Tác hại của nhịn ăn: Không chỉ cơ thể suy kiệt, não bộ cũng 'trả giá' đắt

[june04]

Muốn có một cơ thể khỏe mạnh và một bộ não minh mẫn? Hãy dừng ngay thói quen nhịn ăn. Việc bỏ bữa có thể gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe, từ suy giảm năng lượng, giảm khả năng tập trung cho đến làm chậm quá trình trao đổi chất. Ngoài ra, việc không cung cấp đủ dưỡng chất cho cơ thể sẽ ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, gây mệt mỏi và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý như tiểu đường và bệnh tim. Để duy trì sức khỏe tốt, hãy xây dựng một chế độ ăn uống khoa học, ăn đủ bữa, bổ sung đủ vitamin, khoáng chất và protein từ các nguồn thực phẩm lành mạnh.

Não bộ là cơ quan tiêu thụ năng lượng nhiều nhất trong cơ thể. Dù chỉ chiếm khoảng 2% tổng trọng lượng cơ thể, não lại sử dụng đến 20% năng lượng hàng ngày. Nguồn năng lượng chủ yếu cho hoạt động của não chính là glucose, được cung cấp thông qua chế độ ăn uống của chúng ta.

Khi bỏ bữa, lượng glucose cung cấp cho não sẽ giảm, khiến não thiếu năng lượng cần thiết để duy trì các chức năng quan trọng như suy nghĩ, học tập và ghi nhớ. Trong tình trạng này, hiệu suất hoạt động của não bị suy giảm, khả năng tập trung giảm mạnh, và trí nhớ ngắn hạn dễ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Nếu tình trạng thiếu hụt glucose kéo dài, cơ thể có thể biểu hiện những triệu chứng như mệt mỏi, giảm khả năng xử lý thông tin, và khó khăn trong việc ra quyết định. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi bạn phải thực hiện những nhiệm vụ cần sự tập trung cao độ hoặc đưa ra các quyết định mang tính quan trọng.

Bác sĩ thần kinh Sheetal Goyal từ Bệnh viện Wockhardt Mumbai Central (Ấn Độ) cho biết, sự thiếu hụt glucose kéo dài còn khiến cơ thể giải phóng hormone căng thẳng như cortisol. Hormone này có thể làm suy giảm khả năng nhận thức, đồng thời gây ra cảm giác lo lắng, cáu gắt. Trong những trường hợp nghiêm trọng, khi nguồn glucose không đủ, não sẽ chuyển sang sử dụng xeton – một dạng năng lượng thay thế từ chất béo. Tuy nhiên, quá trình này có thể làm giảm sự minh mẫn, gây mơ màng và ảnh hưởng đến khả năng tư duy rõ ràng.

Đau đầu do nhịn ăn hoặc bỏ bữa

Đau đầu là một trong những biểu hiện phổ biến khi bạn nhịn ăn hoặc bỏ bữa. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc cơ thể không được cung cấp đủ năng lượng, dẫn đến mức đường huyết giảm. Não bộ, cơ quan rất nhạy cảm với sự biến động của đường huyết, sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp khi mức đường huyết giảm xuống quá thấp. Điều này có thể gây ra sự co thắt của các mạch máu trong não, dẫn đến cơn đau đầu. Đây là cách cơ thể phản ứng để cảnh báo tình trạng thiếu hụt năng lượng.

Không chỉ dừng lại ở đó, việc nhịn ăn còn kích thích sản sinh cortisol – một loại hormone liên quan đến căng thẳng. Khi nồng độ cortisol tăng cao, các cơn đau đầu không chỉ xuất hiện thường xuyên hơn mà còn kéo dài và trở nên khó chịu hơn. Nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn như đau đầu mãn tính, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất công việc hàng ngày.

Duy trì khoảng cách hợp lý giữa các bữa ăn đóng vai trò quan trọng trong việc giữ năng lượng ổn định cho cơ thể và não bộ. Khi bạn ăn quá ít hoặc bỏ bữa, nguồn cung cấp năng lượng cho não sẽ bị gián đoạn, dẫn đến suy giảm hiệu suất hoạt động. Ngược lại, nếu ăn quá nhiều trong một lần, cơ thể cần huy động lượng lớn năng lượng để tiêu hóa, gây ra cảm giác nặng nề, mệt mỏi và làm giảm sự tập trung.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị khoảng thời gian lý tưởng giữa các bữa ăn nên từ 4 đến 6 giờ. Khoảng thời gian này đủ để cơ thể tiêu hóa và hấp thụ các dưỡng chất, đồng thời đảm bảo năng lượng cung cấp cho não bộ luôn được duy trì ở mức ổn định.

