Liệu ông Trump có sa lầy ở Iran như Iraq?

[pizza]

Ông Trump đang có dấu hiệu lặp lại một số lập luận và tính toán chiến lược từng khiến Tổng thống Mỹ George W. Bush sa lầy tại Trung Đông sau năm 2003.

Ông Trump có thể đã không trở thành Tổng thống Mỹ, nếu người Mỹ không phản đối cuộc chiến tại Iraq. Chính cuộc chiến Iraq đã làm xói mòn niềm tin của cử tri Mỹ vào giới lãnh đạo truyền thống.

Từ trước đến nay, ông Trump luôn quảng bá bản thân là chính trị gia của hòa bình, ông không che giấu tham vọng nhận được giải Nobel Hòa bình. Một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất được ông Trump đưa ra trong vận động tranh cử là không để Mỹ sa lầy vào các cuộc chiến ở nước ngoài.

Vậy nhưng hiện nay, ông Trump đang có dấu hiệu lặp lại một số lập luận và tính toán chiến lược từng khiến Tổng thống Mỹ George W. Bush sa lầy tại Trung Đông sau năm 2003.

Người Mỹ bị “đánh úp”

Trước khi tấn công Iran, Mỹ đã huy động lực lượng Hải quân và Không quân lớn nhất đến Trung Đông kể từ sau cuộc chiến Iraq.

Động thái ngoại giao chiến hạm ban đầu nhằm tạo sức ép lên Tehran, để quốc gia Hồi giáo phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán.

Song ông Trump không hài lòng với cách các cuộc đàm phán diễn ra. Khi không thể đạt được đột phá ngoại giao lớn, việc rút lực lượng mà không có hành động quân sự bị xem là gây ảnh hưởng tới hình ảnh và uy tín của ông Trump.

Song, chính quyền ông Trump vốn được xây dựng trên nền tảng là phong trào “Nước Mỹ trên hết” (MAGA). Phong trào này vốn phản đối việc Mỹ tham gia vào những cuộc chiến kéo dài ở nước ngoài. Điều này phần nào lý giải tại sao Nhà Trắng không đưa ra các lập luận rõ ràng và nhất quán cho khả năng phát động chiến tranh tại Iran.

Tuy nhiên, hạn chế của cách tiếp cận này là quân đội Mỹ dù đã sẵn sàng cho xung đột, nhưng người dân Mỹ thì chưa.

Trước khi mở màn chiến dịch quân sự tại Iraq, Tổng thống Bush từng dành nhiều tháng xây dựng các lý do và lập luận cho cuộc chiến, dù sau đó các lập luận này vẫn bị dư luận chỉ trích. Trong khi đó, chính quyền ông Trump thậm chí còn chưa đưa ra được những lập luận rõ ràng.

Lý do “na ná”

Trong Thông điệp Liên bang mới đây, ông Trump tái khẳng định Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, tuyên bố này gây tranh luận khi ông từng khẳng định đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân của Tehran trong đợt không kích hồi năm ngoái.

Ông cũng nhắc đến hàng trăm binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Iraq do các lực lượng được Iran hậu thuẫn, đồng thời chỉ trích chiến dịch trấn áp biểu tình gần đây tại Iran.


Tổng thống Mỹ Donald Trump trước khi đọc Thông điệp Liên bang tại Điện Capitol, Washington DC, Mỹ, ngày 24/2. Ảnh: Reuters.
Điểm đáng chú ý là cảnh báo của ông về tên lửa đạn đạo của Iran. “Họ đã phát triển các tên lửa có thể đe dọa châu Âu và các căn cứ của chúng ta ở nước ngoài, thậm chí đang hướng tới khả năng sản xuất tên lửa có khả năng vươn tới lục địa Mỹ”, ông Trump nói.

Một số chuyên gia cho rằng thông tin này có thể đã bị phóng đại. Tuy nhiên, việc ông Trump nhấn mạnh nguy cơ tên lửa của Iran có thể đe dọa trực tiếp tới lãnh thổ Mỹ gợi nhớ tới các lập luận của chính quyền ông Bush trước chiến tranh Iraq.

Năm 2002, ông Bush cũng từng cảnh báo Iraq có thể đe dọa các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông bằng tên lửa, thậm chí tìm cách phát triển thiết bị không người lái mang vũ khí hóa học hoặc sinh học tấn công vào nước Mỹ. Phó tổng thống khi đó, ông Dick Cheney, cũng cho rằng Baghdad đang theo đuổi chiến lược “tống tiền hạt nhân” đối với nước Mỹ.

Dù chính quyền ông Bush từng chuẩn bị rất kỹ trong việc “làm tâm lý” cho người Mỹ, nhưng một trong những sai lầm lớn nhất mà họ phạm phải trong cuộc chiến Iraq là thiếu chuẩn bị cho giai đoạn hậu chiến. Sự thiếu chuẩn bị này dẫn tới sự bùng nổ các cuộc xung đột sắc tộc và nổi dậy kéo dài tại Iraq. Những gì diễn ra tại Iraq sau đó đã gây thiệt hại nặng nề cho quân đội Mỹ.

Trước khi tấn công Iran, chính quyền ông Trump cũng chưa nêu kịch bản có thể xảy ra nếu hành động quân sự của Mỹ dẫn đến những biến động lớn tại Tehran.

Theo CNN, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, từng nói trong một cuộc họp bàn rằng ông không thể dự đoán kết quả của việc thay đổi chế độ tại Iran.

Giờ đây, khi xung đột đã nổ ra, Mỹ có thể phải đối mặt với nguy cơ thương vong đối với binh sĩ Mỹ cùng những hệ lụy khó lường.

Một số nguồn tin tình báo cho rằng lực lượng có khả năng lấp khoảng trống quyền lực tại Iran là Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, lực lượng này có lập trường cứng rắn.

Khả năng để chính quyền ông Trump tìm được một nhân vật tại Iran sẵn sàng hợp tác với Washington được đánh giá là rất hạn chế.

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff gần đây cho biết Tổng thống Trump tỏ ra khó hiểu trước việc Iran không chịu nhượng bộ trước sức ép quân sự gia tăng của Mỹ.

Một trong những lý do có thể là Tehran rút kinh nghiệm từ trường hợp của nhà lãnh đạo Libya Moammar Gadhafi. Ông Gadhafi bị lật đổ sau khi từ bỏ chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt. Điều này khiến Iran có thể coi năng lực răn đe của chương trình hạt nhân và tên lửa là yếu tố bảo đảm sự tồn tại của chế độ.

Trong khi đó, tham vọng của ông Trump là phá hủy được chương trình tên lửa và hạt nhân của Iran, khiến cục diện Trung Đông thay đổi. Khi ấy, các đồng minh của Mỹ trong khu vực có thể gia tăng tầm ảnh hưởng tại một Trung Đông hòa bình, ổn định và có tiềm năng phát triển kinh tế lớn hơn.

Nếu kế hoạch này thành công, ông Trump có thể trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên giải quyết được vấn đề căng thẳng với Iran. Đây là điều chưa đạt được dưới thời các Tổng thống Mỹ như Jimmy Carter, Ronald Reagan, George H.W. Bush, Bill Clinton, George W. Bush, Barack Obama hay Joe Biden.

Giải quyết được mối lo ngại gây ra bởi Iran có thể là dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp chính trị của ông Trump, vị Tổng thống luôn mong muốn để lại di sản nổi bật trong lịch sử nước Mỹ.

Là một cú chốt đã chờ đợi suốt gần nửa thế kỷ, hay một cú sa lầy đúng vào vết xe đổ, tới đây sẽ rõ.

VietBF@ sưu tập