USA Một lá phiếu của Vance, một chiến thắng của Trump: Thượng viện chặn nghị quyết siết quyền đánh Venezuela

[Gibbs]

Đêm muộn tại Washington, Thượng viện Mỹ bước vào một cuộc so găng đúng nghĩa: không phải bằng tiếng nổ ngoài chiến trường, mà bằng những lời hứa, những cú điện thoại, và… một lá phiếu của Phó tổng thống. Kết quả 51-50 đã khép lại nỗ lực buộc Nhà Trắng phải xin Quốc hội chấp thuận trước khi tiếp tục mở rộng hành động quân sự ở Venezuela. Donald Trump thắng một ván lớn — và đảng Cộng hòa nhìn thấy rõ “bàn tay sắt” của ông vẫn siết chặt dây cương.

JD Vance xuất hiện để bẻ thế hòa, nghị quyết bị “đánh gục”
Với thế trận 50-50, Phó tổng thống JD Vance đã lên Capitol Hill để bỏ lá phiếu phá thế hòa, qua đó giúp phe Cộng hòa chặn đứng biện pháp vốn có thể ép chính quyền Trump phải tìm kiếm sự cho phép của Quốc hội trước các bước quân sự tiếp theo tại Venezuela. Đây là một chiến thắng thủ tục nhưng có ý nghĩa chính trị rất thật: thông điệp gửi ra ngoài là Nhà Trắng chưa muốn bị trói tay, còn Quốc hội thì lại thêm một lần loay hoay với ranh giới quyền lực thời chiến.

Hawley và Todd Young “quay đầu”: áp lực từ Nhà Trắng, cam kết từ Rubio
Câu chuyện làm nóng hành lang Thượng viện lại nằm ở những cú “bẻ lái” phút chót. Tuần trước, kế hoạch lưỡng đảng từng kéo được 5 thượng nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ ở một bước thủ tục quan trọng. Nhưng đến giờ quyết định, Josh Hawley (Missouri) và Todd Young (Indiana) đã rút lại hậu thuẫn sau một chiến dịch gây sức ép quyết liệt từ chính quyền — gồm cả các cuộc gọi trực tiếp từ Tổng thống và Ngoại trưởng Marco Rubio.

Hawley nói ông bị thuyết phục bởi bảo đảm rằng sẽ không có việc đưa bộ binh Mỹ vào Venezuela, và nếu điều đó thay đổi, chính quyền sẽ quay lại xin Quốc hội phê chuẩn. Young cũng cho biết ông nhận được những cam kết “cá nhân khá rộng” về vai trò của Mỹ, rằng trước “bất kỳ chiến dịch quân sự lớn” nào, Nhà Trắng sẽ “đến Quốc hội” để xin phép, đồng thời Rubio sẽ ra điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện trong tháng này.

Ba người đứng vững và một câu hỏi nhức nhối: “Quốc hội có vai trò gì trong chiến tranh?”
Trong khi hai người đổi hướng, một số gương mặt lại giữ lập trường đến cùng. Susan Collins và Lisa Murkowski (Cộng hòa), cùng Rand Paul (Cộng hòa) đứng về phía các thượng nghị sĩ Dân chủ để bảo vệ tinh thần “Quốc hội có quyền hiến định trong việc cho phép chiến sự”. Tim Kaine — đồng bảo trợ phía Dân chủ — chua chát nhận xét về cú quay xe của Hawley: “Vậy tức là ông ấy nghĩ Quốc hội không có vai trò trong chiến tranh sao? Nghe lạ thật.”

Murkowski nhấn mạnh nghị quyết nhằm tái khẳng định trách nhiệm theo Điều I của Quốc hội trong việc cho phép hành động thù địch, và rằng Quốc hội có nghĩa vụ đặt câu hỏi khó trước khi căng thẳng leo thang, chứ không phải đợi “mọi chuyện đã rồi”.

Rand Paul gọi đó là “một màn kịch công phu”: đã bắn bom, phong tỏa biển, vậy không phải chiến tranh?
Rand Paul là người nói thẳng nhất theo kiểu “đâm vào chỗ đau”. Ông bác luận điểm của chính quyền rằng “không có chiến tranh nào đang diễn ra” và gọi đó là một “màn đánh lừa công phu”. Paul đặt câu hỏi: nếu đã có hạm đội ngoài khơi, đã dội bom thủ đô, đang chặn tàu ra vào và kiểm soát dầu mỏ… vậy có thể gọi đó là không chiến tranh hay không? Theo ông, việc né chữ “chiến tranh” là bất công với những người đang đặt sinh mạng vào cuộc và là trò chơi chữ nguy hiểm với công chúng.

Bối cảnh: chiến dịch Venezuela leo thang, Maduro bị bắt và các phiên điều trần mật
Tranh cãi bùng lên mạnh hơn sau chiến dịch của Mỹ dẫn tới việc Nicolás Maduro — khi đó là tổng thống Venezuela — bị lật đổ và rơi vào tay lực lượng Mỹ đầu tháng này. Sự kiện này kéo theo hàng loạt buổi báo cáo mật tại Washington, nhưng thay vì hàn gắn, nó lại khoét sâu chia rẽ đảng phái về câu hỏi muôn thuở: tổng thống có thể đi xa đến đâu khi dùng vũ lực ở nước ngoài mà chưa được Quốc hội “bật đèn xanh”?

Chưa phải hồi kết: Kaine tuyên bố sẽ “nén áp lực” bằng nhiều động thái khác
Thua một trận chưa chắc thua cả cuộc. Tim Kaine lập luận rằng chính sức ép từ nghị quyết đã buộc chính quyền phải đưa ra một số lời hứa với Quốc hội. Ông nói sẽ tiếp tục nộp các động thái thủ tục để thách thức các tình trạng khẩn cấp, các cuộc chiến bị xem là “phi pháp”, đòi báo cáo nhân quyền, rà soát chuyển giao vũ khí… nếu nhận thấy có điều sai. Với Kaine, vết nứt không tự nhiên mà có — nó chỉ lớn lên khi người ta đè áp lực đúng chỗ.