Middle East Iran đưa ra ba điều kiện để chấm dứt chiến tranh, Giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh, du lịch Trung Đông thiệt hại 600 triệu USD mỗi ngày

[Gibbs]

Tổng thống Iran đưa ra ba điều kiện để chấm dứt chiến tranh

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã lần đầu tiên công khai nêu ra ba điều kiện mà Tehran cho rằng cần phải được đáp ứng để chấm dứt cuộc chiến đang leo thang tại Trung Đông. Theo ông, những điều kiện này bao gồm việc công nhận các “quyền hợp pháp của Iran”, thanh toán bồi thường cho những thiệt hại do chiến tranh gây ra và đưa ra các bảo đảm quốc tế chắc chắn nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công trong tương lai.

Trong một thông điệp đăng trên mạng xã hội X, ông Pezeshkian khẳng định rằng con đường duy nhất để kết thúc cuộc chiến hiện nay là phải thừa nhận quyền lợi chính đáng của Iran, đồng thời yêu cầu các bên liên quan chịu trách nhiệm về các tổn thất đã gây ra. Bên cạnh đó, Tehran cũng muốn có những cam kết quốc tế rõ ràng nhằm bảo đảm rằng Iran sẽ không phải đối mặt với các hành động quân sự tương tự trong tương lai.

Đây là lần đầu tiên nhà lãnh đạo Iran công khai nêu ra các điều kiện cụ thể cho việc chấm dứt xung đột kể từ khi chiến tranh bùng nổ. Trong khi đó, các cuộc giao tranh trong khu vực vẫn tiếp tục diễn ra và Iran vẫn tiến hành những đợt tấn công trả đũa nhằm vào các mục tiêu kinh tế và quân sự của các đối thủ trong khu vực.

Tổng thống Pezeshkian cho biết ông đã trao đổi với lãnh đạo Nga và Pakistan nhằm tái khẳng định lập trường của Iran về việc tìm kiếm một giải pháp hòa bình. Trong một diễn biến liên quan, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã thực hiện chuyến thăm ngắn tới Saudi Arabia để thảo luận về tình hình khu vực trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông tiếp tục gia tăng.

Eo biển Hormuz – “yết hầu năng lượng” của thế giới

Eo biển Hormuz từ lâu đã được xem là một trong những điểm chiến lược quan trọng nhất trên bản đồ năng lượng toàn cầu. Nhìn trên bản đồ, đây chỉ là một dải nước hẹp nằm giữa Iran và bán đảo Ả Rập, nhưng đối với nền kinh tế thế giới, nó giống như một “cổ họng” nơi hàng chục triệu thùng dầu phải đi qua mỗi ngày.

Eo biển này nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và biển Ả Rập, đồng thời là tuyến đường duy nhất để dầu mỏ từ các quốc gia sản xuất lớn trong khu vực như Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE và Iran đi ra thị trường quốc tế. Ở điểm hẹp nhất, Hormuz chỉ rộng khoảng hơn 30 km, khiến các tuyến hàng hải thực tế dành cho tàu chở dầu càng trở nên hạn chế. Chính vì vậy, nơi đây được xem là một “điểm nghẽn” chiến lược của hệ thống năng lượng toàn cầu.

Trong điều kiện bình thường, khoảng 20% lượng dầu mỏ tiêu thụ mỗi ngày của thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Ngoài dầu thô, đây cũng là tuyến vận chuyển quan trọng đối với khí đốt tự nhiên hóa lỏng, đặc biệt là từ Qatar. Chỉ cần tuyến đường này bị gián đoạn, thị trường năng lượng toàn cầu gần như lập tức phản ứng.

Dòng dầu qua Hormuz giảm mạnh vì chiến tranh

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), chiến sự tại Trung Đông đã khiến dòng dầu và các sản phẩm năng lượng đi qua eo biển Hormuz giảm xuống chỉ còn “nhỏ giọt” so với trước đây. Trước khi chiến tranh nổ ra, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày được vận chuyển qua tuyến đường này.

Tuy nhiên khi các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu và các cơ sở năng lượng trong khu vực gia tăng, hoạt động vận chuyển đã giảm mạnh. Các quốc gia vùng Vịnh buộc phải cắt giảm ít nhất 10 triệu thùng dầu mỗi ngày vì không có đủ tuyến đường thay thế để xuất khẩu, trong khi các kho chứa dầu đang dần đầy lên.

Sự sụt giảm mạnh của nguồn cung đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu rơi vào tình trạng căng thẳng chưa từng có.

