Theo như có vụ việc phương tiện va chạm liên hoàn trên cao tốc xảy ra hôm mới đây sau khi bụi bay che khuất tầm nhìn dẫn đến tai nạn trong các vụ va chạm liên hoàn liên quan đến hơn 30 phương tiện, bao gồm 6 xe đầu kéo, trên một đường cao tốc ở bang Colorado, Mỹ khiến có bốn người đã thiệt mạng trong vụ tai nạn này.

Vụ việc phương tiện va chạm liên hoàn trên cao tốc xảy ra hôm 17/2 sau khi bụi bay che khuất tầm nhìn dẫn đến tai nạn. Theo đó, bụi do gió mạnh thổi bay khắp đường cao tốc Interstate 25 ngay phía Nam Pueblo vào khoảng 10h ngày 17/2 (giờ địa phương), gây ra hiện tượng "mất tầm nhìn" - Thiếu tá Brian Lyons thuộc Cảnh sát tuần tra bang Colorado cho biết.

"Tầm nhìn gần như bằng không" - ông Lyons nói.

29 người đã được đưa đến bệnh viện với các vết thương từ nhẹ đến nặng - theo Thiếu tá Lyons. Đã xảy ra các vụ tai nạn ở cả hai bên đường cao tốc, nhưng vụ va chạm ở chiều đi về phía Nam chỉ gây thiệt hại về tài sản - theo cảnh sát tuần tra địa phương.

Một trong những phương tiện trong vụ va chạm liên hoàn là một chiếc xe bán tải kéo theo một rơ-moóc chở hàng chục con dê, 45 con trong số đó đã chết - cảnh sát tuần tra thông tin.

Nguyên nhân của vụ va chạm liên hoàn cách Pueblo khoảng 3,2 km vẫn đang được điều tra. Việc thiếu tầm nhìn sẽ được xem xét là một trong những yếu tố. Tuy nhiên, còn có các yếu tố khác cũng có thể liên quan - Trung sĩ Sherri Mendez, người phát ngôn của cảnh sát tuần tra, nhận định.

Những cơn gió mạnh thổi vào nửa phía Đông của bang Colorado hôm 17/2, kết hợp với thời tiết ấm áp và điều kiện khô hạn cũng được cho là nguyên nhân gây ra các vụ cháy rừng và làm chậm trễ nhiều chuyến bay tại sân bay Denver.

Trong khi đó, tuyết rơi ở phía Tây của bang Colorado mang lại độ ẩm rất cần thiết cho vùng núi.

Ukraine đang gây tổn thất nặng nề cho lực lượng Nga, nhưng nếu không có sự gia tăng đáng kể áp lực từ bên ngoài, lãnh đạo Nga sẽ không sẵn sàng chấm dứt chiến tranh, Cựu Giám đốc CIA David Petraeus nhấn mạnh.

Tuy nhiên, vào một thời điểm nào đó, Moscow sẽ phải nhượng bộ - nếu áp lực lên nền kinh tế thời chiến của Nga gia tăng, nguồn thu bị siết chặt và Trung Quốc ngừng cung cấp linh kiện cho tổ hợp công nghiệp quốc phòng Nga, cựu Giám đốc CIA David Petraeus nói trong cuộc phỏng vấn với Ukrinform.

Ông Petraeus nhận định, trong các nỗ lực hòa bình, cả các nhà đàm phán Nga lẫn Điện Kremlin đều không thể hiện quan điểm cứng rắn, nhiều lần tái khẳng định các yêu sách tối đa.

Trong số các đòn bẩy để gây sức ép buộc Nga ngừng chiến tranh, ông Petraeus đề cập đến việc Mỹ siết chặt trừng phạt, Ấn Độ cắt giảm mua dầu của Nga, cũng như việc Quỹ Tài sản Quốc gia của Nga đang dần cạn kiệt. Theo ông, các nguồn lực này đã được chuyển sang phục vụ sản xuất quốc phòng và dự kiến sẽ hết trong năm nay.

Ông dự đoán rằng tổng hợp các yếu tố trên có thể tạo ra các điều kiện vào cuối năm 2026, buộc Nga phải thừa nhận cần chấm dứt xung đột với Ukraine.

Một yếu tố khác là những tổn thất nặng nề mà Nga tiếp tục phải gánh chịu từ phía Ukraine.

“Hiện tại, Ukraine dường như đang gây thương vong cho số binh sĩ Nga mỗi tháng tương đương với số lượng mà Nga tuyển mộ”, ông Petraeus nhấn mạnh.

“Trên tiền tuyến, người Nga đang phải trả cái giá cực kỳ đắt cho từng tấc đất mà họ giành thêm. Tôi không nghĩ họ có thể tiếp tục trả cái giá đó”, ông nói.

Vị tướng này cũng đề cập đến việc Ukraine tăng mạnh sản xuất máy bay không người lái, cho biết nước này đã sản xuất 3,5 triệu drone năm ngoái và dự kiến đạt 7 triệu chiếc trong năm nay. Việc mở rộng sản xuất tên lửa hành trình Flamingo của Ukraine, theo ông, sẽ tạo thêm sức ép.

“Khi đó Nga sẽ phải đàm phán nghiêm túc, bởi họ cũng sẽ không thể tiếp tục cuộc chiến này. Sự thật là ông Putin phải hiểu rằng ông ấy không còn chiến thắng nữa. Vấn đề là ông ấy rất khó dừng cuộc chiến này do những lực lượng chính trị mà chính ông đã khơi dậy trong nước Nga. Chúng ta cần đẩy nhanh thời điểm ông ấy nhìn vào gương và nói: chúng ta không thể tiếp tục", ông Petraeus nói.

Ông cũng cho rằng nền kinh tế Nga đang ở trong tình trạng rất khó khăn, bao gồm lạm phát gia tăng và đồng ruble suy yếu, đồng thời lập luận rằng tình hình sẽ trở nên nghiêm trọng đối với người dân Nga khi Quỹ Tài sản Quốc gia cạn kiệt.

Đột quỵ không còn là "án tử" chỉ dành cho người già, mà đang rình rập bất cứ ai chủ quan trước sự thay đổi của thời tiết.

Khoảnh khắc bước ra khỏi chăn ấm vào sáng sớm khi nhiệt độ ngoài trời giảm sâu chính là lúc cơ thể đối mặt với thử thách khắc nghiệt nhất.

Vào sáng sớm, đặc biệt là mùa đông hoặc những ngày xuân se lạnh, cơ thể con người thường ở trạng thái nghỉ ngơi với nhịp tim thấp.

Khi bước ra khỏi giường và tiếp xúc đột ngột với luồng khí lạnh, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích mạnh, gây co mạch máu ngoại vi để giữ nhiệt. Quá trình này khiến huyết áp tăng vọt một cách đột ngột.

Đối với những người có sẵn nền bệnh lý như xơ vữa động mạch hoặc cao huyết áp, sự gia tăng áp lực này có thể làm vỡ mạch máu não hoặc hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn, dẫn đến đột quỵ chỉ trong vài phút.

Dưới đây là 5 dấu hiệu cảnh báo cơn đột quỵ khi nhiệt độ thay đổi đột ngột vào sáng sớm:

1. Mất thăng bằng và chóng mặt đột ngột

Dấu hiệu đầu tiên thường bị nhầm lẫn với hiện tượng "thiếu máu lên não" thông thường là cảm giác choáng váng khi vừa đứng dậy.

Tuy nhiên, nếu bạn cảm thấy thế giới xung quanh đảo lộn, không thể đứng vững trên chính đôi chân của mình hoặc mất khả năng phối hợp các động tác cơ bản.

Đây là tín hiệu cho thấy tiểu não - nơi điều khiển thăng bằng - đang bị thiếu oxy nghiêm trọng. Cơn chóng mặt này thường đi kèm với cảm giác buồn nôn và không thuyên giảm khi nằm nghỉ.


Đau đầu đến đột ngột như một nhát dao đâm, tập trung ở một vùng hoặc lan tỏa toàn bộ đầu. Hãy cảnh giác vơi cơn đột quỵ có thể đến. (Ảnh minh họa)

2. Tê bì hoặc yếu liệt một nửa cơ thể

Đây là dấu hiệu điển hình và quan trọng nhất. Bạn có thể cảm thấy một cánh tay hoặc một bên chân đột nhiên trở nên nặng nề, khó nhấc lên hoặc không thể cầm nắm vật dụng.

Trong nhiều trường hợp, sự tê bì chỉ xuất hiện ở một bên mặt khiến nhân trung bị lệch, nụ cười trở nên méo mó.

Hệ quả của việc này là do bán cầu não đối bên đang gặp sự cố, không thể truyền dẫn tín hiệu thần kinh đến các cơ bắp, dẫn đến tình trạng liệt nửa người nếu không được cấp cứu kịp thời trong "khung giờ vàng".

3. Rối loạn ngôn ngữ và thị lực

Người chuẩn bị lên cơn đột quỵ thường gặp khó khăn trong việc diễn đạt suy nghĩ. Họ có thể nói ngọng, nói lắp hoặc hoàn toàn không thể phát âm đúng từ dù đầu óc vẫn tỉnh táo.

Song song đó, thị lực có thể mờ đi đột ngột ở một hoặc cả hai mắt, hoặc thấy hình ảnh bị nhân đôi (song thị). Sự gián đoạn này xảy ra khi thùy chẩm hoặc các dây thần kinh thị giác bị chèn ép do áp lực máu trong não tăng quá cao.

4. Đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân

Không giống như những cơn đau đầu do căng thẳng, đau đầu do đột quỵ thường được mô tả là "cơn đau dữ dội nhất trong cuộc đời".

Đau đầu đến đột ngột như một nhát dao đâm, tập trung ở một vùng hoặc lan tỏa toàn bộ đầu.

Đây thường là biểu hiện của xuất huyết não, khi mạch máu bị vỡ và máu tràn vào không gian xung quanh não, gây áp lực cực lớn lên các mô thần kinh.

***

Cách khắc phục và phòng ngừa đột quỵ khi thời tiết thay đổi
Để hạn chế tối đa nguy cơ này, việc thay đổi thói quen buổi sáng là cực kỳ quan trọng.

Khi tỉnh dậy, bạn không nên rời giường ngay lập tức mà hãy nằm lại khoảng 3-5 phút, thực hiện các động tác co duỗi tay chân để cơ thể thích nghi dần.

Trước khi bước ra khỏi phòng, hãy khoác thêm áo ấm và uống một ly nước ấm để làm loãng máu, giảm áp lực lên thành mạch.

Đối với những người có tiền sử cao huyết áp, việc duy trì uống thuốc đúng giờ theo chỉ định của bác sĩ là "lá chắn" an toàn nhất.

Ngoài ra, việc lắp đặt các thiết bị sưởi ấm trong nhà tắm và hạn chế tắm quá sớm bằng nước lạnh cũng là cách để bảo vệ hệ mạch máu não khỏi những cú sốc nhiệt không đáng có.

Nếu phát hiện người thân có một trong các dấu hiệu trên, tuyệt đối không cho uống thuốc hay cạo gió mà phải đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Đột quỵ là một cuộc chạy đua với thời gian. Việc lắng nghe từng thay đổi nhỏ nhất của cơ thể vào những buổi sáng lạnh không chỉ là sự cẩn trọng, mà còn là trách nhiệm với mạng sống của chính mình.

Hãy trang bị kiến thức để biến ngôi nhà thành pháo đài an toàn, bảo vệ người thân trước những cơn gió độc của thời tiết.

VietBF@sưu tập

Đại sứ Ukraine tại Anh và cựu Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine Valeriy Zaluzhny lần đầu tiên lên tiếng về mối quan hệ căng thẳng với Tổng thống Volodymyr Zelensky, đồng thời cho rằng cuộc phản công của Ukraine năm 2023 thất bại do Văn phòng Tổng thống không cấp đủ nhân lực cần thiết.

Rạn nứt sâu sắc

Trong cuộc phỏng vấn với AP, cựu tổng tư lệnh Zaluzhny thừa nhận tồn tại “một sự rạn nứt sâu sắc” giữa ông và ông Zelensky, đạt đỉnh điểm trong các cuộc khám xét của Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) năm 2022.

