Trong 5 tháng qua, số lượng người di cư Trung Quốc thực hiện hành trình dài từ Nam Mỹ đến biên giới Mỹ-Mexico ngày càng tăng, phần lớn là đi bộ. Các phóng viên đã đi đến các thành phố biên giới Matamoros và Reynosa, Mexico, và McAllen và Brownsville, Texas, một tuần trong tháng 5 để nói chuyện với các di dân Trung Quốc tại đó.
Theo U.S. Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới, 4.366 người di cư từ Trung Quốc đã chạm trán với các quan chức Biên phòng sau khi vượt biên giới phía nam mà không được phép từ tháng 10 năm 2022 đến tháng 2 năm 2023. Con số này so với 421 người di cư gặp phải trong cùng kỳ năm 2021 và 2022.
Li Xiaosan và cậu con trai tuổi teen vừa từ Trung Quốc đến Hoa Kỳ. Họ nằm trong số ngày càng nhiều người di cư Trung Quốc đến biên giới Mỹ-Mexico để xin tị nạn. Xiaosan nói với Ban tiếng Quan Thoại của VOA rằng anh và cậu con trai 16 tuổi đã đi hơn 50 ngày từ Hồng Kông đến Ma Cao đến Istanbul rồi đến Ecuador. Từ đó, họ đi qua sáu quốc gia Mỹ Latinh, bao gồm cả việc tự đi bộ qua Darien Gap, một khu rừng núi nguy hiểm giữa Colombia và Panama, nơi hàng chục nghìn người di cư đã vượt qua vào năm 2022 trên đường đến biên giới Hoa Kỳ-Mexico.
Hoa Kỳ, Colombia và Panama đã công bố một chiến dịch kéo dài hai tháng nhằm hạn chế nạn buôn lậu người di cư ở Darien Gap bằng cách sử dụng "những con đường hợp pháp và linh hoạt mới cho hàng chục nghìn người di cư và người tị nạn như một giải pháp thay thế cho việc di cư bất thường", nhưng không có thông tin chi tiết cụ thể về quá trình sẽ diễn ra như thế nào.
Thông báo cũng bao gồm các khoản đầu tư vào tạo việc làm ở các cộng đồng biên giới Colombia và Panama với mục tiêu mang lại nhiều cơ hội kinh tế hơn để giảm nạn buôn người.
Nhiều người di cư có câu chuyện tương tự như Xiaosan có thể sẽ thực hiện hành trình nguy hiểm tương tự đến Mỹ. biên giới, theo Chen Zhong, một luật sư nhập cư sống ở Los Angeles, người đã yêu cầu VOA Mandarin sử dụng một bút danh vì sợ bị cộng đồng người Hoa trả thù vì ông hỗ trợ những người Trung Quốc di cư không có giấy tờ mới đến nước này.
Xiaosan và con trai đến Brownsville, Texas vào ngày 23 tháng 2. Họ bị Mỹ giam giữ Tuần tra Biên giới và ở lại Hoa Kỳ chính phủ giam giữ trong năm ngày.
Sau khi họ được trả tự do, một nhóm vận động cho người nhập cư ở Texas đã giúp họ tiếp tục đến đích—Albany, New York, nơi một tổ chức Công giáo giúp họ định cư.
Họ đến Albany vào ngày 1 tháng 3 và có phiên tòa di trú đầu tiên vào tháng 10.
Viện Chính sách Di cư ước tính rằng khoảng 4% trong số 11 triệu người nhập cư trái phép ở Hoa Kỳ đến từ Trung Quốc.
Các chuyên gia di cư Trung Quốc cho biết sự gia tăng người di cư từ Trung Quốc ở biên giới Hoa Kỳ-Mexico là do điều kiện kinh tế, chính sách phong tỏa mạnh mẽ vì COVID-19 của chính phủ Trung Quốc, suy giảm tự do tôn giáo, vấn đề nhân quyền và sự lùi bước của Hoa Kỳ. Các chính sách biên giới được đưa ra dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump đã cấm du khách đến từ Trung Quốc đại lục vì đại dịch.
Dữ liệu từ Hoa Kỳ Bộ Tư pháp cho thấy tỷ lệ công dân Trung Quốc được cấp quy chế tị nạn là 58%, so với 10% đối với Guatemala, 9% đối với Honduras và 11% đối với El Salvador, thường là do công dân Trung Quốc dễ dàng chứng minh yêu cầu xin tị nạn hơn.
