Những bức điện mật và sự “ngây thơ” của người Mỹ

Ba tháng trước Tết Mậu Thân, ở Sài Gòn và Washington, một ván cờ khác đang diễn ra phía sau hậu trường.

Ngày 4/11, đại sứ Bunker đích thân báo cho Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu về việc Hoa Kỳ đã nối được đường dây tiếp xúc với Mặt trận Giải phóng. Hôm sau, viên chức Miller gặp lại ông Thiệu để trình bày chi tiết kế hoạch, với hy vọng mở ra một lối thương thuyết, giảm bớt áp lực chiến trường. Đáp lại, Tổng thống Thiệu chỉ lặng người và cho rằng người Mỹ quá… “ngây thơ”.

Từ tài liệu CIA và các bản phúc trình sau này, ta thấy một nghịch lý: phía Mỹ tưởng mình đang nắm được “đầu mối hòa đàm”, trong khi Hà Nội và Trung ương Cục đang âm thầm chuẩn bị cho một trận tổng công kích lớn nhất từ đầu cuộc chiến. Kênh “đàm phán” ấy thực chất chỉ là một phần trong chiến tranh tâm lý và nghi binh chiến lược của cộng sản.

Người Mỹ tưởng mình đọc được suy nghĩ của đối phương. Thực tế, họ đang bị dẫn đi trong một màn sương mù dày đặc do chính đối phương dựng lên.

Một cuộc tấn công tưởng như điên rồ

Khi đòn Mậu Thân 1968 nổ ra, nhiều tướng lãnh VNCH sửng sốt không chỉ vì mức độ rộng khắp, mà vì… sự liều lĩnh khó hiểu của đối phương.

Với tương quan lực lượng, vũ khí, hỏa lực, chưa từng có ai hình dung quân cộng sản lại dám bung hết lực lượng đánh thẳng vào các đô thị – những nơi hoàn toàn xa lạ với họ, nơi mà mỗi con đường, mỗi mái nhà đều nằm trong tầm hỏa lực của quân lực VNCH và đồng minh.

Trước đó, cộng sản luôn chủ động chọn chiến trường: rừng núi, ban đêm, những vùng nông thôn hẻo lánh. Hễ gặp bất lợi thì rút sâu vào rừng, tan biến trong bóng tối. Lần này, họ xua quân xông vào thành phố, đánh giữa ban ngày, xóa đi lá chắn thiên nhiên vốn là lợi thế truyền thống.

Nhiều binh sĩ cộng sản bị bắt hoặc ra hồi chánh trong những ngày đầu Mậu Thân tỏ ra bỡ ngỡ, lạc lõng, không nắm rõ địa hình, chẳng hiểu hết mục tiêu chiến dịch. Điều đó càng làm các chỉ huy VNCH bối rối: ai đã tính toán một kế hoạch gần như… tự sát như vậy?

Trong suy nghĩ của giới quân sự VNCH lẫn Mỹ lúc bấy giờ, cái bóng của tướng Võ Nguyên Giáp quá lớn. Uy danh Điện Biên Phủ khiến người ta tự động gán cho ông mọi kế hoạch. Và vì “thần tượng hóa” đối phương, mọi phân tích tình báo đều bị uốn theo một giả định sai ngay từ đầu.

CIA mù mờ, báo chí quốc tế “thổi phồng”

Các bản ước tính mà CIA đưa cho VNCH và Washington lúc đó đều dựa rất nhiều trên tuyên truyền từ Hà Nội và Đài Giải phóng. Họ nâng quân số cộng sản ở miền Nam lên ít nhất 300.000 người, trong đó khoảng 130.000 chính quy Bắc Việt. Một con số đủ lớn để gây áp lực tâm lý lên cả giới chính khách lẫn các tham mưu quân sự.

Cùng lúc, báo chí quốc tế – nhất là những tờ vốn sẵn thiện cảm với phe “giải phóng” – lại càng khoái chí thổi lên câu chuyện “dép râu thắng B-52”. Một bên là bộ đội áo bà ba, dép râu, AK; một bên là xe tăng, trực thăng, pháo binh, phi cơ phản lực. Nếu kẻ yếu thắng kẻ mạnh, đó sẽ là câu chuyện hoàn hảo cho những trang báo thích giật tít.

Báo chí Pháp thì càng có lý do riêng để mong nước Mỹ thất bại ở Việt Nam, để qua đó “giảm bớt nỗi nhục” Điện Biên Phủ năm xưa. Trong không khí ấy, mọi tin tức bất lợi cho Hoa Kỳ đều dễ được đẩy lên thành “bước ngoặt lịch sử”.

Trong cơn lốc tuyên truyền và những số liệu ước đoán phóng đại, ít ai nhìn thấy sự thật: Mậu Thân, về quân sự, là một canh bạc tất tay của Hà Nội – và họ sẽ phải trả giá vô cùng đắt.

Một tướng VNCH nhìn ra trước cơn bão

Điều cay đắng là: ngay tại Sài Gòn, vẫn có những người nhìn rõ hơn CIA.

Trong hồi ký của tướng William Westmoreland, ông kể lại một buổi tiệc do trung tướng Trần Ngọc Tám – Giám đốc Trung tâm Bình định và Phát triển, Bộ Tổng tham mưu – khoản đãi vào cuối năm 1967. Tại đây, tướng Tám nói thẳng với tư lệnh MACV rằng ông “linh cảm địch đang dàn trận cho một trận đánh lớn”, có thể là một trận “sống mái”, và rồi cuối cùng “chúng ta sẽ chiến thắng”.

Đây không phải lời “tiên tri” mơ hồ. Với vai trò của mình, tướng Tám tiếp cận trực tiếp các báo cáo của cơ quan Phụng Hoàng, của hệ thống tình báo VNCH, lẫn những nguồn tin từ thực địa mà CIA không chạm tới. Ông hiểu cách suy nghĩ của Hà Nội, hiểu họ có xu hướng đánh “đòn quyết định” để bẻ gãy ý chí chính trị tại Mỹ.

Dựa trên tương quan lực lượng, hỏa lực, khả năng tiếp vận, ông bình tĩnh kết luận: nếu cộng sản mở một đợt tổng tấn công vào thành thị, họ sẽ thua về quân sự.

Tiếc rằng, ý kiến của một tướng VNCH – người sống, chiến đấu, nghe ngóng ngay trên mảnh đất này – lại bị xếp thấp hơn những báo cáo dày cộm mang logo CIA. Westmoreland nghe, nhưng không thực sự lắng nghe. Và hệ quả là toàn bộ hệ thống chỉ huy Mỹ–VNCH bước vào Tết Mậu Thân trong tâm thế bán chủ quan, bán ngờ vực, nhưng không hề có một kế hoạch phòng thủ tương xứng với tầm vóc cơn bão đang đến.

“Dường như người ta nói láo” – cú sốc tại Mỹ

Đêm Giao thừa, súng nổ khắp miền Nam. Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng, nhiều tỉnh lỵ bị tấn công cùng lúc. Sự bất ngờ là quá rõ ràng: không chỉ VNCH, ngay cả đại sứ Bunker và tướng Westmoreland cũng bị choáng váng.

Vài ngày sau, Westmoreland họp báo, trấn an dư luận: với quy mô này, lực lượng cộng sản chắc chắn sẽ chịu thiệt hại rất lớn, và về quân sự họ không thể thắng. Ông ta không nói sai về mặt thuần túy quân sự. Nhưng lúc đó, ở Mỹ, chẳng ai muốn nghe điều đó nữa.

Báo chí đã nhìn thấy điều mà Westmoreland không muốn thừa nhận: một hệ thống tình báo khổng lồ, với ngân sách khổng lồ, lại hoàn toàn không đoán được một đòn tổng công kích trên toàn quốc. Những con số “ưu thế” mà CIA và MACV rót vào tai công chúng bỗng trở nên vô nghĩa.

Người ta bắt đầu hỏi: phải chăng suốt bấy lâu, Washington đã “nói láo bằng những lời hoa mỹ và những chiến thắng ngoạn mục tự tô vẽ”? Phải chăng tư lệnh Mỹ ở Việt Nam đang “đứng trên đống gạch vụn mà vẫn khăng khăng nói bức tường còn vững”?

Hơn 20 năm sau, Westmoreland vẫn cay cú với báo chí, cho rằng họ đã “tiếp tay cho mặt trận tâm lý chiến của địch”, đã đẩy công luận Mỹ vào tay Hà Nội. Nhưng ông không trả lời được câu hỏi căn bản: nếu “bức tường còn vững”, sao chính Washington lại vội vã rút ông về, để rồi Bộ trưởng Quốc phòng McNamara từ chức, và cả bộ máy quyền lực Mỹ xem như đã nhận thua trên mặt trận chính trị?

Thắng thua và sự kiêu ngạo của tình báo

Nhìn lại Mậu Thân sau hơn nửa thế kỷ, ta thấy một nghịch lý đau xót:

– Về quân sự, cộng sản thua nặng: họ dốc gần như toàn bộ lực lượng chủ lực, lực lượng nằm vùng, du kích… để đánh một canh bạc “đập nát rồi tính sau”, và phải trả giá bằng hàng chục nghìn sinh mạng, vô số hạ tầng tổ chức bị phá vỡ.

– Về chính trị, họ lại ghi điểm lớn: hình ảnh chiến sự dữ dội ngay trên đất miền Nam, cảnh sứ quán Mỹ bị tấn công, thành phố Huế chìm trong giao tranh… đã làm lung lay niềm tin của cử tri Mỹ, khiến Washington bắt đầu nghĩ đến “rút khỏi ván cờ”.

Ở giữa hai vế thắng–thua ấy là một mắt xích quan trọng: sự kiêu ngạo của bộ máy tình báo, niềm tin mù quáng vào những con số và mô hình, và thái độ xem nhẹ kinh nghiệm, trực giác của những người lính Việt Nam đã cầm súng, cầm bản đồ ngay trên mảnh đất này suốt nhiều năm.

Trận Mậu Thân nhắc lại một bài học cũ mà lúc nào cũng mới: trong chiến tranh, không có điều gì “không thể xảy ra”. Kẻ dám tự đốt cháy một phần lực lượng của mình để đổi lấy hiệu quả chính trị sẽ luôn là kẻ nguy hiểm. Và bất cứ nền tình báo nào tự cho mình là “biết hết” đều đang đứng rất gần một cú ngã chí mạng.

Đối với người Việt Quốc gia, Mậu Thân còn để lại một nỗi đau khác: chúng ta đã có những tướng lĩnh nhìn ra được cơn bão, nhưng tiếng nói ấy không đủ trọng lượng trước một hệ thống quyết định đặt trọn niềm tin vào người ngoài. Một lần trật nhịp, hậu quả kéo dài đến tận hôm nay.

Trong buổi họp báo ngày 11/12, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thông báo rằng người dân Mỹ có thể chuẩn bị đón một cú “tăng lực” lớn cho tài khoản ngân hàng của mình trong những tháng tới.

Mùa khai thuế và hoàn thuế năm 2026 đang đến gần, và theo dự báo, đây sẽ là mùa hoàn thuế lớn nhất từ trước đến nay nhờ Dự luật cắt giảm thuế “To lớn và Đẹp đẽ” mà Tổng thống Trump đã ký ban hành.

Phân tích mới từ Piper Sandler cho thấy người Mỹ có thể nhận được khoản hoàn thuế cao hơn đến 1/3 so với mức trung bình hằng năm, tương đương thêm khoảng 1.000 USD cho mỗi người nộp hồ sơ. Đây là khoản tiền chảy thẳng vào túi người dân, giúp họ có thêm nguồn lực tài chính ngay đầu năm mới.

Bà Leavitt nhấn mạnh rằng chỉ nhờ sự lãnh đạo của Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa mà người Mỹ giờ đây không còn phải trả thuế trên tiền tip, tiền tăng ca và tiền An sinh Xã hội. Chính quyền tin rằng người lao động chăm chỉ xứng đáng giữ lại nhiều hơn số tiền họ vất vả kiếm được mỗi ngày.

Ngược lại, bà Leavitt lưu ý rằng toàn bộ đảng Dân chủ đã bỏ phiếu chống lại các khoản cắt giảm thuế khổng lồ này. Sự thật là 4 năm "hỗn loạn" dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden đã tạo ra chính cuộc khủng hoảng chi phí mà Tổng thống Trump đang phải xoay sở giải quyết. Nếu đảng Dân chủ được trao lại quyền lực, họ sẽ áp dụng lại những chính sách cũ, gây ra lạm phát phi mã và đẩy nước Mỹ trở lại quỹ đạo chi phí đắt đỏ như trước. Bà cho rằng chỉ có Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa mới đang thực sự đặt người lao động Mỹ lên hàng đầu.

VietBF@ sưu tập

Khi công dân Mỹ phải chứng minh mình… là người Mỹ

Trong một phiên điều trần hiếm hoi trước Ủy ban Thường trực của Thượng viện và Hạ viện, hơn 20 công dân Mỹ – phần lớn là người da màu, dân lao động, cư dân các thành phố lớn – đã bước lên bục điều trần để kể lại những gì họ gọi là “cơn ác mộng mang tên ICE”. Họ không phải di dân lậu, cũng không phải người đang chờ giấy tờ. Họ sinh ra trên đất Mỹ, có giấy khai sinh, có thẻ căn cước, có số an sinh xã hội, có người là cựu quân nhân từng phục vụ trong quân đội Hoa Kỳ. Vậy mà chỉ sau một cuộc kiểm tra trên đường, một lần gõ cửa lúc rạng sáng, họ bỗng trở thành “nghi can nhập cư bất hợp pháp”, bị còng tay, nhốt vào trại giam di trú như tội phạm vô danh.

