Tổng thống Trump thăm Anh: Bài kiểm tra quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương

[Romano]

Trong bối cảnh hai nước đang tồn tại một số vấn đề - đặc biệt là về thương mại, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Anh từ ngày 17-19/9 của Tổng thống Mỹ Donald Trump được coi là chuyến công du mang tính lịch sử mở ra một hướng đi mới trong quan hệ giữa hai nước đồng minh xuyên Đại Tây Dương.
Sự kiện mang tính lịch sử
Thế giới đã xác nhận chuyến thăm cấp Nhà nước tới Anh của Tổng thống Mỹ Donald Trump là một sự kiện mang tính lịch sử và từ nhiều ngày qua, Nhà Vua Anh đã chuẩn bị những nghi thức trang trọng nhất để chào đón nhà lãnh đạo nước Mỹ.

Ông Trump là vị Tổng thống đầu tiên của Mỹ được Hoàng Gia Anh mời thăm chính thức cấp nhà nước hai lần liên tiếp trong hai nhiệm kỳ. Đây là điều chưa từng có tiền lệ đối với một nhân vật không thuộc Hoàng gia Anh. Các đời Tổng thống trước đó của Mỹ như ông Barack Obama hay ông George Bush đều chỉ được mời chính thức một lần duy nhất trong cả hai nhiệm kỳ.

Ngoài ra, đến thời điểm hiện tại, Tổng thống Mỹ đương nhiệm cũng là vị lãnh đạo duy nhất của Mỹ từng gặp hai vị vua của Vương quốc Liên hiệp Anh, Bắc Ireland và các Vương quốc Thịnh vượng chung. Lần đầu tiên diễn ra vào năm 2019 khi ông Trump nhận lời mời của Nữ hoàng Elizabeth II, người đang trị vì Hoàng gia Anh lúc đó, đến thăm London.Chuyến thăm này cũng xuất hiện nhiều ý kiến phản đối từ một bộ phận người dân Anh, với hơn một triệu người ký vào bản kiến nghị phản đối chuyến thăm cấp nhà nước và nhiều cuộc biểu tình có sự tham gia của hàng ngàn người, cùng một quả bóng hơi lớn mô phỏng hình ảnh ông Trump được sử dụng trong sự kiện.

Sau bảy năm, Vua Charles III – người kế nhiệm Nữ hoàng Elizabeth II – đã tiếp tục gửi lời mời thăm chính thức cấp Nhà nước tới Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ thứ hai của ông. Theo giới truyền thông, Vua Charles III cùng Hoàng hậu Camilla đã chủ trì lễ đón Tổng thống Mỹ với sự tham dự của Thái tử William và Công nương Kate, thể hiện sự trang trọng và tôn vinh của Hoàng gia Anh. Vương quốc Anh đã tổ chức nghi lễ quân sự lớn nhất từng có cho một chuyến thăm cấp Nhà nước, phản ánh mức độ quan tâm đặc biệt dành cho đối tác đồng minh lâu dài.

Kỳ vọng của giới chức Anh
So với chuyến thăm trước, chuyến thăm lần này của nhà lãnh đạo Mỹ được đánh giá là nhận được sự đón tiếp nồng hậu hơn nhiều lần. Quan chức Anh nhấn mạnh chuyến thăm được lên ý tưởng từ cách đây hơn một năm và mất nhiều tháng để chuẩn bị. Ông Trump và phu nhân được nước Anh chào đón bằng nghi thức bắn đại bác, một đoàn xe ngựa diễu hành, các nghi lễ với sự tham gia của khoảng 1.300 quân nhân và màn trình diễn nhào lộn trên không của quân đội không quân Hoàng gia cùng một bữa tiệc chiêu đãi cấp nhà nước với sự tham gia của nhiều thành viên Hoàng gia và khoảng 160 khách mời.

Một nguồn tin nội bộ cho biết bài phát biểu của Vua Charles III tại yến tiệc đã được sửa nhiều lần nhằm đảm bảo ông nhấn đúng những điểm then chốt mà không vượt qua ranh giới chính trị. Những hoạt động được ví là hiếm khi dành cho một vị nguyên thủ quốc gia trong nhiều năm trở lại đây.

