(ĐVO) "Nếu để đàn ong vỡ tổ bay ra thì chỉ còn nước chui ngay xuống nước nếu không muốn bỏ mạng". Ông Thủy, một thợ săn chuyên nghiệp cảnh báo.
20g tối. Với tay cầm chiếc đèn pin, anh Hom ghé vào tai tôi “Đến giờ xuất kích rồi !”Theo yêu cầu của các thợ săn, mặc dù trời tối nhưng tôi vẫn phải đứng ở nơi “an toàn” do các thợ săn chỉ định, cách xa tổ gần 10 m. Trước khi đi, anh Hom còn dặn "Không được dùng máy điện thoại, vì ánh sáng của màn hình sẽ thu hút những chú ong xổng tổ bay tới".
Xuất kích trong đêm
Không thừa một động tác, anh Hom cầm chiếc túi lưới được nối với 1 ống tre rỗng 2 đầu, một đầu đã nhét sẵn vào miệng túi lưới, còn đầu kia nối với đường ra vào của ong. Sau đó, Điện dùng chiếc dao phát quang khu vực tổ ong. Tiếp đó, dùng tay trái cầm đèn pin hướng ánh sáng vào góc trên của chiếc túi lưới, còn tay phải vỗ nhẹ vào tổ ong. Không hổ danh là loài vật hung hăng, chỉ sau cái vỗ tay đầu tiên những chú ong đã chui qua ống tre lọt vào trong chiếc túi lưới. Mùi nước đái đặc trưng của những chú ong khi bị phá tổ bỗng sộc lên.
Nhóm thợ săn xuất kích.Ảnh: ĐT
Đang mải mê lựa chọn góc chụp để làm sao có bức ảnh đẹp nhất thì bỗng Điện co người lại làm văng chiếc đèn pin xuống phía dưới đồi. Cùng lúc này, tiếng anh Hom –một thợ săn lành nghề la thất thanh: “Ong sổng rồi! Chạy mau đi!”. Không kịp định thần, tôi chỉ kịp ôm chiếc máy ảnh lao về phía sau an toàn, cách đó vài chục mét. Một con ong đã lọt được ra ngoài và đốt vào đùi trái của Điện. Do bị đốt bất ngờ nên theo phản xạ Điện co người lại làm văng chiếc đèn pin đi. Hom bị một con đốt vào cổ. Cả đàn ong ùa ra hung hãn. Lúc này, 2 thợ săn chỉ còn cách dùng chiếc đèn pin còn lại soi vào miệng tổ ong, dùng tay bóp chết những chú ong đang bò ra khỏi tổ. Tuy nhiên, ong còn trong tổ khá nhiều nên các thợ săn không thể kiểm soát được số lượng bay ra...
Phải mất tới gần 3 giờ đồng hồ bắt sống ong và 20 phút hì hụi dùng cuốc, xẻng để đào tổ lấy nhộng. “Tổ này nặng không dưới 15kg”- cả đội thợ săn hớn hở. Với đợt bắt này các thợ săn đã nâng tổng số tổ ong săn được từ đầu mùa lên 11 tổ và trên 200 tổ từ khi làm thợ săn ong. Cũng trong chuyến đi săn đó, 2 thợ săn “Tó Khum” tiếp tục thêm vào cơ thể mỗi người 2 vết ong đốt. Mặc dù, đêm đó rất mệt nhưng 2 thợ săn vẫn không thể ngủ được vì vết đốt bắt đầu sưng tấy và đau nhức...
Nghề nguy hiểm
“Hôm nay còn ngon ăn đấy. Những hôm khác, nếu để đàn ong vỡ tổ bay ra thì chỉ còn nước chui ngay xuống nước nếu không muốn bỏ mạng” – ông Thủy quả quyết. Theo như tính toán của các nhà khoa học, với một người dù khoẻ đến mấy cũng không thể chịu nổi 5 con ong đất đốt cùng một lúc. “Một con trâu trưởng thành cũng sẽ chết ngay sau vài giờ khi bị 20 con ong đất đốt cùng một thời điểm”- Hom và Điện bổ sung.