George Retes, một cựu binh Lục quân từ Nam California, nghẹn giọng trước các dân biểu: ông đã khai với nhân viên ICE rằng mình là công dân Mỹ, là người từng mặc quân phục chiến đấu cho xứ sở này. Nhưng theo lời ông, câu nói ấy không có giá trị gì trong mắt những người đang nắm quyền sinh sát trên thân phận ông. Ở một nơi mà tấm hộ chiếu Mỹ vốn được xem như “lá bùa hộ mệnh”, câu chuyện đó khiến nhiều người nghe mà rùng mình.

Bị xịt hơi cay, còng tay, giam giữ dù có đủ giấy tờ

Dayanne Figueroa, cư dân Chicago, nhớ lại khoảnh khắc bị chặn lại trên đường đi làm: cô không được giải thích rõ ràng, không biết mình bị bắt vì lý do gì. “Tôi van xin họ cho biết họ là ai và sẽ đưa tôi đến đâu”, Dayanne kể. Cô nói mình bị lôi đi trước mặt mọi người, bị tách khỏi gia đình, điện thoại bị tịch thu, mọi liên lạc bị cắt đứt. Những gì cô nhận lại là một cảm giác bất lực lạnh người: dù cô có la lên “Tôi là công dân Mỹ!” thì cũng chẳng ai buồn nghe.

Trong báo cáo mang tên Unchecked Authority (Quyền lực không bị kiểm soát), các nạn nhân cho biết họ đã bị xịt hơi cay, quật ngã, còng tay, giam trong nhiều ngày mà không được gặp luật sư, không được chăm sóc y tế, thậm chí nhu cầu ăn uống, vệ sinh căn bản cũng bị bỏ mặc. Có người mang theo bản sao giấy khai sinh, bằng lái, thẻ căn cước, nhưng mọi thứ đều bị bỏ qua chỉ vì một ghi chú sai lệch trong hệ thống, hay một nghi ngờ mơ hồ từ nhân viên thi hành công vụ. Khi một cơ quan có quyền bắt, giữ, chuyển trại chỉ bằng vài cái click trên máy tính, mọi “sai sót hành chính” bỗng biến thành bi kịch cụ thể trên thân thể con người.

Quốc hội phẫn nộ, nhưng nước Mỹ lại chia rẽ

Trước những lời chứng đó, không ít nghị sĩ trong phiên điều trần tỏ ra sốc thực sự. Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal gọi những vụ việc này là “kinh hoàng với lương tri nước Mỹ”, và thẳng thừng cáo buộc nhiều hành vi của Bộ An ninh Nội địa là đi ngược hiến pháp. Trong mắt ông, việc một nhà nước có thể bắt nhầm chính công dân của mình, giam giữ họ hàng ngày trời như người vô quốc tịch, là dấu hiệu của một quyền lực đã vượt khỏi mọi giới hạn đáng lẽ phải có.

Nhưng như thường lệ, Washington lại chia thành hai nửa đối lập. Nhiều dân biểu Cộng hòa cho rằng báo cáo Unchecked Authority đã “cường điệu hóa vấn đề”, và rằng những trường hợp ấy chỉ là “sai sót hành chính không mong muốn”. Họ nhắc lại nhiệm vụ của ICE: truy bắt di dân lậu, tội phạm hình sự, những người bị xem là đe dọa an ninh. Họ cảnh báo nếu trói tay lực lượng chấp pháp chỉ vì sợ “bắt lầm” thì cả hệ thống di trú sẽ tê liệt. Câu hỏi về ranh giới giữa an ninh và quyền con người lại một lần nữa bị kéo căng ngay tại trái tim nền dân chủ lâu đời nhất thế giới hiện nay.

“Thà bắt lầm còn hơn bỏ sót”?

Dưới các bài báo về vụ việc, cộng đồng người Việt và di dân tranh luận nảy lửa. Có người bình luận: “Khi bị bắt mà mình không phải dân lậu thì đừng chống cự, đưa giấy tờ ra là xong, ai kêu muốn làm anh hùng chống người thi hành công vụ.” Lập luận ấy nghe qua có vẻ đơn giản, nhưng thực tế lại phức tạp hơn nhiều: nếu giấy tờ bị phớt lờ, nếu hệ thống đánh dấu sai bạn là “có vấn đề”, thì bạn có ngoan ngoãn đến mấy cũng vẫn bị đưa lên xe, vào trại.

Có người khác mỉa mai: “Xứ sở tự do, nhân quyền cao cấp mà sao xử như thế này?” Lại có người so sánh: “Dù gì ở Mỹ, nếu có nhầm lẫn cũng còn có thể kiện, được bồi thường, người sai có thể bị cho nghỉ việc. Ở những xứ ‘thiên đường’ khác, ai trả lại danh dự cho bạn?” Giữa hàng trăm ý kiến, hiện lên một tâm trạng chung: bất an. Bởi vì nếu một công dân Mỹ “chính hiệu” còn có thể bị ICE bắt nhầm, thì người gốc nhập cư, người nói tiếng Anh không sõi, người da màu… sẽ còn dễ trở thành nạn nhân hơn nữa.

Không ít người Việt ở Mỹ, vốn ghét tội phạm nhập cư lậu và ủng hộ siết chặt biên giới, bỗng chững lại khi nhìn tấm ảnh ai đó bị đè xuống đất, bị còng tay, mà phía dưới là dòng chú thích: “Công dân Mỹ khai sinh tại đây.” Khi quyền lực được trao mà thiếu cơ chế giám sát độc lập, câu nói “thà bắt lầm còn hơn bỏ sót” đột nhiên không còn vô hại như một câu đùa nữa.

Tự do không tự nhiên mà có, và cũng không tự nhiên mà mất

Hoa Kỳ vẫn là nơi mà nhiều người sẵn sàng liều mạng để vượt biên tới, vẫn là xứ sở mà một công dân – về lý thuyết – có thể kiện cả chính phủ nếu bị xâm phạm quyền lợi. Nhưng các lời chứng trước Quốc hội lần này nhắc lại một sự thật khó chịu: ngay cả ở “xứ tự do”, nếu chúng ta ngủ quên, nếu xã hội chấp nhận cho một cơ quan “quyền lực không bị kiểm soát”, thì bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân tiếp theo, chỉ vì mang “gương mặt không đúng”, cái họ không đúng, hay xuất hiện sai thời điểm trong một cuộc truy quét.

Những gia đình bị ICE bắt nhầm không chỉ mất vài ngày tự do. Họ mất việc làm, mất thu nhập, con cái họ hoảng loạn, mất niềm tin vào hệ thống. Họ phải thuê luật sư, theo đuổi kiện tụng, vác trên mình cái nhãn “nghi can di trú” trong hồ sơ, trong ánh nhìn hàng xóm. Những “sai sót hành chính” ấy, nếu không bị chặn lại, sẽ trở thành vết nứt lâu dài trong niềm tin giữa công dân và nhà nước.

Có lẽ, điều quan trọng nhất mà bản báo cáo Unchecked Authority gióng lên không chỉ là câu chuyện vài chục người bị bắt nhầm, mà là một câu hỏi lớn hơn: ở một đất nước được xây dựng trên ý niệm pháp quyền và tôn trọng cá nhân, người dân có chấp nhận việc một cơ quan thực thi có thể vừa là người điều tra, vừa là người bắt, vừa là người giam giữ – mà gần như không bị ai giám sát – hay không?

Câu trả lời sẽ không đến từ các bài diễn văn hoa mỹ ở Washington, mà từ thái độ của chính những người đang sống trên đất Mỹ hôm nay: họ có đủ can đảm đòi hỏi “quyền lực phải bị kiểm soát”, hay sẽ tiếp tục an ủi nhau rằng “mình có giấy tờ đàng hoàng, lo gì”?

Theo như những ngày mưa năm đó đã trở thành cơn ác mộng cả đời của ông Trương Kiến Quốc. Trương Văn - con gái ông khi đó 18 tuổi, mang theo 8.000 nhân dân tệ (gần 30 triệu đồng) học phí do ông chắt chiu gom góp, lên chuyến bay đi Côn Minh nhập học. Nhưng sau khi máy bay cất cánh, con gái hoàn toàn mất liên lạc với gia đình, 14 năm sau, người cha bất ngờ nhận được thư ghi tên cô và ngã khuỵu khi mở ra đã mang đến nhiều suy ngẫm về câu chuyện này, đặc biệt là với các bậc phụ huynh.

Năm 2023, tại một thị trấn nhỏ ở Chiết Giang (Trung Quốc), một người đàn ông với mái tóc bạc trắng và gương mặt khắc khổ đang cặm cụi bên tờ báo cũ. Ông chính là Trương Kiến Quốc (68 tuổi).

"Chuyển phát bưu điện, thư bảo đảm gửi ông Trương Kiến Quốc" , khi giọng nói của người giao hàng vang lên dưới khu chung cư cũ kỹ, chiếc kính lão đang cầm trên tay ông Trương Kiến Quốc rơi "bộp" xuống đầu gối. Ông chậm chạp xuống lầu, đầu ngón tay chạm vào phong bì, các khớp ngón tay trắng bệch vì dùng lực. Địa chỉ người gửi trên phong bì rất mờ, nhưng bốn chữ "Con gái Trương Văn" lại là nét chữ đã khắc sâu vào xương tủy ông.

Ngày mưa năm 2009 đó đã trở thành cơn ác mộng cả đời của ông Trương Kiến Quốc. Trương Văn - con gái ông khi đó 18 tuổi, mang theo 8.000 nhân dân tệ (gần 30 triệu đồng) học phí do ông chắt chiu gom góp, lên chuyến bay đi Côn Minh nhập học. Nhưng sau khi máy bay cất cánh, Trương Văn hoàn toàn mất liên lạc với gia đình.

Thông tin chuyến bay không tìm thấy hồ sơ, sân bay không có đăng ký lên máy bay, sau khi báo cảnh sát, họ chỉ tìm thấy một chiếc ba lô cũ Trương Văn để lại ở phòng chờ. Suốt 14 năm ròng, ông Trương Kiến Quốc bán nhà, nghỉ việc, mang theo ảnh con gái đi khắp cả nước, từng ở gầm cầu, nhặt phế liệu, mái tóc từ hoa râm đã bạc trắng, nhưng vẫn không tìm được bất kỳ manh mối nào về con.
"Nếu Văn Văn còn sống, chắc con đã 32 tuổi rồi, biết đâu đã lập gia đình rồi" , ông Trương Kiến Quốc ngồi trên chiếc ghế gỗ kêu cọt kẹt, dùng ống tay áo lau phong bì, xác nhận lại nhiều lần không hề mở nhầm. Ông tìm con dao gọt hoa quả đã cất giữ nhiều năm, lưỡi dao phản chiếu ánh nắng, nhưng vẫn chần chừ không dám rạch. Ông sợ đây là một trò đùa ác ý, càng sợ bức thư mang đến tin tức tồi tệ nhất.

Khoảnh khắc phong bì được mở, một tờ giấy thư đã ngả vàng rơi ra, cùng với một bức ảnh chụp chung hơi mờ. Nét chữ trên thư nguệch ngoạc nhưng thấm đẫm sự bướng bỉnh quen thuộc:

"Bố, con xin lỗi, con không lên máy bay, cũng không đi Côn Minh. Năm đó con đã lén đổi nguyện vọng, được một trường dân lập ở Bắc Kinh nhận, nhưng sau khi nhập học con mới phát hiện đó là một trò lừa đảo, số tiền trên người con bị lừa hết. Con không dám gọi điện cho bố, sợ bố mắng con không nghe lời, càng sợ bố thất vọng".

Tay ông Trương Kiến Quốc bắt đầu run rẩy, lá thư nhàu nát trong lòng bàn tay. Ông đọc tiếp, nước mắt rơi xuống dòng chữ: "Con đã rửa bát thuê trong nhà hàng, khuân gạch ở công trường, sau này con gặp được chồng con bây giờ, chúng con mở một siêu thị nhỏ, cuộc sống khá ổn", làm nhòe đi một vệt mực.

Trong bức ảnh chụp chung, con gái ông mặc áo khoác đỏ, bên cạnh là một người đàn ông chất phác, trên tay bế một cậu bé chập chững biết đi, ánh mắt và gương mặt giống hệt ông Trương Kiến Quốc.

"Mỗi năm con đều lén về thăm bố, thấy bố nhặt rau thừa ở chợ, phát tờ rơi tìm người trên phố, con đã trốn sau gốc cây khóc không biết bao nhiêu lần, nhưng con không đủ can đảm bước tới. Mãi đến tháng trước, con trai con hỏi 'Ông ngoại đâu', con mới biết không thể trốn tránh được nữa. Bố ơi, địa chỉ là nhà chúng con bây giờ, nếu bố chịu tha thứ cho con, hãy đến thăm chúng con nhé" , cuối thư, Trương Văn để lại địa chỉ và số điện thoại chi tiết.

Đọc xong lá thư, ông Trương Kiến Quốc sững sờ mất mười phút, rồi đột nhiên khóc nức nở, như một đứa trẻ lạc đường. 14 năm nhung nhớ và ấm ức, 14 năm bôn ba và giày vò, giờ đây tất cả hóa thành một câu: "Con bé ngốc này!".

