USA Minneapolis lại bùng nổ: 2 vụ nổ súng trong 1 tuần, Trump dọa tung “Insurrection Act”

[Gibbs]

Minneapolis tiếp tục chao đảo khi căng thẳng bùng lên trở lại tối thứ Năm, chỉ ít ngày sau vụ nổ súng thứ hai liên quan đến một sĩ quan di trú liên bang trong đúng một tuần. Trong khi chính quyền địa phương kêu gọi bình tĩnh, Nhà Trắng lại đẩy câu chuyện lên một nấc mới: Tổng thống Donald Trump công khai đe dọa sẽ viện đến một đạo luật hàng trăm năm tuổi để có thể điều quân đội Mỹ đến Minnesota.

Khói cay, lựu đạn gây choáng và đám đông trước tòa nhà liên bang
Đêm thứ Năm, nhiều lần người biểu tình và lực lượng thực thi pháp luật đối mặt bên ngoài Tòa nhà Liên bang Bishop Henry Whipple. Các sĩ quan liên bang mặc đồ chiến thuật triển khai hơi cay và lựu đạn gây choáng để giải tán đám đông. Loa phóng thanh cảnh báo không được chặn lối xe ra vào; tình hình vẫn rối khi có người đá, ném đồ vào các phương tiện rời khỏi khu vực, và một số người đã bị tạm giữ theo thông tin từ phía chỉ huy lực lượng liên bang.

Vụ nổ súng mới: nghi phạm Venezuela và cuộc giằng co trên đường phố
Theo tường thuật của giới chức liên bang, người bị bắn và bị thương là Julio Cesar Sosa-Celis, công dân Venezuela. Họ nói người này chống bắt giữ, “tấn công bạo lực” một sĩ quan. Trong lúc giằng co, hai người khác được cho là đã lao ra từ một căn hộ gần đó, dùng xẻng xúc tuyết và cán chổi tấn công viên chức đang làm nhiệm vụ. Sau khi nghi phạm thoát ra và nhập vào cuộc tấn công, viên chức đã nổ “phát súng tự vệ”, khiến Sosa-Celis bị trúng đạn ở chân. Cơ quan chức năng cho biết cả ba người đều ở Mỹ bất hợp pháp và đã bị bắt giữ.

Bóng đen Renee Good: cái chết, đòi hỏi bảo toàn chứng cứ và cơn giận chưa tắt
Tất cả diễn ra trong dư chấn của vụ việc trước đó: Renee Good, 37 tuổi, bị một nhân viên ICE bắn chết. Gia đình nạn nhân thông qua luật sư yêu cầu bảo toàn toàn bộ chứng cứ cho cuộc điều tra dân sự có thể dẫn đến kiện tụng, từ chiếc xe, video điện thoại, dashcam cho đến liên lạc giữa các đặc vụ. Những ghi chép từ báo cáo hiện trường và cuộc gọi 911 được mô tả cho thấy các phút giây hỗn loạn sau bi kịch, cùng thông tin mới về các vết thương do nhiều phát đạn.

Trump dọa “Insurrection Act”: một nút bấm có thể kéo quân đội vào cuộc
Trong lúc Minnesota cố “hạ nhiệt”, Trump lại đặt lên bàn quân bài nặng nhất: Insurrection Act – đạo luật cho phép tổng thống triển khai lực lượng quân sự để đối phó bất ổn trong nước. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt nói đây là “một công cụ trong tay tổng thống”, và lời cảnh báo của Trump “nói rất rõ” với các lãnh đạo Dân chủ. Vấn đề là: chỉ cần một quyết định, Minneapolis không còn là câu chuyện biểu tình – trấn áp thông thường, mà có thể biến thành một cuộc bão hiến pháp, nơi liên bang và địa phương đối đầu trực diện về thẩm quyền và cách thực thi pháp luật.