Giá dầu tăng vọt và tác động lan rộng ra toàn cầu

Khi nguồn cung bị thắt chặt, giá dầu thế giới nhanh chóng tăng mạnh và vượt mốc 100 USD mỗi thùng. Không chỉ do thiếu nguồn cung thực tế, thị trường còn phản ứng mạnh với nguy cơ thiếu hụt trong tương lai. Chỉ cần xuất hiện tin tức về tàu chở dầu bị tấn công hay các cơ sở năng lượng bị phá hủy, các nhà giao dịch lập tức tăng mua để phòng ngừa rủi ro.

Những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến thị trường dầu mỏ mà còn tác động trực tiếp tới toàn bộ nền kinh tế toàn cầu, từ vận tải, sản xuất cho tới chi phí sinh hoạt của người dân.

Biển cả trở thành mặt trận mới của cuộc chiến

Chiến sự tại Trung Đông hiện đã lan rộng ra cả các tuyến hàng hải. Nhiều tàu chở dầu và tàu hàng đã bị tấn công gần eo biển Hormuz, một số chiếc bốc cháy và buộc thủy thủ đoàn phải sơ tán khẩn cấp. Các cơ sở chứa nhiên liệu tại Oman và Bahrain cũng trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa.

Khi tàu thương mại trở thành mục tiêu trong chiến tranh, hậu quả không chỉ dừng lại ở lĩnh vực quân sự mà còn lan sang thương mại toàn cầu. Phí bảo hiểm hàng hải tăng mạnh, chi phí vận chuyển leo thang và nhiều công ty vận tải bắt đầu xem xét lại việc đi qua khu vực nguy hiểm này.

Zelensky hy vọng Mỹ xem xét lại thỏa thuận sản xuất drone giữa lúc chiến tranh Iran leo thang

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm thứ Năm cho biết ông hy vọng Hoa Kỳ sẽ xem xét lại một thỏa thuận lớn về sản xuất drone, trong bối cảnh cuộc chiến tại Trung Đông với Iran đang làm thay đổi các tính toán quân sự và an ninh của Washington.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ông Zelensky nói rằng Ukraine từng muốn ký một thỏa thuận lớn với Hoa Kỳ để cùng sản xuất drone quân sự, nhưng kế hoạch này cần sự phê chuẩn của Nhà Trắng nên chưa thể hoàn tất.

Ông cho biết các loại drone mà Ukraine đề xuất có thể đặc biệt hiệu quả trong việc đối phó với các loại drone Shahed do Iran thiết kế, cũng như các cuộc tấn công bằng tên lửa.

“Tôi hy vọng rằng có thể các bạn Mỹ của chúng tôi sẽ tiến gần hơn đến quyết định này, đặc biệt sau những thách thức mà chúng ta đang chứng kiến tại Trung Đông,” Zelensky viết.

Trong những năm gần đây, Ukraine đã phát triển mạnh các công nghệ phòng thủ và tấn công bằng drone, đặc biệt sau khi Nga sử dụng rộng rãi drone Shahed do Iran sản xuất trong cuộc chiến tại Ukraine.

Theo trang tin Axios, Kyiv từng tìm cách bán công nghệ drone của mình cho Hoa Kỳ vào năm ngoái, nhưng nỗ lực này khi đó đã không được Washington chấp thuận.

Tuy nhiên tình hình gần đây có dấu hiệu thay đổi. Zelensky cho biết tuần trước Hoa Kỳ đã yêu cầu Ukraine hỗ trợ trong việc đối phó với các cuộc tấn công bằng drone, và Kyiv đã cung cấp các drone đánh chặn cùng các chuyên gia quân sự để giúp bảo vệ các căn cứ Mỹ tại Jordan.

Theo Axios, các quan chức Ukraine trước đó cũng đã trình bày với chính quyền của Tổng thống Donald Trump một bản kế hoạch chi tiết vào tháng Tám, giải thích cách công nghệ drone của Ukraine có thể giúp bảo vệ lực lượng Mỹ. Bản trình bày này còn đề xuất xây dựng các “trung tâm tác chiến drone” tại Thổ Nhĩ Kỳ, Jordan và các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư – những nơi có nhiều căn cứ quân sự của Hoa Kỳ.

Tuy nhiên khi đó, đề xuất này không được phía Mỹ tiếp nhận nghiêm túc. Một quan chức Mỹ nói với Axios rằng nhiều người trong chính quyền cho rằng đó chỉ là một động thái quen thuộc của Zelensky nhằm quảng bá vai trò của Ukraine.

