Các Bộ, ngành đă thống nhất coi phương pháp xác định ADN là phương pháp chủ đạo xác định danh tính liệt sĩ.
Ngày 12-2-2012, Ban chỉ đạo Đề án xác định danh tính liệt sĩ đă có văn bản nêu rơ: Các Bộ, ngành đă thống nhất coi phương pháp xác định ADN là phương pháp chủ đạo xác định danh tính liệt sĩ. Ngoài ra c̣n các phương pháp khác như: theo hồ sơ chôn cất, các di vật của liệt sĩ… Quan trọng hơn là từ nay không công nhận danh tính liệt sĩ t́m kiếm bằng phương pháp ngoại cảm.
Vậy là muộn nhưng việc không công nhận danh tính liệt sĩ bằng phương pháp ngoại cảm đă giải quyết một t́nh trạng có thể nói đă quá bức bối: Lợi dụng việc t́m mộ liệt sĩ để thực hiện và truyền bá mê tín dị đoan, lừa đảo chiếm đoạt tài sản của hàng ngh́n gia đ́nh liệt sĩ. Từ nay, nếu hài cốt lịêt sĩ không được xác định danh tính bằng phương pháp khoa học sẽ không được quy tập vào nghĩa trang liệt sĩ.
Ảnh chỉ mang tính chất minh họa
Chuyện rơi nước mắt
Ông Chủ tịch xă Tân Dương (Vũ Thư - Thái B́nh) đang đau đầu. Có gia đ́nh liệt sĩ trong xă thuê một thầy ngoại cảm đi t́m mộ liệt sĩ. Đi hơn tuần lặn lội trong miền Trung, nhờ thầy ngoại cảm, gia đ́nh đă lấy được lưng tiểu… đất. Nói theo thầy ngoại cảm, xác trần đă tiêu hết, chỉ c̣n nắm đất, hồn liệt sĩ đă mang về chôn cất, thờ cúng. Nhưng ngay trong nhà đă có nhiều người không tin. Căi nhau to, thậm chí c̣n xô xát, một vị nhân lúc xe qua sông, đem mớ đất ném xuống sông ngay trước mặt thầy ngoại cảm. Thế là từ căi nhau đến đánh nhau, xe về đến nhà là mang vụ việc ra xă kiện. Ông Chủ tịch xă lắc đầu: “Biết xử thế nào?”.
Tết vừa rồi, ngay tại nhà một phóng viên cũng xảy ra việc không hay. Trong năm, gia đ́nh bên ngoại nhờ thầy ngoại cảm t́m mộ ông bác là liệt sĩ. Chỉ đông, chỉ tây rồi theo lời ông thầy được bác liệt sĩ nhập hồn, gia đ́nh cho người đào cả nửa thửa ruộng lên vẫn không thấy hài cốt. Ông thầy làm lễ, ông bác liệt sĩ lại nhập hồn nói: Xác liệt sĩ tiêu rồi, lấy bảy nắm đất, tương ứng với bảy vía về lập mộ mà thờ. Gia đ́nh tăm tắp nghe theo. Khổ nỗi bố anh phóng viên không tin, không chịu sang làm lễ, không chịu ra mộ. Ông lư luận: “Đến người nguyên thủy chết mấy vạn năm rồi vẫn c̣n răng, huống chi bác mới mất có mấy chục năm, lư ǵ không c̣n xương cốt”. Thế là bà cụ không vừa ḷng, làm ḿnh làm mẩy. Cuối cùng, thôi đành coi đó là mộ gió mà thờ phụng thôi. Ông con đứng ra làm lành, bà mẹ cũng chấp nhận. May mà c̣n Tết.
Có gia đ́nh c̣n gặp chuyện trớ trêu hơn. Cũng nhờ thầy ngoại cảm, gia đ́nh t́m được mộ liệt sĩ là con của bà cụ Mai (Hà Nội) ở Quảng B́nh. Nghe tin t́m được mộ liệt sĩ, nhiều người thân đến chúc mừng, cả những đồng đội của liệt sĩ cũng đến. Có hai bác là đồng đội cũ của liệt sĩ nghe gia đ́nh t́m được mộ liệt sĩ ở Quảng B́nh vội khóc nức lên. “Mẹ ơi, không phải rồi. Anh ấy hi sinh tại Phú Yên, chúng con là người chôn cất anh ấy ở một cánh rừng trong đó. Không thể là ở Quảng B́nh được”. Cả nhà, cả họ ngớ ra. Chao ôi! Sao ngừời ta có thể lừa cả người đă khuất, nhạo báng cả những chỗ thiêng liêng. Tội thân bà mẹ già khóc ngất.