Ông nhớ lại khi con gái còn nhỏ, vì làm vỡ một cái bát mà trốn trong tủ quần áo không dám ra, nhớ lại ngày xưa khi biết con gái đổi nguyện vọng, ông đã đập bàn gầm lên: "Tao không có đứa con gái không nghe lời như mày!". Chính câu nói trong cơn giận dữ này đã khiến con gái ông chọn cách trốn tránh sau khi phạm sai lầm.

Chiều hôm đó, ông Trương Kiến Quốc ôm lá thư và bức ảnh, lên tàu hỏa đi Bắc Kinh. Suốt dọc đường, ông liên tục xoa nắn đứa cháu ngoại bé bỏng trong ảnh, khóe miệng không ngừng cong lên. Với sự giúp đỡ của đồn cảnh sát, ông tìm thấy siêu thị của con gái. Trước cửa siêu thị treo đèn lồng đỏ, con gái ông đang cười tươi cân hoa quả cho khách hàng. Khoảnh khắc nhìn thấy ông, quả cân trong tay cô "choang" một tiếng rơi xuống đất, cô lao đến ôm chầm lấy ông và khóc nức nở: "Bố!".

Giờ đây, ông Trương Kiến Quốc ở lại Bắc Kinh giúp con gái trông nom siêu thị, điều vui vẻ nhất mỗi ngày của ông là đưa đón cháu ngoại đi học. Ông Trương Kiến Quốc đã chia sẻ kinh nghiệm này trong một buổi tọa đàm dành cho phụ huynh, với đôi mắt đỏ hoe: "Trước đây tôi luôn nghĩ con cái phải nghe lời, phải đi theo con đường của tôi, nhưng lại quên rằng nó cũng sợ hãi, cũng cần một đường lui".

Giáo sư Lý từ Viện Nghiên cứu Giáo dục Gia đình thuộc Đại học Sư phạm Bắc Kinh nhận định, nhiều bậc cha mẹ đồng nhất "uy quyền" với "giáo dục", nhưng lại bỏ qua sự bao dung và thấu hiểu trong giao tiếp với con cái.

"Khi con mắc lỗi, sự chỉ trích của cha mẹ sẽ trở thành một bức tường, trong khi sự bao dung mới là chìa khóa mở cánh cửa trái tim" , Giáo sư Lý nói. Câu chuyện của ông Trương Kiến Quốc nhắc nhở chúng ta, trong tình thân không có rào cản nào không thể vượt qua, chỉ có sự thông cảm lẫn nhau mới có thể đưa tình yêu trở về nhà.

Trong 16 người bị tạm giữ, 14 đàn ông Úc tuổi từ 19 đến 40 đã được thẩm vấn và cho phép rời khỏi trụ sở công an vào ngày 8/12.

Giới chức Indonesia vừa bắt giữ nữ diễn viên phim người lớn người Anh Bonnie Blue (tên thật Tia Billinger) cùng 15 công dân Úc vì nghi vấn tham gia sản xuất nội dung khiêu dâm trái phép tại đảo Bali. Vụ việc đang thu hút sự chú ý lớn khi Bonnie từng gây ồn ào với tuyên bố từng “quan hệ với hơn 1.000 người trong 12 giờ”.

Theo Daily Mail, cuộc đột kích diễn ra ngày 5/12, khi lực lượng chức năng thu giữ nhiều tang vật gồm thiết bị quay phim chuyên dụng, bao cao su, thuốc hỗ trợ sinh lý và chiếc xe van được đặt tên “Bonnie Blue P*** Bus”, bị cho là chưa thực hiện nghĩa vụ thuế.

Cuộc đột kích diễn ra ngày 5/12, khi lực lượng chức năng thu giữ nhiều tang vật gồm thiết bị quay phim chuyên dụng. Ảnh minh họa
Nguồn tin cho biết cảnh sát Indonesia nhận được báo cáo về hoạt động nghi ngờ vi phạm Luật chống nội dung khiêu dâm – bộ luật có mức phạt rất nghiêm khắc. Người sản xuất, phát tán nội dung khiêu dâm tại Indonesia có thể bị kết án tối đa 15 năm tù và phạt 6 tỷ rupiah (tương đương khoảng 11,2 tỷ đồng)

Trong 16 người bị tạm giữ, 14 đàn ông Úc tuổi từ 19 đến 40 đã được thẩm vấn và cho phép rời khỏi trụ sở công an vào ngày 8/12. Bonnie cũng được thả vào sáng 6/12, tuy nhiên toàn bộ hộ chiếu vẫn bị tịch thu để phục vụ điều tra. Ông Raja Ulul Azmy, đại diện cơ quan nhập cư Bali, cho biết những người đàn ông Úc được xem là nhân chứng và nhiều khả năng có thể về nước trong vài ngày tới.


Nữ diễn viên từng tuyên bố lên giường với nghìn đàn ông. Ảnh minh họa
Luật sư Philo Dellano, thuộc hãng luật PNB chuyên tư vấn cho người nước ngoài tại Indonesia, nhận định vụ việc nhiều khả năng sẽ kết thúc bằng lệnh trục xuất đối với Bonnie thay vì truy tố hình sự. Ông cho rằng việc chứng minh yếu tố tổ chức đứng sau hoạt động khiêu dâm tại Indonesia thường phức tạp, có thể khiến cơ quan công tố gặp khó khăn khi khởi tố.

Bonnie nhập cảnh Bali bằng thị thực du lịch và trước đó từng thông báo trên mạng xã hội về một sự kiện “gặp gỡ người hâm mộ” dành cho khách du lịch Úc. Do bị cấm nhập cảnh Úc, cô chuyển hướng hoạt động sang Bali – điểm đến quen thuộc của du khách nước này.

Trong vòng 48 giờ tới, nữ diễn viên sẽ tiếp tục làm việc với cơ quan nhập cư Indonesia, trước khi giới chức địa phương đưa ra quyết định cuối cùng về hướng xử lý.

VietBF@ sưu tập

Có một ông nọ vào phòng triển lãm xem tranh. Bỗng ông giật mình vì thấy một bức tranh vẽ người đàn bà khỏa thân giống hệt vợ mình...

Ông vội vã giận dữ về nhà hỏi vợ:

— Có phải cô làm mẫu cho cha họa sĩ kia vẽ hình khỏa thân không?

Cô vợ quả quyết trả lời:

— Em chưa bao giờ làm mẫu cho thằng cha họa sĩ đó, chắc là ông ta vẽ theo trí nhớ thôi...

VietBF@sưu tập

"Trong lịch sử, chúng ta chưa bao giờ phải trải qua thảm kịch nào đau đớn thế này. Tôi xin chia buồn với gia đình, người thân của 7 phi hành gia tài năng..." - Tổng thống Mỹ đương thời Ronald Reagan nói.

Tất cả kết thúc trong một buổi sáng lạnh lẽo cuối tháng Một năm 1986. Bảy phi hành gia tử nạn trong sự chứng kiến ngỡ ngàng của gia đình, bạn bè và hàng triệu người xem truyền hình trực tiếp ở Mỹ khi tàu con thoi đưa họ ra không gian phát nổ chỉ sau 73 giây rời khỏi bệ phóng.

Ngày 28/1/1986 mãi trở thành ký ức đau thương và đầy ám ảnh. Hai triệu lít nhiên liệu bị đốt cháy trong vài giây tạo thành đám mây khí độc khổng lồ trên bầu trời mãi là hình ảnh gợi nhắc thảm họa không gian thảm khốc nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Trước khi ghi danh mình là quốc gia đầu tiên trên thế giới đưa người lên Mặt Trăng trên phi thuyền Apollo vào năm 1969, NASA đã có những nghiên cứu sơ khởi về thiết kế của tàu con thoi, còn gọi là hệ thống chuyên chở vào không gian (STS).

Tháng 1/1972, Tổng thống Mỹ Richard Nixon chính thức tuyên bố NASA sẽ là cơ quan tiến hành phát triển hệ thống tàu con thoi có khả năng tái sử dụng. Tiêu tốn hàng tỷ đô la Mỹ cùng bao tâm huyết của các nhà khoa học, cuối cùng, ngành hàng không Mỹ cũng đến ngày "hái quả ngọt": Ngày 12/4/1981, đúng 20 năm sau khi Liên Xô đưa người bay vào vũ trụ đầu tiên trong lịch sử, tàu con thoi Columbia hoàn thành sứ mệnh bay thử thành công đầu tiên trên thế giới.

Trong vòng 30 năm (1981 - 2011), NASA và người Mỹ đã chế tạo và sử dụng rất nhiều thế hệ tàu con thoi có người lái, bao gồm Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis, Endeavour... Trong số đó, tàu con thoi Challenger gặp nạn lần đầu tiên trong chuỗi chương trình không gian đầy tự hào của Mỹ vào năm 1986 trở thành thảm họa cay đắng và khiến NASA thay đổi mãi mãi về sau.
Vì sao thảm họa Challenger trở thành bi kịch lịch sử?

Challenger được xem là thảm họa hàng không thảm khốc nhất trong lịch sử nước Mỹ vì đây là thảm họa đầu tiên trong lịch sử phát triển của NASA và nước Mỹ, và cũng bởi lần đầu tiên trong chương trình không gian đưa người vào vũ trụ của NASA có sự góp mặt của một phi hành gia dân sự: Nữ phi hành gia Christa McAuliffe.

Christa McAuliffe là một giáo viên trung học 37 tuổi đến từ thành phố Concord, bang New Hampshire. Năm 1985, một năm trước khi thảm họa đau lòng xảy ra, cô vượt qua 11.000 ứng viên trong cuộc thi Giáo viên đầu tiên trong vũ trụ của NASA (NASA’s Teacher in Space Program) và được cơ quan này chọn là một trong 7 phi hành gia lên đường thực hiện sứ mệnh không gian trên tàu con thoi Challenger.

Sau nhiều tháng huấn luyện, Christa McAuliffe hội đủ mọi điều kiện bay và trở thành phi hành gia dân sự đầu tiên của Mỹ bay vào vũ trụ, khác biệt với những phi hành gia trước đây phần lớn là các nhà khoa học vũ trụ.

Phi hành đoàn 7 người trên tàu con thoi Challenger là nhóm đa dạng nhất mà NASA từng thực hiện. Đội phi hành gia năm 1986 hội tụ những nhân tài của nước Mỹ, họ chính là niềm tự hào, là đại diện của sức mạnh không gian Mỹ. 7 người lên đường làm nhiệm vụ trên tàu con thoi Challenger ngày 28/1/1986 mang trong mình khí thế của quốc gia.
73 giây định mệnh

Tại Trung tâm vũ trụ Kennedy, đảo Merritt, bang Florida, những ngày cuối tháng Một, thời tiết biến chuyển xấu cộng với những vấn đề về kỹ thuật khiến cho kế hoạch phóng tàu con thoi Challenger bị hoãn 5 lần so với dự kiến. Sáng ngày 28/1/1986 là ngày NASA ấn định thời điểm Challenger lên đường thực hiện sứ mệnh của mình. Hôm ấy trời lạnh bất thường, nhiệt độ hạ xuống mức đóng băng.

Đội kỹ sư hàng không đã cảnh báo cấp trên về vấn đề kỹ thuật liên quan đến việc vòng đệm cao su chịu nhiệt có thể gặp rắc rối khi nhiệt độ xuống thấp bất thường như vậy. Tuy nhiên, những cảnh báo này đã bị phớt lờ, và vào lúc 11:38 sáng ngày 28/1/1986, tàu con thoi Challenger rời khỏi bệ phóng trước sự chứng kiến đầy tự hào và kiêu hãnh từ người thân của phi hành đoàn, từ hàng nghìn người xem trực tiếp cùng hàng triệu dân Mỹ xem tường thuật qua truyền hình.

Đoàn phi hành gia 7 người khấp khởi lên đường. Phi hành gia Christa McAuliffe nghe tim mình dâng lên niềm vui khôn tả khi sắp ở ngoài vũ trụ và lần đầu tiên trong lịch sử truyền tải những kiến thức của mình cho các em học sinh ở Trái Đất.

Một phút trôi qua, Challenger khi đó đang di chuyển với vận tốc hơn 2.370 km/giờ. Thêm 13 giây ngắn ngủi định mệnh nữa, Challenger nổ tung tựa như quả cầu lửa khổng lồ trên bầu trời.

73 giây sau khi rời khỏi bệ phóng, con tàu Challenger mang theo niềm kiêu hãnh của người Mỹ, mang theo cả những ấp ủ to lớn của 7 phi hành gia tài giỏi, nơi gửi gắm những ước mơ của những người ở nhà bỗng nhiên nổ tung và lao vô định xuống Đại Tây Dương sâu thẳm. Thảm kịch không thể ngờ này xảy ra trước hàng triệu đôi mắt, mà chỉ một phút trước thôi còn đong đầy hy vọng, giờ đã biến thành hố sâu của sự kinh hãi, đau đớn và ám ảnh khôn nguôi.

