USA Trump họp báo gần 2 giờ, nhắc Biden liên hồi: Greenland, NATO, Nobel và “Board of Peace” phủ bóng Davos

[Gibbs]

Đúng vào ngày kỷ niệm một năm tuyên thệ nhậm chức, Tổng thống Donald Trump bước vào phòng họp báo Nhà Trắng trước rừng ống kính và một căn phòng chật kín nhà báo. Ông nói gần hai giờ, lướt qua đủ mọi đề tài: nhập cư, kinh tế, Venezuela… rồi lại quay về một thói quen quen thuộc như nhịp trống: nhắc tên và đổ lỗi cho cựu Tổng thống Joe Biden.

Buổi xuất hiện được quảng bá như dịp “khoe thành tích”, nhưng diễn tiến lại giống một màn độc thoại dài, có lúc trầm xuống, có lúc lạc nhịp. Trump thậm chí mở đầu bằng việc lật một xấp giấy có ảnh chụp (mugshots) những người mà ông nói là di dân không giấy tờ bị bắt trong chiến dịch siết nhập cư, giơ lên như bằng chứng sống. Có lúc ông ngừng khá lâu để xem giấy tờ, rồi ngẩng lên hỏi đùa kiểu nửa thật nửa trêu: “Các bạn không chán chứ?”

Nhưng điểm rõ nhất khi Trump bước sang năm thứ hai của nhiệm kỳ hai: ông vẫn muốn giữ Biden trong cuộc trò chuyện, như một cái “cột mốc” để đối chiếu mọi thứ — từ lạm phát đến biên giới, thậm chí những chuyện xa hơn.

Greenland: không chỉ thuế quan, Trump úp mở “công cụ khác”
Nếu có một từ khóa khiến căn phòng nóng lên, thì đó là Greenland. Trump nói thuế quan vẫn là cách “ưa thích” của ông — nhanh, mạnh, ít rắc rối. Nhưng khi được hỏi nếu Tòa án Tối cao xem xét tính hợp pháp của các bước đi về thương mại toàn cầu và có thể chặn đường thuế quan thì sao, ông trả lời theo kiểu nửa úp nửa mở: “Rồi bạn sẽ biết.”

Ông ám chỉ Mỹ có thể phải dùng “cái khác”, nhắc đến những thứ như “licenses” (giấy phép) và “những thứ khác” mà ông sẽ “xem xét”. Đó là lời cảnh báo được bọc trong lớp vải mỏng: chưa nói thẳng, nhưng đủ để người nghe hiểu thông điệp — mục tiêu Greenland không chỉ gói trong thuế.

Trump còn tin rằng người Greenland “sẽ hào hứng” khi ông trực tiếp nói chuyện với họ. Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh cuối tuần trước đã có hàng ngàn người Greenland xuống đường phản đối ý định tiếp quản, với thông điệp rõ ràng: họ không muốn bị biến thành món hàng.

NATO “sẽ rất vui” – nhưng lại lộ một vết nứt: Trump nghi đồng minh có cứu Mỹ không
Khi bị chất vấn liệu chuyện Greenland có làm nứt NATO, Trump nói ông nghĩ sẽ “làm được điều gì đó” để NATO “rất vui” và Mỹ cũng “rất vui” — nhưng không đưa chi tiết. Ông lặp lại lập luận: Greenland cần cho “an ninh quốc gia” và cả “an ninh thế giới”.

Thế nhưng, cũng chính trong loạt phát biểu ấy, Trump lại gieo một nghi vấn làm đồng minh khó chịu: ông nói mình đã làm cho NATO nhiều hơn “bất kỳ ai sống hay chết”, và bày tỏ nỗi “sợ” rằng Mỹ luôn sẽ cứu NATO khi cần, nhưng ông “nghi ngờ” NATO có đến cứu Mỹ hay không. Một câu nói như vậy, giữa lúc căng thẳng với châu Âu đang tăng, chẳng khác gì gõ vào đúng đường rạn.

“Board of Peace”: tham vọng thay Liên Hiệp Quốc và phản ứng lạnh từ Paris
Trump còn giới thiệu mạnh mẽ một ý tưởng mới: “Board of Peace” — một hội đồng được lập như một phần trong thỏa thuận kết thúc chiến tranh Israel–Hamas ở Gaza. Ông nói hội đồng này “có thể” thay thế Liên Hiệp Quốc, vì theo ông, LHQ không hiệu quả trong việc chấm dứt chiến tranh.

Trump cho biết đã mời nhiều lãnh đạo thế giới tham gia, trong đó có cả Tổng thống Nga Vladimir Putin. Nhưng phản ứng quốc tế không đồng nhất. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố không nhận lời, nói còn nhiều câu hỏi về phạm vi và bản chất của hội đồng. Từ phía Liên Hiệp Quốc, quan chức phụ trách cứu trợ nhân đạo hàng đầu cũng nhấn mạnh: LHQ sẽ không bị thay thế, “không đi đâu cả”.

