Khi tuổi già không còn là cảnh chiều tà an yên

[goodidea]

Tuổi già không phải lúc nào cũng là cảnh chiều tà an yên, có chén trà thơm và tiếng chim hót sau vườn. Đằng sau những bức ảnh gia đình sum vầy, đằng sau những lời chúc “thọ tỉ nam sơn” lấp lánh, đôi khi là một sự thật rất khắc nghiệt.
Tuổi già của mỗi người đều chất chứa những cơn bão giông ở cuối cuộc đời. Nếu bạn chưa từng dành vài tháng để kề cận, chăm sóc một người già hay một người bệnh nặng không còn khả năng tự chủ, có lẽ bạn vẫn còn giữ một ảo tưởng khá lãng mạn về sự già đi.
Tôi viết ra những dòng này vì đã từng đi qua thực tế ấy: những ngày tháng chăm sóc mẹ già vào cuối đời, rồi những tháng dài ở bên người bạn đời bệnh nặng cho đến phút cuối. Những trải nghiệm ấy, cùng với những điều mắt thấy tai nghe trong cuộc sống, khiến tôi nhìn tuổi già bằng một cái nhìn khác một chút.
**
Khi bạn thật sự sống giữa mùi thuốc sát trùng, mùi mồ hôi đặc quánh, mùi bài tiết nồng nặc và những tiếng rên rỉ vô thức lúc nửa đêm, bạn mới hiểu rằng sự già nua đôi khi là một cuộc tước đoạt phẩm giá âm thầm.
Chúng ta từng nhìn cha mẹ, thầy cô, những doanh nhân hay những người lao động tảo tần với sự ngưỡng vọng. Họ là trụ cột của gia đình, là người cầm lái con tàu cuộc đời. Nhưng thời gian và bệnh tật là những kẻ bạo chúa không phân biệt giai cấp hay chức quyền. Trên chiếc giường bệnh trắng toát, mọi địa vị xã hội đều tan thành mây khói.
Một vị giáo sư từng uyên bác trên bục giảng có thể trở nên ngơ ngác không biết cầm thìa cháo. Một người cha từng dầm mưa dãi nắng nuôi con khôn lớn giờ đây nằm bất lực, để con cái lau rửa những phần riêng tư nhất của cơ thể. Những vết loét đỏ do nằm lâu không kịp trở mình, những lần mất kiểm soát vệ sinh giữa đêm khuya… đó không chỉ là nỗi đau thể xác. Đó còn là sự sụp đổ của lòng tự trọng.
Người già khi còn tỉnh táo thường rất tủi thân. Họ cảm nhận rõ mình đang dần trở thành một “đối tượng cần chăm sóc” hơn là một con người được lắng nghe. Khi một người phải gạt bỏ thể diện để tồn tại, đó là lúc tuổi già thực sự bắt đầu. Và sự dịu dàng của người chăm sóc khi ấy không còn là điều đơn giản. Nó đòi hỏi một nguồn năng lượng lớn của sự kiên nhẫn và lòng từ bi.
Người ta thường nói: “Trước giường bệnh lâu ngày mới biết ai là người con có hiếu.” Nhưng thực tế đôi khi còn khắc nghiệt hơn thế. Khi việc chăm sóc kéo dài từ tháng này sang tháng khác, sự mệt mỏi bắt đầu bào mòn những tình cảm thiêng liêng nhất. Những toan tính âm thầm có thể xuất hiện giữa anh chị em: ai góp tiền nhiều hơn, ai trực đêm nhiều hơn, vì sao mình phải gánh vác nhiều hơn người khác. Những câu hỏi ấy, dù chỉ là những làn sóng ngầm trong lòng, vẫn có thể trở thành những vết rạn trong tình thân.
Đau đớn hơn, đôi khi “nhát chém” ấy hiện ra ngay trong ánh mắt người thân. Đó có thể là ánh mắt chán chường của người bạn đời khi nhìn thấy sự tàn tạ của người chung chăn gối nửa đời. Đó cũng có thể là sự lạnh lùng của những người đứng ngoài cuộc, buông vài lời cay nghiệt về cái nghèo, cái khổ của kẻ bệnh tật.