Theo lời ông, ngay từ đầu cuộc xung đột, ông và tổng thống đã thường xuyên tranh luận về cách thức phòng thủ đất nước hiệu quả nhất. Đến giữa tháng 9/2022, SBU đã tiến hành khám xét văn phòng của ông với một lý do mà ông cho là ngụy tạo. Zaluzhny kể rằng hàng chục nhân viên an ninh xuất hiện tại văn phòng của ông ngay sau một cuộc họp với ông Zelensky, trong khi hơn chục sĩ quan Anh đang có mặt tại đó. Các nhân viên SBU không cho biết họ đang tìm kiếm điều gì.

Zaluzhny đã ngăn họ tiếp cận tài liệu và máy tính, đồng thời lập tức gọi cho Chánh văn phòng Tổng thống khi đó. “Tôi nói với ông Yermak rằng tôi sẽ đẩy lùi cuộc tấn công này, bởi vì tôi biết cách tiến hành chiến tranh” - ông kể lại.

Sau đó, ông gọi cho Vasyl Maliuk, người đứng đầu SBU, và được trả lời rằng ông này không biết gì về cuộc khám xét, đồng thời hứa sẽ làm rõ sự việc.

Về sau, Zaluzhny được biết SBU đã nhận lệnh khám xét một câu lạc bộ thoát y từng nằm tại địa điểm văn phòng của ông trước chiến tranh. Ông cho rằng đây là cái cớ ngụy tạo chứ không phải sai sót hành chính.

Không phân bổ đủ lực lượng

Liên quan đến cuộc phản công nhằm vào Nga, ông Zaluzhny cho biết những tranh cãi xung quanh chiến dịch này đặc biệt gay gắt. Chiến dịch đã vấp phải nhiều chỉ trích từ các chuyên gia quân sự vì bị cho là quá tham vọng và triển khai chậm trễ, tạo điều kiện để lực lượng Nga củng cố vị trí.

Ông nói rằng kế hoạch do ông xây dựng với sự hỗ trợ của các đối tác NATO đã thất bại vì ông Zelensky và các quan chức khác không phê duyệt việc phân bổ đủ lực lượng cần thiết.

Kế hoạch ban đầu là tập trung đủ binh lực thành một mũi đột phá thống nhất nhằm tái chiếm khu vực Zaporizhzhia đang bị chiếm đóng một phần, sau đó tiến xuống phía nam ra biển Azov. Điều này sẽ cắt đứt hành lang hậu cần mà quân đội Nga sử dụng để tiếp tế cho Crimea. Để thành công, cần có sự tăng cường lực lượng quy mô lớn, tập trung và yếu tố bất ngờ chiến thuật, Zaluzhny nói.

Thay vào đó, theo ông, lực lượng đã bị phân tán trên một khu vực rộng lớn, làm suy giảm sức mạnh tấn công.

Văn phòng Tổng thống lên tiếng

Văn phòng Tổng thống Zelensky đã cố gắng thuyết phục ông rút lại những phát biểu trong cuộc phỏng vấn trên, trong đó ông cáo buộc Tổng thống Zelensky chịu trách nhiệm về thất bại của cuộc phản công năm 2023. Tuy nhiên, cựu Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine đã từ chối làm điều này.

Thông tin trên được nghị sĩ Alexey Goncharenko, thuộc đảng “Đoàn kết châu Âu”, đăng tải trên kênh Telegram cá nhân.

Theo ông, cuộc phỏng vấn đã được ghi hình trước Hội nghị An ninh Munich, diễn ra từ ngày 13 đến 15/2.

Goncharenko cũng cáo buộc ông Zelensky nói dối: “Thật buồn cười khi trong bài phát biểu tại Munich, Zelensky nhắc đến Zaluzhny và nói rằng ông đã cử ông ấy gặp Tướng Milley (Đại tướng Lục quân Mỹ đã nghỉ hưu, cựu Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân), để yêu cầu cung cấp vũ khí, nhưng không được cấp và bị bảo đi đào chiến hào. Đó là lời nói dối. Zaluzhny chưa từng đến gặp Milley” - vị nghị sĩ viết.

Phương Tây xác nhận

Hai quan chức quốc phòng phương Tây, trao đổi với AP với điều kiện giấu tên, đã xác nhận với các nhà báo về việc chiến dịch phản công đã lệch khỏi kế hoạch ban đầu như ông Zaluzhny mô tả.

Trước đó, một số hãng truyền thông phương Tây, dẫn nguồn quân đội Mỹ, cũng cho rằng việc phân tán lực lượng giữa mặt trận phía nam và khu vực Bakhmut là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của cuộc phản công.

Các phương tiện truyền thông phương Tây cũng từng đưa tin rằng Mỹ tham gia rất sâu vào việc lập kế hoạch và triển khai các chiến dịch quân sự của Ukraine chống lại Nga kể từ mùa xuân năm 2022.

Tòa án Chống Tham nhũng Cấp cao Ukraine ngày 17/2 vừa quyết định tạm giam cựu Bộ trưởng Năng lượng Herman Halushchenko trong 2 tháng vì liên quan đến vụ án tham nhũng được cho là lớn nhất dưới thời Tổng thống Zelensky. Vụ án rúng động chính trường Ukraine, khiến vòng tròn quyền lực xung quanh ông Zelensky rung chuyển dữ dội.

Ông Halushchenko bị Cục Chống Tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) điều tra và truy tố với các tội danh rửa tiền, tham gia tổ chức tội phạm trong khuôn khổ vụ án liên quan đến công ty điện hạt nhân nhà nước Energoatom - bê bối tham nhũng lớn nhất trong nhiệm kỳ của Tổng thống Zelensky, theo Kyiv Independent.

8 nghi phạm khác cũng đã bị truy tố, và Timur Mindich - một cộng sự thân cận của Tổng thống Volodymyr Zelensky - bị cáo buộc là kẻ cầm đầu.

Một ngày trước khi bị truy tố, cựu bộ trưởng Halushchenko đang tìm cách rời khỏi Ukraine nhưng ông khẳng định mình không có ý định bỏ trốn và mọi hành động đều “theo đúng pháp luật”.

Ông Halushchenko giữ chức Bộ trưởng Năng lượng từ năm 2021 đến 2025 và được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tư pháp vào tháng 7/2025. Ông bị cách chức vào tháng 11/2025 giữa lúc bê bối bùng phát.
Chiến dịch Midas là gì?

Các điều tra viên chống tham nhũng Ukraine công bố Chiến dịch Midas vào tháng 11 năm ngoái sau khi phát hiện một đường dây tham nhũng quy mô lớn trong lĩnh vực năng lượng. “Midas” lấy tên từ vị vua trong thần thoại Hy Lạp có khả năng biến mọi thứ ông chạm vào thành vàng.

Cuộc điều tra do Cục Chống Tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) và Văn phòng Công tố Chống Tham nhũng Chuyên trách (SAPO) thực hiện. Họ cho biết phát hiện này là kết quả của 15 tháng nghe lén, với 1.000 giờ ghi âm và hơn 70 cuộc khám xét.

Trọng tâm của vụ án là 100 triệu USD mà NABU cho rằng đã bị một tổ chức tội phạm rửa tiền. Nhóm này gồm các quan chức năng lượng đương nhiệm và tiền nhiệm, các bộ trưởng, một cựu phó thủ tướng và một doanh nhân.

Những người bị cáo buộc được cho là đã thao túng các hợp đồng tại Energoatom để nhận “hoa hồng” – các khoản thanh toán bí mật giống như hối lộ để đổi lấy ưu ái.

NABU cho biết nhóm này nhận hối lộ khoảng 10-15% giá trị mỗi hợp đồng.

Đáng chú ý, một số hợp đồng đó liên quan đến việc xây dựng công sự nhằm bảo vệ hạ tầng năng lượng trước các cuộc tấn công của Nga. Trong khi đó, mùa đông – được cho là lạnh nhất trong hơn 15 năm – càng trở nên khắc nghiệt khi các cuộc tấn công của Nga khiến hàng triệu người mất điện.
Nhóm quan tham Ukraine rửa tiền thế nào?

Theo NABU, các thành viên của nhóm tội phạm bị phanh phui vào tháng 11 năm ngoái đã khởi xướng đăng ký một quỹ đầu tư trên đảo Anguilla vào tháng 2/2021. Thời điểm đó, ông Halushchenko là phó chủ tịch Energoatom nhưng vẫn có ảnh hưởng lớn tới công ty khi sau này giữ chức Bộ trưởng Tư pháp, theo Văn phòng Công tố Chống Tham nhũng Chuyên trách (SAPO).

Quỹ này nhằm huy động khoảng 100 triệu USD “đầu tư”, trong đó gia đình Halushchenko được cho là nằm trong nhóm “nhà đầu tư”. Quỹ do một cộng sự lâu năm của nhóm điều hành bị cáo buộc cung cấp dịch vụ rửa tiền.

Để che giấu vai trò của ông Halushchenko, hai công ty được cho là thành lập tại Quần đảo Marshall và liên kết với một quỹ tín thác ở St. Kitts & Nevis, với vợ cũ và bốn người con của ông là người thụ hưởng.

Theo NABU, các công ty này trở thành “nhà đầu tư” của quỹ, trong khi nhóm nghi phạm chuyển tiền vào tài khoản của quỹ tại ba ngân hàng ở Thụy Sĩ nhằm phục vụ lợi ích của ông Halushchenko.

Cơ quan này cho biết trong thời gian ông làm Bộ trưởng Năng lượng, hơn 112 triệu USD đã được chuyển qua Ihor Mironyuk – cựu luật sư của ông Halushchenko và là một nghi phạm trong vụ án.

Trong các bản ghi âm do NABU công bố trước đó, ông Halushchenko – được nhắc đến với mật danh “Professor” và “Sigismund” – xuất hiện trong các cuộc trao đổi, nơi các nghi phạm bàn bạc chia tiền “hoa hồng”.
Chi tiền cho con Thụy Sĩ và gửi tiết kiệm

NABU cho biết hơn 7,4 triệu USD được chuyển vào các tài khoản quỹ do gia đình ông Halushchenko kiểm soát. Ngoài ra, hơn 1,3 triệu franc Thụy Sĩ (1,6 triệu USD) và 2,4 triệu euro (2,8 triệu USD) bị rút tiền mặt và chuyển trực tiếp cho gia đình ông tại Thụy Sĩ.

Một phần tiền được dùng để chi trả học phí cho con của ông Halushchenko tại các trường danh tiếng ở Thụy Sĩ và gửi vào tài khoản của vợ cũ. Phần còn lại được cho là gửi tiết kiệm để “tạo thêm thu nhập cho mục đích cá nhân của gia đình”.

Tháng 12 năm ngoái, dự án điều tra Schemes của Đài RFE/RL đưa tin con trai 18 tuổi của ông Halushchenko – Maksym – đã học bốn năm tại trường College Alpin Beau Soleil ở Thụy Sĩ, với chi phí hằng năm lên tới 200.000 USD.

Tại tòa, ông Halushchenko phủ nhận việc gia đình tham gia rửa tiền. Ông nói việc học của con trai ông được chi trả bởi “những người khác nhau”, bao gồm một “người đỡ đầu giàu có” nhưng từ chối tiết lộ danh tính.

“Đây không phải tiền của gia đình tôi. Gia đình tôi sống trong căn hộ thuê từ năm 2022. Nếu có số tiền đó, tôi đã mua nhà cho mình rồi", ông giải thích.
Vai trò của Timur Mindich là gì?

Các điều tra viên cáo buộc, đường dây có liên quan đến Timur Mindich, nhà sản xuất phim và đồng sở hữu hãng truyền hình cũ của Tổng thống Volodymyr Zelensky là Kvartal95. Ông Mindich và ông Zelensky được cho là có quan hệ thân thiết. Ông Mindich từng tổ chức tiệc bất ngờ cho Tổng thống Zelensky tại căn hộ của mình năm 2021.

Ông Mindich đã rời khỏi Ukraine vào đêm 10/11/2025, chỉ vài giờ trước khi lực lượng NABU khám xét nhà riêng của ông.

Vụ việc tiếp tục làm rung chuyển giới lãnh đạo cấp cao của Ukraine và năm ngoái đã dẫn đến việc Chánh văn phòng tổng thống Andriy Yermak từ chức sau khi nhà ông bị khám xét. Ông Yermak không bị buộc tội và cho biết sẽ hợp tác điều tra.
Ông Zelensky và cựu Chánh văn phòng tổng thống Andriy Yermak. Ảnh Reuters.

Các công tố viên cũng cho rằng ông Rustem Umerov, cựu bộ trưởng quốc phòng và hiện là thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine, đã bị gây áp lực phải mua áo giáp chống đạn sản xuất tại Trung Quốc với giá cao bất thường. Ông chưa bị truy tố và phủ nhận sai phạm, nói rằng hợp đồng đã bị hủy do sản phẩm không đạt yêu cầu.
Tham nhũng ở Ukraine phổ biến và nghiêm trọng đến mức nào?

