Nhận diện vũ khí: RQ-180 - “Mắt thần” tuyệt mật của Mỹ tham gia xung đột ở Trung Đông

[Romano]

Trong bối cảnh xung đột leo thang giữa Mỹ, Israel với Iran, một sự kiện đã thu hút sự chú ý là việc UAV trinh sát chiến lược RQ-180, vốn là vũ khí tuyệt mật của Quân đội Mỹ, được phát hiện hạ cánh khẩn cấp tại căn cứ Larissa (Hy Lạp) sau một nhiệm vụ trên không phận Iran.

Hình ảnh do người dân Hy Lạp ghi nhận cho thấy một phương tiện bay tối màu, không cánh đuôi, với thiết kế khí động học rất giống máy bay ném bom B-2 Spirit và B-21 Raider đã xuất hiện trên bầu trời. Theo Tạp chí The War Zone, UAV RQ-180 phải hạ cánh khẩn cấp do trục trặc kỹ thuật và sẽ tiếp tục ở lại Hy Lạp cho tới khi được sửa chữa hoàn tất.

Đây là lần đầu tiên RQ-180 lộ diện rõ nét, phần nào khẳng định vai trò then chốt của nó trong Chiến dịch Epic Fury. Là sản phẩm của Tập đoàn Northrop Grumman, RQ-180 đại diện cho đỉnh cao công nghệ tình báo, viễn thám và trinh sát (ISR), giúp Mỹ thâm nhập và thu thập tình báo sâu trong lãnh thổ đối phương mà không bị phát hiện.

“Máy bay B-2” phiên bản không người lái

RQ-180 được phát triển cực kỳ bí mật từ đầu những năm 2010 bằng nguồn ngân sách riêng của Không quân Mỹ. Nó chính thức đi vào hoạt động từ khoảng năm 2019 tại căn cứ Beale (bang California) và được phân loại là UAV hoạt động tầm cao, thời gian bám trụ trên không dài (HALE), được tích hợp sâu công nghệ tàng hình.

Với sải cánh khoảng 40m, chiều dài thân ước tính 15-18m, trọng lượng cất cánh gần 15 tấn, UAV RQ-180 có thiết kế khí động học dạng cánh bay (flying wing) và không có cánh đuôi đặc trưng. Điều này tạo sự liên tưởng mật thiết giữa dòng UAV này với máy bay ném bom chiến lược B-2 Spirit của Không quân Mỹ.

RQ-180 được thiết kế tối ưu cho khả năng tàng hình với công nghệ hấp thụ sóng radar toàn phổ. Lớp phủ RAM tiên tiến giúp UAV này có tiết diện phản xạ radar thậm chí còn thấp hơn cả các loại tiêm kích thế hệ thứ 5 như F-22 hay F-35.Tạp chí quân sự Aviation Week đánh giá, điều khiến RQ-180 trở nên đặc biệt nằm ở vai trò trinh sát chiến lược của nó.

Nếu như các UAV RQ-4 Global Hawk mạnh về trinh sát tầm xa trong môi trường ít bị đe dọa, thì RQ-180 được cho là sinh ra để hoạt động trong môi trường cực kỳ nguy hiểm, nơi đối phương sở hữu radar tầm xa, hệ thống phòng không đa tầng và năng lực tác chiến điện tử mạnh mẽ. RQ-180 không chỉ là một UAV làm nhiệm vụ trinh sát thông thường, mà là nền tảng xâm nhập, tiếp cận kín đáo để thu thập thông tin mật.

Là UAV trinh sát cấp chiến lược, RQ-180 có thể hoạt động im lặng ở độ cao lên tới 18km, tầm bay đạt 22.000km và bay liên tục 24 giờ mà không cần tiếp liệu trên không.

Nó được trang bị hệ thống điện tử trinh sát tiên tiến bao gồm radar mảng định pha chủ động, cảm biến SIGINT/ELINT giúp thu thập tín hiệu radar và thông tin liên lạc, camera quang học/hồng ngoại độ phân giải cao, cùng khả năng áp chế điện tử khi cần thiết. Là phương tiện không người lái, RQ-180 có thể hoạt động hoàn toàn tự động hoặc được điều khiển từ xa qua vệ tinh với hệ thống liên kết dữ liệu Link-16 bảo mật.

So với chiếc UAV RQ-170 Sentinel từng bị Iran thu giữ năm 2011, RQ-180 có kích thước lớn hơn, trần bay cao hơn, mang trong mình công nghệ tàng hình mạnh mẽ và đa năng hơn rất nhiều.

RQ-180 có thể làm gì trên bầu trời Iran?

Tạp chí The War Zone đánh giá, RQ-180 có thể đã được triển khai ngay từ đầu chiến dịch quân sự chống lại Iran.

Nó cất cánh từ căn cứ của Mỹ hoặc đồng minh, xuyên qua không phận Iran để thực hiện các nhiệm vụ ISR chiến lược. Với thiết kế tàng hình tối tân và trần bay cực lớn, UAV này có khả năng giám sát toàn bộ lãnh thổ Iran mà không bị mạng lưới radar tầm xa của đối phương phát hiện.

UAV trinh sát chiến lược này có thể thu thập các dấu vết điện tử của đối phương. Đây là những dữ liệu cốt lõi để xây dựng Bản đồ phòng không điện tử của một quốc gia. Có thể hình dung, các tổ hợp phòng không như S-300, Bavar-373 hay Khordad-15 của Iran dù được ngụy trang vật lý kỹ lưỡng, nhưng khi radar bật lên hoặc hệ thống liên lạc hoạt động, chúng sẽ lập tức để lộ dấu vết điện từ. RQ-180 sẽ âm thầm thu thập mẫu tín hiệu này và ghi nhớ chính xác tọa độ triển khai.

Ngoài ra, kết nối thông tin thời gian thực biến RQ-180 thành một “mắt thần”, chỉ điểm những mục tiêu giá trị cao để Không quân Mỹ và Israel tiến hành các đòn tấn công áp chế phòng không bằng tên lửa hành trình và bom thông minh từ máy bay chiến thuật hoặc máy bay ném bom B-1B, B-52H.Hệ thống camera đa phổ, độ phân giải cao của RQ-180 cũng cho phép nó giám sát liên tục các hoạt động tại những cơ sở hạt nhân, “thành phố tên lửa” ngầm hay sự dịch chuyển của lực lượng quân sự Iran.

Sự kiện hạ cánh khẩn cấp tại căn cứ Larissa (Hy Lạp) sau khi thực hiện nhiệm vụ xâm nhập sâu vào Iran cho thấy RQ-180 có thể gặp sự cố kỹ thuật hoặc bị hư hỏng nhẹ do các biện pháp tác chiến điện tử của Iran, nhưng về cơ bản nó vẫn hoàn thành hoạt động trinh sát và quay về. Đây là lần đầu tiên RQ-180 lộ diện công khai và được xác nhận tham gia hoạt động tác chiến thực tế trên một vùng trời được đánh giá là cực kỳ nguy hiểm như tại Iran.

Các chuyên gia từ The War Zone và Military Watch Magazine đều có chung nhận định, UAV RQ-180 chính là trung tâm thần kinh của mạng lưới tình báo Mỹ - Israel, giúp giảm thiểu tối đa tổn thất cho các đơn vị chiến đấu trực tiếp và chỉ thị mục tiêu vô cùng chính xác cho các đợt tập kích đường không trong thời gian qua.