Tại sao Iran tấn công UAE nhiều nhất trong các nước vùng Vịnh, gần bằng đánh Israel?

[Romano]

Lượng hỏa lực Iran nhắm vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cao hơn đáng kể so với nhắm vào các nước láng giềng vùng Vịnh và gần tương đương nhắm vào Israel, nguyên nhân là gì?Ít nhất 11 quốc gia đã bị Iran tấn công để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Tuy nhiên ngoài Israel không có quốc gia nào hứng chịu thiệt hại nặng nề hơn Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), theo đài CNBC.

UAE cho biết đã đánh chặn hơn 90% các mối đe dọa tên lửa và UAV từ Iran. Tính đến ngày 12-3, số liệu chính thức từ Bộ Quốc phòng UAE cho thấy lực lượng phòng không nước này đã đánh chặn 268 tên lửa đạn đạo, 15 tên lửa hành trình và 1.514 UAV; ghi nhận 6 người thiệt mạng và 131 người bị thương.

Lượng hỏa lực nhắm vào UAE cao hơn đáng kể so với nhắm vào các nước láng giềng vùng Vịnh và gần tương đương nhắm vào Israel, quốc gia đã phải nhận hơn 1.000 tên lửa và UAV từ Iran trong 2 tuần qua. Các cuộc tấn công vào Qatar, Saudi Arabia và Bahrain đều ở mức vài trăm.

Vậy tại sao UAE là mục tiêu hàng đầu của Iran?

Đòn giáng vào hoạt động kinh doanh
Trong số 11 triệu dân của UAE, khoảng 90% là người nước ngoài sinh sống và làm việc. Trong ba thập niên qua, quốc gia này đã xây dựng danh tiếng như một thiên đường thuế xa hoa, ngập tràn nắng ấm và đầy cơ hội kinh doanh.

Năm ngoái, UAE cũng được dự báo sẽ thu hút kỷ lục 9.800 triệu phú USD chuyển đến sinh sống - nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, theo công ty tư vấn di cư Henley & Partners.

Dubai hưởng lợi lớn từ làn sóng tài sản quốc tế này, với nền kinh tế được thúc đẩy nhờ sự kết hợp giữa thương mại, du lịch, bất động sản cao cấp và dịch vụ tài chính. Tiểu vương quốc này cũng sở hữu khoảng 6% trữ lượng dầu mỏ của thế giới và xuất khẩu dầu trị giá hàng chục tỉ USD mỗi năm.

Trong khi đó, tiểu vương quốc Abu Dhabi láng giềng - nơi nắm giữ hơn 90% trữ lượng dầu mỏ của UAE - vẫn phụ thuộc đáng kể vào doanh thu từ dầu mỏ để duy trì tăng trưởng.

Bà Jessie Moritz, giảng viên tại Trung tâm Nghiên cứu Ả Rập và Hồi giáo thuộc Đại học Quốc gia Úc, cho rằng Iran đang cố gắng làm gián đoạn thương mại quốc tế bằng cách nhắm vào UAE - một trung tâm kinh doanh toàn cầu.

“Việc làm gián đoạn thương mại quốc tế, các tuyến cung ứng và hoạt động đi lại là hành động có chủ đích” - bà Moritz nói với đài ABC.

“Bằng cách tấn công Dubai, Tehran dường như muốn cho thấy rằng căng thẳng liên quan Iran có thể tạo ra những tác động rộng hơn đối với khu vực và cộng đồng quốc tế” - theo vị chuyên gia.

“Đây là một chiến lược tiềm ẩn nhiều rủi ro. Iran có thể đang cho rằng nhiều quốc gia có công dân đang ở UAE hoặc những nơi khác tại Trung Đông sẽ không muốn bị cuốn vào một cuộc xung đột có diễn biến khó lường, và rằng Mỹ cùng Israel có thể chịu thêm sức ép để tìm cách hạ nhiệt tình hình” - bà Moritz nói thêm.

Nhiều mục tiêu quân sự tại UAE
UAE không chỉ là trung tâm kinh doanh quốc tế, mà còn là nơi đặt nhiều căn cứ quân sự quan trọng của phương Tây. Không quân UAE chia sẻ căn cứ không quân Al Dhafra, nằm phía nam thủ đô Abu Dhabi, với Không quân Mỹ.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), căn cứ này từng hỗ trợ các chiến dịch của Mỹ chống tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) và các hoạt động trinh sát trên khắp khu vực.