Người thân của phi hành đoàn gục ngã, hàng triệu đồng bào của 7 tài năng vũ trụ gục ngã, cả NASA và nước Mỹ cũng choáng váng không đứng vững sau những gì đã chứng kiến. Challenger nổ tung lập tức giết chết tất cả phi hành đoàn.
Hậu quả và sự thay đổi của NASA

Vài giờ sau bi kịch ngày 28/1/1986, Tổng thống Ronald Reagan chia buồn với người thân và toàn nước Mỹ về vụ tai nạn hàng không thảm khốc. Ông nói: "Trong lịch sử, chúng ta chưa bao giờ mất đi tài năng vũ trụ nào. Chúng ta cũng chưa bao giờ phải trải qua thảm kịch nào đau đớn như thế này. Tôi xin chia buồn với gia đình, người thân của 7 phi hành gia tài năng! Đồng bào của tôi, đau thương không đồng nghĩa với việc chúng ta dừng lại và thất bại. Nước Mỹ sẽ tiếp tục triển khai những chương trình không gian khác. Sẽ còn nhiều chuyến đi mang theo những tài năng vũ trụ, những công dân, những giáo viên... khác nữa vào không gian. Hy vọng của chúng ta; Hành trình của chúng ta sẽ còn tiếp mãi về sau!"

Một ngày sau, hơn 4.000 người tập trung tại Trung tâm vũ trụ Kennedy để tưởng niệm 7 người hùng. 4 ngày sau, hơn 5.000 người dân thắp nến tại bờ biển đảo Merritt để cầu nguyện.

Vài tuần sau, đội cứu hộ mới có thể thu thập hết những gì còn sót lại. Tất cả chỉ còn là những mảnh thân tàu cháy xém và phần thi thể còn lại của 7 phi hành gia. Chỉ một vài phần thi thể là còn được nhận dạng và được người thân mang về mai táng. Những phần thi thể cháy không thể nhận dạng còn lại được chôn cất tại nghĩa trang Arlington ngày 20/5/1986.

11:40 ngày 28/1/1986, thời điểm Challenger nổ tung, mãi trở thành thời khắc đen tối trong lịch sử của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA). Báo cáo điều tra về sau cho thấy, bộ phận giữ khí trong động cơ của tên lửa đẩy phụ của Challenger không hoạt động làm cho khí nóng áp suất cao thoát ra ngoài, thổi thẳng vào thùng nhiên liệu hàng triệu lít. Vài chục giây sau, khí nóng xuyên thủng vỏ thùng nhiên liệu, tiếp tục làm nóng hỗn hợp hydro và oxy lỏng, kết quả là gây nên vụ nổ kinh hoàng của khoảng 2 triệu lít nhiên liệu, biến Challenger thành quả cầu lửa khổng lồ trên không.

Sau thảm họa tàu con thoi Challenger, NASA bị cấm không cho triển khai các chương trình đưa người vào không gian gần 3 năm. Lệnh này một phần để NASA thiết kế lại những kỹ thuật có khả năng gặp sự cố của tàu con thoi, một phần để lắng dịu những đau thương mà người dân Mỹ dành nhiều cho phi hành đoàn tàu Challenger.

Nhiều chương trình của NASA đã bị thay đổi sau thảm kịch ngày 28/1/1986, bao gồm: Kế hoạch đưa phi hành gia dân sự vào không gian đã bị xếp lại sau 21 năm, cho đến khi nữ phi hành gia dân sự Barbara Morgan thực hiện sứ mệnh mới trên tàu con thoi Endeavour năm 2007; Tàu con thoi không còn đảm nhận trọng trách phóng vệ tinh, thay vào đó, tên lửa tái sử dụng làm nhiệm vụ này; Ngoài ra, các phi hành gia không còn phải chịu trách nhiệm sửa chữa vệ tinh như trước kia nữa, nhằm giảm tải lượng kiến thức chuyên môn họ phải nắm và tập trung cho các kỹ năng thoát hiểm.

Cho đến nay, tháng Một hàng năm, NASA đều phải dành riêng một ngày tưởng niệm, để nhớ về 7 phi hành gia tàu con thoi Challenger thiệt mạng. 10 năm sau thảm họa Challenger, hai mảnh lớn từ tàu con thoi dạt vào bờ biển Florida. Các mảnh vụn còn lại hiện được lưu trữ tại thành phố Cape Canaveral, bang Florida.

Tổng hợp

Theo như có đoạn clip ghi lại cảnh bố mẹ nhảy vui mừng trong ngày cưới của con trai gây sốt mạng xã hội, khiến dân mạng thích thú, hài hước bình luận rằng chắc ông bố này đã chờ ngày này lâu lắm rồi mới có điệu nhảy tưng bừng ăn mừng vì con trai đi lấy vợ của ông bố trong lễ cưới con trai này.

Clip kèm dòng ghi chú "Gả được đứa con trai mừng quá hai ông bà nhảy loạn hết cả lên" đang rất "hot" trên mạng ghi lại cảnh bố mẹ chú rể khoác tay nhau bước xuống sân khấu hôn lễ sau khi thực hiện các nghi thức. Điều thu hút sự chú ý của mọi người là nụ cười "như bắt được vàng" của bà mẹ và nhất là dáng điệu của ông bố. Mặt mày hớn hở, ông liên tục nhún nhảy theo nhạc, giơ tay cảm ơn quan khách.

Bài đăng thu hút hàng triệu lượt xem, hàng chục nghìn lượt thích và bình luận. Cư dân mạng tỏ ra đặc biệt thích thú với biểu cảm cùng hành động phấn khích rất đáng yêu của người cha: "Cái sự mừng có thể gọi là từ từng tế bào trào hết ra ngoài".

"Người bố chắc mong chờ ngày này lâu lắm rồi. Cậu quý tử lông bông, độc thân mãi giờ mới yên ổn thì không vui sao được cơ chứ"; "Nhìn điệu bộ của người bố mà mình cũng thấy vui lây. Chắc chắn ở nhà chú cũng phải vô cùng hài hước và chiều vợ con"; "Cưới con gái thì bố khóc hết nước mắt, cưới con trai thì lại nhảy chân sao. Đúng chuẩn con gái là 'bình rượu mơ', còn con trai là bình thường"...

Mỹ Huyền chia sẻ: "Người cha còn ngoái lại xem thực sự con trai đi lấy vợ chưa, khi xác thực rồi mới dám nhảy múa ăn mừng. Suốt thời gian qua, chắc người cha cứ lo lắng như ngồi trên đống lửa vì con trai mãi chưa lấy vợ. Giờ tống khứ đi được rồi thì cha khoan khoái trong lòng, không thể kiềm chế được cảm xúc".

Một số người hài hước giải thích rằng người cha vui như vậy vì cuối cùng con trai cũng có thể đồng cảm với mình. "Tôi chắc chắn người cha nghĩ rằng đấy con trai đã hiểu được nỗi lòng của mình rồi. Cuối cùng, con cũng phải lấy vợ rồi, để thấu những nổi khổ mà cha phải trải qua suốt mấy chục năm qua", Phương Anh viết.

Bên cạnh đó, không ít dân mạng còn chia sẻ kỷ niệm về bố trong ngày cưới của mình. Huy Hoàng kể: "Nhớ hồi đám cưới tôi, cả đêm trước ngày cưới vợ, hai bố con ngồi tâm sự đủ chuyện trên đời, xong còn dạy bảo khuyên can, lâm ly bi đát. Sang đến ngày cưới phát, bố tôi cùng các chú nhậu nhẹt tưng bừng, hát hò, nhảy nhót hơn cả trai trẻ, quậy tung cái đám cưới. Đúng là đàn ông có hai ngày vui nhất đời, ngày mình cưới vợ và ngày con trai mình đi cưới vợ".

Khánh Vy chia sẻ: "Ngày xưa bom nổ chậm là con gái. Ngày nay bom nổ chậm mới chính là con trai. Tôi có anh trai đến 35 tuổi mới chịu đi lấy vợ mà bố mẹ mở tiệc ăn mừng 3 ngày 3 đêm. Họ hàng ở khắp nơi đổ về liên tục chúc mừng. Lên phát biểu, bố còn bảo là nhẹ cả người, trẻ ra vài tuổi".

Xem clip, một số bậc phụ huynh bày tỏ nỗi mong ngóng được làm lễ thành hôn cho con cái mình: "Chừng nào con trai cưới vợ thì tôi phải hát nguyên ngày mất. Tôi hát đủ thể loại từ nhạc trẻ đến xẩm hát văn luôn. Con gái giờ không sợ ế, mà chỉ sợ con trai không lấy được vợ. Nhìn cảnh con trai chỉ có đi làm xong cuối tuần ở nhà mà bực cả mình".

Một người chị tâm sự: "Em trai tôi 30 tuổi mà mãi chưa chịu lấy vợ. Mỗi bữa cơm gia đình nào cũng như một cuộc chiến giằng co không có hồi kết. Thậm chí, cha mẹ còn chọn sẵn chỗ cưới, đơn vị tổ chức, khách mời... chỉ cần con trai có ý chung nhân là tiến hành đám cưới mà mãi nó chưa tìm được ai".

Trong đời sống hằng ngày, lời khuyên được nhắc đến nhiều nhất là nên ăn nhiều rau xanh. Bởi rau chứa nhiều vitamin, khoáng chất, chất xơ, những dưỡng chất cơ thể cần để tiêu hóa tốt, phòng táo bón và hỗ trợ kiểm soát cân nặng.

Người mắc bệnh tiểu đường cũng thường được bác sĩ dặn “cứ ăn nhiều rau vào”. Tuy nhiên, thực tế không phải loại rau nào cũng phù hợp. Một số loại rau khi ăn nhiều lại khiến đường huyết tăng nhanh, thậm chí gây mất kiểm soát.

Dưới đây là những loại rau mà người tiểu đường không nên ăn quá nhiều:

- Khoai môn: Khoai môn là thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng nhưng chứa nhiều tinh bột. Tinh bột khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành glucose, làm đường huyết tăng rõ rệt. Người tiểu đường không nên sử dụng khoai môn như một món rau và nên hạn chế tối đa khẩu phần.

- Củ ấu: Củ ấu cũng là nguồn tinh bột cao, dễ làm tăng đường máu. Đặc biệt, loại củ này chứa lượng kali lớn, người tiểu đường có bệnh lý thận nếu ăn nhiều có thể tăng nguy cơ tăng kali máu, rất nguy hiểm.

- Củ sen: Củ sen chứa hàm lượng carbohydrate cao, nếu muốn ăn nên ưu tiên bách hợp tươi vì hàm lượng đường thấp hơn bách hợp sấy hoặc chế biến.

- Củ dền: Dù là rau lá xanh nhưng củ dền lại có hàm lượng đường tự nhiên cao. Người tiểu đường ăn nhiều có thể thấy đường huyết tăng nhanh chỉ sau một bữa.

- Khoai tây: Khoai tây chứa nhiều tinh bột. Người tiểu đường có thể ăn nhưng chỉ với lượng nhỏ, tuyệt đối không xem khoai tây là “rau” để ăn thay thế tự do.

- Bí đỏ: Bí đỏ giàu vitamin A, C và hỗ trợ hoạt động của insulin nhưng lại chứa lượng đường cao, đặc biệt là bí đỏ già. Nếu ăn nên giảm lượng tinh bột trong bữa chính để tránh tăng đường huyết.

- Củ mài (khoai mỡ): Dù khoai mỡ có tác dụng hỗ trợ ổn định đường và mỡ máu nhưng vẫn chứa tinh bột đáng kể. Vì vậy người tiểu đường không nên “lợi dụng” ăn quá nhiều.

Mặc dù phần lớn các loại rau giúp kiểm soát đường huyết tốt, nhưng các loại rau kể trên không thể dùng như rau thông thường. Người tiểu đường nên ưu tiên rau cần tây, cải bẹ, cải ngọt, cải thảo, rau xà lách… vừa hỗ trợ giảm đường, vừa giúp ổn định huyết áp, mỡ máu, giảm rủi ro biến chứng tim mạch.

Nguồn và ảnh: Sohu

Bà Melissa Trần (Trần Thị Mộng Tuyền), chủ tiệm nail ở Hagerstown, Maryland, cảm thấy “bị đối xử tệ hơn súc vật” khi bị Cảnh Sát Di Trú (ICE) bắt và bị trục xuất về Việt Nam. Đó là nội dung một dòng trạng thái (status) viết trên trang Facebook “Bring Melissa Home”.

Dòng trạng thái này, có thể là của luật sư đại diện cho bà Melissa, viết: “Chúng tôi đã có dịp nói chuyện với Melissa. Tôi muốn nói rõ, chuyến bay chở Melissa về Việt Nam bắt đầu khoảng 10 giờ 30 phút tối Thứ Hai, 17 Tháng Mười Một. Bà bị còng tay và cùm chân. Chuyến bay kéo dài 48 tiếng, chứ không phải 30 tiếng như dự tính ban đầu. Chiếc máy bay ghé nhiều nơi để bỏ người bị trục xuất xuống quốc gia họ. Những gì Melissa trải qua hoàn toàn kinh khủng. Melissa nói bà cảm thấy bị đối xử tệ hơn súc vật.”

“Nhưng, đối với những ai biết bà biết rằng bà là con người mạnh mẽ. Bà là ‘chiến binh.’ Bà cầu nguyện và khóc. Bà vượt qua tất cả. Bà đang ở với người bà con. Bà đang cố gắng thích ứng với giờ giấc khác nhau. Rất khó ngủ. Trong một cố gắng để có cảm giác mình là con người trở lại, bà đi cắt tóc, nhuộm tóc. Hãy nhìn người phụ nữ đẹp này! (có tấm hình để kế bên),” dòng trạng thái tiếp.

