JAPAN Vĩnh Biệt Thầy Đặng Thông Phong – “Ngọn Núi” Aikido Của Người Việt

[Gibbs]

Có những con người đi qua đời ta không ồn ào, không cần dựng tượng, nhưng chỉ cần nhắc tên là cả một thời ký ức đứng dậy. Với tôi, Giáo sư Đặng Thông Phong – người tôi quen gọi thân mật là Thầy Phong, còn trong giới Aikido thường kính gọi Sensei Phong – là một người như vậy.

Tôi có cơ duyên gặp gỡ, trò chuyện, phỏng vấn Thầy suốt nhiều năm, một phần cũng vì hai người bạn thân của tôi từng là học trò của Thầy từ thuở còn ở Việt Nam. Mỗi lần họ từ Texas ghé Quận Cam vì công việc hay hoạt động võ học, tôi lại theo chân đến thăm Thầy. Những cuộc gặp ấy không chỉ là chuyện võ đường, đòn thế… mà còn là những lát cắt của một đời người: bình thản, cứng rắn, và sâu như một dòng sông đã đi qua quá nhiều ghềnh thác.

Ngày 10 tháng 12 năm 2025, Thầy Đặng Thông Phong đã từ trần tại Fountain Valley, California, hưởng thượng thọ 90 tuổi. Thầy sinh ngày 10 tháng 2 năm 1935 tại Thừa Thiên – Huế.

Từ Sài Gòn những năm 1950 đến tinh hoa Aikido
Trong giới võ học Việt Nam trước 1975, tên tuổi Thầy Phong là một dấu son đặc biệt: uyên bác, kỷ luật, và mở rộng tầm nhìn võ thuật theo cách rất “học viện” nhưng vẫn giữ tinh thần truyền thống.

Theo phần tiểu sử được ghi nhận rộng rãi, con đường võ thuật của Thầy bắt đầu từ khoảng năm 1950 tại Học viện võ thuật Hàn Bái ở Sài Gòn, nơi Thầy học và huấn luyện Thiếu Lâm Hàn Bái Đường (Việt Kungfu) cùng Judo. Đến 1963, Thầy tiếp tục đào tạo Taekwondo tại Học viện Quân sự võ thuật và Giáo dục thể chất Thủ Đức – một môi trường rèn luyện nghiêm cẩn, nơi võ thuật gắn chặt với kỷ luật quân đội.

Năm 1967 là một bước ngoặt: Thầy được mời sang Seoul tham quan và nghiên cứu cách tổ chức võ thuật, đồng thời đến Tokyo huấn luyện tại Aikikai và được cấp đẳng 3 Aikido. Trở về Việt Nam, Thầy được đề cử làm Giám đốc kỹ thuật của Học viện võ thuật – giáo dục thể chất dưới chính quyền VNCH.

Và rồi, năm 1968, một dấu ấn đặc biệt đến với Thầy: O-Sensei Ueshiba Morihei trao chứng chỉ thẩm quyền để Thầy tổ chức, đào tạo và mở rộng Aikido tại Việt Nam theo tinh thần tình yêu và hòa bình. Từ đó, Thầy thành lập Aikido Tenshinkai – “Hội Thiên Tâm” (Ten: Thiên, Shin: Tâm, Kai: Hội), và giữ vai trò Chủ tịch cho đến cuối đời.

Bề dày đai đẳng và sự ghi nhận quốc tế
Thầy Phong không chỉ là một võ sư nổi tiếng, mà còn là một “bản đồ võ học” sống động, đi qua nhiều môn phái bằng cả trải nghiệm lẫn trách nhiệm truyền thừa.

Thầy được ghi nhận với các cấp bậc: Huyền Đai Đệ Thất Đẳng Hiệp Khí Đạo Aikikai, Chủ tịch Aikido Tenshinkai Federation, Huyền Đai Đệ Lục Đẳng Thái Cực Đạo, Huyền Đai Đệ Ngũ Đẳng Nhu Đạo, đồng thời được tôn lên làm Quyền Chưởng môn Thiếu Lâm Hàn Bái Đường. Năm 1999, Thầy được giới võ học Hoa Kỳ vinh danh vào World Martial Arts Hall of Fame.

Những người từng gặp Thầy thường nói: Thầy hiền, nhẹ, ít lời; nhưng chỉ cần bước lên thảm võ là đổi khác. Có người đã mô tả Thầy như một “khối xung điện” – tĩnh lặng mà uy lực, điềm đạm mà biến ảo. Cái uy đó không đến từ tiếng quát, mà từ nội lực và sự tinh lọc trong từng hơi thở.