Thành phố phản ứng: “Đừng mắc bẫy” – nhưng cũng kiện ra tòa
Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey vừa kêu gọi người dân giữ bình tĩnh, vừa cảnh báo những ai “mắc bẫy” bạo lực sẽ chỉ khiến tình hình xấu đi và cuối cùng làm hại chính cộng đồng nhập cư. Trước đó, câu nói thô nhưng gây bão của ông nhắm vào lực lượng liên bang đã đưa ông lên tâm điểm quốc gia, biến ông thành gương mặt đối kháng nổi bật với chiến dịch trấn áp nhập cư của chính quyền Trump tại Minnesota. Song song lời kêu gọi “đường phố cần bình tĩnh”, phía bang và các đô thị cũng chọn “mặt trận pháp lý”: họ kiện liên bang, cáo buộc các đặc vụ tiến hành bắt giữ không trát và dùng vũ lực quá mức.

ACLU vào cuộc: “Không cần thiết, nguy hiểm và sai trái”
Tổ chức ACLU Minnesota gọi lời đe dọa dùng Insurrection Act là “không cần thiết, nguy hiểm và sai trái”, đồng thời nộp đơn kiện tập thể nhằm vào chính phủ liên bang, cho rằng các đặc vụ di trú vi phạm quyền Tu chính án thứ 4 của công dân Mỹ. Không khí Minneapolis vì thế giống một chiếc nồi áp suất: bên ngoài là tiếng hô, khói cay; bên trong là hồ sơ tòa án, tranh luận hiến pháp và cuộc đấu quyền lực giữa liên bang – địa phương.

Lạnh buốt chực chờ: gió 30–40 mph và wind chill xuống -20
Nếu khói cay làm nghẹt thở ban đêm, thì thời tiết sắp tới có thể “đóng băng” cả đường phố. Gió mạnh 30–40 mph quất qua Twin Cities, đến tối thứ Sáu nhiệt độ cảm nhận có thể xuống dưới 0°F và kéo dài tới giữa tuần sau. Từ tối thứ Bảy sang sáng Chủ nhật, nhiệt độ thực tế dự kiến xuống dưới 0°F, còn wind chill có thể rơi tới -20°F. Minneapolis bước vào kiểu lạnh khiến người ta không chỉ chống đối thủ, mà còn phải chống cả thiên nhiên—một thứ lạnh làm mọi lựa chọn trở nên khắc nghiệt hơn.

Dư luận đổi chiều: khi công chúng tách “biên giới” khỏi “trấn áp giữa lòng nước Mỹ”
Các khảo sát cho thấy sự ủng hộ của công chúng với cách thực thi đang lung lay: đa số người được hỏi đánh giá cái chết của Renee Good là sử dụng vũ lực không phù hợp, và nhiều người cho rằng các chiến dịch ICE khiến thành phố “kém an toàn hơn” thay vì an toàn hơn. Đó là ranh giới tinh tế nhưng quan trọng: người dân có thể muốn kiểm soát biên giới, nhưng lại khó chấp nhận hình ảnh lực lượng vũ trang, che mặt, lục soát và khống chế ngay giữa những khu phố đông dân—những hình ảnh khiến nước Mỹ trông giống một điều gì đó “không phải nước Mỹ”.

Minneapolis là phép thử của nước Mỹ, và cái giá có thể rất đắt
Minneapolis giờ không chỉ là một thành phố bất ổn; nó giống một phép thử quốc gia về quyền lực tổng thống, về giới hạn của cưỡng chế, và về mức chịu đựng của xã hội trước các hình ảnh trấn áp ngày càng quân sự hóa. Khi hai bên chưa chịu lùi—một bên dọa điều quân, một bên kiện ra tòa—ngọn lửa chính trị vẫn âm ỉ dưới lớp băng thời tiết. Và trong những đêm gió rít, người dân Minneapolis bị kẹt giữa hai thứ lạnh: cái lạnh của mùa đông -20°F và cái lạnh của một cuộc đối đầu mà chưa ai biết sẽ dừng ở đâu.