Dòng trạng thái viết thêm: “Bà nhờ tôi chia sẻ lá thư bà viết cho cộng đồng của bà. Cộng đồng mà bà gọi là nhà trong hơn 20 năm. Cộng đồng mà bà yêu quý. Cộng đồng mà trong đó chồng và các con của ba vẫn cư ngụ, làm việc, và vui chơi. Melissa sẽ có laptop trong tuần đầu của Tháng Mười Hai. Tới lúc đó, chúng tôi sẽ chia sẻ địa chỉ email của bà cho những ai muốn liên lạc với người bạn của chúng ta.”



Thư bà Melissa viết cho cộng đồng

Thưa cộng đồng yêu quý của tôi,

Giờ này, hầu hết các bạn biết tôi không còn ở Mỹ nữa. Tôi phải rời nhà và để lại gia đình phía sau, tôi rất buồn và rất đau lòng là tôi phải rời đất nước mà tôi coi là quê hương trong 32 năm qua.

Chuyến bay về Việt Nam rất dài và rất mệt mỏi, nhưng bây giờ tôi không còn phải sống trong lo sợ khi trình diện. Tôi đang cố gắng thích nghi với cuộc sống mới ở đây, và mọi thứ rất khác so với những gì tôi nhớ. Tôi cảm thấy cô đơn ở đây, mỗi giây trôi qua làm tôi đau lòng vì tôi nhớ Danny và các con kinh khủng.

Tôi muốn cảm ơn các bạn, từng người, đã ủng hộ và cầu nguyện cho tôi và gia đình tôi qua thời gian khó khăn này. Tôi rất vui khi gặp một số các bạn trong khoảng thời gian ngắn ngủi tôi trở về nhà.

Tôi không biết tương lai sẽ ra sao, nhưng tôi đặt tất cả hy vọng và niềm tin vào Thượng Đế. Trong khi ở Louisiana chờ chuyến bay, một phụ nữ tên Nikki đưa tôi một cuốn sách để đọc. Tựa cuốn sách là “Next to the last vein.” Ban đầu, tôi không định đọc, bởi vì nhìn bìa thì đây là sách viết về nghiện ngập. Bởi vì không có chuyện gì làm, nên tôi đọc cuốn sách. Trong lúc buồn bã, tuyệt vọng, và cô đơn, biết rằng việc rời nước Mỹ đang đến, tôi khóc và xin Thượng Đế soi sáng. Sau đó, khi đọc sách, tôi thấy một đoạn trích từ Kinh Thánh, Jeremiah 29:11, nói rằng “Vì ta biết rõ các kế hoạch ta đã định cho các con, là kế hoạch bình an, không phải tai họa, để ban cho các con một tương lai và hy vọng.” Tự nhiên, tôi cảm thấy bình an vô cùng. Thượng Đế đã nói chuyện với tôi. Tôi không còn sợ hãi những gì phía trước nữa.

Tôi xin lỗi nếu đã xúc phạm hoặc làm ai buồn lòng. Tôi sẽ giữ mãi trong lòng những khoảnh khắc tôi chia sẻ với các bạn, với hy vọng, một ngày nào đó, chúng ta sẽ gặp lại nhau. Xin các bạn tiếp tục cầu nguyện cho gia đình tôi, cho các con tôi, vì bây giờ chúng phải học cách sống không có mẹ bên cạnh. Đối với Danny, bây giờ anh phải đảm nhận cả hai vai, vừa là cha vừa là mẹ. Còn với tôi, tôi có sức mạnh để chấp nhận một chương mới trong cuộc đời.

Thân thương,

Hôm 3 Tháng Mười Hai, trang Facebook “Bring Melissa Home” đăng một đoạn video dài 44 giây, cho thấy bà Melissa đang tập đi xe đạp điện hiệu JVC trong sân một căn nhà ở Việt Nam.

Bà lái chiếc xe đạp điện hơi lạng quạng, và ngừng ở bức tường nhà cuối đường, và tìm cách lui lại.

Rồi giọng một phụ nữ nói: “Muốn quành thì phải de cái đuôi lại mới quành được.”

Thế là bà Melissa lùi xe lại, bẻ tay lái về bên trái, lấy chân đẩy xe tới, và bắt đầu chạy chậm.

Phụ nữ kia nói tiếp: “Nhớ lúc quành đừng có chỉnh ga nhé.”

Không rõ ai là người lập ra trang Facebook hôm “Bring Melissa Home” hôm 27 Tháng Năm, nhưng phần giới thiệu được viết như sau: “’Melissa’ đang vắng mặt. Bà vắng mặt khỏi nhà. Bà vắng mặt khỏi cộng đồng mà bà yêu quý. Bà không vắng mặt mãi mãi trong tim và tâm trí chúng tôi. Chúng tôi sẽ đoàn kết cộng đồng đưa bà về nhà.”

Bà Melissa Trần bị ICE bắt giam ngày 12 Tháng Năm, do một lệnh trục xuất hơn 20 năm trước, vì một sai lầm của bà lúc bà 19 tuổi và đã hoàn tất bản án sáu tháng tù giam.

Sau năm tháng bị bắt giữ, và hai lần ra tòa di trú ở Baltimore, Maryland, lúc 5 giờ sáng ngày Thứ Hai, 13 Tháng Mười, bà được thả ra khỏi trại giam ở Tacoma, Washington, đoàn tụ với chồng và bốn người con, sau khi bị nhốt ở Louisiana và Arizona trước đó.

Cho dù được thả, bà vẫn phải đối diện với chuyện bị trục xuất và phải trình diện ICE.

Ngày 20 Tháng Mười, bà trình diện ICE lần đầu tiên sau khi được thả, bị bắt phải đeo vòng điện tử vào cổ chân để ICE theo dõi. Sau khi luật sư phản đối vì hành động này không đúng luật, bà được đi lại tự do mà không cần đeo vòng chân.

Theo lời kể của ông Danny Dũng Hoàng, chồng bà Melissa Trần, với nhật báo Người Việt hôm 14 Tháng Mười Một, bà trình diện ICE lần thứ nhì theo lịch hẹn vào ngày Thứ Tư, 12 Tháng Mười Một, nhưng người quản lý hồ sơ của bà vắng mặt.

Lần trình diện thứ ba là ngày Thứ Sáu, 14 Tháng Mười Một, bà Melissa Trần bị ICE giữ lại và cho biết “bà đã có số thông hành do phía Việt Nam cấp và chờ trục xuất.”

Bà Melissa Trần là mẹ của bốn người con và là chủ tiệm nail ở Hagerstown, Maryland.

“ICE bắt bà Melissa Trần, một di dân tội phạm bất hợp pháp Việt Nam, có tiền án bao gồm giả mạo, ăn cắp, gian lận, và viết chi phiếu giả. Một chánh án di trú ra lệnh trục xuất bà hồi năm 2004. Bà có hơn 20 năm để rời Hoa Kỳ và trải qua đầy đủ các thủ tục một cách công bằng,” bà Tricia McLaughlin, phát ngôn viên Bộ Nội An, nói qua một tuyên bố gửi cho CBS News.

Theo luật sư của bà Melissa Trần, bà đến Mỹ một cách hợp pháp hồi thập niên 1990 trong tư cách một người tị nạn với quy chế thường trú nhân (có thẻ xanh).

Năm 2001, bà thừa nhận có lấy cắp chi phiếu của chủ nhân nơi bà làm việc lúc còn là trẻ vị thành niên. Bà nhận tội và bị trục xuất năm 2003. Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam không nhận bà vì lúc đó Hà Nội không nhận người đến Mỹ trước năm 1995. Vì thế, bà Melissa Trần ở lại Mỹ và bị yêu cầu thường xuyên trình diện ICE.

Vẫn theo luật sư của bà Melissa Trần, bà luôn trình diện ICE đầy đủ trong hơn 20 năm qua. Tuy nhiên, bà bắt đầu bị bắt hồi Tháng Năm khi trình diện ICE ở Baltimore.

“Tôi biết điều tôi làm trước đây là sai, và tôi chịu trách nhiệm cho việc này,” bà Melissa Trần nói với đài WJZ, chi nhánh của CBS News, hôm 16 Tháng Mười. “Nhưng để con cái tôi phải trải qua việc này thì thật là kinh khủng đối với tôi. Tại sao? Chúng ta luôn nói nếu thay đổi, chúng ta xứng đáng có cơ hội thứ nhì để làm lại cuộc đời.”

Nhà thư pháp nổi tiếng Trung Quốc Phạm Tằng, 87 tuổi, vừa xác nhận có con với người vợ trẻ kém gần 50 tuổi và tuyên bố chính thức chấm dứt mọi quan hệ với hai con ruột, gây chấn động dư luận trong nhiều ngày qua.

Ngày 11/12, trên trang cá nhân, nhà thư pháp Phạm Tằng đăng tải một bức thư pháp tuyên bố việc ông và người vợ trẻ Từ Manh đã đón con trai đầu lòng. Trong chia sẻ, ông gọi đây là “hạnh phúc vô bờ” và cho biết gia đình ba người sẽ sống cùng nhau tại nhà mới, “kề cận dài lâu, an yên hưởng phần đời còn lại”.

Đây là lần đầu tiên ông công khai xác nhận việc sinh con với người vợ thứ tư, người kém ông gần 50 tuổi. Câu chuyện từng gây tranh luận rộng rãi tại Trung Quốc thời gian qua, nhất là những vấn đề xoay quanh tuổi tác, tài sản và quyền thừa kế.

Phạm Tằng cho biết sức khỏe tuổi già khiến ông không còn đảm nhận được nhiều công việc nên phần lớn việc nhà và đối ngoại được giao cho vợ. Từ thời điểm công bố, mọi công việc liên quan đến ông đều do bà Từ Manh toàn quyền phụ trách, những người khác “không có quyền can thiệp”.

Trong phần tiếp theo của bức thư pháp, ông đề cập đến những “mâu thuẫn không đáng có” xuất hiện thời gian gần đây, cho rằng có người đã phớt lờ danh dự và quyền lợi hợp pháp của ông, gây tổn thương đến đời sống riêng tư của vợ chồng ông.


Dù không nêu đích danh, dư luận nhanh chóng xác định ông ám chỉ hai con ruột là Phạm Hiểu Huệ và Phạm Trọng Đạt. Trước đó, truyền thông Trung Quốc nhiều lần ghi nhận việc hai người này bày tỏ lo ngại về sức khỏe của cha, đồng thời đưa ra nhiều ý kiến liên quan đến tài sản và đời sống cá nhân của ông.

Phạm Tằng cáo buộc có người mượn danh con cái để “bịa đặt ác ý, công khai phỉ báng” ông và vợ. Trong tuyên bố, ông nêu rõ:
“Từ hôm nay, tôi chính thức cắt đứt mọi quan hệ với Phạm Hiểu Huệ, Phạm Trọng Đạt và gia quyến của họ; không giữ bất kỳ hình thức liên lạc nào”.

Không chỉ chấm dứt quan hệ về mặt tình cảm, ông còn yêu cầu hai người con không được thực hiện bất cứ hoạt động nào nhân danh ông. Mọi hoạt động buôn bán, trưng bày, tặng cho hay sử dụng tên tuổi “Phạm Tằng” do họ thực hiện đều “không liên quan đến cá nhân ông”.

Phạm Tằng cũng tuyên bố hủy toàn bộ các ủy quyền, hợp đồng và hợp tác giữa ông với hai con hoặc các công ty liên quan. Ông nhấn mạnh giữ quyền truy cứu trách nhiệm pháp lý nếu có cá nhân tiếp tục sử dụng danh nghĩa ông trái phép.

Ông thông báo rằng toàn bộ hoạt động kinh doanh từ nay sẽ do Công ty TNHH Văn hóa Nghệ thuật Thập Dực Phạm Tằng (Bắc Kinh) phụ trách. Theo dữ liệu từ Thiên Nhãn Tra, công ty này được thành lập ngày 2/12/2025, người đại diện pháp luật là Từ Manh.

Trước đó, theo báo Dân Việt, dư luận Trung Quốc từng đặc biệt quan tâm đến vụ việc ngày 16/8 khi con gái ông, Phạm Hiểu Huệ, đăng tin cha mình “mất liên lạc” và thông tin này nhanh chóng lên top tìm kiếm Weibo. Cô cho biết cha bị vợ mới cưới đưa đi khỏi nơi ở, căn nhà bị niêm phong, nhiều tác phẩm nghệ thuật và cổ vật được đóng thùng vận chuyển đi nhiều đợt, một số nhân viên lâu năm bị sa thải.

Trong tuyên bố mới nhất, Phạm Tằng hoàn toàn đứng về phía vợ trẻ, khẳng định bà là người duy nhất ông tin tưởng.

Cũng trong ngày 11/12, ông xuất hiện tại một sự kiện văn hóa ở Bắc Kinh, đánh dấu lần lộ diện đầu tiên sau chuỗi tin đồn dài. Hình ảnh ghi nhận cho thấy ông minh mẫn, tinh thần tốt, chủ động trả lời phỏng vấn và cho biết vừa đón con trai, gia đình ba người “rất hạnh phúc”.

Do tuổi cao, ông cho biết sẽ giao phần lớn việc đối ngoại và quản lý cho vợ, còn bản thân tiếp tục tham gia các hoạt động giao lưu văn hóa và thiện nguyện.

Nhiều người nhận định quyết định đoạn tuyệt người thân của ông có thể xuất phát từ cảm giác bị tổn thương trước hành động của các con thời gian qua, đồng thời thể hiện mong muốn bảo vệ gia đình mới.