Chính phủ của Thủ tướng Anh Keir Starmer, vốn đang phải đối mặt với sự suy yếu về kinh tế và đang chìm trong khủng hoảng chính trị, muốn tận dụng chuyến thăm của ông Donald Trump để đưa ra một số thông báo, từ một thỏa thuận công nghệ đến các khoản đầu tư từ Mỹ. Đây được coi là một khoảnh khắc quan trọng đối với ông Starmer để chuyển hướng sự bất mãn của dư luận trong nước và hướng sự chú ý vào những vấn đề quốc tế đánh dấu sự thành công của nhà lãnh đạo Anh.

Theo kế hoạch, chuyến thăm của Tổng thống Mỹ lần này sẽ xác nhận khoản đầu tư tối thiểu 13,5 tỷ USD từ các doanh nghiệp Mỹ vào Vương quốc Anh, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ, ngân hàng và năng lượng hạt nhân. Ngày 16/9 vừa qua, Tập đoàn Microsoft đã chính thức công bố khoản đầu tư trị giá 30 tỷ USD vào Anh, trong đó bao gồm dự án xây dựng "siêu máy tính lớn nhất" tại quốc gia này.

London và Washington dự kiến sẽ ký kết một thỏa thuận hợp tác nhằm thúc đẩy phát triển công nghệ trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử và năng lượng hạt nhân. Sự hợp tác này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện cho việc ứng dụng máy tính lượng tử (siêu máy tính) vào các lĩnh vực như y tế, quốc phòng và tài chính tại Anh.

Bên cạnh đó, phía Anh mong muốn điều chỉnh lại thỏa thuận thuế quan đã đạt được trước đó với Mỹ, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất khẩu nhôm và thép của London.

Trọng tâm chính của cuộc gặp
Hôm nay (18/9), sẽ diễn ra các cuộc họp quan trọng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Anh Keir Starmer.

Trọng tâm chính của cuộc gặp vẫn sẽ xoay quanh vấn đề thuế quan giữa hai nước. Phía Anh muốn đàm phán lại một số điều khoản nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước và qua đó khẳng định mối quan hệ lịch sử "đặc biệt" giữa London và Washington.

Đây cũng là cơ hội để ông Starmer tái khẳng định vị thế của mình sau một loạt biến động gần đây của chính phủ Anh khi Phó Thủ tướng nước này, bà Angela Rayner bị buộc phải rời chức vụ cách đây vài ngày, sau khi bị cuốn vào một vụ bê bối thuế, gây ra một cuộc cải tổ lớn trong chính phủ.

Ngoài ra, vấn đề đàm phán hòa bình của Nga và Ukraine cũng sẽ là một trong những điểm nóng. Phía Anh mong muốn Tổng thống Mỹ quan tâm nhiều hơn đến Ukraine, cho phép nước này được tham gia trực tiếp vào các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Nga cũng như có kế hoạch triển khai và phối hợp với "liên minh tự nguyện" rõ ràng hơn trong trường hợp một thỏa thuận hòa bình được thiết lập.

Trên hết, Thủ tướng Anh hy vọng ông Trump giữ khoảng cách với Moscow, tìm ra cách thức để hợp tác tốt hơn với các đồng minh châu Âu. Ông Starmer hy vọng có thể thông qua cơ hội lần này để định hình tư duy của Tổng thống Mỹ theo hướng có lợi cho các đồng minh phía bên này Đại Tây Dương.

Cuộc họp lần này là còn là dịp để Thủ tướng Anh xác nhận lại lập trường của Mỹ trước thềm phiên họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc diễn ra tuần tới tại New York, đặc biệt liên quan đến vấn đề công nhận Nhà nước Palestine. Trong khi nhiều quốc gia châu Âu đã thể hiện rõ quan điểm ủng hộ việc công nhận Nhà nước Palestine, sự chưa thống nhất giữa Mỹ và Vương quốc Anh có thể tạo ra những khó khăn trong quá trình thảo luận tại phiên họp tới. Điều này có thể dẫn đến những hệ quả đáng kể, đặc biệt khi Mỹ vẫn giữ vai trò là một đồng minh chiến lược của Israel.

Các chuyên gia nhận định sự chuẩn bị chu đáo và mức độ trang trọng nổi bật trong chuyến thăm lần này của Tổng thống Trump phát đi thông điệp rõ ràng rằng quan hệ Mỹ - Anh không chỉ đơn thuần dừng lại ở hợp tác truyền thống mà còn tiếp tục là nền tảng chủ chốt của trật tự quốc tế trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều biến động.