Vâng! Đă có hàng ngh́n chuyện buồn thảm, chuyện rơi nước mắt xung quanh việc dùng ngoại cảm để t́m mộ liệt sĩ. Trong bài viết này, để tránh việc tranh luận không cần thiết, tôi xin khẳng định rằng không phủ nhận nhiều người có tiềm năng ngoại cảm, có thể làm được nhiều việc phi thường. Tuy nhiên, lấy những h́nh thức saman giáo, nhập hồn… để hi vọng tiếp xúc được với vong hồn, mà trong trường hợp này là linh hồn liệt sĩ, để liệt sĩ chỉ chỗ đang ẩn dấu hài cốt, th́ đó là chuyện viển vông, không đáng tin. Chỉ tính từ Quảng B́nh trở ra phía Bắc, hàng trăm trung tâm t́m mộ liệt sĩ bằng phương pháp ngoại cảm đă được mở ra, thu hút hàng chục ngh́n người quan tâm t́m đến, mong t́m được hài cốt thân nhân. Dọc các đường quốc lộ, trong suốt năm 2011, những chiếc xe chăng khẩu hiệu: “Xe đưa đón hài cốt liệt sĩ” chạy khắp nơi. Hàng ngh́n hài cốt được cho là hài cốt liệt sĩ đă được quy tập về các nghĩa trang liệt sĩ, chỉ có một số nhỏ trong đó được xác định AND và tiếc thay, hầu hết số hài cốt t́m đựơc giám định không phải là hài cốt liệt sĩ.
T́m mộ liệt sĩ bằng ngoại cảm
Mô h́nh t́m mộ liệt sĩ bằng ngoại cảm cơ bản như sau: Thân nhân gia đ́nh liệt sĩ tụ tập tại nơi thầy ngoại cảm làm lễ cúng triệu hồn. Sau một hồi cầu đảo trong khói hương, thầy ngoại cảm triệu hồn liệt sĩ về, hoặc là nhập vào thầy, hoặc là nhập vào người nhà, gọi là nhập vong. Hồn liệt sĩ qua người bị vong nhập sẽ thăm hỏi gia đ́nh, phán truyền vài việc nhà và chỉ chỗ hài cốt đang nằm. Sau khi vong thăng (nghĩa là thoát khỏi người bị vong nhập), cả đoàn làm lễ tạ và theo nhà ngoại cảm đi t́m mộ theo lời vong. Có thể khác biệt đôi chút nhưng đại thể là như vậy. Xem xét kỹ lưỡng, chúng ta nhận thấy để tin vào việc có thể t́m được mộ liệt sĩ bằng phương pháp ngoại cảm, chúng ta phải thừa nhận rằng con người có linh hồn. Sau khi chết đi, linh hồn không chết mà vẫn tồn tại nhiều năm, thậm chí hàng trăm năm. Chúng ta cũng phải tin, bằng cầu đảo, bằng lên đồng, con người sống có thể giao tiếp với linh hồn người chết. Khó thay, tất cả những niềm tin ấy cho đến nay đều được coi là mê tín dị đoan và theo tôi nó thật sự là mê tín dị đoan. Ngay trong Nghị định 75/2010/NĐ-CP về các hoạt động văn hoá quy định cấm các hoạt động lên đồng và Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch cũng đă có văn bản hướng dẫn thi hành Nghị định 75/2010/ND-CP là cấm các hoạt động lên đồng phán truyền, nghĩa là cấm các loại h́nh lên đồng mà linh hồn người chết hoặc thần thánh nhập vào người lên đồng, phán bảo chuyện trần thế. Chính v́ vậy việc vong nhập trong phương pháp t́m mộ bằng ngoại cảm đích thực là một hành vi lên đồng phán truyền, một hành vi trái với các quy định pháp luật. Đă có dấu hiệu lạm dụng mục đích tốt đẹp để thực hiện và truyền bá mê tín dị đoan.
Ảnh chỉ mang tính chất minh họa
Vong không về v́... không đủ tiền ăn sáng
Dưới đây là nội dung những lá đơn phản ánh t́nh trạng lạm dụng ngoại cảm, t́m mộ liệt sĩ để kiếm lợi, được gửi đến các cơ quan chức năng tỉnh Nghệ An, một tỉnh có số lượng lớn các liệt sĩ chưa t́m được hài cốt.