“Chúng tôi nghĩ đó chỉ là Zelensky đang làm điều mà Zelensky thường làm,” vị quan chức này nói, ám chỉ hình ảnh của nhà lãnh đạo Ukraine như một người thường xuyên thúc đẩy các sáng kiến lớn. “Cuối cùng ai đó đã quyết định không mua ý tưởng đó.”

Thụy Sĩ tạm đóng cửa đại sứ quán tại Tehran do chiến tranh Trung Đông leo thang

Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết nước này đã tạm thời đóng cửa đại sứ quán tại Tehran trong bối cảnh chiến tranh Trung Đông đang leo thang và tình hình an ninh ngày càng nguy hiểm. Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Iran có vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là cơ quan đại diện cho lợi ích của Hoa Kỳ tại Iran trong nhiều thập niên qua.

Hoa Kỳ đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran từ năm 1980, sau khi xảy ra vụ chiếm giữ Đại sứ quán Mỹ tại Tehran và cuộc khủng hoảng con tin kéo dài. Kể từ đó, Thụy Sĩ đảm nhiệm vai trò “protecting power”, tức quốc gia trung gian đại diện cho lợi ích ngoại giao của Hoa Kỳ tại Iran.

Trong thông báo chính thức, Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết do các cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel nhằm vào Iran, cùng với các cuộc phản công của Iran vào nhiều quốc gia trong khu vực Trung Đông, mức độ rủi ro an ninh tại Tehran đã tăng cao đến mức không còn đảm bảo an toàn cho nhân viên ngoại giao.

Theo thông báo này, đại sứ Thụy Sĩ cùng toàn bộ nhân viên còn lại của đại sứ quán đã rời khỏi Iran bằng đường bộ vào ngày thứ Tư.

Tuy nhiên, chính phủ Thụy Sĩ nhấn mạnh rằng nước này vẫn sẵn sàng tiếp tục đóng vai trò trung gian truyền đạt thông điệp giữa các bên nếu cần thiết. Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết nhiệm vụ đại diện cho lợi ích của Hoa Kỳ có thể được thực hiện ngay cả khi không còn sự hiện diện vật lý của đại sứ quán tại Tehran.

Thụy Sĩ cũng cho biết cả Hoa Kỳ và Iran đều đã được thông báo chính thức về việc tạm đóng cửa đại sứ quán cũng như việc rút toàn bộ nhân viên ngoại giao.

Phản hồi về quyết định này, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Bern cho biết Washington tôn trọng quyết định của chính phủ Thụy Sĩ và nhấn mạnh rằng vai trò của Thụy Sĩ trong việc bảo vệ lợi ích của Hoa Kỳ và hỗ trợ công dân Mỹ vẫn mang ý nghĩa rất quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

Israel chuẩn bị mở rộng chiến dịch quân sự tại Lebanon sau các cuộc tấn công của Hezbollah

Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, đã chỉ thị cho quân đội chuẩn bị mở rộng các hoạt động quân sự tại Lebanon sau khi lực lượng Hezbollah – tổ chức vũ trang được Iran hậu thuẫn – phóng hàng loạt rocket vào lãnh thổ Israel.

Trong một thông điệp video công bố hôm nay, ông Katz cho biết Hezbollah đã thực hiện các đợt pháo kích dữ dội nhằm vào Israel trong ngày trước đó. Ông nói rằng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã đáp trả mạnh mẽ, tiến hành các cuộc không kích vào khu vực Dahiyeh ở Beirut – nơi được xem là thành trì của Hezbollah – cũng như nhiều mục tiêu khác của tổ chức này trên khắp lãnh thổ Lebanon.

Trong khi giao tranh leo thang dọc biên giới, Israel đã ban hành các lệnh sơ tán quy mô lớn tại miền nam và miền trung Lebanon. Hàng trăm nghìn người dân đã buộc phải rời bỏ nhà cửa để tránh các cuộc tấn công đang diễn ra.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó tuyên bố đã phối hợp cùng Hezbollah tiến hành một cuộc tấn công chung nhằm vào Israel, với hơn 50 mục tiêu bị nhắm tới trong suốt năm giờ pháo kích liên tục hôm thứ Tư.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel cũng cho biết ông đã cảnh báo Tổng thống Lebanon Joseph Aoun rằng nếu chính phủ Lebanon không ngăn chặn Hezbollah tiếp tục tấn công Israel, thì Israel sẽ tự mình hành động để kiểm soát tình hình.

Ông Katz nhấn mạnh rằng Israel đã cam kết mang lại sự yên bình và an ninh cho các cộng đồng ở miền bắc đất nước, và chính phủ Israel sẽ thực hiện điều đó bằng mọi biện pháp cần thiết.

