Middle East “Lằn ranh đỏ” tự đặt: Trump cân nhắc đòn đánh Iran, vùng Vịnh nín thở chờ quyết định

[Gibbs]

Trong những ngày Iran chìm trong khói lửa đàn áp và tiếng kêu nghẹn của đường phố, Tổng thống Donald Trump bước vào một “lằn ranh đỏ” do chính ông vạch ra. Theo các quan chức am hiểu thảo luận nội bộ, Trump ngày càng tin rằng ông phải hành động quyết liệt với chế độ Iran, nhất là khi viễn cảnh xử tử người biểu tình đang được nhắc đến như một thông điệp răn đe lạnh lùng.

Cuộc họp “hai giờ hơn” và những hình ảnh từ mặt đất Iran
Một cuộc họp cấp cao của nhóm an ninh quốc gia đã diễn ra vào thứ Ba, nhằm gọt lại những phương án cuối cùng cho tổng thống. Trump tham gia sau khi trở về Washington từ chuyến đi Michigan, nơi ông ghé thăm nhà máy Ford và phát biểu trước Detroit Economic Club.

Trong buổi báo cáo, Trump được cập nhật con số thương vong mới nhất, đánh giá của Mỹ về cách chế độ Iran có thể tiếp tục trấn áp, và cả khả năng các vụ hành quyết sẽ được đẩy nhanh. Một người nắm thông tin cho biết tổng thống còn được xem video từ hiện trường — những khung hình đủ khiến “bản tin” trở thành “bản án lương tâm”.

Nội bộ chia đôi: đòn quân sự hay “đòn mềm” như mạng và trừng phạt?
Đội ngũ an ninh của Trump được mô tả là đang chia rẽ về việc có tiến hành một đòn đánh “hữu hình” hay không. Có nhóm cho rằng nếu đã dựng lằn ranh, phải chứng minh nó là thật. Có nhóm lại lo đòn đánh sẽ thổi bùng phản ứng dây chuyền, làm tình hình khu vực tuột khỏi tay lái.

Các quan chức Mỹ nhấn mạnh: nếu có hành động quân sự, họ không muốn “boots on the ground” — không đưa bộ binh vào Iran — và cũng không muốn sa lầy trong một cuộc dính líu kéo dài. Bởi lịch sử Trung Đông thường bắt đầu bằng một cú đánh “ngắn gọn”, rồi kết thúc bằng những năm tháng “không biết khi nào về”.

Song song đó, Trump vẫn cân nhắc những lựa chọn dừng trước ngưỡng phóng tên lửa: tấn công mạng, thêm trừng phạt, hoặc các gói biện pháp siết chặt mới nhằm vào bộ máy quyền lực Iran.

Phương án “đánh vào bộ máy đàn áp”: nhắm các cơ sở an ninh
Một lựa chọn được đặt lên bàn là tấn công các cơ sở liên quan lực lượng an ninh — những mắt xích bị cho là trực tiếp chịu trách nhiệm cho chiến dịch trấn áp người biểu tình. Đây là kiểu “đánh vào bàn tay đang bóp cổ”, thay vì nhắm vào các mục tiêu mang tính biểu tượng rộng lớn hơn.

Nhưng mỗi phương án đều có cái giá. Các quan chức thừa nhận họ phải tính đến rủi ro nhiệm vụ không kích trục trặc, hoặc tệ hơn: kích hoạt một phản ứng “quá tay” từ Tehran. Đồng thời, họ cũng muốn tránh kịch bản hỗn loạn lan rộng nếu chế độ Iran sụp đổ đột ngột — bởi khoảng trống quyền lực ở Trung Đông đôi khi còn đáng sợ hơn chính bức tường đang đứng.