Lá đơn kiến nghị của gia đ́nh ông Phan Sửu ở xóm 7, xă Hưng Đạo, huyện Hưng Nguyên (Nghệ An), cho biết: Gia đ́nh ông có con trai là liệt sỹ Phan Trọng Trường, hy sinh ở mặt trận Gio Linh (Quảng Trị) năm 1971, đến nay tṛn 40 năm, nhưng do hoàn cảnh gia đ́nh c̣n nhiều khó khăn nên mấy chục năm qua không có điều kiện vào Nam t́m hài cốt của anh đưa về quê nhà.
Đầu năm 2011, nghe tin ở xóm 3, xă Hưng Đạo nổi lên một điểm t́m mộ liệt sĩ bằng ngoại cảm, đặt tên là "Trung tâm điện tâm linh" t́m mộ liệt sỹ mà người "chỉ huy" là cô Phạm Thị Thương - người tự nhận được liệt sỹ Phạm Khắc Việt "nhập vong" vào cô để t́m mộ cho các liệt sỹ khác. Gia đ́nh ông Phan Sửu đă đến đăng kư và được cô Thương cho lập bàn thờ ở sân nhà cô để thắp hương cầu "vong" liệt sỹ Phan Trọng Trường. Sau hơn 3 ngày liên tục ngồi cầu hồn tại nhà cô Thương, đến ngày 5 - 5 - 2011, gia đ́nh ông Sửu được cô Thương cho đi bốc hài cốt liệt sỹ Phan Trọng Trường tại tỉnh Thừa Thiên Huế. Tuy nhiên, giữa đường đi, thay v́ vào Huế, ông Phan Sỹ Hợp (em trai liệt sỹ Phan Trọng Trường) quyết định cho xe dừng lại ở Quảng Trị v́ "giấy báo tử ghi nơi hi sinh của anh trai tôi là ở Gio Linh - Quảng Trị không thể nào hài cốt lại ở Thừa Thiên Huế được". Ngày đầu tiên vừa đến bến sông Thạch Hăn, gia đ́nh tưởng đă t́m được mộ v́ người anh bị câm bỗng dưng chỉ tay vào một ngôi mộ được xây cất cẩn thận. Tuy nhiên, khi làm việc với chính quyền địa phương th́ được chính quyền xă cho biết đây là ngôi mộ tổ một ḍng họ ở địa phương đă hàng trăm năm.
Ṛng ră ba đêm ngày chờ đợi, không một lần nào có "vong" về để chỉ cho gia đ́nh biết mộ của liệt sỹ Phan Trọng Trường đang ở đâu.
Gọi điện về cho cô Thương th́ được cô nói: “Có thể mộ không c̣n nữa, bốc một nắm đất đem về cũng được”. Và được cô Thương chú thích thêm là do gia đ́nh "keo" quá, lúc chuẩn bị đi đưa hài cốt liệt sỹ về, "lộc" thắp hương tại bàn thờ nơi "Trung tâm điện tâm linh" ở nhà cô Thương chỉ có mấy chục ngh́n đồng th́ không đủ tiền để liệt sỹ… ăn sáng nên liệt sỹ không "ốp vong" vào được. Nghe cô Thương nói, anh Hợp gọi điện về nhà, cô em gái ở quê "vay nóng" hàng xóm được 300.000 ngh́n đồng đặt thêm lễ lên bàn thờ lập ở nhà cô Thương.
Trường hợp 5 gia đ́nh ở thị trấn Hưng Nguyên (Nghệ An) cũng cùng cảnh ngộ, họ đă bỏ nhiều công, của để cầu vong liệt sỹ về nhưng cuối cùng đành bỏ giữa chừng v́ sau nhiều ngày ngồi cầu vong đă không có kết quả, hoặc được báo là "vong không về v́ c̣n bận nhiều nhiệm vụ khác"(?)… Trong số đó, trường hợp của gia đ́nh ông Hồ Sỹ Năm, 80 tuổi ở thị trấn Hưng Nguyên là một ví dụ. Sau khi đăng kư t́m kiếm mộ liệt sỹ Hồ Sỹ Cừ (con trai ông Năm) hi sinh ngày 25 - 7 - 1972 tại Quảng Nam ở điểm của cô Hạnh ở Nam Cát (Nam Đàn, Nghệ An) không được, gia đ́nh ông Hồ Sỹ Năm đă lên điểm t́m kiếm mộ của cô Lê Thị Kiều ở khối 7, thị trấn Hưng Nguyên đăng kư, xin chân hương về lập bàn thờ, gọi anh em con cháu trong nhà ngày đêm ngồi cầu. Tuy nhiên, hơn hai tuần ngồi cầu "vong" liệt sỹ vẫn không về. Chi phí tốn kém hàng chục triệu đồng.