Tình thương rất lớn, nhưng nó dễ bị nhấn chìm bởi sự kiệt sức, bởi những hóa đơn viện phí chồng chất, và bởi vòng quay lặp lại của tuyệt vọng.
Có một sự thật ít khi được nói ra: người chăm sóc đôi khi cũng là nạn nhân. Họ không chỉ chăm sóc một cơ thể bệnh tật, mà còn đang chứng kiến hình ảnh tương lai của chính mình. Nhìn người già nằm đó, người trẻ bỗng thấy thấp thoáng bóng dáng của mình ba mươi hay bốn mươi năm sau. Nỗi sợ ấy lặng lẽ lớn dần.
Nhiều người từng chăm sóc bệnh nhân lâu ngày đã thở dài: “Thà chết còn sướng hơn sống lay lắt thế này.” Đó không phải là sự nhẫn tâm. Đó là tiếng thở dài trước sự bế tắc của sinh mệnh. Con người sợ trở thành gánh nặng, sợ làm phiền con cháu bằng mùi bệnh tật và sự lú lẫn. Có lẽ đó là một trong những nỗi sợ sâu xa nhất của kiếp người.
Nhiều người vẫn nghĩ có tiền thuê người chăm sóc là xong, hoặc vào viện dưỡng lão sẽ nhẹ nhàng hơn. Nhưng rồi họ nhận ra rằng tiền bạc có thể mua được dịch vụ, chứ không mua được sự kết nối của tâm hồn. Người già cần hơn một bàn tay lau rửa. Họ cần một ánh mắt vẫn nhìn họ như một con người còn giá trị.
Những dòng này không nhằm gieo rắc bi quan, mà chỉ mong gợi lên một sự từ bi của người đã nhìn thấy cuối con đường. Khi còn khỏe mạnh, hãy đối xử tốt với chính mình, để chuẩn bị cho một nền tảng sức khỏe và tinh thần vững vàng.
Vợ chồng phải sống chung thủy, tử tế và yêu thương nhau bằng sự chân thành từ đáy lòng. Nếu làm được điều đó, khi về già, một người lâm bệnh thì người còn lại sẽ luôn ở bên cạnh, chăm sóc và làm mọi điều có thể để giúp người kia vơi bớt nỗi đau, giữ được tinh thần và sức khỏe tốt hơn.
Khi cha mẹ còn trên đời, hãy dành cho họ sự kiên nhẫn vượt mức bình thường, bởi bạn đang trả lại những năm tháng họ từng kiên nhẫn với bạn khi bạn còn là một đứa trẻ chưa biết tự chăm sóc mình. Sự dịu dàng thật sự là khi người kia không còn chút thể diện nào, bạn vẫn sẵn lòng nâng niu họ.
***
Tuổi già và bệnh tật là một phần tất yếu của quy luật sinh - lão - bệnh - tử. Không ai tránh khỏi cơn bão ấy. Nhưng thái độ của chúng ta trước cơn bão sẽ quyết định phẩm giá của cả người ra đi lẫn người ở lại. Câu hỏi cuối cùng của cuộc đời có lẽ không phải là chúng ta đã thành công đến đâu hay từng đứng trên đỉnh cao danh vọng nào. Mà là trong những ngày cuối cùng, khi mọi phù hoa rũ bỏ, chúng ta có thể rời khỏi thế gian này trong sự nhẹ nhàng nhất có thể hay không. Và những người ở lại, khi nhớ về chúng ta, họ sẽ nhớ đến một tình thương trọn vẹn – hay chỉ là sự mệt mỏi vừa được giải thoát.
Hãy nhìn sâu vào thực tại để hiểu rằng cuộc đời này vừa đáng quý vừa đáng thương biết bao. Hãy sống sao cho khi hoàng hôn buông xuống, dù có đau đớn hay héo tàn, chúng ta vẫn giữ lại được một chút hơi ấm của nhân tính để sưởi ấm cho nhau giữa cơn gió lạnh của định mệnh.

VietBF@sưu tập