Cởi chiếc áo đang mặc, để lộ ra tấm thân trần với 11 vết sẹo hình đồng su, to nhỏ khác nhau nằm rải rác trên người, trong đó có một vết mầu thâm đang mưng mủ nơi bắp tay trái, Tòng Văn Điện, khoe: “Vết này em bị đốt cách đây 1 tuần trong một đêm bắt ong cũng tại bản Thẳm Cọng. Mặc tới 3 cái áo vải và 1 chiếc áo mưa mà nó vẫn đốt xuyên qua được. Chỗ nào mà bị ong đốt là thịt bị thối và phải mất 2 tháng đến 3 tháng mới lành hẳn, nhưng sẹo thì không bao giờ mất”.
Ong ra là chạy! Ảnh: ĐT
Điện còn 6 vết sẹo nồi thâm sì do ong đốt cách đó 4 năm cùng nhiều vết sẹo khác do bị ngã hay vắt cắn trong lúc đi săn ong...
Giống như Điện, Tòng Văn Hom cũng có gần chục vết sẹo trên cơ thể do ong đất đốt trong những lần đi săn. Anh Hom kể: Lần đầu tiên mình bị ong đốt vào ngón tay. Ngay sau khi bị đốt, chỗ đó đau nhức, tấy đỏ, cơ thể vã mồ hôi và rất háo nước. Lần đó, mình phải nghỉ mất gần 1 tháng ở nhà. Từ khi biết bắt ong đến nay, đã bị 12 vết đốt, trong đó nhiều nhất là 3 vết đốt/ngày.
Không chỉ đổi mặt với những con ong nguy hiểm, những thợ săn ong còn phải đối mặt với bệnh sốt rét khi sống lâu trong rừng.
Ong xuống núi
Khó khăn và nguy hiểm là vậy, nhưng với những thợ săn thì đây là công việc “hái ra tiền” để giúp họ nuôi sống gia đình. Bởi một mùa đi săn ong, như đội của ông Thuỷ bình quân mỗi người cũng mang về 20 triệu đồng từ tiền bán ong. Do vậy, niềm vui lớn nhất của những thợ săn ong là sáng hôm sau mang được ong xuống núi cho kịp phiên chợ. Bởi ở dưới núi nơi có những người chuyên buôn ong theo lịch hẹn từ trước đang ngồi chờ sẵn. Họ ngồi chờ cho đến khi những thợ săn “Tó Khum” lếch thếch từ rừng trở về.
Với giá bán đổ cho những người chuyên buôn ong ở các chợ, các thợ săn bán được từ 100.000 đến 110.000 đồng/kg nhộng và 300.000 đến 350.000 đồng/kg ong già. Thậm chí, vào cuối mùa giá bán đổ còn cao hơn.
Ong xuống núi. Ảnh: ĐT
Trong chuyến đi săn này, đội săn của ông Thuỷ đã săn được 14,5 kg ong đất, trong đó có 1,2 kg ong già. Và cũng bởi “Tó Khum” của đội săn không dùng khói hun hay tai hại hơn là dùng bình xịt muỗi để bắt nên “Tó Khum” của đội luôn bán được giá cao...
Khi chúng tôi xuống tới chợ Rặng Tếch ((TP Sơn La) lúc 7giờ 15 phút sáng, ở đó đã có hơn chục người chuyên buôn ong chờ sẵn. Sau 30 phút những người buôn ong tranh nhau sản phẩm của mấy ngày đi săn, toàn bộ số “Tó Khum” đã hết nhẵn. Thậm chí có người còn buồn ra mặt và tỏ vẻ hậm hực khi mình chậm chân không mua được cân ong nào...
Được biết, ong đất không chỉ được người sành ăn ưu dùng, là thứ hàng tiêu dùng đắt đỏ, mà tại các nhà hàng của TP Sơn La cũng đã bổ sung vào danh sách những món ngon của Tây Bắc để thu hút khách du lịch.
Đình Tú
Săn 'Tó khum' - Nghề nguy hiểm!