Dù NABU và SAPO đã đạt nhiều tiến bộ kể từ năm 2015, tham nhũng vẫn mang tính hệ thống ở Ukraine.

Theo một khảo sát với hơn 1.000 người vào mùa hè năm ngoái, 87% người dân Ukraine cho rằng tham nhũng là hiện tượng phổ biến. Tình trạng này được cảm nhận rõ hơn tại các cộng đồng nông thôn. Tuy nhiên, chỉ 7% tin rằng tình hình đã cải thiện so với năm trước.

Năm ngoái, tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International) chấm Ukraine 36/100 điểm trong Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng (điểm càng thấp, mức độ tham nhũng càng cao).

Trong khi đó, Vương quốc Anh đạt 70 điểm vào năm 2025 – giảm dần so với mức 82 trong thập kỷ qua.

Ông Andrii Borovyk, giám đốc điều hành Transparency International Ukraine, cho biết dù có một số cải thiện hạn chế – như tăng minh bạch trong quản lý tài sản bị tịch thu – nhưng các cải cách đã bị lu mờ bởi những nỗ lực nhằm hạn chế tính độc lập của các cơ quan chống tham nhũng của Ukraine, trước khi các nỗ lực này sụp đổ dưới áp lực trong nước và quốc tế.

Ông nói: “Nhờ các cuộc biểu tình đó, chúng tôi đã bảo vệ được tính độc lập của các cơ quan chống tham nhũng, và việc tăng thêm 1 điểm trong Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng có thể xem là tín hiệu tích cực. Đây là kết quả từ công việc của HACC, NABU và SAPO – cũng như nỗ lực của xã hội trong việc bảo vệ sự độc lập của họ".

Theo đánh giá năm 2025 của tổ chức này, Ukraine có một “kế hoạch cải cách cụ thể”, nhưng “chưa cho thấy tiến bộ thực chất hay sự sẵn sàng thực hiện”.

Cuộc chiến chống tham nhũng vẫn là ưu tiên then chốt trong nỗ lực cải cách của Ukraine khi nước này hướng tới mục tiêu gia nhập Liên minh châu Âu – điều đòi hỏi phải loại bỏ di sản tham nhũng kéo dài hàng thập kỷ.

Trong khi Chiến dịch Midas tiếp tục gây chấn động, giám đốc điều hành Energoatom, Pavlo Kovtonenko, cho biết tuần trước rằng công ty đã thực hiện một số biện pháp nhằm ngăn chặn các đường dây tham nhũng tái diễn trong tương lai.

Các nhà thiên văn phát hiện ra một hệ hành tinh thách thức những lý thuyết hiện có về sự hình thành hành tinh, khi một hành tinh đá lại hình thành bên ngoài quỹ đạo của các hành tinh lân cận.


Hình ảnh đồ hoạ về hệ hành tinh mới được phát hiện. (Nguồn: Reuters)

Hệ hành tinh này được quan sát bằng kính thiên văn của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) mang tên Cheops. Hệ gồm 4 hành tinh, gồm 2 hành tinh đá và 2 hành tinh khí, cùng quay quanh 1 ngôi sao tương đối nhỏ và mờ gọi là sao lùn đỏ, cách Trái đất khoảng 117 năm ánh sáng theo hướng chòm sao Lynx. Mỗi năm ánh sáng tương đương khoảng 9,5 nghìn tỷ km.

Ngôi sao này được đặt tên LHS 1903, có khối lượng bằng khoảng 50% và độ sáng chỉ tương đương khoảng 5% so với Mặt trời.

Điều khiến các nhà khoa học chú ý là thứ tự các hành tinh. Hành tinh trong cùng là hành tinh đá, 2 hành tinh tiếp theo là hành tinh khí, còn hành tinh thứ 4 - theo lý thuyết hình thành hành tinh hiện nay lẽ ra phải là hành tinh khí - nhưng lại là hành tinh đá.

“Theo mô hình chuẩn về hình thành hành tinh, các hành tinh ở gần sao chủ thường nhỏ và có cấu trúc đá, với rất ít hoặc không có khí hay băng”, nhà thiên văn học Thomas Wilson của Đại học Warwick (Anh) - tác giả chính của nghiên cứu công bố trên tạp chí Science, cho biết.

“Nguyên nhân là môi trường này quá nóng để giữ được lượng lớn khí hay băng, và bất kỳ bầu khí quyển nào hình thành cũng dễ bị bức xạ từ sao chủ thổi bay. Ngược lại, các hành tinh ở xa hơn hình thành trong những vùng lạnh giàu khí và băng, tạo ra các thế giới giàu khí với khí quyển dày. Hệ hành tinh này thách thức lý thuyết đó khi hành tinh đá nằm bên ngoài các hành tinh giàu khí”, ông Wilson giải thích.

Ông gọi đây là “hệ hành tinh được cấu tạo theo kiểu đảo từ trong ra ngoài”.

Trong hệ Mặt trời của con người, 4 hành tinh phía trong là hành tinh đá, còn 4 hành tinh phía ngoài là hành tinh khí.

Các hành tinh lùn đá như sao Diêm Vương quay bên ngoài các hành tinh khí có kích thước nhỏ hơn rất nhiều so với bất kỳ hành tinh nào trong hệ Mặt trời. Kể từ thập niên 1990, các nhà thiên văn đã phát hiện khoảng 6.100 hành tinh ngoài hệ Mặt trời (ngoại hành tinh).

Cả 4 hành tinh trong hệ mới quan sát đều quay gần sao chủ hơn so với khoảng cách quỹ đạo của sao Thủy với Mặt trời. Trên thực tế, hành tinh ngoài cùng chỉ quay ở khoảng 40% khoảng cách quỹ đạo sao Thủy – Mặt trời.

Điều này khá điển hình với các hành tinh quanh sao lùn đỏ - vốn yếu hơn Mặt trời rất nhiều. Hai hành tinh đá được xếp loại siêu Trái đất, nghĩa là có cấu trúc đá như Trái đất nhưng khối lượng lớn hơn từ 2 - 10 lần.

Hai hành tinh khí được xếp loại tiểu Hải Vương, tức là nhỏ hơn hành tinh khí nhỏ nhất của hệ Mặt trời là sao Hải Vương, nhưng lớn hơn Trái đất.

Nhóm nghiên cứu nghi ngờ rằng, thay vì hình thành đồng thời trong một đĩa lớn khí và bụi xoáy quanh sao chủ, các hành tinh trong hệ này hình thành lần lượt, trong đó lượng khí lẽ ra tạo nên khí quyển của hành tinh thứ 4 đã bị các “anh em” của nó sử dụng hết trước khi nó kịp kết tụ.

VietBF@sưu tập

Theo như Trung Quốc đang cân nhắc một dự án thậm chí còn lớn hơn với Kênh đào Bình Lục gần như hoàn thành trị giá 10 tỷ USD để tăng cường quan hệ thương mại giữa các tỉnh phía tây nam nước này với Đông Nam Á. Các chuyên gia nhận định, phát triển vận tải đường thủy nội địa có thể thúc đẩy nền kinh tế địa phương ở miền trung và miền tây Trung Quốc, đồng thời giảm bớt khó khăn cho quá trình chuyển đổi lớn đang diễn ra trong ngành sản xuất của nước này.

Tờ South China Morning Post (SCMP) mới đây đưa tin, Trung Quốc gần như đã hoàn thành việc xây dựng Kênh đào Bình Lục trị giá 10 tỷ USD để tăng cường quan hệ thương mại giữa các tỉnh phía tây nam nước này với Đông Nam Á.

Giờ đây, Trung Quốc đang xem xét một dự án tham vọng hơn – và tốn kém hơn – ở sâu trong nội địa.

Kênh đào Tương Quế theo kế hoạch sẽ là một tuyến đường thủy dài 300 km, hoạt động như một phần mở rộng của Kênh đào Bình Lục mới, giúp các thành phố nằm giữa Trung Quốc đại lục có đường tiếp cận trực tiếp đến Vịnh Bắc Bộ.

Giống như dự án trước đó, mục tiêu của việc xây Kênh đào Tương Quế là giúp các thành phố nằm sâu trong Trung Quốc đại lục tiếp cận nhanh chóng và dễ dàng hơn với các tuyến đường vận chuyển toàn cầu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa đến thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước này: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Nếu hoàn thành, Kênh đào Tương Quế sẽ cho phép Trung Quốc tạo ra một mạng lưới đường thủy rộng lớn – được gọi là “Hành lang Hán - Tương - Quế” – trải dài 3.200 km từ phía bắc xuống phía nam của nước này, qua bốn tỉnh: Thiểm Tây, Hồ Bắc, Hồ Nam và Quảng Tây.

Theo SCMP, tương lai của dự án này vẫn còn chưa chắc chắn, vì việc xây dựng Kênh đào Tương Quế sẽ vô cùng tốn kém. Với kinh phí xây dựng ước tính 150 tỷ nhân dân tệ (CNY), kênh đào này sẽ đắt hơn gấp đôi so với Kênh đào Bình Lục.

Nhưng việc sắp khai trương tuyến đường thủy mới ở tỉnh Quảng Tây là Kênh đào Bình Lục đã làm tăng cơ hội trở thành hiện thực của dự án xây dựng Kênh đào Tương Quế, vì “thời điểm đã chín muồi” cho một dự án như vậy, theo giáo sư Lu Yi tại Trường Giao thông vận tải thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trường Sa (Trung Quốc).

Các quan chức tỉnh Hồ Nam ở miền trung Trung Quốc đã đệ trình đề xuất đưa dự án Kênh đào Tương Quế vào Kế hoạch phát triển quốc gia giai đoạn 2026-2030 của Trung Quốc. Nếu nhận được sự chấp thuận từ Bắc Kinh, dự án có thể xuất hiện trong kế hoạch cuối cùng – dự kiến được công bố vào tháng 3 năm nay.

Theo một đề xuất chính sách được công bố vào tháng 12/2025, tỉnh Hồ Bắc đã đưa “Hành lang Hán - Tương - Quế” vào kế hoạch 5 năm tiếp theo của tỉnh này, cùng với một dự án lớn khác nhằm mở rộng năng lực vận chuyển tại Đập Tam Hiệp.

Theo giáo sư Lu, hành lang này là một phần của kế hoạch do Bắc Kinh công bố năm 2021 nhằm tích hợp các hệ thống sông và kênh đào chính của Trung Quốc thành một mạng lưới giao thông vận tải công suất cao.

“Sau khi hoàn thành, bốn tỉnh [của Trung Quốc] sẽ không chỉ được kết nối bằng một tuyến đường vận chuyển huyết mạch mà còn có thêm một cửa ngõ phía nam rất cần thiết ra biển”, ông nói.

Theo nhà nghiên cứu Yu Jiaxiang của Tập đoàn Cảng Hồ Bắc, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) đã và đang nâng cấp các âu tàu và đường thủy trên sông Hán từ năm 2024, với mục tiêu cho phép các tàu có trọng tải 2.000 tấn lưu thông trên sông. Dự án trị giá 8,7 tỷ CNY này dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2029.

Các chuyên gia nhận định, phát triển vận tải đường thủy nội địa có thể thúc đẩy nền kinh tế địa phương ở miền trung và miền tây Trung Quốc, đồng thời giảm bớt khó khăn cho quá trình chuyển đổi lớn đang diễn ra trong ngành sản xuất của nước này, khi các nhà máy di dời từ vùng ven biển giàu có đến các trung tâm sản xuất rẻ hơn nằm sâu trong đại lục.

Ngoài việc giảm chi phí hậu cần, giao thông vận tải đường thủy nội địa của Trung Quốc còn đóng vai trò như một thỏi nam châm thu hút các cụm công nghiệp, ông Yu cho biết.

“Điều này đặc biệt quan trọng khi miền trung và miền tây Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình thu hút các ngành công nghiệp di dời từ vùng ven biển, thúc đẩy sự tăng trưởng nhanh chóng của các vành đai kinh tế ven cảng”, ông nói. “Với ‘Hành lang Hán - Tương - Quế’ kéo dài sâu vào nội địa [Trung Quốc], tầm ảnh hưởng chiến lược và giá trị của Kênh đào Bình Lục sẽ được khuếch đại hơn nữa.”

