà khịa”, người nói anh “biện hộ”, người lại khen anh “đúng, chỉ có MAGA Việt không chịu nhìn ý chính”.

Newsom nổi nóng và chửi thề sau khi bị chỉ trích dữ dội vì nói với đám đông người da đen rằng ông có thể đồng cảm với họ vì ông "không biết đọc".


Thống đốc đảng Dân chủ của California, Gavin Newsom, đã bị chỉ trích vì nói với một đám đông người da đen rằng ông có thể đồng cảm với họ vì ông không biết chữ.

Ông Newsom đã khởi động chuyến quảng bá sách của mình vào cuối tuần này ở miền Nam và mọi chuyện đã trở nên tồi tệ trong chuyến dừng chân tại Atlanta.

Chuyến quảng bá cho cuốn sách mới của anh, có tựa đề "Chàng trai trẻ vội vã: Hồi ký khám phá", đã bắt đầu tại Nashville vào thứ Bảy.

Hôm Chủ nhật, Newsom nói với đám đông chủ yếu là người da đen ở Atlanta rằng ông là một "người đạt điểm SAT 960 nhưng không biết đọc".

“Tôi không—bạn biết đấy—tôi không cố gắng gây ấn tượng với ông (chỉ vào Thị trưởng Dickens). Tôi chỉ đang cố gắng cho ông thấy rằng tôi cũng giống như ông. Tôi không hơn ông là mấy. Ông biết đấy, tôi cũng đạt điểm SAT 960. Và tôi không cố ý xúc phạm ai cả—không cố tỏ ra giỏi giang nếu bạn chỉ đạt 940—nhưng thực sự, tôi chỉ đạt điểm SAT 960 thôi,” Newsom nói.

“Các bạn chưa từng thấy tôi đọc diễn văn vì tôi không biết đọc diễn văn. Có lẽ đây không phải là nghề phù hợp với tôi,” ông nói.


Đúng như dự đoán, Newsom đã bị chỉ trích dữ dội.

“Gavin Newsom nghĩ rằng điểm SAT 960 khiến ông ấy ‘thích’ người Mỹ gốc Phi. Hãy suy nghĩ kỹ về điều đó,” người dẫn chương trình Sean Hannity của Fox News nói.

Newsom đã buông lời chửi thề tục tĩu nhắm vào Sean Hannity.

“Các người chẳng quan tâm đến việc Tổng thống Hoa Kỳ đăng tải video con khỉ về Tổng thống Obama hay gọi các quốc gia châu Phi là những ‘đất nước bẩn thỉu’ — nhưng lại gọi tôi là kẻ phân biệt chủng tộc chỉ vì tôi nói về cuộc đấu tranh suốt đời của mình với chứng khó đọc?”, Newsom nói.

"Đừng có giả vờ phẫn nộ nữa, Sean," anh ta nói.

Rạng sáng Chủ nhật, một người đàn ông vũ trang đã bị bắn hạ sau khi xâm nhập trái phép khu vực an ninh tại tư dinh Mar-a-Lago của Tổng thống Trump ở West Palm Beach, tiểu bang Florida, theo thông báo của Mật vụ Hoa Kỳ.

Theo bản tuyên bố được công bố trên mạng xã hội, người đàn ông khoảng hơn 20 tuổi xuất hiện tại cổng phía bắc vào khoảng 1 giờ 30 sáng, mang theo vật giống như súng shotgun và một bình chứa nhiên liệu. Đối tượng đã bị nhân viên Mật vụ cùng một phó cảnh sát quận Palm Beach nổ súng, dẫn đến tử vong tại hiện trường.

Hiện danh tính của người này chưa được công bố. Cục Điều tra Liên bang và Văn phòng Cảnh sát quận Palm Beach dự kiến tổ chức họp báo trong sáng Chủ nhật để cung cấp thêm chi tiết về vụ việc.

Tổng thống Trump được bảo vệ bởi lực lượng Mật vụ Hoa Kỳ theo tiêu chuẩn an ninh cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia.