Đất vơ B́nh Định có nhiều ḍng họ nổi danh vơ thuật từ hàng trăm năm qua. Trong đó, họ Trương ở làng Kỳ Sơn có nhiều người bất bại trong những lần thượng đài.

Vơ sư Trương Văn Vịnh múa quyền - Ảnh: Hoàng Trọng
Vơ đường họ Trương ở làng Kỳ Sơn (xă Phước Sơn, H.Tuy Phước) hiện do vơ sư Phi Long Vịnh, tên thật là Trương Văn Vịnh (78 tuổi), cai quản. Thượng đài từ năm 18 tuổi, đến nay đă trải qua hàng trăm trận tỉ thí nhưng vơ sư Vịnh chưa một lần thất bại. “Vơ phái chúng tôi có quan niệm “ăn sớm, ăn muộn th́ ăn, không ăn được th́ về nghỉ”, tức là nếu thấy đánh thắng th́ nên đánh, nếu biết đánh không thắng th́ hoăn lại, về nhà t́m hiểu kỹ đ̣n thế của đối phương để đánh được th́ mới đánh. Người học vơ phải có trí, chứ xông vào đánh bừa th́ mất mạng như chơi”, vơ sư Vịnh nói.
Trong những lần thượng đài, lăo vơ sư Trương Văn Vịnh nhớ nhất vẫn là 2 lần hạ các vơ sư ngoại quốc bằng tuyệt kỹ Ngọc trản thần công. Năm 1962, vơ sư Vịnh đang dạy vơ tại Vũng Tàu th́ một vơ sư người Khmer tên Thạch Khen, đang dạy boxing ở đó, đến khiêu chiến. Vốn coi thường vơ cổ truyền Việt Nam, khi hai bên thượng đài, Thạch Khen dùng sức mạnh tấn công tới tấp khiến vơ sư Vịnh gặp rất nhiều khó khăn. Được vài hiệp đấu th́ vơ sư Vịnh đă “dính” nhiều đ̣n, mặt sưng vù, răng muốn rụng… Cuối cùng, ông áp sát, dùng Ngọc trản thần công điểm vào các huyệt đạo của đối thủ khiến Thạch Khen ngă gục trên sàn đài.
Năm 1968, vơ sư Vịnh có cuộc tỉ thí với một vơ sư taekwondo tứ đẳng huyền đai người Hàn Quốc (đang huấn luyện vơ cho sư đoàn Mănh Hổ) tại Gia Lai. Vào cuộc, vơ sư taekwondo dùng chân đá tới tấp vào đối phương. Biết taekwondo chỉ giỏi đánh đ̣n xa nên vơ sư Vịnh áp sát, rồi sử dụng hổ trảo, một chiêu trong Ngọc trản thần công, móc vào mạng sườn, sau đó kéo xuống bụng, đánh vào vùng gan. Vơ sĩ Hàn Quốc gục trên sàn đấu.“Khi đă dùng Ngọc trản thần công th́ phải ra đ̣n liên hoàn, không thể nương tay nếu đối thủ chưa gục ngă. V́ đây là loại đ̣n độc, không hạ được đối phương ắt sẽ tự giết ḿnh”, vơ sư Vịnh nói.
Ngoài ra, vơ sư Trương Văn Vịnh c̣n dùng Ngọc trản thần công trên đài một lần nữa vào năm 2007 nhưng không phải để hạ đối phương mà để biểu diễn, quảng bá vơ cổ truyền Việt Nam. Năm đó, Tổng hội Quán khí đạo (Qwuan Ki Do) mời vơ sư Vịnh sang Ư biểu diễn trong dịp khai mạc đại hội lần thứ 4 của môn phái. Ông Vịnh biểu diễn bài Ngọc trản thần công khiến hàng trăm vơ sư của gần 40 nước trên thế giới thán phục. Lần đó, chưởng môn của Quán khí đạo là vơ sư Phạm Xuân Ṭng đích thân tặng ông 3 chữ “Đại danh sư”.
Múa vơ như rồng bay
Theo vơ sư Vịnh, vơ đường họ Trương thờ ông Quan Thánh (tức Quan Công - Quan Vân Trường) là để nhắc nhở con cháu, đệ tử của môn phái biết trọng nghĩa khí, học vơ là để hành hiệp trượng nghĩa. Hầu hết người trong họ Trương từ xưa đến nay đều học vơ. “Truyền thống này có từ thời ông tổ của ḍng họ là danh sư Trương Văn Hiến, tức thầy giáo Hiến, người dạy cả văn lẫn vơ cho anh em nhà Tây Sơn và nhiều vị văn thần, vơ tướng của triều đại này”, vơ sư Trương Văn Vịnh cho biết.
Ông nội của vơ sư Vịnh là ông Trương Hổ và em trai Trương Ninh đều là những người giỏi vơ nghệ. Ông Trương Hổ có 3 người con để lại tên tuổi trong làng vơ thuật là Trương Văn Cẩn, Trương Hoàng (Ba Chăm), Trương Xuân Ba (Sáu Ḥa). Trong đó, ông Trương Hoàng là một trong những người thầy của vơ sư Hà Trọng Sơn (biệt danh Hùm xám miền Trung). Ông Trương Xuân Ba cũng từng đoạt cúp vô địch Đông Dương thời Pháp thuộc.
Vơ sư Trương Văn Vịnh được cha là vơ sư Trương Văn Cẩn truyền thụ vơ nghệ từ nhỏ. Sau đó, ông Vịnh học thêm vơ từ 2 người bác là vơ sư Trương Xuân Ba và vơ sư Trương Hoàng. Vơ sư Vịnh kể: “Năm 1970, trong chương tŕnh giao lưu vơ thuật với các vơ sư nổi tiếng trong nước và quốc tế, tôi biểu diễn bài Ngọc trản thần công quyền cước biến hóa trên một chiếc chiếu nên được họ khen là “Phi Long”, tức rồng bay. Từ đó, tên Phi Long gắn liền với cuộc đời tôi. Khi dạy vơ, tôi lấy tên vơ đường của ḿnh là Phi Long. Nhưng sau này nhiều vơ đường cũng lấy tên Phi Long nên tôi chuyển thành Phi Long Vịnh”.
Các con trai của vơ sư Trương Văn Vịnh là: Trương Trọng Khiêm, Trương Trọng Hải, Trương Trọng Hùng, Trương Trọng Vinh, Trương Trọng Quang đều biết vơ nghệ. Trong đó, vơ sư Trương Trọng Hùng đă mở ḷ vơ riêng và Trương Trọng Hải cũng đang dạy vơ cùng với cha. Cháu nội, cháu ngoại của vơ sư Vịnh đến nay đă hơn 20 người và cũng đều được học vơ. “Trong học vơ, “cha truyền con nối” th́ đương nhiên nhưng mấy đứa không ham th́ chịu chứ làm sao mà bắt ép? Nhưng các cháu của tôi rất ham luyện vơ, bất kỳ khi nào có thời gian là chúng luyện với nhau. Thấy các cháu ham luyện tập vậy nên tôi cũng yên tâm, ḍng họ vơ nhà họ Trương rồi sẽ có thế hệ kế nghiệp xứng đáng”, vơ sư Vịnh nói.
| Theo vơ sư Trần Duy Linh, HLV Trường Năng khiếu thể dục - thể thao B́nh Định, ngoài ḍng họ Trương ở Kỳ Sơn, ḍng họ Trương ở thôn Phú Thiện, xă Mỹ Ḥa, H.Phù Mỹ (B́nh Định) cũng có nhiều người thi đỗ cử nhân vơ thời triều Nguyễn, như: Trương Đức Giai, Trương Đức Lân, Trương Trạch... Trong đó, ông Trạch chính là thầy dạy vơ cho ông Trương Thanh Đăng, sau này làm chưởng môn phái Sa Long Cương. Ông Giai có biên soạn tập sách vơ vẫn c̣n đến ngày nay đang được ông Trương Đức Hồng cất giữ. |
Nguồn: Hoàng Trọng/ Tinthethao