Ẩn mình trong tu viện cổ tại thành phố St Gallen, Thư viện Tu viện St Gallen là một trong những kho tàng trí tuệ lâu đời nhất thế giới.


Thư viện Tu viện St Gallen. Ảnh: Alamy

Theo đài BBC (Anh), với kiến trúc Baroque lộng lẫy và bộ sưu tập bản thảo chép tay vô giá, nơi đây không chỉ là một thư viện đơn thuần mà còn được mệnh danh là “nơi chữa lành tâm hồn” suốt hơn 13 thế kỷ.

Khi thành phố St Gallen còn chìm trong tĩnh lặng của buổi sớm, hình ảnh những du khách đầu tiên xếp hàng trước cánh cổng tu viện đã trở nên quen thuộc. Họ chờ đợi để được trao đôi dép nỉ, nghi thức bắt buộc nhằm bảo vệ sàn gỗ nguyên bản từ thế kỷ 18. Chỉ 100 đôi dép được phát mỗi ngày, một cách hữu hình để giới hạn số người và bảo vệ di sản.

Bước qua cánh cổng, không gian mở ra với những tháp đá cao vút, các ô cửa vòm và hành lang lát đá cẩm thạch uy nghiêm. Ngay phía trên lối vào thư viện, dòng chữ Hy Lạp cổ “Psyches Iatreion” (nơi chữa lành tâm hồn) hiện ra như một lời hứa hẹn đầy bí ẩn. Không khí ở đây không chỉ trang trọng mà còn bao trùm bởi sự tĩnh lặng và chiêm nghiệm sâu sắc.

Đại sảnh Baroque và kho báu tri thức

Bước vào đại sảnh chính xây dựng năm 1767, ánh sáng dịu nhẹ phủ lên những kệ sách bọc da cao chạm trần. Trên cao, các bức bích họa tinh xảo kể những câu chuyện triết học và tôn giáo. Những quả địa cầu cổ mô phỏng Trái đất và bầu trời được đặt trang trọng, bên cạnh là các tủ trưng bày vật lạ.

Trong những tủ kính này, người ta có thể tìm thấy một thế giới thu nhỏ: dao bạc trong bao da từ Thổ Nhĩ Kỳ, đôi giày tí hon từ Indonesia, cùng nhiều hóa thạch, vỏ ốc và tiền xu từ khắp bốn phương. Chúng minh chứng cho tầm nhìn toàn cầu và sự hiếu kỳ tri thức của những người gìn giữ nơi đây qua nhiều thế kỷ.

Thư viện hiện lưu giữ khoảng 160.000 bản thảo và ấn phẩm in sớm. Trong số đó có hơn 2.100 bản chép tay thời Trung cổ, với khoảng 400 bản được viết trước năm 1000. Đây là một trong những bộ sưu tập bản thảo quý giá nhất thế giới còn tồn tại nguyên bản.

Các kệ sách không chỉ chứa kinh thánh hay sách phụng vụ. Người ta còn tìm thấy văn bản về luật pháp, y học, âm nhạc, thiên văn học, toán học, ngữ pháp và thơ ca. Sự đa dạng này phản ánh vai trò của tu viện như một trung tâm giáo dục toàn diện, nơi mọi mặt của tri thức nhân loại đều được trân trọng lưu giữ.

Những bản thảo sống sót qua biến động lịch sử

Giá trị của Thư viện Tu viện St Gallen không chỉ nằm ở số lượng hiện vật. Điều đáng kinh ngạc hơn là cách các bản thảo này tồn tại qua hàng loạt biến cố lớn của châu Âu.

Trong thế kỷ 16, khi Vua Henry VIII giải thể hơn 800 tu viện tại Anh, Ireland và xứ Wales, các bộ sưu tập sách bị tịch thu và phân tán. Đến cuối thế kỷ 18, Cách mạng Pháp và làn sóng thế tục hóa tại Đức tiếp tục đe dọa các kho tàng tôn giáo. Tuy nhiên, St Gallen gần như không bị tổn hại.

Nhờ tầm nhìn xa của các thủ thư và giới giáo sĩ địa phương, bộ sưu tập được bảo vệ nghiêm ngặt. Ngay cả khi tu viện chính thức bị giải thể trong giai đoạn 1797-1805, các bản thảo vẫn được chuyển giao an toàn cho giáo phận Công giáo mới thành lập tại bang St Gallen.

Ông Albert Holenstein, Giám đốc Trung tâm Di sản Văn hóa Giáo hội tại thư viện, chia sẻ: “Có thể nói St Gallen đã có rất nhiều may mắn. Nhiều bản thảo gốc của chúng tôi vẫn ở nguyên nơi chúng đã được viết, nghiên cứu và bảo tồn trong hàng nghìn năm”.

Trong kho lưu trữ này có bộ sưu tập bản thảo Ireland lớn nhất tại lục địa châu Âu. Ngoài ra, còn có các văn bản tiếng Đức Cao Cổ, ghi lại những hình thức sớm nhất của ngôn ngữ Đức. Mỗi cuốn sách là một nhân chứng lịch sử. Tất cả cùng tạo nên một bức tranh toàn cảnh về sự hình thành và phát triển của tri thức phương Tây.

Di sản sống trong đời sống đương đại

Ngày nay, Thư viện Tu viện St Gallen đón tiếp khoảng 190.000 lượt khách mỗi năm. Con số này vượt xa lượng khách hành hương tôn giáo truyền thống. Du lịch văn hóa trở thành nguồn lực quan trọng giúp duy trì hoạt động bảo tồn.

Xung quanh tu viện là khu Phố Cổ St Gallen với những con đường lát đá cuội, các quán ăn lâu đời và hồ nước Drei Weieren do tu viện tạo ra từ thế kỷ 17. Toàn bộ khu vực tạo thành một không gian sống động, nơi lịch sử không nằm yên trong tủ kính mà hiện diện trong nhịp sống thường ngày.

Sự chuyển đổi này cũng đặt ra những câu hỏi. Ông Holenstein thừa nhận: “Sự gặp gỡ giữa đời sống tâm linh và thế tục tạo ra mâu thuẫn trong một tu viện. Nhưng nhiều nơi đang gặp khó khăn và du lịch là một trong những giải pháp giúp giữ cho các thể chế văn hóa này tồn tại”.

Trong thời đại kỹ thuật số, khi tri thức ngày càng được số hóa, Thư viện Tu viện St Gallen mang lại một trải nghiệm khác biệt. Ở đó, con người có thể chạm vào lịch sử bằng mắt, bằng bước chân và bằng sự tĩnh lặng. Giữa một thế giới luôn chuyển động, kho sách nghìn năm tuổi này vẫn bền bỉ tồn tại như một nơi nương náu cho tâm hồn và ký ức nhân loại.

VietBF@sưu tập

Vị trí của tàu sân bay Mỹ USS Abraham Lincoln đã được xác nhận ở gần Iran thông qua hình ảnh vệ tinh, tàu sân bay thứ hai USS Gerald Ford cũng đang tới Trung Đông, cho thấy Washington tiếp tục gia tăng sức ép đối với Tehran trong bối cảnh hai bên có tiến triển trong đàm phán

BBC xác nhận qua hình ảnh vệ tinh rằng tàu USS Abraham Lincoln, tàu dẫn đầu một nhóm tác chiến gồm 3 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, chở theo 90 máy bay - bao gồm tiêm kích F-35, và 5.680 thủy thủ. Con tàu được cho là đã được triển khai tới khu vực Vùng Vịnh vào cuối tháng 1 nhưng đến nay mới xuất hiện trong hình ảnh vệ tinh. Nó được xác định đang ở ngoài khơi Oman, cách Iran khoảng 700 km.

Mỹ cũng được cho là đã điều tàu USS Gerald R. Ford - chiến hạm lớn nhất thế giới - tới Trung Đông, và con tàu này có thể đến khu vực trong vòng 3 tuần tới.

Mỹ đã tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông trong vài tuần qua, với số lượng tàu khu trục, tàu tác chiến và máy bay chiến đấu Mỹ trong khu vực gia tăng.

Hình ảnh do quân đội Mỹ công bố hồi tháng 2 cho thấy nhóm tác chiến tàu sân bay Lincoln trên biển Ả Rập, cách bờ biển Oman khoảng 240 km.

Con tàu chưa từng được nhìn thấy kể từ khi được cho là tiến vào khu vực hồi tháng 1, do nó di chuyển qua vùng biển rộng nơi khả năng chụp ảnh vệ tinh bị hạn chế. Các khí tài quân sự trên bộ thường dễ quan sát hơn và thường xuyên được vệ tinh ghi lại.

Như vậy, hiện đã có 12 tàu Mỹ tại Trung Đông được theo dõi qua hình ảnh vệ tinh: USS Abraham Lincoln - tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Nimitz - cùng 3 tàu khu trục lớp Arleigh Burke tạo thành một nhóm tác chiến tàu sân bay; thêm hai tàu khu trục có khả năng tiến hành các cuộc tấn công tên lửa tầm xa; và ba tàu chuyên dụng cho tác chiến ven bờ hiện neo tại căn cứ hải quân Bahrain ở Vùng Vịnh. Hai tàu khu trục khác được ghi nhận ở phía đông Địa Trung Hải gần căn cứ Mỹ tại Souda Bay, và một tàu khác ở Biển Đỏ.

Cũng theo BBC, trong khu vực ghi nhận sự gia tăng tiêm kích F-15 và EA-18 đồn trú tại căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan, cũng như số lượng máy bay vận tải, tiếp dầu và liên lạc của Mỹ di chuyển từ Mỹ và châu Âu tới Trung Đông.

Tiến triển trong đàm phán

Hôm thứ Hai, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành một cuộc tập trận hải quân tại eo biển Hormuz, nằm giữa Oman và Iran. Theo hãng tin Tasnim có liên hệ với IRGC, Tư lệnh IRGC, Thiếu tướng Mohammad Pakpour, đã thị sát các tàu chiến tại cảng trước khi tên lửa được phóng từ một tàu trong khuôn khổ cuộc diễn tập.

Eo biển Hormuz được coi là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới và là điểm nghẽn vận chuyển dầu mỏ then chốt. Khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu đi qua eo biển này, bao gồm từ đảo Kharg - cảng xuất khẩu dầu chính của Iran. Trong bản tin về các hoạt động quân sự mới nhất của Iran, ông Pakpour được ghi nhận đã bay trực thăng qua khu vực đảo Kharg.

Trong khi đó, Mỹ và Iran đã đàm phán về chương trình hạt nhân và Iran đã thông báo về những tiến triển mới.

Trong các cuộc đàm phán, đại diện của Tehran đề xuất tạm thời đình chỉ chương trình hạt nhân và chuyển một phần trữ lượng uranium làm giàu ra khỏi nước này.

Trước đó, Reuters đã đưa tin rằng Lầu Năm Góc đang chuẩn bị cho một chiến dịch quân sự chống lại Iran .

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Sáu bày tỏ ủng hộ khả năng thay đổi chế độ ở Iran và tuyên bố rằng “một sức mạnh to lớn” sẽ sớm hiện diện tại Trung Đông

Khi được hỏi liệu ông có muốn thay đổi chế độ ở Iran hay không, Trump trả lời rằng điều đó “có vẻ như là điều tốt nhất có thể xảy ra”. Ông từ chối tiết lộ ai sẽ thay thế chính quyền hiện tại ở Iran, nhưng nói rằng “có những người nào đó”.

“Trong 47 năm qua, họ chỉ nói và nói và nói” - ông Trump phát biểu sau một sự kiện quân sự tại Fort Bragg, bang North Carolina. “Trong khi đó, chúng ta đã mất rất nhiều sinh mạng khi họ vẫn nói... Việc này đã kéo dài quá lâu.”

Khi được hỏi còn mục tiêu nào tại các cơ sở hạt nhân có thể bị tấn công, Trump nói là “bụi”. Ông nói thêm: “Nếu chúng tôi làm, thì đó sẽ là phần nhỏ nhất của nhiệm vụ, nhưng chúng tôi có lẽ sẽ lấy nốt bất cứ thứ gì còn lại.”

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho biết, lực lượng quốc phòng Ukraine đã giành lại 201 km2 lãnh thổ từ ngày 11 đến ngày 15 tháng 2, tốc độ tiến công nhanh nhất kể từ giữa năm 2023.

Các nhà phân tích của ISW cho rằng sự gia tăng các cuộc phản công của Ukraine có liên quan đến những hạn chế gần đây đối với việc quân đội Nga truy cập vào mạng Starlink, và những hạn chế này đã gây ra các vấn đề về chỉ huy và kiểm soát trên chiến trường.