VietBF@ sưu tập

Một vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra trên Quốc lộ G348 thuộc quận Yantan, Zigong, Tứ Xuyên, Trung Quốc khi xe bồn chở xi măng lật nghiêng đè trúng chiếc Audi A6 đang dừng chờ đèn đỏ. Điều đáng kinh ngạc là chiếc sedan hạng sang vẫn giữ được cấu trúc an toàn, bảo vệ tốt cho người ngồi bên trong.


Ảnh cắt từ clip.

Theo hình ảnh từ camera hành trình của một ô tô di chuyển phía sau, chiếc xe bồn chở xi măng đang lưu thông bình thường thì bất ngờ mất cân bằng và lật nhào ngay tại ngã tư. Cú lật mạnh khiến toàn bộ thùng xe đổ ập lên chiếc Audi A6 đang dừng chờ tín hiệu đèn giao thông.

Va chạm mạnh khiến phần đầu chiếc Audi A6 bị móp nặng, tuy nhiên trụ A vẫn giữ nguyên độ cứng, khoang hành khách không bị xâm lấn và 4 cửa xe vẫn có thể mở bình thường. Đây được xem là yếu tố giúp người bên trong thoát nạn ngoạn mục.

Theo thông tin ban đầu, tài xế Audi chỉ bị trầy xước nhẹ, còn hành khách ngồi ghế sau may mắn không bị thương.

Vụ tai nạn thu hút nhiều sự chú ý bởi khả năng bảo vệ hành khách của chiếc Audi A6 dù bị xe bồn nặng hàng chục tấn đè trúng.

VietBF@ sưu tập

Theo như có nhiều người cho biết những khách Hàn đến Việt Nam lại yêu thích ẩm thực Việt bởi sự kết hợp đa dạng giữa các nguyên liệu tưởng chừng dân giã, bình thường nhưng lại tạo ra hương vị món ăn hoàn hảo, nhưng có một loại rau quen thuộc, được nhiều người Việt yêu thích nhưng với vị du khách người Hàn này thì không, khiến đi ăn đặc sản, sợ một loại rau đến mức... phải viết lên áo.

Ẩm thực là một trong những yếu tố quan trọng, giúp đông đảo du khách nước ngoài thêm yêu việc du lịch Việt Nam. Nhiều người cho biết họ yêu thích ẩm thực Việt bởi sự kết hợp đa dạng giữa các nguyên liệu tưởng chừng dân giã, bình thường nhưng lại tạo ra hương vị món ăn hoàn hảo.

Tuy nhiên, cũng có không ít tình huống các vị khách từ nước khác đến Việt Nam nhất định nói không với một vài nguyên liệu cụ thể. Sau đây chính là một ví dụ, một chàng trai đến từ Hàn Quốc mặc chiếc áo với nhiều dòng chữ phiên dịch từ tiếng Hàn sang tiếng Việt. Trong đó dòng chữ đầu tiên của danh sách anh in trên áo gây chú ý: Đừng cho rau mùi.

Thực tế, đây không phải là trường hợp duy nhất. Trước đó trên mạng xã hội cũng từng xuất hiện nhiều vị khách nước ngoài khác, đặc biệt là người Hàn mặc áo có thông điệp tương tự: Không ăn rau mùi hoặc không ăn rau thơm.

Vậy lý do thật sự là gì?

Vì sao nhiều người không ăn được rau mùi, rau thơm?

Theo thông tin từ báo Tuổi Trẻ, khẩu vị của một bộ phận người Hàn hoàn toàn “không hợp” với rau mùi. Trong ẩm thực Hàn Quốc, rau mùi từng xuất hiện từ thời Goryeo nhưng không trở thành một nguyên liệu truyền thống. Qua nhiều thế hệ, họ không có thói quen ăn rau thơm có mùi đậm như người Việt. Khi đến Việt Nam – nơi rau mùi được sử dụng trong phở, bún, gỏi, nước chấm hay ngay cả trong bánh mì – nhiều người cảm thấy khó ăn, thậm chí “sợ hãi” trước mùi của nó.

Hiện tượng “ghét rau mùi” không chỉ xảy ra ở người Hàn Quốc, mà xuất hiện trên toàn thế giới. Nhiều nghiên cứu quốc tế – được trang Cleveland Clinic, Britannica và Tạp chí Flavour Journal trích dẫn – cho thấy nguyên nhân đến từ yếu tố di truyền.

Các nhà khoa học phát hiện một biến thể gen mang tên OR6A2, liên quan đến khả năng nhận diện các hợp chất aldehyde trong rau mùi. Trớ trêu thay, aldehyde cũng chính là hợp chất xuất hiện trong… xà phòng và nước rửa chén. Vì vậy, ở một số người, bộ não diễn giải mùi của rau mùi giống như mùi chất tẩy rửa, khiến họ cảm nhận vị soapy – “như xà phòng”.

Một nghiên cứu cho thấy tỷ lệ người “thấy rau mùi có vị xà phòng” dao động từ 17% đến hơn 20% ở một số cộng đồng Đông Á. Điều này lý giải vì sao người Việt – vốn ăn rau thơm từ nhỏ – hoàn toàn không cảm thấy mùi khó chịu, trong khi nhiều du khách Hàn Quốc, Nhật Bản hay một số người châu Âu lại đặc biệt nhạy cảm.

Rau mùi, rau thơm - Linh hồn của nhiều đặc sản Việt

Trong ẩm thực Việt, đặc biệt ở nhiều món đặc sản nổi tiếng, rau mùi, rau thơm lại được ví như "linh hồn", là một phần hương vị không thể tách rời. Trong đó, rau thơm bao gồm cả rau mùi trong đó, các loại khác có thể kể tới mùi tàu, húng quế, kinh giới, rau răm…

Một tô phở nóng luôn được rắc thêm ít rau mùi để dậy hương, bát canh chua chỉ tròn vị khi có thì là, còn đĩa bún riêu, bún ốc hay bún thịt nướng phải có húng quế, tía tô, kinh giới đi kèm. Trong bữa cơm gia đình, rau mùi thường được thả vào các món canh ngay khi tắt bếp để giữ trọn mùi thơm, trong khi rau răm, rau húng được ăn kèm với trứng vịt lộn, gỏi, các món chiên hoặc đồ nướng. Nhờ thói quen kết hợp linh hoạt ấy, ẩm thực Việt Nam luôn có sự cân bằng tự nhiên giữa vị béo – cay – chua – ngọt và hương thơm tươi mát đặc trưng mà hiếm nền ẩm thực nào sở hữu.

Trong mâm cơm thường ngày của người Việt cũng vậy, rau mùi và rau thơm xuất hiện ở hầu hết các món ăn theo những cách rất tự nhiên. Canh rau, canh khoai, canh bí sau khi múc ra bát luôn được rắc thêm vài lá rau mùi để tạo hương thơm dịu. Các món kho như cá kho, thịt kho tiêu thường được thêm hành lá, mùi tàu vào cuối để dậy mùi và làm món ăn bớt ngấy. Với những món xào — từ rau muống, bắp cải đến tim gan — người Việt hay bổ sung húng quế hoặc hành lá để cân bằng vị và giúp món ăn thơm hơn.

Ngay cả những món luộc như thịt luộc, rau luộc cũng thường ăn kèm rau răm hoặc tía tô để tạo cảm giác thanh mát. Nhờ những loại rau thơm quen thuộc ấy, bữa cơm gia đình Việt luôn hài hòa cả sắc – hương – vị, dù là những món đơn giản nhất.

Trong mỗi cuộc hành trình, những khác biệt nhỏ về khẩu vị lại trở thành câu chuyện thú vị giúp du khách hiểu hơn về văn hóa bản địa. Với người Hàn Quốc, rau mùi có thể là “nỗi sợ” cần cảnh báo từ xa. Còn với người Việt, đó là hương vị thân thuộc gắn liền với từng bữa ăn. Giữa sự đối lập ấy, ẩm thực Việt Nam càng trở nên sinh động và đáng khám phá hơn, bởi chính những bất ngờ trên bàn ăn lại là điều khiến du khách nhớ mãi.

Đòn tấn công lịch sử giữa Biển Caspi

Ukraine vừa công bố một đòn tấn công hoàn toàn mới trong chiến dịch “đánh vào túi tiền chiến tranh” của Nga: dùng drone tầm xa đánh trúng một giàn khoan dầu ngoài khơi trên Biển Caspi – Filanovsky, thuộc tập đoàn Lukoil.

Giới an ninh Ukraine gọi đây là lần đầu tiên hạ tầng khai thác dầu của Nga ở Caspi trở thành mục tiêu, và nhấn mạnh: mọi doanh nghiệp Nga đang phục vụ cỗ máy chiến tranh đều là “mục tiêu hợp pháp”.

Filanovsky được quảng cáo là mỏ dầu ngoài khơi lớn nhất của Nga ở khu vực này. Việc nó bị tấn công không chỉ mang ý nghĩa quân sự, mà còn là thông điệp: chiến tranh đã rời khỏi chiến tuyến Donbass, Crimea, Biển Đen… để chạm vào tận “trái tim dầu khí” của Moscow.

“Trừng phạt tầm xa”: khi drone thay thế nghị quyết trừng phạt

Từ năm 2024, Kyiv đã bắt đầu đều đặn tấn công các nhà máy lọc dầu, nhưng từ tháng 8 đến cuối tháng 11, nhịp độ tăng vọt: ít nhất 77 cơ sở năng lượng của Nga bị đánh – gần gấp đôi 7 tháng đầu năm. Chỉ riêng tháng 11 đã ghi nhận ít nhất 14 cú đánh vào nhà máy lọc dầu và 4 cuộc tấn công vào các cảng xuất khẩu.

Một số mục tiêu bị “viếng thăm” nhiều lần. Nhà máy lọc dầu Saratov của Rosneft đã bị đánh ít nhất 8 lần kể từ tháng 8, trong đó 4 lần chỉ riêng tháng 11. Từ những cú đánh “làm phiền” rời rạc, chiến lược đã chuyển sang: không cho nhà máy kịp ổn định, buộc dây chuyền lọc – từ các khâu dễ nhìn đến những “mắt xích thầm lặng” quyết định sản lượng xăng dầu – luôn trong tình trạng chập chờn.

Các chuyên gia năng lượng cảnh báo: mỗi vụ cháy lớn không chỉ làm hư hại bề mặt. Thép, ống, cột chưng cất… không thể chịu mãi cảnh nung nóng – làm nguội – nung nóng lặp đi lặp lại mà không biến dạng. Đó là thứ “hao mòn vô hình” mà ngay cả Moscow cũng khó định lượng chính xác.

Không còn giới hạn trong nội địa Nga: từ cảng, đường ống đến tàu chở dầu

Nếu trước đây Ukraine cố gắng tránh gây chấn động thị trường quốc tế, thì từ mùa hè, giới hạn ấy gần như bị gỡ bỏ.

Các cảng xuất khẩu dầu lớn như Novorossiysk, Tuapse (Biển Đen) và Ust-Luga (Baltic) đã nhiều lần bị tấn công. Đường ống Druzhba – tuyến cung cấp dầu cho vài nước EU vẫn còn phụ thuộc Nga – đã bị đánh 5 lần kể từ tháng 8, khiến Budapest phải lên tiếng phản đối.

Đáng chú ý, tuyến ống Caspian Pipeline Consortium (CPC) – chở khoảng 80% dầu của Kazakhstan ra Biển Đen, do Nga, Kazakhstan và các “ông lớn” như Exxon, Chevron, Eni cùng sở hữu – cũng bị tấn công hai lần trong 4 ngày. Một trụ neo tàu bị phá hủy, toàn bộ cảng phải đóng cửa hai ngày. Kazakhstan đã phải lên tiếng cho rằng đây là hành động làm tổn hại quan hệ song phương.

Cao trào là khi Ukraine bắt đầu đánh thẳng vào tàu chở dầu thuộc “hạm đội bóng tối” của Nga: các tàu đổi cờ, tắt AIS, lén lút chở dầu đi vòng tránh trừng phạt. Chỉ trong vài tuần, ít nhất ba tàu chở dầu bị drone trên biển tấn công trên đường vào Novorossiysk. Putin nổi giận gọi đó là “hải tặc”, Thổ Nhĩ Kỳ phải triệu đại sứ Nga và Ukraine tới để yêu cầu kiềm chế.

Từ góc nhìn của Kyiv, mọi chuyện lại rất rõ: nếu các lệnh trừng phạt của phương Tây không đủ bịt dòng tiền dầu, thì các “đòn trừng phạt tầm xa” bằng drone sẽ làm phần việc còn lại.

Khi Mỹ và châu Âu “bật đèn xanh”

Có hai yếu tố bên ngoài khiến Ukraine tự tin tăng nhiệt chiến dịch này.

Thứ nhất là sự xoay trục của Washington. Từ chỗ dè dặt với ý tưởng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, Nhà Trắng đã công khai chấp nhận thực tế: rất khó, nếu không muốn nói là bất khả, để chiến thắng mà không đánh vào lãnh thổ kẻ xâm lược và các nguồn lực nuôi chiến tranh.

Sau hội nghị Alaska thất bại giữa Trump và Putin, Mỹ bắt đầu tăng chia sẻ tình báo cho Ukraine, tập trung vào các mục tiêu năng lượng trên đất Nga, với kỳ vọng bóp chặt hơn nữa nguồn thu dầu khí.