Tin nhắn bị “bóc” và cú bẻ lái G7: Trump gạt đề xuất hội nghị khẩn của Macron
Sau khi Trump đăng công khai các tin nhắn riêng tư với lãnh đạo Pháp và Anh, ông nói mình chưa nói chuyện lại với Macron hay Thủ tướng Anh Keir Starmer. Nhưng ông vẫn khẳng định “hợp nhau”, và buông thêm một câu kiểu vừa đùa vừa đá: họ “hơi gắt” khi ông không ở đó, còn khi ông ở đó thì họ “đối xử rất lịch sự”.

Macron từng đề xuất một hội nghị khẩn G7 tại Paris, nhưng Trump nói ông sẽ không tham dự. Lý do: ông chỉ gặp “những người trực tiếp liên quan”. Rồi ông kết lại bằng một câu gây sốc hơn vì sắc lạnh: “Emmanuel sẽ không ở đó lâu đâu.” (Dù nhiệm kỳ Macron còn kéo tới 2027, Trump vẫn chọn cách nói như thể thời gian của đối thủ chính trị đã cạn.)

Trong khi đó, Trump nói hôm nay ông có một cuộc gọi “rất quan trọng” với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan — một chi tiết nhỏ nhưng cho thấy ông đang ghép Greenland vào một mạng lưới thương lượng rộng hơn, trước khi bay sang Davos.

Nobel: “không cải thiện đời sống người Mỹ” – rồi lại đổ về Na Uy
Một đoạn khác làm nhiều người chú ý: Trump nói nếu ông đoạt Nobel Hòa bình, điều đó cũng không cải thiện đời sống người Mỹ. Ông lập luận theo kiểu riêng: “Điều cải thiện đời sống là những người đang sống,” rồi nói mình “đã cứu hàng chục triệu mạng” trong các cuộc chiến nếu cộng tổng con số.

Nhưng ngay sau đó, ông lại quay về điệp khúc quen: đổ việc không được Nobel cho Na Uy, nói kiểu “đừng ai bảo Na Uy không kiểm soát mọi cú bấm cò.” (Trong khi thực tế giải do Ủy ban Nobel Na Uy độc lập trao, không phải chính phủ.) Và cũng trong câu chuyện Venezuela, Trump khen lãnh đạo đối lập María Corina Machado là “người phụ nữ vô cùng tử tế”, nói muốn bà có vai trò nào đó trong lãnh đạo đất nước. Ông nhắc chuyện Machado từng trao cho ông huy chương Nobel của bà.

Châu Âu bật lại: “Bug off” ngay giữa nghị viện, và Davos phủ bóng căng thẳng
Không khí châu Âu thì không hề “mềm”. Một nghị sĩ Nghị viện châu Âu người Đan Mạch, Anders Vistisen, đã nói thẳng với Trump trong phiên tranh luận về thuế quan liên quan Greenland: “Mr. President: bug off.” Ông lập tức bị Phó chủ tịch phiên họp nhắc nhở vì dùng từ “tục”. Và đây không phải lần đầu Vistisen dùng ngôn ngữ kiểu đó: trước đây ông từng nói thẳng hơn nữa trong một phiên họp năm 2025.

Còn tại Davos, các lãnh đạo châu Âu cũng gửi thông điệp cứng rắn theo cách ngoại giao hơn. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Greenland và Đan Mạch là “không thể mặc cả”, đồng thời nói châu Âu cần một dạng “độc lập mới” trước các cú sốc địa chính trị. Macron, trong một phát biểu khác, cảnh báo về một thế giới nơi luật pháp quốc tế bị chà đạp, nơi “luật của kẻ mạnh” trỗi dậy — lời nhắn không cần nêu tên mà ai cũng hiểu đang nói về ai.

Trong lúc đó, Davos còn nghe thêm tiếng gõ từ chiến tranh Ukraine: Điện Kremlin xác nhận đặc phái viên của Putin dự định gặp phái đoàn Mỹ bên lề diễn đàn để bàn chuyện Ukraine, còn Tổng thống Ukraine Zelensky nói ông sẽ gặp Trump ở Davos nhưng chỉ khi các gói an ninh và thịnh vượng được “chốt” chắc.


Một buổi họp báo kỷ niệm một năm nhậm chức đáng lẽ là bức tranh “thành tích”, nhưng Trump biến nó thành lời tuyên bố về quyền lực, về sự đối đầu, và về Greenland như một mũi neo chiến lược phải nắm bằng được. Rồi ông rời Nhà Trắng để đến Davos, nơi những cái bắt tay luôn có lớp găng nhung, nhưng bên trong là thép.

Greenland đã phủ bóng lên NATO, lên G7, lên cả câu chuyện Nobel. Và khi Trump nói “rồi bạn sẽ biết” về những công cụ khác ngoài thuế quan, người ta hiểu: cuộc chơi này không còn là một cuộc mặc cả thông thường. Nó là phép thử xem luật quốc tế đứng vững được đến đâu trước tham vọng và áp lực của kẻ mạnh.