Báo cáo lưu ý rằng vào ngày 2 tháng 2, chính phủ Ukraine và SpaceX đã công bố "danh sách trắng" các thiết bị đầu cuối Starlink được sử dụng trên lãnh thổ Ukraine, yêu cầu mỗi thiết bị phải được đăng ký với các cơ quan chức năng trước khi có thể sử dụng lại.

Lãnh thổ mà Nga giành được hàng tuần từ cuối tháng 11 năm 2025 đến giữa tháng 2 năm 2026 biến động đáng kể. ISW ước tính rằng ở thời điểm cao điểm, lực lượng Nga đã chiếm được 141 km vuông trong tuần từ ngày 25 đến 31 tháng 1, nhưng diện tích chiếm được đã giảm xuống còn 74 km vuông trong tuần từ ngày 8 đến 14 tháng 2.

Trong khi đó, trên trang mạng xã hội X, nhà báo người Ireland Chay Bowes tuyên bố rằng Lực lượng Vũ trang Ukraine đang phải chịu tổn thất nghiêm trọng hàng ngày, ông cáo buộc giới truyền thông phương Tây cố tình che giấu thực tế này, đồng thời nhấn mạnh tình hình trên chiến tuyến là "không thể chối cãi".

"Trong khi truyền thông phương Tây tiếp tục đưa tin sai lệch, thực tế trên chiến trường là điều không thể phủ nhận. Quân đội Ukraine đang chịu tổn thất nặng nề mỗi ngày. Có rất nhiều bằng chứng xác thực, nhưng giới truyền thông phương Tây lại lựa chọn (và được chỉ đạo) phớt lờ chúng", ông Bowes viết.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sẵn sàng thảo luận về việc rút quân Ukraine khỏi vùng Donetsk, nhưng kêu gọi Moscow rút quân về một khoảng cách tương đương - theo Axios.

Theo đó, các nhà trung gian Mỹ đã đề xuất quân đội Ukraine rút khỏi những khu vực Donbass mà họ đang kiểm soát và biến khu vực này thành một “khu kinh tế tự do” phi quân sự.

Tuy nhiên, theo ông Zelensky, Washington hiện vẫn chưa xác định rõ quốc gia nào sẽ có chủ quyền đối với vùng lãnh thổ này.

Ông Zelensky cho biết sau vòng đàm phán thứ hai tại Abu Dhabi, các quan chức Nga đã hứa sẽ tham vấn Moscow và quay lại với lập trường chi tiết hơn về vấn đề lãnh thổ.

Ông cũng nói rằng Washington và Kiev đã thống nhất mọi thỏa thuận đạt được phải được đưa ra trưng cầu dân ý đối với người dân Ukraine.

Đồng thời, tổng thống Ukraine cho rằng nếu thỏa thuận “chỉ đơn giản là rút quân Ukraine khỏi Donbass”, thì nó sẽ bị bác bỏ trong trưng cầu dân ý.

“Về mặt cảm xúc, người dân sẽ không bao giờ tha thứ điều đó. Không bao giờ. Họ sẽ không tha thứ… cho tôi, họ cũng sẽ không tha thứ cho Mỹ” - Zelensky nói.

Ông cũng cho biết nếu một thỏa thuận hòa bình chỉ đơn thuần đóng băng các đường ranh giới hiện tại ở Donbass - tương tự như phương án được dự tính cho hai khu vực khác là Kherson và Zaporizhzhia - thì theo ông, người dân Ukraine có thể chấp nhận.

“Tôi nghĩ nếu chúng ta đưa vào văn bản điều khoản rằng sẽ duy trì đường tiếp xúc hiện tại, thì tôi cho rằng người dân sẽ ủng hộ điều đó trong trưng cầu dân ý. Đó là quan điểm của tôi” - ông Zelensky nói.

Ông cho rằng việc Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai kêu gọi nhượng bộ từ phía Ukraine thay vì từ Nga là điều không công bằng.

Ông Zelensky nhận định có thể ông Trump thấy việc gây sức ép với Ukraine dễ dàng hơn so với một nước lớn hơn nhiều như Nga.

Trước đó, truyền thông phương Tây đưa tin một bộ phận trong nhóm thân cận của tổng thống ủng hộ việc rút quân khỏi tỉnh Donetsk nhằm sớm đạt được hòa bình.

Dịp Tết Nguyên đán, những thay đổi trong việc ăn uống có thể ảnh hưởng đến việc kiểm soát cholesterol ở người có rối loạn mỡ máu, tăng nguy cơ biến chứng sau kỳ nghỉ.

Theo thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), LDL-cholesterol sẽ không tăng đột ngột chỉ sau một bữa ăn. Tuy nhiên, nếu chế độ ăn giàu chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và đường kéo dài liên tục trong nhiều ngày tết, những người đã có rối loạn lipid máu rất dễ ghi nhận mức LDL tăng rõ rệt khi kiểm tra lại sau kỳ nghỉ. “Điển hình là thịt mỡ, da gà, thịt đỏ nhiều mỡ, nội tạng động vật; các món chiên rán như nem rán, giò chả, thịt đông, cũng như thực phẩm chế biến sẵn”, bác sĩ Tố Hi cho biết.

Bên cạnh đó, ở người có cholesterol cao, việc tiêu thụ nhiều bánh kẹo, mứt, trái cây sấy khô hay nước giải khát trong ngày Tết không chỉ làm tăng đường huyết mà còn khiến rối loạn mỡ máu trở nên trầm trọng hơn.


Thịt đỏ nhiều mỡ, nội tạng động vật không tốt cho người có cholesterol cao

Ảnh minh họa: AI

Bác sĩ Tố Hi giải thích: “Khi cơ thể nạp quá nhiều đường, đặc biệt là đường tinh luyện và fructose, gan sẽ chuyển phần năng lượng dư thừa này thành triglyceride. Triglyceride sau đó được gan vận chuyển vào máu dưới dạng VLDL (lipoprotein tỷ trọng rất thấp). Khi VLDL tăng cao, chúng sẽ tiếp tục chuyển hóa thành LDL-cholesterol”.

Nếu tình trạng ăn nhiều đường kéo dài, LDL không chỉ tăng về số lượng mà còn dễ trở thành dạng nhỏ, đậm đặc. Đây là dạng LDL có khả năng bám vào thành mạch cao hơn và thúc đẩy quá trình hình thành mảng xơ vữa. Vì vậy, ngay cả khi không ăn quá nhiều thịt mỡ, việc tiêu thụ nhiều đồ ngọt trong vài ngày Tết vẫn có thể làm tăng triglyceride và gián tiếp làm tăng LDL-cholesterol ở người đã có rối loạn mỡ máu.

Ngoài ra, cách chế biến cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến lượng chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và tổng năng lượng của món ăn, từ đó tác động đến LDL-cholesterol. “Chiên ngập dầu, xào nhiều mỡ hoặc quay giòn làm tăng đáng kể năng lượng khẩu phần. Đặc biệt, khi dầu được đun ở nhiệt độ cao hoặc tái sử dụng nhiều lần, nó có thể hình thành các sản phẩm oxy hóa lipid và chất béo chuyển hóa - những yếu tố đã được chứng minh làm tăng LDL-cholesterol và thúc đẩy xơ vữa động mạch”, bác sĩ Tố Hi cảnh báo.

Người có cholesterol cao nên ăn gì, làm gì trong dịp tết?
“Trước hết, nên ưu tiên nguồn đạm nạc và đạm thực vật, như cá biển (cá hồi, cá thu, cá ngừ), ức gà bỏ da, đậu hũ và các loại đậu. Cá biển giàu omega-3 đã được chứng minh có tác dụng giảm triglyceride và hỗ trợ cải thiện chất lượng LDL theo hướng ít gây xơ vữa hơn”, bác sĩ Tố Hi gợi ý.

Thứ hai là nhóm thực phẩm giàu chất xơ hòa tan như rau xanh, bông cải, cà rốt, bí đỏ, yến mạch và các loại đậu. Chất xơ hòa tan sẽ giúp giảm hấp thu cholesterol tại ruột, từ đó hỗ trợ hạ LDL-cholesterol.

Thứ ba là chất béo không bão hòa có lợi, có trong dầu ô liu, dầu cải, quả bơ, các loại hạt như óc chó, hạnh nhân (dùng với lượng vừa phải). Việc thay thế mỡ động vật bằng các chất béo này cũng giúp cải thiện tỷ lệ mỡ máu.

Ngoài ra, theo bác sĩ Tố Hi, nên duy trì tinh bột phức hợp ở mức hợp lý, như gạo lứt, khoai, bánh chưng hoặc bánh tét với khẩu phần kiểm soát, thay vì cắt hoàn toàn tinh bột rồi bù lại bằng đồ ngọt.

Về cách chế biến, các phương pháp như luộc, hấp, áp chảo ít dầu sẽ phù hợp hơn với người có rối loạn mỡ máu. Chúng giúp hạn chế bổ sung chất béo không cần thiết và không tạo ra chất béo chuyển hóa.

Bên cạnh việc chú trọng vào thực đơn ngày tết, vận động thể lực cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc tăng HDL-cholesterol, tức cholesterol “tốt”. Bác sĩ Tố Hi giải thích: “Khi vận động đều đặn, cơ thể sẽ kích hoạt các enzyme giúp sử dụng triglyceride làm năng lượng và tăng khả năng HDL 'dọn dẹp' cholesterol dư thừa khỏi lòng mạch”.

Với lịch trình bận rộn ngày tết, người có cholesterol cao có thể chia nhỏ thời gian hoạt động thể chất, duy trì vận động ở mức vừa phải như: đi bộ nhanh khoảng 30 phút mỗi ngày, đạp xe, bơi lội, tập aerobic nhẹ. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy, nếu duy trì đều đặn, vận động aerobic có thể giúp tăng HDL khoảng 5-10%.

“Điều quan trọng nhất là tránh ngồi liên tục quá lâu trong các buổi tụ họp ngày tết. Cứ sau 45-60 phút nên đứng dậy đi lại, vận động nhẹ. Với người rối loạn mỡ máu, vận động không chỉ giúp tăng HDL mà còn hỗ trợ kiểm soát cân nặng, huyết áp và đường huyết - những yếu tố rất dễ 'vượt ngưỡng' trong dịp nghỉ lễ”, bác sĩ Tố Hi lưu ý.

VietBF@sưu tập

Nam giới ở bất kỳ giai đoạn tuổi tác nào đều mang những kỳ vọng riêng — từ thành công trong sự nghiệp, hạnh phúc gia đình đến sức khỏe bền vững. Trong năm mới Bính Ngọ, có một số lưu ý quan trọng giúp "phái mạnh" tận dụng tối đa tiềm lực và hạn chế rủi ro — cả về thể chất lẫn tinh thần. Dưới đây là 3 lời khuyên đáng chú ý.
1. Chủ động chăm sóc sức khỏe thay vì "cậy khỏe"

Nhiều nam giới vẫn có tâm lý "cậy khỏe" — cho rằng cơ thể luôn dẻo dai và không cần kiểm tra sức khỏe định kỳ — nhưng đây chính là một trong những nguyên nhân khiến bệnh lý tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn nặng. Theo thông tin trên báo Thanh Niên, việc chủ động thăm khám sức khỏe, kiểm tra định kỳ và chú trọng tới các dấu hiệu bất thường là việc làm cần thiết không chỉ ở tuổi trung niên mà cả ở lứa tuổi trưởng thành. Nam giới nên đặc biệt chú ý tới tim mạch, huyết áp, chức năng gan – thận và các dấu hiệu tiềm ẩn của bệnh mãn tính, thay vì chờ đến khi có triệu chứng rõ rệt mới đi khám.

Bên cạnh đó, một báo cáo khác nhấn mạnh rằng nam giới Việt Nam có thời gian sống khỏe mạnh trung bình thấp hơn nữ giới khoảng 5 năm, điều này khiến các chuyên gia kêu gọi tăng cường chiến lược chăm sóc sức khỏe dành riêng cho "phái mạnh".
2. Quản lý tài chính, tránh quyết định nóng vội đầu năm

Tết Nguyên Đán thường là thời điểm chi tiêu nhiều nhất trong năm — từ quà biếu đến sum họp, gặp gỡ — và việc quản lý tài chính không khéo có thể khiến nam giới rơi vào tình trạng hao hụt tài sản ngay từ đầu năm. Do đó, đàn ông muốn một năm mới thuận lợi, an khang và hanh thông nên thận trọng với các quyết định tài chính đầu năm như cho vay tiền hoặc tiêu xài quá đà.