Xiaosan nói với VOA rằng anh đã nộp đơn xin tị nạn bảo vệ tại Hoa Kỳ.
Là một nhà hoạt động nhân quyền từ tỉnh Hà Nam, Xiaosan đã tham gia các cuộc biểu tình trong cuộc Cách mạng Dù ở Hồng Kông năm 2014 và tiếp tục lên tiếng chống lại chủ nghĩa độc đoán của chính phủ Trung Quốc. Anh rời Trung Quốc sau cuộc gặp cuối cùng với các quan chức Trung Quốc.
“Năm ngoái, họ đến khu phố của tôi giả làm quan chức phòng chống đại dịch,” anh nói. "Họ đẩy tôi vào một chiếc ô tô và đe dọa tôi và gia đình tôi."
Sau đó, Xiaosan quyết định đã đến lúc rời khỏi Trung Quốc.
Xiaosan cho biết con trai anh đang theo học các lớp trung học và đang thích nghi tốt. Xiaosan cho biết anh hy vọng sẽ thành lập một tổ chức phi lợi nhuận để hướng dẫn người dân Trung Quốc cách khai thuế Hoa Kỳ. đơn xin nhập cư và cách tìm việc làm. Anh ấy đang chia sẻ những câu chuyện của mình trên Twitter và blog về trải nghiệm của anh ấy với U.S. luật nhập cư.
Trước khi rời Trung Quốc, anh đã đến thăm nơi an nghỉ cuối cùng của tổ tiên của mình để nói lời từ biệt lần cuối. Nhưng anh ấy đã không chia sẻ hành trình của mình qua Darien Gap với cha mẹ mình.
“Tôi không dám nói với họ chuyện gì đã xảy ra. Tôi chỉ nói với họ rằng chúng tôi đi du lịch vào dịp Tết Nguyên đán", Xiaosan nói.
Hầu hết những người di cư vào Hoa Kỳ qua biên giới phía nam đến từ Mexico hoặc một nơi nào đó ở Trung Mỹ. Nhưng không phải tất cả trong số họ. Gần đây, người di cư Trung Quốc đã vượt qua biên giới Hoa Kỳ-Mexico với số lượng kỷ lục.
Echo Wang, một phóng viên của Reuters, thành viên của nhóm phỏng vấn hàng chục công dân Trung Quốc ở Nam Texas, đã nói chuyện về điều gì đã thúc đẩy rất nhiều người thực hiện chuyến đi.
Thông thường, họ đi đâu trước? Điểm trung chuyển đầu tiên của họ là gì?
Echo Wang: Trước hết họ đã bay đến Hồng Kông. Và rồi từ Hồng Kông, họ bay đến Thổ Nhĩ Kỳ, đến Istanbul; từ đó họ đáp chuyến bay đến thủ đô của Ecuador, vì Ecuador là quốc gia duy nhất ở Nam Mỹ miễn thị thực cho du khách Trung Quốc.
Ồ. Và thế là từ Ecuador, di chuyển về phía bắc đến biên giới giữa Mexico và Hoa Kỳ?
Đúng. Và mọi người, rất nhiều người trong số họ mà tôi đã nói chuyện, đã dành hơn một tháng trên những con đường đi từ Hồng Kông đến tận biên giới.
Thật phi thường. Vậy điều gì dường như đang thúc đẩy số lượng tương đối lớn công dân Trung Quốc này đến biên giới với Hoa Kỳ? và Mexico?
Một trong những điều chúng tôi học được từ báo cáo là dư chấn kinh tế của COVID. Bởi vì bạn có thể biết rất rõ điều này, Trung Quốc đã trải qua một giai đoạn phong toả COVID rất nghiêm ngặt. Vì vậy, rất nhiều người mà chúng tôi đã nói chuyện, rất nhiều người di cư, họ từng là chủ doanh nghiệp nhỏ. Rất nhiều người trong số họ có cửa hàng trực tuyến bán mọi thứ, từ đồ trang điểm, quần áo, giày dép cho đến đồ dùng xây dựng. Và rất nhiều hoạt động kinh doanh của họ đã bị phá sản trong thời gian phong tỏa do COVID. Vì vậy, đó là những gì được mô tả với tôi như một yếu tố động lực quyết định chuyến đi.