Thứ hai là việc giá dầu thế giới đang chịu áp lực dư cung. Một thị trường “đệm dày” giúp các đồng minh phương Tây dễ chấp nhận rủi ro, vì những cú đánh làm giảm sản lượng Nga sẽ khó đẩy giá xăng dầu toàn cầu tăng sốc. Nói cách khác, chính sách “đánh vào cây ATM năng lượng của Nga” chỉ có đất sống khi người lái xe ở châu Âu, Mỹ không bị hóa đơn xăng đè nặng quá mức.

Ở châu Âu, tâm lý cũng thay đổi nhanh. Tới cuối mùa hè, trong các cuộc họp an ninh, gần như không còn ai dám lớn tiếng đề nghị “kiềm chế” Ukraine khi chọn mục tiêu. Các nghị sĩ, bộ trưởng bắt đầu công khai nói: nếu Ukraine thất bại, đó không chỉ là bi kịch của Kyiv, mà là rủi ro an ninh trực tiếp cho châu Âu trong nhiệm kỳ của chính họ.

Nga hụt hơi ra sao?

Các số liệu mới nhất cho thấy bức tranh không hề êm đềm ở phía Nga.

Công suất lọc dầu trong nước giảm khoảng 6% so với cùng kỳ năm trước – con số nghe có vẻ nhỏ, nhưng lại đủ gây rối loạn, vì Nga vốn chỉ dư thừa một lượng xăng rất mỏng. Tháng 9–10, hình ảnh xe xếp hàng tại trạm xăng xuất hiện ở nhiều nơi. Chính phủ buộc phải tạm cấm xuất khẩu xăng để giải quyết thiếu hụt trong nước.

Moscow cũng phải tung thêm chính sách “đi vòng”: cho doanh nghiệp nhận trợ cấp nếu đưa dầu sang Belarus lọc, rồi nhập lại để ổn định thị trường nội địa.

Cùng lúc, những lệnh trừng phạt mới đầu tiên dưới thời Trump bắt đầu siết vào hai trụ cột Rosneft và Lukoil. Giá dầu Urals – loại chủ lực của Nga – dần trượt xuống vùng thấp nhất kể từ đầu chiến tranh. Doanh thu dầu khí trong tháng 11 được chính truyền thông nhà nước Nga thừa nhận là đã giảm gần 34% so với cùng kỳ năm trước.

Dẫu vậy, các chuyên gia cảnh báo: đừng ảo tưởng rằng chỉ riêng những đòn đánh của Ukraine là đủ quật ngã cỗ máy chiến tranh Nga. Nếu “tối giản lối sống”, Moscow về lý thuyết vẫn có thể tồn tại với một nửa lượng xuất khẩu dầu khí hiện tại. Những cú đấm vào hạ tầng năng lượng chỉ là một phần của bức tranh nhiều mảnh, từ tài chính, công nghệ, vũ khí cho tới áp lực chính trị nội bộ.

NATO cảnh báo: “Chiến tranh ở ngay ngưỡng cửa chúng ta”

Trong bối cảnh đó, thông điệp từ Brussels, Berlin hay các thủ đô châu Âu khác không còn là những câu chữ ngoại giao mềm mại.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte thẳng thắn cảnh báo rằng các nước thành viên có thể là “mục tiêu tiếp theo” của Nga nếu Ukraine bị bẻ gãy. Phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich ở Berlin, ông nói: “Xung đột không còn ở đâu đó xa xôi. Nó đang ở ngay trước cửa nhà chúng ta. Nga đã mang chiến tranh trở lại châu Âu, và chúng ta phải chuẩn bị cho quy mô chiến tranh mà ông bà, cụ kỵ chúng ta từng trải qua.”

Rutte ước tính Nga có thể sẵn sàng dùng vũ lực với NATO trong vòng 5 năm nữa, nếu không bị răn đe đủ mạnh. Câu trả lời của khối: tăng mục tiêu chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035 – hơn gấp đôi chuẩn 2% trước đây, và trùng khít với đòi hỏi của Trump nhiều năm qua.

Vừa cảnh báo, Rutte vừa nhắc lại: không thể bảo vệ nước Mỹ mà không giữ an toàn Đại Tây Dương, và để giữ được Đại Tây Dương, cần một NATO mạnh. Dù nhấn mạnh châu Âu phải tự đảm trách hơn nữa gánh nặng phòng thủ, ông vẫn coi dây liên kết xuyên Đại Tây Dương là cốt lõi.

Hòa bình trên bàn thương lượng, nhưng với cái giá nào?

Trong lúc drone Ukraine vẫn lao vào các cơ sở dầu khí, ở hậu trường, các cuộc đàm phán hòa bình lại xoay quanh câu hỏi gai góc: nhượng bộ lãnh thổ tới đâu, và Ukraine phải được bảo đảm an ninh như thế nào?

Rutte khẳng định: bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải đi kèm “bảo đảm an ninh đủ mạnh để Putin hiểu rằng nếu tái xâm lược, phản ứng sẽ mang tính hủy diệt”. Nhưng chính ông cũng thừa nhận, câu chuyện nhượng bộ lãnh thổ là “tế nhị và khó khăn”, và cuối cùng chỉ người Ukraine mới có quyền quyết định.

Trong khi đó, Trump ngày càng công khai gây áp lực buộc Kyiv chấp nhận nhượng bộ để đổi lấy hòa bình. Thế khó của Ukraine là: vừa phải chịu đựng áp lực quân sự từ Nga, vừa trông cậy vào vũ khí và tiền bạc của phương Tây, lại vừa bị chính các đồng minh thúc ép “đi đến thỏa thuận”.

Ở trung tâm cơn lốc đó, chiến dịch tấn công vào hạ tầng dầu khí Nga trở thành một trong số ít công cụ mà Kyiv có toàn quyền kiểm soát. Mỗi giàn khoan bốc cháy, mỗi nhà máy lọc dầu tê liệt, mỗi tàu chở dầu bị đòn drone đánh trúng… là một thông điệp gửi tới Moscow và cả phương Tây: Ukraine sẽ không chịu chết lặng trên chiến tuyến, và nếu thế giới không thể hoặc không muốn siết chặt trừng phạt, họ sẽ tự mình làm công việc đó – bằng thuốc nổ, bằng lửa và bằng những chiếc drone bay xa hơn mỗi ngày.

Theo như sau thời gian dài nam tài tử Thương Tín chống chọi với bệnh tật, khiến nam tài tử này đã qua đời vào lúc 18h 50 phút ngày 8/12 tại Phan Rang, Tháp Chàm, Khánh Hòa, hưởng thọ 69 tuổi được chôn cất tại một cánh đồng cách nhà khoảng 10 km, sau khi người thân vừa đưa Thương Tín về nơi an nghỉ cuối cùng vào chiều qua, tại quê nhà Phan Rang.

Thương Tín qua đời vào lúc 18h 50 phút ngày 8/12 tại Phan Rang, Tháp Chàm, Khánh Hòa, hưởng thọ 69 tuổi sau thời gian dài chống chọi với bệnh tật.

Những ngày tháng cuối đời, Thương Tín sống trong bệnh tật, sức khỏe suy kiệt, không còn khả năng tự chăm sóc. Theo lời kể của nhạc sĩ Tô Hiếu, hồi tháng 9/2025, khi anh về Phan Rang thăm Thương Tín, nam tài tử ngày nào vẫn còn nói chuyện được nhưng tới tháng 11, sức khỏe đã xấu đi nhiều.

“Hôm 25/11, tôi gọi điện hỏi thăm gia đình xem có bị ảnh hưởng bão lũ không, cũng hỏi thăm tình hình sức khỏe anh Thương Tín thì gia đình nói, anh gần như không biết gì rồi, không ăn uống được, gần như chỉ nằm một chỗ.

Trước khi mất, anh Tín nằm một chỗ khoảng 2 tháng. Gần ngày mất là không biết gì cũng không trăng trối gì với ai”, nhạc sĩ Tô Hiếu nói.

Tô Hiếu kể, khi nhận được tin Thương Tín mất, ngay tối đó, anh và Thanh Tùng – con trai Thương Tín cấp tốc về Phan Rang. 4h sáng ngày 9/12, anh đã có mặt để đưa tiễn Thương Tín lần cuối. Theo nam nhạc sĩ kể, Thương Tín được từng người thân trong gia đình vuốt mắt thì mới yên tâm nhắm mắt rời trần thế.

Chiều qua, gia đình đã đưa Thương Tín về nơi an nghỉ cuối cùng. Mộ phần của Thương Tín được chôn cất tại một cánh đồng cách nhà khoảng 10 km. Tô Hiếu là đồng nghiệp duy nhất ở đám tang Thương Tín trọn vẹn từ lúc nam tài tử ra đi đến khi chôn cất xong xuôi.

Nam nhạc sĩ cho biết, Thương Tín ra đi đột ngột lại ở quê nhà xa xôi nên đám tang hơi vắng lặng, chủ yếu là họ hàng, người thân và hàng xóm.

“Chỉ có danh hài Hồng Tơ và Hữu Nghĩa gửi vòng hoa phúng viếng”, Tô Hiếu nói. Nam nhạc sĩ nói thêm: “Nhìn đám tang của Thương Tín, tôi thấy cuộc đời phù du vô thường quá”.

Tô Hiếu cũng kể thêm, đêm cuối cùng trước khi đưa Thương Tín về nơi an nghỉ, anh là người thức canh quan tài và xảy ra một chuyện khá tâm linh.

“Khi tôi thắp nhang cho anh Tín, vừa cắm cây nhang xuống thì cái bóng đèn bên phải nổ đùng, tắt luôn, đen xì. Tôi sợ quá liền đi thắp hương bàn thờ Phật rồi khấn với anh Thương Tín, có gì thì về báo mộng cho em. Lúc tôi kể cho mọi người trong gia đình nghe, một ông cụ của gia đình nói, chắc Thương Tín còn chuyện gì đó nên mới báo cho tôi biết”, Tô Hiếu tâm sự.

Nam nhạc sĩ kể, người vợ thứ 4 của Thương Tín đưa con về chịu tang cha nhưng cô không để tang, chỉ lặng lẽ đứng từ xa, để mắt đến con vì cả hai đã chia tay: "Trước đó họ không kết hôn nên khi cắt đứt quan hệ thì cứ thế cắt thôi”, Tô Hiếu kể.

Thượng viện Mỹ bác cả 2 dự luật chăm sóc sức khỏe. Ngày 11/12, Thượng viện Mỹ đã bác cả 2 dự luật chăm sóc sức khỏe do đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ đệ trình, trong bối cảnh hàng triệu người dân nước này sẽ phải đối mặt với mức phí bảo hiểm y tế tăng mạnh kể từ tháng tới.

Việc sắp xếp bỏ phiếu đối với các dự luật này là một trong những nhượng bộ chính của lãnh đạo đảng Cộng hòa đối với các Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ hồi tháng trước nhằm đổi lấy lá phiếu của họ cho việc chấm dứt đợt đóng cửa chính phủ dài nhất trong lịch sự. Tuy nhiên, tổ chức bỏ phiếu không có nghĩa các dự luật chắc chắn được thông qua, ngay cả khi đã có 4 Thượng nghị sĩ của đảng Cộng hòa quay sang ủng hộ dự luật đề xuất của đảng Dân chủ về việc gia hạn các khoản trợ cấp tăng cường theo Đạo luật chăm sóc sức khỏe giá cả phải chăng (ACA), hay còn gọi là ObamaCare.

Cuộc bỏ phiếu thất bại làm gia tăng khả năng các khoản trợ cấp tăng cường Obamacare được thông qua từ năm 2021 sẽ chính thức hết hạn vào cuối năm nay, khiến phí bảo hiểm y tế trung bình sẽ tăng gấp đôi đối với khoảng 22 triệu người Mỹ đang hưởng lợi từ nguồn tài trợ này. Trong cuộc bỏ phiếu, không dự luật nào đạt được ngưỡng 60 phiếu ủng hộ cần thiết để được thông qua.

Trước đó, đảng Dân chủ kỳ vọng có thể lấy dự luật để huy động sự ủng hộ của cử tri cho cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026. Dự luật được đảng Dân chủ trình lên Thượng viện hôm 11/12 nhằm gia hạn các khoản trợ cấp tăng cường theo ACA thêm 3 năm. Dự luật chỉ nhận được 51 phiếu ủng hộ và 48 phiếu chống. Có 4 Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa bỏ phiếu ủng hộ dự luật là Susan Collins (bang Maine), Josh Hawley (bang Missouri), Lisa Murkowski và Dan Sullivan (đều đại diện cho bang Alaska).

Trong khi đó, dự luật do đảng Cộng hòa đệ trình đề xuất tăng tài khoản tiết kiệm y tế (HSA) và điều chỉnh các thị trường bảo hiểm. Tuy nhiên, dự luật này cũng chỉ nhận tỷ lệ phiếu giống dự luật của đảng Dân chủ là 51 - 48.

Lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện bày tỏ hy vọng có thể tổ chức cuộc bỏ phiếu về dự luật y tế vào tuần tới, trước kỳ nghỉ lễ. Tuy nhiên, hiện đảng này vẫn chưa tìm ra cách thức để tất cả các thành viên có thể đồng thuận, chưa nói đến việc có thể thông qua tại Thượng viện trước cuối năm. Hiện cũng chưa có cuộc bỏ phiếu nào được lên lịch.