Ông Richard Marles - cựu sĩ quan cấp cao quân đội Úc, người từng phục vụ nhiều năm tại Trung Đông, cho biết Mỹ đã sử dụng sân bay Al Dhafra để hỗ trợ các cuộc không kích nhằm vào Iran vào tháng 6-2025.

Ông nói điều này chắc chắn đã khiến Tehran không hài lòng.

“Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày năm ngoái, Mỹ đã triển khai rất nhiều sức mạnh không quân từ các sân bay nằm trong lãnh thổ UAE” - ông Langford nói với ABC.

Trong khi đó, dù không phải là căn cứ quân sự chính thức, cảng Jebel Ali tại Dubai là điểm neo đậu lớn nhất của Hải quân Mỹ ở Trung Đông và thường xuyên tiếp nhận các tàu sân bay cùng nhiều tàu chiến khác của Mỹ.

Tuyến đầu về địa lý
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói rằng Tehran không tấn công các nước láng giềng mà chỉ nhắm vào “các căn cứ, cơ sở và công trình quân sự của Mỹ trong khu vực”.

UAE đã kêu gọi giảm leo thang căng thẳng, cho rằng nước này đang bị nhắm mục tiêu “một cách hoàn toàn vô cớ”.

“Các căn cứ của chúng tôi không được sử dụng để tấn công Iran” - ông Jamal Al Musharakh, đại sứ UAE tại Liên Hợp Quốc, nói với các phóng viên.

“Chúng tôi đã nói rất rõ từ trước và ngay trước những sự kiện đang diễn ra tại khu vực rằng UAE sẽ không tham gia bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran từ lãnh thổ của mình, và chúng tôi cũng sẽ không tham gia vào một cuộc xung đột như vậy” - đại sứ UAE nhấn mạnh.

Ông Ian Langford cho rằng có nhiều yếu tố khiến UAE bị cuốn sâu vào cuộc xung đột.

Chỉ cách Iran khoảng 100 km đường biển, vị trí địa lý cũng khiến UAE nằm ngay trong tầm bắn.

“Khoảng cách rất gần với miền nam Iran khiến UAE dễ trở thành mục tiêu, bởi các phương tiện tấn công phải bay qua khu vực này nếu muốn đánh vào những nơi khác” - ông Langford nói.

UAE tuyên bố sẽ tiếp tục bảo vệ lãnh thổ, đồng thời nỗ lực ngăn chặn xung đột lan rộng hơn trong khu vực.

Quốc gia này sở hữu các hệ thống phòng không hiện đại, trong đó có hệ thống THAAD của Mỹ và các tiêm kích Dassault Rafale của Pháp.

Ngoài ra, UAE cũng vận hành hệ thống Patriot của Mỹ, được thiết kế để đánh chặn máy bay và tên lửa đạn đạo ở độ cao thấp hơn.

Theo ông Langford, hệ thống phòng thủ của UAE rất mạnh, nhưng chi phí vận hành cũng rất cao.

Một quả tên lửa Patriot có thể có giá tới khoảng 1 triệu USD cho mỗi lần phóng.

Quan hệ gần gũi với Israel
Ông Shahram Akbarzadeh, giáo sư về chính trị Trung Đông và Trung Á tại ĐH Deakin (Úc), cho rằng các cuộc tấn công của Iran vào các quốc gia vùng Vịnh phản ánh sức ép lớn mà Tehran đang phải đối mặt trong bối cảnh xung đột leo thang.

Tuy nhiên, GS Akbarzadeh lưu ý rằng việc Iran tập trung vào UAE cũng phản ánh “mối quan hệ khó khăn” giữa hai nước.

Trong lịch sử, Iran và UAE có quan hệ căng thẳng do tranh chấp lãnh thổ và các chiến lược cạnh tranh trong khu vực.

“UAE đã nhiều thập niên lên tiếng mạnh mẽ về tham vọng khu vực của Iran” - GS Akbarzadeh nói.

“Và UAE cũng là một trong những quốc gia đầu tiên trong Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh tham gia các Thỏa thuận Abraham do Mỹ thúc đẩy” - ông Akbarzadeh bổ sung.

Thỏa thuận Abraham là một loạt hiệp định chung giữa Israel và một số quốc gia Ả Rập nhằm bình thường hóa quan hệ các bên. Được Mỹ làm trung gian vào năm 2020, các thỏa thuận này tập trung vào thương mại, công nghệ và du lịch, đồng thời tăng cường quan hệ an ninh.

“Vì vậy, sự kết hợp của những yếu tố đó khiến Iran xem UAE như một đại diện của Mỹ” - theo GS Akbarzadeh.