Bài học Obama–Syria 2013 và tâm lý “đã nói thì phải làm”
Trump được mô tả là ám ảnh với hình ảnh các tổng thống tiền nhiệm “vạch ranh rồi không bước”. Ông thường nhắc trường hợp năm 2013, khi chính quyền Barack Obama không tiến hành không kích Syria sau cáo buộc vũ khí hóa học — một quyết định mà Trump coi là thất bại trong việc thực thi “red line”.

Vì thế, khi Trump liên tục đe dọa hành động quân sự nếu Iran tiếp tục dùng bạo lực chết người với người biểu tình, áp lực tự thân càng lớn: ông cảm thấy mình bị buộc phải đi tiếp, nếu không muốn lằn ranh trở thành trò chữ nghĩa.

Tehran chuẩn bị trả đũa? Tình báo Mỹ cảnh báo nguy cơ nhắm căn cứ
Một tính toán sống còn là đòn trả đũa. Theo các nguồn tin, báo cáo tình báo gần đây cho thấy Iran đang chuẩn bị những phương án nhắm vào các căn cứ Mỹ tại Trung Đông — trong đó có Iraq và Syria — nếu Washington mở đợt tấn công mới.

Và trong khi bàn giấy ở Washington cân đo từng kịch bản, thì thực địa đã phát tín hiệu đề phòng. Một số nhân sự tại căn cứ Al Udeid ở Qatar — cơ sở quân sự lớn nhất của Mỹ trong khu vực, nơi có khoảng 10.000 binh sĩ — đã được khuyến cáo rời đi như một biện pháp “phòng ngừa” trước căng thẳng leo thang. Qatar cũng nói họ đang áp dụng các bước cần thiết để bảo vệ an toàn và hạ tầng trong bối cảnh bất ổn.

Al Udeid từng là mục tiêu sau những lần Mỹ–Iran ăn miếng trả miếng. Và khi cái bóng trả đũa quay lại, người ta thường rút bớt “mục tiêu mềm” trước khi rút ra kết luận cứng.

Vũ khí “ánh sáng”: Starlink miễn phí và cuộc chiến giành đường truyền
Ngoài những phương án quân sự và trừng phạt, Nhà Trắng cũng nhìn cuộc khủng hoảng như một trận chiến thông tin. Trump được cho là đã thúc Elon Musk tăng cường kết nối cho người dân Iran trong lúc chế độ áp đặt blackout. Các báo cáo từ giới công nghệ và truyền thông tài chính cho biết Starlink đã miễn phí thuê bao ở Iran, giúp những người có thiết bị thu có thể lên mạng mà không phải trả tiền.

Nhưng đường truyền trong một quốc gia bị “tắt đèn” không bao giờ là chuyện đơn giản. Khi internet bị cắt, tin tức lan bằng lời thì thầm, bằng tờ giấy chuyền tay, bằng ký ức của người vừa chạy thoát. Và trong bóng tối ấy, mỗi tín hiệu bật lên — dù yếu — cũng có thể trở thành ngọn đèn nhỏ cho một đám đông.

Vùng Vịnh “đạp phanh”: Saudi Arabia, Qatar, Oman ngoại giao hậu trường
Trong khi Washington cân nhắc đòn đánh, các đồng minh Ả Rập vùng Vịnh được nói là đang làm ngoại giao hậu trường để ngăn Mỹ hành động quân sự. Lý do dễ hiểu: một cú nổ lớn không chỉ làm rung Tehran, mà còn làm chao đảo cả an ninh và kinh tế của khu vực — từ căn cứ quân sự cho tới tuyến dầu khí.

Giữa tất cả, Trump vẫn để lửng điều quan trọng nhất: ông nói mình “gần như biết” sẽ làm gì, nhưng không thể nói ra. Trên bề mặt, đó là nghệ thuật giữ bí mật. Trong thực chất, đó là khoảnh khắc mà cả Trung Đông đang chờ một câu kết — và không ai chắc câu kết ấy sẽ mở ra bình yên, hay mở ra một chương bão tố khác.