Đặc biệt, bữa sáng là một bữa ăn thiết yếu, cung cấp năng lượng cho não bộ sau một đêm dài không ăn và tạo điều kiện cho một ngày mới năng động. Việc bỏ qua bữa sáng có thể khiến bạn rơi vào tình trạng thiếu năng lượng ngay từ đầu ngày, làm giảm khả năng tập trung và hiệu quả công việc trong buổi sáng.

Lời khuyên để duy trì sức khỏe não bộ

Trong khi nhiều người chú trọng bảo vệ các cơ quan như gan, thận hoặc phòng ngừa các bệnh ung thư, thì việc chăm sóc sức khỏe não bộ thường bị bỏ qua. Những bệnh lý liên quan đến gan, thận hay ung thư có thể được phát hiện và điều trị nhờ vào những tiến bộ y học. Tuy nhiên, các vấn đề về não thường âm thầm phát triển và chỉ được nhận biết khi tổn thương đã trở nên nghiêm trọng.

Não bộ không chỉ kiểm soát mọi chức năng sống của cơ thể mà còn quyết định khả năng tư duy, ghi nhớ và điều chỉnh cảm xúc. Chăm sóc não bộ không chỉ là phòng tránh các bệnh lý như Alzheimer hay Parkinson mà còn đòi hỏi chú ý đến những yếu tố cơ bản trong cuộc sống hằng ngày như chế độ ăn uống, chất lượng giấc ngủ và việc kiểm soát căng thẳng. Những thói quen thiếu lành mạnh có thể âm thầm gây tổn thương não, làm giảm chất lượng cuộc sống mà chúng ta không nhận ra cho đến khi quá muộn.

Dinh dưỡng và thói quen giúp bảo vệ não bộ

Để não hoạt động hiệu quả, việc cung cấp năng lượng ổn định là điều cần thiết. Nguồn năng lượng này nên đến từ carbohydrate phức tạp và protein chất lượng cao. Những thực phẩm này không chỉ giúp duy trì mức đường huyết ổn định mà còn ngăn ngừa các vấn đề như mệt mỏi, đau đầu hay suy giảm khả năng nhận thức.

Ngược lại, các thói quen như bỏ bữa hay ăn uống không điều độ có thể làm tăng nguy cơ rối loạn chức năng thần kinh, gây ra căng thẳng, giảm khả năng tập trung và dẫn đến cảm giác kiệt sức.

Một số lời khuyên quan trọng

Hãy đảm bảo ăn đủ bữa và đúng giờ

Đảm bảo ăn ba bữa chính mỗi ngày, đặc biệt không bỏ bữa sáng. Một lịch ăn uống đều đặn sẽ cung cấp năng lượng cần thiết và giúp duy trì mức đường huyết ổn định.

Ưu tiên thực phẩm tốt cho não

Bổ sung thực phẩm giàu omega-3 (cá hồi, cá thu), vitamin B (thịt gia cầm, trứng) và khoáng chất như magie (hạt điều, rau lá xanh) để tăng cường trí nhớ và sự minh mẫn.

Ăn nhẹ lành mạnh

Nếu cảm thấy đói giữa các bữa ăn, hãy chọn các loại thực phẩm như trái cây, sữa chua hoặc các loại hạt thay vì đồ ăn nhanh để nạp năng lượng mà không lo tăng cân.

Uống đủ nước

Tình trạng mất nước có thể khiến não hoạt động kém hiệu quả, dẫn đến mất tập trung. Vì vậy, hãy duy trì thói quen uống nước đều đặn suốt cả ngày.

Tránh nhịn ăn kéo dài

Đừng để cơ thể rơi vào trạng thái thiếu năng lượng quá lâu. Nếu bạn đang thực hiện chế độ giảm cân, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo cân đối năng lượng và duy trì sức khỏe cho não.

Bảo vệ sức khỏe não bộ không phải là một nhiệm vụ phức tạp nhưng đòi hỏi sự chú ý và nhất quán trong thói quen hằng ngày. Những thay đổi nhỏ, như chế độ ăn hợp lý và duy trì đủ nước, có thể mang lại tác động lớn đến khả năng hoạt động và sự minh mẫn của não trong dài hạn.