USA Bão tuyết – băng đá áp sát: 15 tiểu bang ban bố khẩn cấp, gần 2.000 chuyến bay “đứng hình”

[Gibbs]

Cơn bão mùa đông đang tiến sát khiến cả nước Mỹ bước vào một trạng thái cảnh giác hiếm thấy: chỉ riêng thứ Bảy, đã có hơn 1.900 chuyến bay nội địa và các chuyến bay đi/đến Mỹ bị hủy trước giờ G. Hai sân bay Dallas lãnh đòn nặng nhất, báo hiệu một cuối tuần mà chỉ cần một lớp băng mỏng cũng đủ biến đường băng thành “kính trượt”. Ở nhiều nơi, người dân đổ xô mua nhu yếu phẩm; cảnh kệ trống trong siêu thị, xe đẩy chất đầy nước và đồ hộp khiến không khí như trở lại những ngày đại dịch—chỉ khác là lần này, kẻ thù là băng đá và gió Bắc.

15 tiểu bang + Washington, D.C. ban bố tình trạng khẩn cấp
Ít nhất 15 tiểu bang đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp khi bão đến gần: Alabama, Arkansas, Georgia, Kansas, Kentucky, Louisiana, Maryland, Mississippi, Missouri, New York, North Carolina, South Carolina, Tennessee, Texas và Virginia. Washington, D.C. cũng nhập “danh sách đỏ”. Khi một cơn bão khiến cả bản đồ từ miền Nam lên Đông Bắc đồng loạt siết còi báo động, đó không còn là chuyện “thời tiết xấu”—mà là bài toán vận hành của cả một quốc gia.

FEMA vào cuộc: dồn lực, đặt sẵn lương thực – nước – máy phát
FEMA đã triển khai bố trí nguồn lực từ trước, kích hoạt Trung tâm Điều phối Ứng phó Quốc gia và đặt các đội phản ứng sẵn sàng. Tại Camp Minden (Louisiana), FEMA bố trí 250.000 suất ăn, 400.000 lít nước và 30 máy phát điện. Các đội quản lý sự cố trực chiến; 28 đội Tìm kiếm & Cứu nạn Đô thị (Urban Search and Rescue) cũng trong trạng thái “đợi lệnh”, sẵn sàng hỗ trợ các chiến dịch cứu người theo yêu cầu của thống đốc các bang.

D.C. chuẩn bị tuyết dày ít nhất 9 inch, lo mưa đóng băng Chủ nhật–thứ Hai
Thủ đô Washington dự báo sẽ hứng “trận tuyết lớn nhất trong một thời gian dài”, với lượng tuyết ít nhất 9 inch và còn có thể nhiều hơn. Lãnh đạo thành phố cảnh báo khả năng mưa đóng băng trong đêm Chủ nhật sang thứ Hai, khiến điều kiện đi lại thêm nguy hiểm. D.C. cũng đề nghị hỗ trợ phương tiện từ Vệ binh Quốc gia để bảo đảm lực lượng ứng cứu có thể di chuyển khi đường sá biến thành bẫy trơn trượt.

Miền Nam đối mặt “sát thủ thầm lặng”: băng dày tới 1 inch, mất điện kéo dài
Nguy cơ lớn nhất của hệ thống bão này không chỉ là tuyết—mà là băng. Một cơn “ice storm” theo định nghĩa khí tượng là khi băng tích tụ ít nhất 1/4 inch trên các bề mặt lộ thiên; còn lần này, một số khu vực miền Nam có thể lên tới 1 inch băng—đủ để cây gãy, dây điện đứt, đường sá tê liệt nhiều ngày. Những điểm nóng được cảnh báo gồm Dallas; Little Rock (Arkansas); Memphis và Nashville (Tennessee); khu vực phía Bắc Atlanta; Charlotte và Raleigh (North Carolina); Roanoke (Virginia) và Washington, D.C. Mất điện trên diện rộng được dự báo có thể xảy ra—và trong giá lạnh, mất điện đồng nghĩa mất sưởi.

Không chỉ bão: “cực lạnh” trùm gần nửa nước Mỹ, nguy cơ tê cóng chỉ sau 10 phút
Song hành với bão là một đợt không khí Bắc Cực cực mạnh. Hơn 50 triệu người được đặt trong vùng cảnh báo rét nguy hiểm, từ Minneapolis, Chicago cho tới Dallas và Houston. Gió lạnh (wind chill) có lúc tiệm cận -40°F ở Minneapolis và -30°F ở Chicago vào sáng thứ Sáu; trong điều kiện này, tê cóng có thể xuất hiện chỉ sau khoảng 10 phút. Đáng lo hơn: ngay cả sau khi bão đi qua, nhiều thành phố miền Nam như Dallas, Little Rock, Memphis vẫn còn chịu rét buốt dai dẳng—nếu mất điện kéo dài, đây sẽ là phép thử sinh tồn đối với những gia đình không có nguồn sưởi dự phòng.