Một đời binh nghiệp và những năm tù cải tạo
Trong tiểu sử của Thầy, có một quãng tối dài mà ai nghe cũng lặng người: Thầy từng là cựu sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng Hòa, và sau biến cố 1975, bị bắt đi tù cải tạo.

Thầy trải qua nhiều năm tù đày, có những lần vượt trại, bị bắt lại, rồi tiếp tục giam giữ. Có những nỗ lực rời Việt Nam bằng nhiều con đường khác nhau, thất bại rồi lại đứng dậy. Mãi đến năm 1985, sau nhiều lần không thành, Thầy mới thoát được và đặt chân đến Hoa Kỳ ngày 26/2/1986.

Đó là phần đời khiến người ta hiểu vì sao Thầy trầm tĩnh đến vậy. Bởi có những con người, sau khi đi qua bão tố, không còn nhu cầu chứng minh nữa. Họ chỉ còn nhu cầu sống đúng.

Tenshinkai trên đất Mỹ: giữ lửa, mở đường
Sang Mỹ, Thầy không “nghỉ hưu” theo nghĩa thông thường. Thầy tiếp tục sứ mệnh Aikido đã được trao phó từ thuở trước: dựng lại hệ thống Tenshinkai, đào tạo thế hệ mới, và nối lại sợi dây Aikido Việt Nam với thế giới.

Năm 1988, Thầy thành lập Westminster Aikikai – Tenshinkai. Đến 24/10/1991, tổ chức Aikido thế giới đặt tại Tokyo chính thức công nhận Aikido Tenshinkai là một liên đoàn tại Hoa Kỳ. Cùng năm, Thầy được mời tham dự lễ kỷ niệm 60 năm Aikido tại Tokyo.

Ngoài Quận Cam, Thầy còn tổ chức nhiều hội thảo tại các nơi như Oakland, Texas, Florida, và cả Pháp, Hòa Lan, rồi về sau cả Việt Nam trong những chuyến đi đặc biệt. Những dấu chân đó không chỉ là lịch trình hội thảo, mà là cách một người thầy gửi lại “đường đi” cho học trò: muốn học võ, trước hết phải học cách đứng vững trong đời.

Sách vở và di sản chữ nghĩa
Có người làm thầy bằng võ đường. Có người để lại di sản bằng sách.

Thầy Đặng Thông Phong có ba tác phẩm Aikido viết bằng Anh ngữ (đồng tác giả với Lynn Seiser): “Aikido Basics” (2003), “Aikido Weapons Techniques: The Wooden Sword, Stick, and Knife of Aikido” (2006), và “Advanced Aikido” (2006). Những cuốn sách ấy không chỉ là kỹ thuật, mà còn dẫn người đọc đi sâu vào nền tảng tư tưởng, lịch sử và tinh thần của Aikido.

Có một câu tâm sự đáng nhớ từ tiến sĩ Lynn Seiser: sau nhiều thập niên học nhiều môn võ, ông chọn “mang đai trắng” ở tuổi 44 chỉ vì tìm được một người thầy thật sự đáng theo. Với người học võ, lời đó không phải khen xã giao. Đó là lời thề.

Vĩnh biệt Thầy… và lời hẹn của những người ở lại
Có lần tôi nghĩ: Thầy Phong giống một ngọn núi. Núi không cần nói nhiều, vì chỉ đứng đó thôi đã đủ khiến người ta tự điều chỉnh bước chân mình.

Giờ Thầy đã đi xa. Nhưng Aikido của Thầy vẫn còn trong dáng đứng của học trò, trong cách họ cúi đầu trước thảm võ, trong sự tiết chế khi ra đòn, và trong cái tâm “Thiên – Tâm” mà Thầy đã đặt tên từ thuở ban đầu.

Linh cữu của Giáo sư Đặng Thông Phong đang được quàn tại:
Lakeside Chapel (Chapel #9), Westminster Memorial Park & Mortuary
14801 Beach Boulevard, Westminster, CA 92683

Theo chương trình tang lễ:
Thăm viếng Thứ Bảy 10/1/2026: từ 10:30am – 3:00pm.
Chủ Nhật 11/1/2026: thăm viếng, tưởng niệm, di quan từ 9:30am – 3:00pm.

Mọi câu hỏi về tang lễ xin liên lạc:
Email: AikidoTenshinkai@yah oo.com

Text: (949) 331-8775

Xin thắp một nén nhang lòng. Xin cúi đầu tiễn biệt. Và xin gửi lời chia buồn sâu xa đến tang gia cùng toàn thể môn sinh võ phái Tenshinkai.
Thầy đã ra đi, nhưng “đường” Thầy để lại… sẽ còn rất lâu nữa mới phai.