Hay như trường hợp của liệt sỹ Đ.C. ở xă Xuân Hoà (Hưng Nguyên, Nghệ An), mặc dù gia đ́nh đă t́m được mộ của ông đưa về nhưng hai người đồng đội của ông là ông Nguyễn Công Thành (SN 1949) ở xóm 11, xă Xuân Hoà và ông Trần Văn Thường (SN1945) ở xóm 9, xă Nam Anh lại không đồng t́nh v́ theo họ, cả ba ông cùng nhập ngũ vào năm 1964, đến ngày 3 - 9 - 1965 lúc các ông đang trên đường vượt sông Semănghiên, tỉnh Samanakhẹt (Lào) th́ thuyền bị lật và ông C. bị chết đuối. Chính ông Thành, ông Thường là người trực tiếp vớt xác và an táng cho ông C ở Lào. Nay không thể người chết được chôn ở Lào mà mộ lại bốc ở rừng B́nh Dương được. Ông Vơ Văn Kỷ ở xóm Nam B́nh, xă Vân Diên, huyện Nam Đàn cũng phản đối việc t́m mộ của đồng đội là liệt sỹ T.Q.T. v́ theo ông, ông và ông T. cùng nhập ngũ một đợt và đóng quân tại xă B́nh Ḥa, huyện Đức Ḥa, tỉnh Long An. Khi ông T. hi sinh, ông Kỷ và một vài đồng đội khác đến t́m th́ chỉ c̣n thấy súng và quần áo, không thấy xác nữa. Thời điểm đó, đồng đội và người dân địa phương đều cho rằng ông T. đă bị cá sấu ăn mất (v́ khu vực đầm lầy nhiều cá sấu). Nay gia đ́nh Liệt sỹ T. lại t́m thấy mộ ông ở tỉnh B́nh Phước (cách Long An khoảng 200km) là điều vô lư...
Nghiên cứu tiềm năng con người
Nghiên cứu tiềm năng con người là một nhiệm vụ quan trọng của khoa học hiện đại. Nghiên cứu để phát huy tiềm năng, để nâng cao năng lực chinh phục thế giới của con người, phục vụ cho sự phát triển xă hội loài người. Tuy nhiên, trong thời gian qua tại một số tổ chức mang danh nghiên cứu về tiềm năng con người ở Việt Nam đang hoạt động theo một hướng khác lạ. Đó là dùng một số thử nghiệm, một số thí nghiệm nhằm biến khái niệm chưa được chứng minh bằng khoa học thành khái niệm có thể tin được, để cổ vũ, bào chữa cho nhiều hoạt động mê tín dị đoan mà áp vong, gọi hồn là một ví dụ. Gần như tất cả các “nhà ngoại cảm” t́m mộ liệt sĩ đều có liên hệ với các trung tâm nghiên cứu này và thường đem ư kiến, hoặc các văn bản, bằng khen, chứng nhận của các loại trung tâm này để làm chiêu bài hành nghề. Chính các chiêu bài này nhiều khi đă ngăn cản việc xử lư theo đúng các quy định pháp luật hoặc các quy định về trật tự trị an.
Phỏng vấn một ông Trưởng công an xă ở một huyện thuần nông tỉnh Hưng Yên về hoạt động lùm xùm, nhiều tai tiếng của một nhà ngoại cảm khá có tiếng tăm, hành nghề tại địa phương. Ông than phiền: “Nhiều kiện cáo lắm, những đợt tập hợp đông người, cúng bái om ṣm, chúng tôi cũng muốn dẹp lắm. Nhưng mà ông ấy là thành viên hội này hội nọ, lại có cả bằng chứng nhận về khả năng ngoại cảm của trung tâm nào đấy nữa. Chúng tôi không biết ăn nói thế nào”.
Như vậy với chiêu bài giả khoa học với mục đích giả nhân nghĩa: Đền ơn liệt sĩ, các nhà ngoại cảm lao vào khai thác túi tiền của các gia đ́nh liệt sĩ. Theo ước tính từ các con số tự “khai báo” qua những lời khoe thành tích của một số nhà ngoại cảm có tiếng và một số trung tâm t́m mộ liệt sĩ, trong mấy năm qua đă có trên 10.000 vụ đi t́m mộ liệt sĩ bằng phương pháp ngoại cảm. Nếu tính trung b́nh mỗi gia đ́nh phải tốn cỡ 20 triệu đồng cho một lần t́m mộ, th́ doanh số của thị trường này lên đến 200 tỷ đồng, con số không hề nhỏ. Đó cũng là lư do để người ta thấy các nhà ngoại cảm giàu lên rất nhanh. Có những người vừa mới năm nào c̣n buôn thúng bán bưng ngoài chợ làng, chợt thành nhà ngoại cảm, mấy năm sau đă xây nhà ṭa dọc ṭa ngang, giàu có nổi tiếng.