Mỹ công bố video tấn công ba máy bay quân sự Iran tại căn cứ Kerman

Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) đã công bố một đoạn video cho thấy các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào ba máy bay quân sự của Iran tại một sân bay ở thành phố Kerman, thuộc khu vực đông nam Iran. Đoạn video sau đó đã được CNN xác định vị trí địa lý và cho thấy rõ các máy bay bị đánh trúng ngay trên đường băng.

Theo hình ảnh trong video, ba chiếc máy bay bị tấn công bao gồm hai máy bay do Mỹ sản xuất – một chiếc vận tải C-130 và một chiếc máy bay trinh sát P-3 – cùng với một máy bay vận tải Il-76 do Nga sản xuất.

Trong đoạn phim, mỗi chiếc máy bay đều bị đánh trúng ít nhất một lần trước khi máy quay phóng xa ra để cho thấy cả ba chiếc đang bốc cháy trên sân bay.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, CENTCOM cho biết năng lực không quân của Iran đang suy yếu dần theo từng ngày. Theo tuyên bố này, lực lượng Mỹ không chỉ phòng thủ trước các mối đe dọa từ Iran mà còn đang từng bước phá hủy các năng lực quân sự của Tehran.

Không quân Iran hiện vẫn sử dụng một số máy bay do Mỹ sản xuất được mua từ trước Cách mạng Hồi giáo năm 1979, thời điểm hai nước vẫn còn quan hệ đồng minh. Tuy nhiên, nhiều năm chịu các lệnh trừng phạt do Hoa Kỳ dẫn đầu đã khiến Iran gặp nhiều khó khăn trong việc bảo trì và duy trì khả năng hoạt động đầy đủ của lực lượng không quân.

Châu Á khẩn cấp ứng phó khi khủng hoảng năng lượng từ Trung Đông leo thang

Các quốc gia châu Á đang nhanh chóng triển khai nhiều biện pháp khẩn cấp nhằm đối phó với nguy cơ khủng hoảng năng lượng khi chiến sự tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ. Khu vực này phụ thuộc rất lớn vào năng lượng từ Trung Đông, với khoảng 60% lượng dầu nhập khẩu đến từ khu vực này, vì vậy giá năng lượng tăng mạnh đang buộc nhiều chính phủ phải hành động.

Tại Bangladesh, tình trạng khan hiếm nhiên liệu đã khiến các trạm xăng xuất hiện những hàng dài xe chờ đổ xăng sau khi chính quyền áp dụng biện pháp hạn chế nguồn cung. Để tiết kiệm năng lượng, một số trường đại học thậm chí đã phải tạm đóng cửa.

Ở Ấn Độ, chính phủ đã kích hoạt các quyền hạn khẩn cấp để chuyển hướng nguồn khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) từ các ngành công nghiệp sang phục vụ nhu cầu của các hộ gia đình.

Pakistan cũng áp dụng một loạt biện pháp thắt lưng buộc bụng nhằm tiết kiệm năng lượng, bao gồm việc đóng cửa trường học và chuyển nhiều dịch vụ sang hình thức trực tuyến.

Tại Hàn Quốc, chính phủ đã áp dụng trần giá nhiên liệu lần đầu tiên trong vòng 30 năm, đồng thời tìm kiếm các nguồn cung năng lượng thay thế ngoài tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Về dài hạn, Trung Quốc đang tăng tốc các kế hoạch giảm cường độ phát thải carbon trong vòng 5 năm tới, đồng thời tiếp tục thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu.

Một số quốc gia Đông Nam Á cũng đã bắt đầu triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng. Việt Nam kêu gọi các doanh nghiệp khuyến khích nhân viên làm việc từ xa nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu và điện năng.

Thái Lan yêu cầu nhân viên chính phủ tiết kiệm năng lượng bằng cách tạm dừng các chuyến công tác nước ngoài và tăng cường làm việc tại nhà.

Tại Philippines, chính phủ khuyến khích các cơ quan tổ chức các cuộc họp trực tuyến thay vì họp trực tiếp. Quốc gia này cũng đã triển khai tạm thời chế độ làm việc bốn ngày mỗi tuần đối với một số cơ quan nhà nước, đồng thời quy định nhiệt độ điều hòa không được thấp hơn 24°C.

Liên Hiệp Quốc cảnh báo rằng nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài, giá lương thực và phân bón có thể tăng mạnh, gây áp lực đặc biệt lớn đối với các nền kinh tế dễ tổn thương trong khu vực.