Cụ thể, cho vay tiền không chỉ tiềm ẩn rủi ro mất tiền mà còn có thể ảnh hưởng tới các mối quan hệ. Đồng thời, tiêu xài phung phí trong những ngày đầu năm có thể khiến quỹ dự phòng cá nhân bị "bốc hơi", gây áp lực khi đối mặt các phát sinh bất ngờ. Vì thế, nam giới nên lập kế hoạch chi tiêu rõ ràng và đặt mục tiêu tài chính phù hợp cho cả năm ngay từ những ngày đầu năm Bính Ngọ.
3. Xây dựng lối sống lành mạnh và cân bằng trong dịp Tết để tránh bệnh mãn tính

Dịp Tết với bánh mứt, thịt mỡ, thực phẩm chế biến sẵn và rượu bia là thử thách lớn với bất kỳ ai — nhưng tác động của chúng đặc biệt rõ rệt ở nam giới, khi nguy cơ bệnh tim mạch, tăng huyết áp hay rối loạn chuyển hóa có xu hướng tăng cao nếu không kiểm soát được chế độ ăn uống. Các chuyên gia y tế lưu ý rằng ăn mặn, nhiều chất béo trong dịp đầu năm có thể dẫn tới tăng huyết áp và làm nặng các bệnh lý mạn tính. Việc kết hợp tăng rau xanh, trái cây, uống đủ nước, và hạn chế rượu bia không chỉ giúp kiểm soát cân nặng, mà còn giảm gánh nặng cho tim mạch.

Không chỉ dừng lại ở dinh dưỡng, việc duy trì thói quen vận động nhẹ nhàng, ngủ đủ giấc, kiểm soát stress và hạn chế lối sống lười vận động ngay từ thời điểm này sẽ giúp nam giới tạo nền tảng sức khỏe bền vững cho cả năm Bính Ngọ. Những điều này không chỉ đơn thuần là lời khuyên dinh dưỡng — chúng thực sự liên quan tới sự chủ động phòng bệnh và nâng cao chất lượng sống.
Khởi đầu năm mới với sự chủ động – chìa khóa cho sức khỏe và hạnh phúc

Năm Bính Ngọ mở ra với nhiều kỳ vọng mới, và việc nam giới chủ động chăm sóc bản thân — cả về sức khỏe, tài chính và lối sống — sẽ giúp họ không chỉ "sống khỏe" mà còn "sống bền". Từ việc khám sức khỏe định kỳ, quản lý tài chính thông minh đến xây dựng thói quen ăn uống và vận động lành mạnh, mỗi bước đi đều góp phần xây dựng một năm mới an khang, thịnh vượng và trọn vẹn hơn.

Theo như bác sĩ chỉ ra nguyên nhân về người phụ nữ mắc 'bệnh lạ' lại vô cùng sửng sốt sau khi làm móng không được khử trùng đúng cách tại tiệm mà cô thường lui tới. Do những vết trầy xước siêu nhỏ này trở thành "cửa ngõ" để virus xâm nhập nếu dụng cụ chứa mầm bệnh. Các loại HPV týp 1, 2 và 4, tuy thuộc nhóm nguy cơ thấp vẫn có thể gây mụn cóc quanh móng, với hình dạng trong suốt hoặc giống hoa súp lơ.

Tại thành phố Vũ Hán (tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc), một người phụ nữ họ Ngô gần đây phải điều trị y tế sau khi phát hiện các nốt mụn nhỏ, trong suốt mọc quanh kẽ móng tay. Bác sĩ chẩn đoán cô đã nhiễm virus HPV (human papillomavirus - virus gây u nhú ở người), nguyên nhân được cho là bắt nguồn từ dụng cụ làm móng không được khử trùng đúng cách tại tiệm mà cô thường lui tới.

Theo Peninsula City Daily, bác sĩ điều trị cho biết trong quá trình làm móng, đặc biệt khi cắt da chết, mài móng hoặc tỉa biểu bì, lớp da bảo vệ tự nhiên quanh móng (gọi là cuticle) dễ bị tổn thương. Những vết trầy xước siêu nhỏ này trở thành "cửa ngõ" để virus xâm nhập nếu dụng cụ chứa mầm bệnh.
Các loại HPV týp 1, 2 và 4, tuy thuộc nhóm nguy cơ thấp vẫn có thể gây mụn cóc quanh móng, với hình dạng trong suốt hoặc giống hoa súp lơ. Điều đáng lo ngại là nhiều khách hàng khác tại cùng tiệm cũng gặp tình trạng tương tự, nghi ngờ do việc dụng cụ bị dùng chung mà không được khử trùng kỹ.

Sau nhiều lần làm móng, cô Ngô nhận thấy tay mình xuất hiện các nốt nhỏ bất thường. Kết quả xét nghiệm xác định là nhiễm HPV vùng móng, buộc cô phải điều trị bằng liệu pháp đông lạnh bằng nitơ lỏng - một quá trình có thể kéo dài vài tháng và gây đau rát. Một số bệnh nhân khác được ghi nhận còn bị tách lớp móng, móng vàng, giòn hoặc biến dạng, làm ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày.

Theo chuyên gia da liễu, HPV không bị tiêu diệt hoàn toàn bằng cồn - phương pháp khử trùng phổ biến tại nhiều tiệm làm móng. Virus chỉ bị diệt khi tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc dung dịch khử trùng chuyên dụng. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều tiệm tái sử dụng các dụng cụ như dũa móng, kềm cắt da chết, thậm chí dùng chung giữa tay và chân, khiến nguy cơ lây nhiễm chéo tăng mạnh.

Bên cạnh HPV, việc khử trùng không đúng cách còn tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển. Các loại vi khuẩn như Pseudomonas aeruginosa (trực khuẩn mủ xanh) có thể gây móng vàng, dày hoặc rỗng ruột, trong khi hóa chất độc hại từ sơn gel kém chất lượng có thể ăn mòn bề mặt móng, làm móng yếu và dễ gãy.

Mặc dù chưa có bằng chứng lâm sàng rõ ràng cho thấy tia UV từ đèn làm móng gây ung thư da, các bác sĩ vẫn cảnh báo rằng việc tiếp xúc kéo dài có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa da tay. Do đó, thời gian chiếu tia trong mỗi lần làm móng không nên vượt quá 10 phút.

Các chuyên gia khuyến nghị, khi thấy móng tay xuất hiện mụn nhỏ, đau rát, đổi màu hoặc trở nên giòn yếu, người dân nên ngừng ngay việc làm móng và đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Đồng thời, nên lựa chọn tiệm làm móng có quy trình vệ sinh rõ ràng, sử dụng dụng cụ riêng hoặc dùng một lần, nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe, bởi làm đẹp không nên đánh đổi bằng rủi ro nhiễm bệnh.

Duy trì lối sống lành mạnh để hạn chế các bệnh mạn tính được xem là phương pháp thực tế nhất để "trường sinh bất lão". Nhưng nếu bạn không thể "lành mạnh" tuyệt đối, việc bổ sung thêm một số loại thực phẩm nhất định sẽ đem lại lợi ích lớn.
1. Ăn từ 1-6 quả trứng mỗi tuần

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Nutrients bởi nhóm tác giả từ Đại học Monash (Úc) chỉ ra rằng những người ăn từ 1-6 quả trứng mỗi tuần có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn 29% so với người không ăn hoặc hiếm khi ăn.

Đó là một kết quả rất thú vị vì bệnh tim mạch là nhóm bệnh gây tử vong sớm hàng đầu. Nghiên cứu cũng bác bỏ việc ăn 1-6 quả trứng một tuần sẽ làm tăng cholesterol.

2. Mỗi ngày một quả bơ

Một nghiên cứu khác từ Đại học Bang Pennsylvania (Mỹ) công bố trên tạp chí khoa học Current Developments in Nutrition cho biết ăn bơ thường xuyên sẽ giúp bạn gia tăng tuổi thọ nói chung cũng như "tuổi thọ khỏe mạnh", tức những năm tuổi già không bị hành hạ bởi quá nhiều bệnh mạn tính.

Ăn bơ sẽ giúp bạn cải thiện đáng kể điểm số về chất lượng ăn uống, từ đó giúp phòng ngừa một loạt bệnh và nhóm bệnh chết người.

3. Thường xuyên bổ sung trái cây giàu flavonoid

Trái cây nói chung có lợi cho sức khỏe và tuổi thọ, nhưng trái cây giàu flavonoid - một nhóm hợp chất chống oxy hóa giúp đẩy lùi bệnh tim mạch, chuyển hóa- đem lại tác dụng đặc biệt.

Đó là kết luận của nhóm tác giả từ Đại học Harvard và Trung tâm Nghiên cứu lão khoa Hinda and Arthur Marcus (Mỹ).

Một số loại trái cây giàu flavonoid phổ biến là: Dâu tây, cam, quýt, bưởi, táo, nho đỏ, nho đen, mận, lựu, mơ, việt quất, mâm xôi, cherry (anh đào)...
4. Uống ca cao hoặc ăn chocolate

Loại quả mà người Việt Nam trồng nhiều - ca cao - chứa rất nhiều theobromine. Bằng cách phân tích các dấu hiệu lão hóa DNA và chiều dài telomere - cấu trúc bảo vệ nhiễm sắc thể, ngắn đi theo tuổi tác - của gần 1.700 người, các nhà nghiên cứu từ Đại học King's College London (KCL - Anh) phát hiện theobromine làm chậm tốc độ lão hóa đáng kể.

Điều này khiến người thường ăn chocolate hoặc uống ca cao có tuổi sinh học trẻ hơn, giảm nguy cơ các bệnh mạn tính và nhờ đó mà sống lâu, sống khỏe.

5. Uống cà phê và trà

Một nghiên cứu từ Đại học Coimbra (Bồ Đào Nha) đã xem xét bộ dữ liệu hàng triệu người ở châu Âu, châu Mỹ, châu Á và châu Đại Dương và chỉ ra rằng bạn có thể sống thọ và khỏe hơn khi về già chỉ nhờ 3 tách cà phê mỗi ngày.

Nghiên cứu khác từ King's College London (KCL - Anh) cho thấy uống cà phê với lượng vừa phải - khoảng 3-4 tách mỗi ngày - có thể giúp bảo vệ độ dài của telomere giúp bạn "trường sinh bất lão", trong khi nhóm từ Đại học West Virginia và Đại học Morgan State (Mỹ) khuyến nghị 3-5 tách cà phê mỗi ngày.

Còn công trình dẫn đầu bởi Đại học Tứ Xuyên (Trung Quốc) cho thấy uống bất kỳ loại trà nào - trà xanh, trà ô long, trà đen - đều giúp gia tăng cơ hội "trường sinh bất lão". Mức tiêu thụ được khuyến nghị là 3 tách trà mỗi ngày.

Nhóm tác giả Trung Quốc - Thụy Điển dẫn đầu bởi TS Chaofu Ke từ Đại học Y khoa Tô Châu thì chứng minh với vài tách cà phê và vài tách trà, bạn sẽ giảm nguy cơ một loạt vấn đề tim mạch bao gồm các biến cố chết người như đột quỵ, nhồi máu cơ tim.

Vị ngọt của dâu tây không đơn thuần đến từ lượng đường cao hay cảm giác “ngọt lịm” trên đầu lưỡi. Đó là kết quả của một tổ hợp phức tạp giữa các phân tử hương thơm, tỷ lệ đường – axit, cấu trúc thịt quả và cả cách chúng ta bảo quản, thưởng thức. Để hiểu vì sao có những hộp dâu thơm nức, ngọt thanh, trong khi hộp khác lại nhạt nhòa dù chỉ số đường tương đương, cần nhìn vào bản chất khoa học phía sau hương vị.

Trước hết, phần lớn hương thơm của dâu tây đến từ các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, được gọi là VOC. Trong số hàng trăm đến hàng nghìn VOC tồn tại, chỉ một nhóm nhỏ thực sự quyết định mùi hương đặc trưng. Este chiếm tỷ lệ cao nhất trong nhóm này và đóng vai trò chủ đạo tạo nên mùi “kẹo trái cây” quen thuộc. Những phân tử như etyl este hay etyl butyrat mang lại cảm giác tươi mới, ngọt ngào. Bên cạnh đó, các hợp chất như lacton, rượu và aldehyd tạo nên nốt hương trầm, hoa hoặc hơi béo nhẹ như kem.