VietBF@ sưu tập

Theo báo cáo công bố ngày 10/12 của Ngân hàng Trung ương Nga, mức tăng trưởng tiêu dùng đã suy yếu rõ rệt tại hầu hết các khu vực trong tháng 10 và 11, ngay cả khi tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp kỷ lục và kỳ vọng lạm phát có dấu hiệu tăng trở lại.

Báo cáo cho biết: “Theo phản ánh từ các nhà bán lẻ trên toàn quốc, ngày càng nhiều mặt hàng được người tiêu dùng mua trong các chương trình khuyến mãi, giảm giá. Các hộ gia đình có xu hướng chi tiêu tiết kiệm hơn.”

Nhu cầu đối với các mặt hàng không thiết yếu và có giá trị cao đã giảm tại nhiều địa phương, cho thấy đà hạ nhiệt rõ rệt sau giai đoạn “bùng nổ tiêu dùng” kể từ khi mâu thuẫn với Ukraine nổ ra vào năm 2022.

Đợt bùng nổ chi tiêu trước đó chủ yếu đến từ việc chính phủ Nga gia tăng chi tiêu quốc phòng, kéo theo tình trạng thiếu hụt lao động và đẩy lương tăng vọt. Nhiều hộ gia đình tranh thủ chi tiêu mạnh tay khi thu nhập tăng nhanh.

Tuy nhiên, đà tăng này nay đã bắt đầu chững lại. Tốc độ tăng lương đang chậm lại, nhiều doanh nghiệp trên khắp các khu vực báo cáo nhu cầu tuyển dụng giảm và thị trường lao động bớt căng thẳng hơn trước. Theo ngân hàng trung ương Nga, điều này báo hiệu kỳ vọng thu nhập trong tương lai cũng đang điều chỉnh về mức thận trọng hơn.

Dự kiến trong năm 2026, nhiều doanh nghiệp sẽ chỉ tăng lương ở mức khiêm tốn, cho thấy người dân Nga đang chuẩn bị tinh thần cho giai đoạn “thắt lưng buộc bụng”.

Báo cáo mới nhất được công bố trong bối cảnh xung đột tại Ukraine sắp bước sang năm thứ 5. Các biện pháp kích cầu từ thời chiến dường như đang dần cạn kiệt tác dụng. Trong tháng 11, doanh thu từ dầu khí, trụ cột ngân sách Nga, đã giảm tới 34% so với cùng kỳ năm trước.

Ngay cả trước đó, nhiều nhà phân tích đã cảnh báo rằng nền kinh tế Nga chủ yếu được “chống đỡ” nhờ chi tiêu quốc phòng, các khoản trợ cấp và chính sách can thiệp khẩn cấp. Thống đốc ngân hàng trung ương Elvira Nabiullina từng cảnh báo vào cuối năm 2023 rằng nền kinh tế có nguy cơ “quá nóng”.

Thậm chí, lãnh đạo ngân hàng lớn nhất nước Nga còn khẳng định vào giữa năm 2024 rằng kinh tế Nga đang “chắc chắn và rõ ràng bị quá nhiệt”.

Tham khảo BI

Theo như nữ danh hài Thúy Nga ở Mỹ mới đây đã liên lạc với nam ca sĩ Nhật Linh ở Việt Nam để hỏi thăm tình hình đàn anh. Nói rồi, ca sĩ Nhật Linh cởi một bên áo cho Thúy Nga xem cánh tay bị mất của mình, khiến nữ danh hài vô cùng xót xa khi thấy anh mất cả một cánh tay từ vai trở xuống, vội thốt lên lên: "Trời ơi!".

Mới đây, danh hài Thúy Nga ở Mỹ đã liên lạc với ca sĩ Nhật Linh ở Việt Nam để hỏi thăm tình hình đàn anh. Nữ danh hài cho biết, ca sĩ Nhật Linh là một đồng nghiệp thường đi diễn với cô ngày xưa nhưng đã rất lâu rồi bặt vô âm tín.

Cho đến gần đây, Thúy Nga lướt mạng xã hội mới phát hiện ra thông tin về hoàn cảnh vô cùng khó khăn của ca sĩ Nhật Linh nên tìm cách liên lạc để giúp đỡ.

Ca sĩ Nhật Linh tự cầm máy quay nhà mình cho Thúy Nga xem. Hiện tại, anh đang sống một mình trong căn nhà cũ nát, chật hẹp nằm trong một con hẻm nhỏ tại TP.HCM.

Ai cũng xót xa khi thấy nơi ở của ca sĩ Nhật Linh quá cũ và dột nát, các mảng tường đen kịt, tróc lở do thấm nước, cầu thang gỗ mục ruỗng tới mức nếu đi mạnh chân có thể sập bất cứ lúc nào.

Nam ca sĩ chia sẻ: "Tôi hiện đang sống tại nhà ba mẹ ở quận Tân Bình chứ làm gì có tiền mua nhà. Tôi không có nhà.

Tôi lập gia đình cũng phải 18 năm nay, có 3 đứa con, một đứa con trai hai đứa con gái. Con lớn nhất của tôi năm nay 18 tuổi còn đứa nhỏ nhất mới 6 tuổi nên khá vất vả.
Các con tôi không theo nghệ thuật, thích nghề khác. Tôi không ép các con được.

Cách đây 10 năm, tôi gặp tai nạn giao thông nặng dẫn đến mất một cánh tay trong lúc đi diễn. Từ đó không ai mời tôi đi hát nữa. Chắc họ thấy tôi mất cánh tay nên không muốn mời tôi lên sân khấu. Tôi không có show nữa.

Tôi đi mở một quán trà sữa để bán nhưng vừa mở được vài tháng thì dính dịch Covid nên phải nghỉ bán và nghỉ luôn.

Tôi có mấy người chị giúp đỡ trong cuộc sống để vượt qua được khó khăn. Bây giờ tôi chạy xe không được vì mất một tay. Tôi chỉ ước mơ có chiếc xe ba bánh để chạy đi làm mà chưa có tiền mua.

Có một người em cũng kêu tôi lên phụ bán điện thoại di động cho người ta nhưng ở tận Hoóc Môn. Nếu tôi đi xe ôm đi làm thì không đủ tiền. Tôi không chạy xe hai bánh được, nên chỉ ước mơ có một chiếc xe ba bánh. Tôi bị mất cánh tay trái".

Nói rồi, ca sĩ Nhật Linh cởi một bên áo cho Thúy Nga xem cánh tay bị mất của mình. Nữ danh hài vô cùng xót xa khi thấy anh mất cả một cánh tay từ vai trở xuống, vội thốt lên lên: "Trời ơi!".

Người ta thường dùng câu nói sau: "Thời gian quý hơn tiền bạc" để mô tả ra sự quý giá của thời gian và nhắc nhở bản thân không bao giờ nên cho lãng phí cuộc đời mình.

Chung quanh chúng ta có đầy rẫy máy móc để đo lường về thời gian: từ Mặt trời, Mặt trăng, tiếng gà gáy, đến đồng hồ, radio trên điện thoại…

Vậy liệu rằng thời gian có thực sự tồn tại hay không?

Nhà bác học nổi tiếng Einstein đã nói trong Thuyết Tương đối cách đây vài thập kỷ rằng: "Không có thời gian duy nhất và tuyệt đối. Thời gian mà con người nghĩ ra chỉ là ảo ảnh".

Và để xác minh quan điểm này là đúng, NASA đã cho tiến hành một cuộc thử nghiệm về nhận thức của con người đối với thời gian.

Cụ thể hơn, họ đã đưa một nữ tình nguyện viên có thể chất khỏe mạnh và tâm lý vững vàng vào sống trong hang động sâu 150 mét dưới lòng đất.

Theo kế hoạch ban đầu, cuộc thí nghiệm sẽ kéo dài trong vòng 210 ngày, nhưng chỉ mới trôi qua 130 ngày, người ta đã phải cho tạm ngừng nó. Lý do tại sao, chúng ta hãy cùng điểm lại chi tiết về cuộc thí nghiệm này!

Căn phòng đầy đủ tiện nghi dưới lòng đất.

"Ảo giác" về thời gian
Vào tháng 1/1989, để chứng minh lý thuyết ảo ảnh thời gian của Einstein, NASA đã cho thiết kế ra một cuộc thí nghiệm mang tên "Luận chứng về thời gian".

Họ cho đào một hang động rộng hàng chục mét vuông ở độ sâu 150 mét dưới lòng đất. Điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm, không khí và điều kiện sống bên trong giống hệt với trên mặt đất. Đồng thời được trang trí ấm cúng và sang trọng, cung cấp đủ thứ vật dụng, thức ăn, nước uống, giường tủ, bàn ghế và đồ dùng gia đình khác.

Folligny, cô gái tham gia cuộc thí nghiệm.

Folligny, cô gái 27 tuổi đến từ Ý là người được chọn làm thí nghiệm.

Điều khác biệt ở hang động là không có cảnh vật thiên nhiên như bên ngoài, không có sự thay đổi, cũng không có vật dụng nào đánh dấu thời gian. Thời gian trên TV và máy tính đều bị xóa sạch.

Từ lúc vào hang, người tham gia thí nghiệm sẽ sống trong tầng hầm tối, không cần làm việc, trừ ăn và ngủ, cô ấy có thể tự do giải trí và thư giãn theo ý thích riêng.

Kiểu sống này được rất nhiều người ưa thích! Thế nên có vô vàn tình nguyện viên đã đến đăng ký tham gia do phần thưởng mà NASA đã đưa ra cũng rất hấp dẫn.

Người thí nghiệm 1/10.000

Folligny là một chuyên gia thiết kế, cô luôn bận rộn và mệt mỏi vì công việc hiện tại, vì vậy đã đăng ký tham gia cuộc thí nghiệm này. Bởi vì khi đã vào đây sẽ không cần phải lo chuyện ăn uống!

Cô là người có sức khỏe và thể chất tốt, được đánh giá toàn diện cả về phẩm chất tinh thần lẫn khả năng chống stress.
Folligny rất hào hứng khi biết mình đã vượt qua 10 ngàn ứng viên khác để có thể tham gia vào dự án này.

Khi phóng viên hỏi Folligny liệu cô có thể ở trong hang động trong bao lâu, cô đã tự tin nói rằng: "Nếu cho tôi đủ cái ăn, cái uống, cái mặc, và trò giải trí, tôi có thể ở đó cả đời cũng được".

Qua màn hình giám sát, người ta có thể thấy được nụ cười vui vẻ của Folligny khi nhìn thấy sự trang trí xa hoa trong căn phòng dưới lòng đất.

130 ngày Folligny sẽ sống ở đây.

Cuộc sống không có khái niệm thời gian

Diện tích của nơi thí nghiệm tuy không lớn, chỉ có 18 mét vuông nhưng cũng đủ để cho Folligny sống thoải mái.
NASA cũng thông báo, nếu cô ấy muốn cho ngừng giữa chừng, cũng có thể bấm chuông cửa để trở lên mặt đất sớm hơn kế hoạch đã đề ra.

Ban đầu, Folligny tỏ ra khá thoải mái, cô một mình ăn uống, chơi game, xem phim, mệt thì ngã lưng xuống giường ngủ.
Nhưng chưa đầy hai tuần sau, Folligny bắt đầu cảm thấy buồn chán. Cô quyết định làm giàu cho bản thân bằng cách sử dụng thời gian rảnh rỗi này để học hỏi thêm kiến thức.

Tuy nhiên, bởi vì trong phòng không có dụng cụ nào hiển thị ra thời gian, nên những quy tắc cuộc sống của cô ấy trước đây gần như đã bị đảo lộn.

Folligny không biết khi nào nên nghỉ ngơi, khi nào nên ăn, khi nào nên đọc sách, và khi nào nên ngủ. Cô ấy chỉ có thể làm theo bản năng và những gì mà cơ thể cảm nhận, bộ não điều khiển.

Cuộc thí nghiệm thất bại
Sau một thời gian, các khoa học gia thấy cô Folligny chỉ ngủ 1 tiếng, lại thức dậy ăn và đọc sách. Có khi ngủ hai ngày mới thức dậy,…

Trạng thái sức khỏe của cô ấy ngày càng suy kém, thường lẩm bẩm một mình trong vô thức, không còn hứng thú với món ăn hay bộ phim mà mình ưa thích nữa.
Vì sức khỏe và sự an toàn của cô, giới khoa học đã quyết định cho ngừng cuộc thí nghiệm trước khi mọi việc trở nên tồi tệ hơn.

Khi được đưa lên mặt đất, do đã ở một mình khá lâu, nên cô không có khả năng thích ứng với ánh Mặt trời, cả người bị tê cứng. Bác sĩ nói sức khỏe về thể chất và tinh thần của cô đều rất tệ hại.

Cô Folligny hiện nay.

Chờ đến khi cô Folligny đã bình phục, các khoa học gia đã hỏi cô cảm thấy bản thân đã ở đó được bao lâu, Folligny cho rằng bản thân cô đã ở đó được 60 ngày.
Nhưng trên thực tế, cô ấy đã ở đó đúng 130 ngày.

Đây là một chứng minh cho việc sống ở trạng thái "không có thời gian", con người rất khó làm chủ chính mình. Tất nhiên, cuộc thí nghiệm này vẫn chưa đạt thành công!

Trên thực tế, mặc dù chúng ta có thể căn cứ vào đồng hồ để cho sắp xếp thời gian biểu. Nhưng đây là đơn vị do con người đặt ra nhằm điều chỉnh hành vi của chính mình đi theo đúng quỹ đạo.