Hệ thống phòng không Cheongung-II của Hàn Quốc lần đầu tham chiến đạt tỷ lệ đánh chặn cao

Hệ thống phòng không Cheongung-II do Hàn Quốc tự phát triển đã lần đầu tiên được sử dụng trong chiến đấu thực tế và cho thấy hiệu quả đáng chú ý trong việc đánh chặn các cuộc tấn công của Iran nhằm vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), theo thông tin từ một nghị sĩ Hàn Quốc.

Ông Yu Yong-weon, thành viên Ủy ban Quốc phòng của Quốc hội Hàn Quốc, cho biết hệ thống Cheongung-II được cho là đã đạt tỷ lệ đánh chặn lên tới khoảng 96% trong việc đối phó với các cuộc tấn công quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái.

Theo ông Yu, trong các tình huống chiến đấu phức tạp gần đây – bao gồm các đợt tấn công kết hợp giữa nhiều drone và tên lửa đạn đạo có quỹ đạo bay bất thường – rất hiếm hệ thống phòng thủ nào có thể đạt tỷ lệ đánh chặn tổng thể vượt quá 90%.

Ông cũng cho biết cho đến nay khoảng 60 tên lửa đánh chặn đã được phóng từ hai tổ hợp Cheongung-II được triển khai tại UAE để đối phó với các đợt tấn công.

UAE hiện đang vận hành nhiều hệ thống phòng không khác nhau, bao gồm hệ thống Patriot và THAAD do Hoa Kỳ sản xuất, cùng với hệ thống Barak của Israel. Ngoài UAE, hệ thống Cheongung-II cũng đang được triển khai tại Saudi Arabia và Iraq.

Cheongung-II, còn được gọi là Medium-range Surface-to-Air Missile Block, là một thành phần quan trọng trong mạng lưới phòng thủ tên lửa và phòng không của Hàn Quốc. Theo nhà sản xuất LIG Nex1, hệ thống này được trang bị radar đa chức năng cùng công nghệ theo dõi mục tiêu tiên tiến, cho phép phát hiện và đánh chặn đồng thời nhiều mục tiêu trên không.

Giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh khiến các hãng hàng không Mỹ đối mặt áp lực lợi nhuận

Các hãng hàng không tại Hoa Kỳ có thể phải đối mặt với áp lực lớn về lợi nhuận khi giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh trong những ngày gần đây, sau khi chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang. Theo một chuyên gia trong ngành du lịch, tốc độ tăng của giá nhiên liệu phản lực thậm chí còn nhanh hơn so với mức tăng của giá dầu thô.

Ông Henry Harteveldt, Chủ tịch công ty nghiên cứu Atmosphere Research Group, cho biết nhiều hãng hàng không lớn của Mỹ trong những năm gần đây đã giảm các hoạt động phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu (fuel hedging). Điều này khiến họ dễ bị tổn thương hơn trước các biến động đột ngột của thị trường năng lượng so với một số đối thủ quốc tế.

Thông thường, giá nhiên liệu máy bay biến động cùng chiều với giá dầu thô. Tuy nhiên kể từ khi xung đột với Iran bùng nổ, giá nhiên liệu phản lực đã tăng gấp đôi, trong khi giá dầu thô chỉ tăng khoảng một phần ba.

Chiến lược hedging thường được các hãng hàng không sử dụng như một công cụ quản lý rủi ro nhằm tránh những cú tăng giá đột biến của nhiên liệu, thông qua các hợp đồng tài chính phức tạp như hợp đồng tương lai dầu mỏ. Tuy nhiên chiến lược này cũng có thể gây bất lợi nếu giá nhiên liệu giảm mạnh, khiến các hãng phải mua nhiên liệu với mức giá cao hơn thị trường.

Theo ông Harteveldt, những hãng đã thực hiện hedging từ trước có thể được bảo vệ phần nào trước cú sốc giá nhiên liệu hiện nay. Tuy nhiên các hãng hàng không Mỹ nói chung có khả năng sẽ chịu tác động tài chính đáng kể.

Nhiên liệu máy bay vốn là một trong những chi phí vận hành lớn nhất của các hãng hàng không. Khi giá nhiên liệu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, biên lợi nhuận của các hãng sẽ bị thu hẹp, đặc biệt nếu họ không thể tăng giá vé đủ nhanh hoặc nếu nhu cầu đi lại suy giảm.

Tác động của cuộc chiến cũng bắt đầu lan sang toàn bộ ngành du lịch. Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới cho biết ngành du lịch Trung Đông đang thiệt hại ít nhất khoảng 600 triệu USD mỗi ngày do lượng khách quốc tế sụt giảm kể từ khi xung đột bùng phát.