Sự khác biệt về tỷ lệ các phân tử này giữa các giống dâu dẫn đến khác biệt rõ rệt về mùi hương. Ví dụ, γ-decyl lactone – một hợp chất mang hương đào – nếu hiện diện với hàm lượng cao sẽ khiến tổng thể trái dâu có cảm giác mọng nước, ngọt dịu như đào chín. Nerolidol và methyl anthranilate, thường thấy trong nước hoa hương hoa, có thể làm mùi dâu trở nên mềm mại, tinh tế hơn.

Ngoài hương trái cây và hương hoa, dâu tây còn có “hương cỏ tươi” – cảm giác mát lành như cỏ mới cắt. Hương này đến từ các hợp chất dễ bay hơi có nguồn gốc từ lá xanh. Gen điều khiển chính của nhóm hương này được xác định là FvHI. Thông qua lai tạo, các nhà nghiên cứu có thể điều chỉnh cường độ biểu hiện của gen này để làm dịu hoặc nhấn mạnh nốt hương thảo mộc, tạo nên cấu trúc hương vị cân bằng hơn.

Độ chín là yếu tố then chốt quyết định sự bùng nổ hương thơm. Ở giai đoạn quả còn xanh, mùi hương lá xanh chiếm ưu thế, tạo cảm giác nhẹ, thoang thoảng. Khi quả chuyển dần sang màu đỏ, lượng este và các phân tử mang hương sữa tăng lên, khiến mùi thơm trái cây rõ rệt hơn. Khi quả chín mềm, hương thơm đạt đỉnh và độ ngọt cao nhất. Tuy nhiên, chính lúc này khả năng chịu vận chuyển lại kém nhất, dễ dập và hư hỏng.

Thu hoạch sớm giúp giữ độ cứng, tăng khả năng bảo quản, nhưng hương thơm chưa đạt mức tối đa. Ngược lại, để quả trên cây thêm vài ngày sẽ cho hương vị đậm đà hơn, song rủi ro hư hỏng trong vận chuyển tăng lên đáng kể. Vì thế, lựa chọn thời điểm thu hoạch luôn là sự cân nhắc giữa hương vị và độ bền.

Môi trường canh tác cũng tác động mạnh đến cấu trúc hương. Chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm thường làm tăng hàm lượng este. Ánh nắng đầy đủ giúp tăng cường tổng hợp hương thơm. Trong khi đó, tưới nước và bón phân quá nhiều có thể làm quả to hơn nhưng vị nhạt đi.

Các nghiên cứu thực địa gần đây cho thấy dâu trồng trong nhà kính với nhiệt độ và độ ẩm được kiểm soát có độ ổn định cao hơn. Dâu trồng ngoài trời trong điều kiện thời tiết thuận lợi có thể cho hương vị đậm đà hơn, nhưng khi gặp nhiệt độ cao hoặc mưa kéo dài, chất lượng lại biến động mạnh.

Về vị ngọt, yếu tố quyết định là tỷ lệ giữa đường và axit. Fructose và glucose là hai loại đường chính, trong đó fructose có độ ngọt cao hơn. Hàm lượng đường được đo bằng chỉ số Brix, còn độ axit được xác định bằng phương pháp chuẩn độ. Chia hai giá trị này sẽ ra tỷ lệ đường – axit; tỷ lệ càng cao, vị càng hài hòa và ngọt dịu.

Tuy nhiên, vị chua không phải điều tiêu cực. Một chút axit giúp làm nổi bật vị ngọt, tạo cảm giác tươi mát. Ngoài ra, cấu trúc thịt quả cũng ảnh hưởng đến cảm nhận. Thịt mềm, mọng nước giúp vị ngọt lan nhanh trong khoang miệng. Thịt chắc, thớ thô giải phóng vị chậm hơn, khiến người ăn cảm thấy kém ngọt dù lượng đường tương đương.

Đáng chú ý, hương thơm có thể làm tăng cảm nhận ngọt mà không cần tăng lượng đường. Các phân tử mang hương trái cây, hương hoa hoặc hương trầm có thể khiến não bộ “diễn giải” vị ngọt mạnh hơn. Hiện tượng này được gọi là “cộng hưởng vị ngọt”. Vì vậy, hai hộp dâu có cùng chỉ số Brix nhưng hộp nào thơm hơn thường được đánh giá ngon hơn.

Về bảo quản, nhiệt độ thấp làm chậm quá trình hô hấp của trái cây, giảm hư hỏng. Tuy nhiên, ở nhiệt độ thấp, ít phân tử hương được giải phóng hơn nên dâu ít thơm. Theo thời gian, các este dần phân hủy, đặc biệt nhanh khi quả bị cắt. Diện tích bề mặt lớn khiến hương bay hơi nhanh, đồng thời enzyme tiếp xúc với không khí cũng phân hủy các phân tử tạo mùi.

Vì vậy, dâu đã rửa sạch và cắt sẵn sẽ mất hương nhiều hơn so với dâu nguyên quả. Để thưởng thức ngon nhất, nên lấy dâu ra khỏi tủ lạnh, để ở nhiệt độ phòng một thời gian, lau khô bề mặt, không cắt trước và không ngâm nước quá lâu.

Trong chuỗi cung ứng hiện đại, dâu siêu thị có thể bảo quản lâu nhờ quy trình xử lý chặt chẽ. Sau khi thu hoạch ở giai đoạn chín nhưng còn chắc, quả được loại bỏ trái hư hại, đưa vào phòng làm lạnh sơ bộ ở 0–1℃ để nhanh chóng loại nhiệt đồng ruộng. Bao bì sử dụng hộp mỏng, đáy lót giấy thấm để giảm ma sát. Xe tải đông lạnh duy trì nhiệt độ thấp suốt quá trình, kho bảo quản kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm, nhiều nơi duy trì độ ẩm 90–95% để hạn chế mất nước. Toàn bộ hệ thống này không cần đến chất bảo quản hóa học.

Ngoài ra, các công nghệ sau thu hoạch đang được áp dụng như bao bì khí quyển điều chỉnh – giảm oxy, tăng carbon dioxide để ức chế hô hấp, làm chậm đổi màu và hư hỏng. Một số nghiên cứu dùng tinh dầu thực vật tạo lớp phủ nano kết hợp gel lô hội và gôm arabic, hình thành màng mỏng giữ ẩm, ức chế vi sinh vật, kéo dài thời gian bảo quản đến khoảng hai tuần.

Melatonin ở nồng độ 500 micromol cũng được thử nghiệm để giảm stress oxy hóa, duy trì hoạt động của enzyme bảo vệ và làm chậm mất hương, mất dinh dưỡng. Bảo quản trong khí quyển kiểm soát còn giúp ổn định anthocyanin, một số axit amin và phân tử hương, cải thiện độ bền mùi vị. Những phương pháp này phù hợp với trái cây hữu cơ và được xem là thân thiện môi trường.

So sánh dâu “tự hái” và dâu siêu thị cho thấy hai mục tiêu khác nhau. Dâu chín cây tại vườn thơm nồng, rất ngọt nhưng không chịu được vận chuyển; chỉ sau một buổi chiều có thể mềm, hôm sau dễ nhạt và chua. Vì vậy, nên đóng gói một lớp, tránh chen lấn, ăn trong ngày, không để qua đêm khi chưa rửa hoặc chưa cắt.

Dâu siêu thị hướng tới khả năng bảo quản qua đêm và vận chuyển xa, thu hoạch sớm hơn, chuỗi lạnh chặt chẽ hơn, hương tỏa chậm hơn nhưng có thể giữ đến cuối tuần. Mỗi loại phù hợp nhu cầu khác nhau.

Các giống lai trong nước đang cải thiện đáng kể hương vị. Nhiều giống chín sớm, thích ứng tốt với sự chậm phân hóa nụ hoa do nhiệt độ cao mùa thu. Tỷ lệ đường – axit tốt hơn, hương thơm đa tầng kết hợp trái cây, sữa và hoa. Mục tiêu chín sớm còn giúp nắm bắt nhu cầu cao dịp Tết Nguyên đán, tăng lợi nhuận.

Sự khác biệt giữa giống quyết định bởi gen. Công nghệ điều chỉnh chính xác FvHI giúp kiểm soát cường độ hương lá xanh, tạo hương phức tạp nhưng ổn định. Trọng tâm lai tạo đang chuyển từ “đỏ, to, ngọt” sang “hương đa dạng, ngọt thanh, chín sớm và bảo quản tốt”.

Biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng đáng kể. Nhiệt độ cao mùa thu 2025 làm chậm phân hóa nụ hoa ở nhiều nơi. Nhiệt độ đêm cao khiến este giảm, hương lá xanh tăng, thay đổi đặc tính tổng thể. Người trồng cần điều chỉnh giống, nước, phân bón, che nắng và thu hoạch hợp lý. Người tiêu dùng cần hiểu tính mùa vụ: đầu xuân vị nhẹ, cuối xuân – đầu hè hương phức tạp và nồng hơn.

Cuối cùng, độ ngọt không phải may rủi. Đó là kết quả của giống, độ chín, quản lý đồng ruộng và quy trình sau thu hoạch. Muốn ăn tươi ngon ngay, hãy chọn dâu chín cây đúng mùa và tiêu thụ sớm. Muốn bảo quản lâu, chấp nhận thu hoạch sớm và chuỗi lạnh, chọn quả chắc, khô bề mặt, đóng gói đúng cách.

Lai tạo sẽ làm hương phong phú hơn, chuỗi cung ứng giữ hương lâu hơn, và cách xử lý tại nhà sẽ kết nối hai yếu tố này. Chọn đúng loại, để dâu ấm lên trước khi ăn, không cắt hay ngâm lâu, bạn sẽ cảm nhận trọn vẹn vị ngọt – thứ không chỉ đến từ đường, mà từ cả một hệ sinh thái khoa học phía sau mỗi trái dâu tây.

Theo ThS Nguyễn Thị Huyền, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nhiều người bước vào kỳ nghỉ Tết với tâm lý dè dặt: ăn thì sợ đường huyết tăng cao, không ăn lại lo lạc lõng giữa bữa cơm gia đình. Sự kiêng khem hoặc cấm đoán quá mức dễ dẫn đến ăn bù mất kiểm soát sau đó, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.

Quan điểm dinh dưỡng hiện đại cho thấy, người bệnh tiểu đường không cần loại bỏ hoàn toàn tinh bột hay chất béo. Các khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ và Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới đều nhấn mạnh cách tiếp cận linh hoạt, bền vững, phù hợp với đời sống thực tế. Mục tiêu không phải là “ăn kiêng triệt để”, mà là ăn đúng cách, đúng lượng và đúng thời điểm.

Uống thuốc đúng giờ

Trong những ngày Tết bận rộn, việc quên uống thuốc hoặc tiêm insulin đúng giờ khá phổ biến. Đây lại là yếu tố then chốt giúp kiểm soát đường huyết ổn định. Người bệnh cần ưu tiên tuân thủ phác đồ điều trị đã được bác sĩ chỉ định, tránh tự ý bỏ liều hoặc thay đổi giờ dùng thuốc.

Chia nhỏ bữa ăn, tránh ăn dồn

Nhịn bữa phụ để “dành bụng” cho bữa tiệc lớn là sai lầm thường gặp. Khi ăn quá nhiều trong một thời điểm, đường huyết dễ tăng vọt. Chia nhỏ các bữa ăn trong ngày giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng từ từ, đồng thời giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.

Chọn tinh bột có kiểm soát

Bánh chưng là biểu tượng của Tết và không cần loại bỏ hoàn toàn. Nếu đã ăn một phần bánh chưng, người bệnh nên giảm tương ứng lượng cơm, xôi hoặc các nguồn tinh bột khác trong bữa. Việc chỉ chọn một nguồn tinh bột giúp kiểm soát lượng glucid nạp vào cơ thể hiệu quả hơn.

Ưu tiên rau xanh từ đầu bữa

Chất xơ trong rau xanh giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu. Thói quen ăn rau trước không chỉ bổ sung vitamin, khoáng chất mà còn tạo cảm giác no sớm, hạn chế ăn quá mức các món giàu năng lượng.

Món nhiều năng lượng ăn chừng mực

Thịt kho, nem rán hay các món chiên xào vẫn có thể xuất hiện trên mâm cơm Tết của người bệnh tiểu đường. Điều quan trọng là kiểm soát khẩu phần và tần suất. Ăn vừa đủ giúp người bệnh giữ được niềm vui ẩm thực ngày Tết mà vẫn an tâm với sức khỏe.