Đường đi của bão: bắt đầu từ New Mexico, lan sang Texas rồi quét dần về Đông
Hệ thống bão khởi phát chiều thứ Sáu với tuyết và băng ở New Mexico; đến tối, Dallas có thể hứng “hỗn hợp mùa đông”, còn Oklahoma City có tuyết. Thứ Bảy được xem là ngày nguy hiểm nhất về băng và tuyết nặng ở miền Nam: mưa đóng băng và băng tuyết kéo dài từ San Antonio – Dallas – Little Rock – Memphis – Shreveport – Tupelo. Tối thứ Bảy, vùng tuyết/băng mở rộng từ New Mexico tới dãy Carolinas; Raleigh và Atlanta có thể gặp mưa đóng băng hoặc mưa tuyết lẫn. Sang Chủ nhật rạng sáng, tuyết kéo từ Wichita qua Cincinnati, đến Washington D.C., rồi Philadelphia; trước bình minh, nguy cơ mưa đóng băng tăng ở Houston, Memphis, Atlanta và Raleigh. Tới trưa, tuyết chạm New York City, trong khi D.C. có thể chuyển từ tuyết sang mưa tuyết lẫn. Đến chiều Chủ nhật, tuyết có thể phủ từ Louisville tới Chicago và New York; tối Chủ nhật, hành lang Đông Bắc dự kiến mưa hoặc mưa tuyết, còn nội địa Đông Bắc và phần lớn New England tiếp tục tuyết tới sáng thứ Hai. Một chuyên gia khí tượng còn cảnh báo hệ thống này có thể “ganh đua” với cơn bão lịch sử tháng 3/1993.

Cẩm nang sống còn: giữ ống nước, tránh tê cóng, chống hạ thân nhiệt, chuẩn bị xe
Trong nhà: giữ nhiệt độ ổn định cả ngày lẫn đêm; nếu đi vắng vẫn nên để sưởi tối thiểu khoảng 55°F. Mở hé cánh tủ bếp/nhà tắm để khí ấm lưu thông quanh đường ống; đóng cửa garage nếu có đường cấp nước; có thể cho nước chảy nhỏ giọt ở vòi nối với ống lộ thiên để giảm nguy cơ đóng băng.
Ngoài trời: mặc từ ba lớp trở lên, đội mũ che đầu vì phần lớn nhiệt thất thoát qua vùng này; di chuyển để tạo nhiệt nhưng tránh đổ mồ hôi (mồ hôi làm tụt nhiệt nhanh). Uống đủ nước và đặc biệt thận trọng với trẻ nhỏ, người cao tuổi—những nhóm khó giữ thân nhiệt hơn.
Tê cóng: dấu hiệu thường gặp là tê bì, da trắng hoặc vàng xám, bề mặt da cứng hoặc như sáp; nguy hiểm ở chỗ nạn nhân có thể không biết vì vùng bị tê đã “mất cảm giác”. Tránh chà xát vùng bị lạnh cóng vì có thể làm tổn thương mô; giữ vùng đó được che phủ và bắt đầu làm ấm “lõi cơ thể” bằng cách thay đồ khô ấm, loại bỏ quần áo ướt.
Hạ thân nhiệt: run, kiệt sức, lú lẫn, nói lắp, buồn ngủ… với trẻ sơ sinh có thể là da đỏ rực hoặc lạnh và ít năng lượng. Hạ thân nhiệt làm não suy giảm, khiến nạn nhân không còn tỉnh táo để tự cứu mình.
Với xe cộ: kiểm tra ắc-quy vì rét dễ làm “chết pin”; kính phủ băng có thể cạo tạm bằng thẻ nhựa; ổ khóa bị đóng băng có thể xử lý bằng dung dịch sát khuẩn lên chìa; nếu xe mất độ bám, có thể dùng thảm sàn đặt dưới bánh xe để tạo ma sát thoát kẹt.

Lời nhắc cuối: băng không ồn ào, nhưng phá hủy rất nhanh
Tuyết có thể đẹp, nhưng băng thì không “thơ”. Nó làm đường hóa kính, làm dây điện đứt như sợi chỉ, làm một thành phố ấm áp ở miền Nam bỗng trở thành vùng lạnh không sưởi. Với cơn bão này, điều đáng sợ không chỉ là con số chuyến bay bị hủy hay lượng tuyết dự báo, mà là hiệu ứng domino: băng – tai nạn – mất điện – lạnh sâu. Chuẩn bị sớm một bước có thể là khác biệt giữa “vất vả” và “nguy hiểm”.