Đă đến lúc phải lập lại trật tự
Kết luận của Bộ Lao động - Thương binh và Xă hội về việc không công nhận ngoại cảm là căn cứ để công nhận danh tính liệt sỹ đă tạo ra một hành lang pháp lư để ngăn chặn tệ nạn lừa đảo trong việc t́m mộ liệt sĩ. Từ nay các nhà ngoại cảm t́m mộ liệt sĩ phải qua công đoạn xác định ADN trước khi được công nhận là hài cốt liệt sĩ, trước khi được lập mộ trong nghĩa trang liệt sĩ và hưởng các chính sách hỗ trợ trong việc t́m mộ và thờ cúng. Về thỏa măn nhu cầu xác định ADN trong việc xác định danh tính liệt sĩ, Bộ LĐ-TB & XH cũng đă công bố các quy định tạo mọi điều kiện cho các gia đ́nh liệt sĩ. Gia đ́nh chỉ cần viết đơn đề nghị Pḥng LĐ-TB và XH huyện, trách nhiệm của cơ quan chức năng là thực hiện việc tổ chức giám định, ngân sách Nhà nước sẽ hỗ trợ kinh phí giám định.
Cũng theo các tài liệu của Bộ LĐTB & XH trong những năm vừa qua chúng ta đă quy tập được 300.000 mộ liệt sĩ, trong đó rất nhiều mộ thiếu thông tin, kể cả thông tin xác thực về danh tính liệt sĩ. Cũng trong tài liệu này ước tính c̣n 200.000 liệt sỹ nữa chưa xác định được hài cốt, cần phải tiếp tục quy tập. Chắc chắn với sự tăng cường công tác truyền thông, định hướng, t́nh trạng các nhà ngoại cảm lừa đảo gia đ́nh liệt sĩ sẽ chấm dứt.
Chúng tôi cũng tin một điều, nếu biết trước sau khi t́m được hài cốt liệt sĩ sẽ phải đi xác định ADN th́ một kết quả thấy ngay: 99% các nhà ngoại cảm sẽ không dám đi t́m mộ liệt sĩ nữa…
Không công nhận ngoại cảm là phương pháp xác định danh tính liệt sĩ
Các bộ, ngành đă thống nhất giám định gen là phương pháp chủ yếu xác định danh tính liệt sĩ và không coi ngoại cảm là một phương pháp xác định danh tính hài cốt liệt sĩ v́ độ phức tạp rất lớn. Về quyết định này, Thứ trưởng Bộ LĐ-TB & XH Doăn Mậu Diệp cho biết: “Chúng tôi hoan nghênh các nhà ngoại cảm tham gia vào quá tŕnh t́m kiếm, chứ chính thức công nhận đấy là một phương pháp t́m kiếm đảm bảo 100% là chính xác, th́ Bộ LĐ-TB & XH không có ư kiến về vấn đề này”.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ - Nguyễn Văn Lạng khẳng định: “Cần phải có quy định về tiêu chuẩn, định chế xác định nhà ngoại cảm, nên xem xét rà soát lại tất cả các trung tâm để có biện pháp chấn chỉnh hoạt động t́m kiếm bằng ngoại cảm”.
Ông Hoàng Công Thái, Cục trưởng Cục Người có công (Bộ LĐTB & XH) cũng đồng t́nh quan điểm trên và cho rằng, ngoại cảm chưa đủ điều kiện để được coi là phương pháp xác định hài cốt liệt sĩ.
Trong thời gian vừa qua, tại một số địa phương đă nở rộ các trung tâm t́m mộ liệt sĩ bằng ngoại cảm, nhiều yếu tố tâm linh không được kiểm chứng, nhiều người mạo danh ngoại cảm lừa đảo dẫn đến nhiều gia đ́nh liệt sĩ bị lừa. Bộ LĐ-TB & XH sẽ sớm có chủ trương nhằm xử lư t́nh trạng mạo danh ngoại cảm lừa đảo trong việc t́m mộ liệt sĩ. |
Trần Việt/ANTĐ
Từ nay không công nhận t́m mộ liệt sĩ bằng ngoại cảm