Theo các chuyên gia, một cái Tết an toàn với người tiểu đường không nằm ở việc kiêng khem cực đoan, mà ở sự chủ động, hiểu đúng về dinh dưỡng và lắng nghe cơ thể mình. Khi ăn uống hợp lý, vận động đều đặn và duy trì điều trị, người bệnh hoàn toàn có thể tận hưởng trọn vẹn không khí xuân bên gia đình.

Với vài bước đơn giản, phần gà cúng còn thừa có thể trở thành món nộm thanh mát, vừa tiết kiệm vừa hấp dẫn cho bữa cơm ngày Tết.

Nguyên liệu (6)
1/2 con gà luộc còn dư
1 củ hành tây vừa
1 củ cà rốt nhỏ
1 nắm rau răm
3 - 4 lá chanh
Gia vị: Muối, hạt tiêu, ớt, chanh

Cách làm
Xé thịt gà: Thịt gà luộc còn dư đem xé theo thớ thành các miếng dài vừa ăn. Không nên xé quá nhỏ vì khi trộn dễ bị khô xác, kém vị.

Chuẩn bị rau củ: Hành tây bóc vỏ, thái lát mỏng theo chiều ngang. Ngâm hành vào bát nước đá lạnh pha chút muối loãng trong 10 phút để giảm mùi hăng và tăng độ giòn. Sau đó vớt ra, để ráo nước. Cà rốt gọt vỏ, bào sợi nhỏ hoặc thái chân hương để khi trộn dễ hòa quyện mà không lấn át vị gà.

Chuẩn bị rau thơm: Rau răm nhặt sạch, rửa kỹ, để thật ráo nước rồi cắt rối vừa phải. Lá chanh rửa sạch, cuộn lại và thái chỉ thật mảnh để tạo hương thơm mà không bị đắng. Ớt bỏ hạt, thái lát. Gia vị nêm nếm đơn giản gồm muối (bột canh), hạt tiêu bắc, chút mì chính (tùy chọn).

Trộn nộm: Cho thịt gà vào âu lớn, rắc một nhúm muối nhỏ, thêm khoảng một thìa cà phê nước cốt chanh và chút hạt tiêu. Dùng tay bóp nhẹ và đảo đều trong khoảng một phút. Bước này giúp thịt gà dậy mùi, thấm vị nền trước khi trộn cùng rau củ. Cho hành tây và cà rốt vào âu thịt gà đảo đều, nêm nếm gia vị cho vừa miệng. Cuối cùng mới cho rau răm và lá chanh vào, đảo nhẹ một lần nữa rồi bày ra đĩa. Không nên trộn rau răm quá sớm vì dễ thâm và mất mùi thơm.

Yêu cầu thành phẩm: Món nộm có màu sắc hài hòa với sợi gà trắng ngà xen lẫn sắc cam của cà rốt và màu trắng trong của hành tây. Khi thưởng thức, thịt gà mềm ngọt tự nhiên, thấm vị chua mặn dịu nhẹ, hành tây và cà rốt giòn mát, rau răm và lá chanh tạo hương thơm đặc trưng. Tổng thể món ăn thanh nhẹ, giúp cân bằng vị béo của các món truyền thống ngày Tết.

Chú ý:

Chỉ sử dụng gà còn trong thời gian bảo quản an toàn, tối đa 2 - 3 ngày trong ngăn mát tủ lạnh. Nếu thịt có mùi lạ, nhớt hoặc đổi màu, không nên sử dụng.
Món nộm nên ăn trong ngày để giữ độ tươi và giòn. Khi trộn, thao tác nhẹ, đảo dong tay để giữ cấu trúc sợi gà đẹp mắt.

VietBF@sưu tập

Thận được ví như “máy lọc” của cơ thể. Cơ quan này giúp đào thải chất thải chuyển hóa qua nước tiểu, đồng thời điều hòa nước, chất điện giải như natri, kali và duy trì cân bằng axit – kiềm trong máu. Nhờ đó, các cơ quan khác mới vận hành ổn định. Tuy nhiên, thận không phải “cỗ máy” bất khả chiến bại. Chỉ cần vài ngày sinh hoạt thất thường, chức năng thận cũng có thể bị ảnh hưởng.

Ba thói quen hại thận phổ biến trong dịp Tết

- Rối loạn sinh hoạt: Tết thường đi kèm với việc ngủ muộn, dậy trễ, bỏ tập thể dục và thậm chí quên uống thuốc điều trị bệnh mạn tính như tăng huyết áp hay đái tháo đường. Nhịp sinh học bị đảo lộn khiến cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ, trong đó có cả thận. Với những người đã có bệnh nền, việc bỏ thuốc vài ngày có thể làm huyết áp hoặc đường huyết tăng vọt, gây áp lực trực tiếp lên cầu thận.

- Ăn uống mất kiểm soát: Mâm cỗ ngày Tết thường nhiều thịt đỏ, nội tạng, đồ chiên rán, thực phẩm ướp muối, nước ngọt và rượu bia. Lượng muối cao khiến cơ thể giữ nước, tăng gánh nặng lọc máu cho thận. Ăn quá nhiều đạm trong thời gian ngắn làm tăng sản phẩm chuyển hóa chứa nitơ, buộc thận phải hoạt động nhiều hơn để đào thải. Rượu bia quá mức còn gây mất nước và rối loạn điện giải, ảnh hưởng xấu đến chức năng thận.

- Tụ tập liên tục, dễ mắc bệnh hô hấp: Dịp đầu năm cũng là mùa cao điểm của cúm và các bệnh đường hô hấp. Nhiễm trùng, đặc biệt là nhiễm liên cầu, trong một số trường hợp có thể dẫn đến viêm cầu thận cấp. Dù không phổ biến, đây vẫn là nguy cơ cần lưu ý, nhất là ở người có sức đề kháng kém.

Sau Tết, làm gì để “giải cứu” thận?

- Đưa nhịp sống trở lại quỹ đạo: Cố gắng ngủ sớm hơn, dậy đúng giờ, hạn chế thức khuya và tránh làm việc quá sức. Một giấc ngủ đủ và đều đặn giúp cơ thể phục hồi, trong đó có hệ bài tiết.

- Vận động vừa phải: Có thể bắt đầu bằng đi bộ nhanh, chạy chậm, tập thái cực quyền, yoga hoặc bơi lội. Hoạt động thể lực đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn, kiểm soát huyết áp và tăng độ nhạy insulin, gián tiếp bảo vệ thận. Tuy nhiên, không nên tập quá sức ngay sau kỳ nghỉ dài.

- Duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh cũng rất quan trọng. Đeo khẩu trang khi cần, rửa tay thường xuyên, hạn chế đến nơi đông người trong thời điểm dịch bệnh, giữ nhà cửa thông thoáng để giảm nguy cơ nhiễm trùng.

- Về ăn uống, nên giảm muối, hạn chế thực phẩm ướp mặn, tăng rau xanh và trái cây tươi để bổ sung chất xơ và kali tự nhiên ở mức hợp lý. Lượng đạm nên ở mức vừa phải, ưu tiên nguồn chất lượng như cá, trứng, sữa, thịt nạc. Tránh lạm dụng rượu bia và hạn chế ăn đồ để qua đêm. Uống đủ nước, nhưng không cần ép uống quá nhiều nếu không có chỉ định đặc biệt.

- Giữ tâm lý ổn định. Căng thẳng kéo dài có thể làm tăng huyết áp và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, trong đó có thận. Chia sẻ cảm xúc với người thân, duy trì thái độ tích cực và biết cách điều tiết cảm xúc là một phần quan trọng của chăm sóc sức khỏe.

Tết chỉ kéo dài vài ngày, nhưng thói quen xấu có thể để lại hệ quả lâu hơn thế. Điều chỉnh kịp thời sau kỳ nghỉ sẽ giúp cơ thể, đặc biệt là thận, sớm trở lại trạng thái cân bằng vốn có.

Nguồn và ảnh: Sohu

Theo Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan (Trung Quốc), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 2.400 miligam natri mỗi ngày, tương đương khoảng 6 gram muối. Thế nhưng, thực phẩm chế biến và gia vị công nghiệp lại là nguồn natri “tàng hình”, nếu không để ý khẩu phần, một bữa ăn có thể nạp lượng muối gấp nhiều lần mức khuyến nghị cho một bữa.

Thừa natri không chỉ gây giữ nước, phù nề mà còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch và bệnh thận.

Viên thả lẩu, sốt phô mai, xúc xích: Những “quả bom muối” quen mặt

Chuyên gia dinh dưỡng Từ Thụy Quân tại Bệnh viện Từ Tế Đài Bắc, Đài Loan (Trung Quốc), cho biết nhiều người thường xuyên ăn các sản phẩm chế biến như viên thả lẩu, chả cá hay xúc xích mà không nhận ra đây là nhóm thực phẩm rất giàu natri.

Lấy ví dụ sốt phô mai ăn kèm đồ nướng đang được ưa chuộng: chỉ 3 muỗng canh sốt phô mai đã chứa khoảng 0,5 gram muối. Nếu ăn cùng thịt nướng kẹp bánh mì và xúc xích, tổng lượng muối có thể chạm ngưỡng 6 gram, tương đương mức khuyến nghị cho cả một ngày.

Chế độ ăn nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích tuần hoàn, từ đó tăng gánh nặng cho tim, lâu dài làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim mạch.

Đặc biệt lưu ý với người có bệnh nền

Chuyên gia nhấn mạnh, người bình thường đã cần kiểm soát natri, còn với người có tiền sử tăng huyết áp hoặc bệnh tim, việc hạn chế ăn mặn càng quan trọng. Nếu nhóm nguy cơ cao này không kiểm soát lượng muối, huyết áp có thể tăng cao, tim phải làm việc nhiều hơn, kéo theo nguy cơ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

Ngoài ra, người mắc bệnh thận, người cao tuổi và trẻ em cũng cần chú ý lượng natri trong khẩu phần để tránh ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Giảm muối bằng cách nào?

Theo chuyên gia Từ Thụy Quân, thay vì phụ thuộc vào nước chấm và sốt chế biến sẵn, có thể dùng các loại gia vị tự nhiên như gừng, tiêu đen, cần tây, rau mùi và nước cốt chanh để tăng hương vị mà không cần thêm nhiều muối.

Nếu muốn ăn nhẹ gánh hơn cho cơ thể, nên tăng tỷ lệ rau củ trong bữa ăn và giảm bớt thịt đỏ. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý tránh các sản phẩm “thịt thực vật” đã tẩm ướp sẵn hoặc các loại đậu phụ chiên nhiều dầu, vì chúng có thể chứa nhiều natri và chất béo ẩn. Ưu tiên đậu nành nguyên chất, rau tươi sẽ giúp bổ sung chất xơ và protein chất lượng tốt hơn.

Gợi ý món “xiên rau củ nướng” ít muối

Một món đơn giản được chuyên gia gợi ý là xiên rau củ nướng, vừa dễ làm vừa giảm tải natri.

Nguyên liệu gồm nấm đùi gà chọn loại thân to để dễ cuộn, bắp non, cần tây và đậu phụ miếng nhỏ.

Phần sốt ướp gồm 1 thìa cà phê dầu ăn, nửa thìa cà phê tiêu đen, nửa thìa cà phê bột ngũ vị hương, 2 gram rau mùi và nước cốt của 1 quả chanh tươi.

Cách làm khá đơn giản. Nấm đùi gà thái lát mỏng, cần tây và đậu phụ cắt sợi, bắp non chẻ đôi. Dùng lát nấm cuộn bắp non, cần tây và đậu phụ, cố định bằng que xiên rồi quét một lớp dầu mỏng trước khi nướng. Khi chín, phết nhẹ lớp sốt và vắt chanh là có thể dùng.

Mẹo nhỏ để giảm muối là chỉ phết sốt một lần thay vì nhiều lớp, nhờ đó hạn chế lượng muối và dầu hấp thụ.

Nếu lỡ ăn quá mặn, ngày hôm sau nên uống đủ nước, tăng rau xanh và trái cây tươi, kết hợp vận động nhẹ để hỗ trợ cơ thể đào thải natri.

Muối không phải “kẻ thù”, nhưng ăn quá tay thì hệ tim mạch và thận sẽ phải trả giá. Kiểm soát gia vị trong từng bữa ăn chính là bước đơn giản nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Nguồn và ảnh: HK01