Trường hợp Macao nói lên rất nhiều điều: Macao tiếp giáp ngay Trung Quốc và không ít tiền chơi bạc tại Macao là tiền tham nhũng, liên quan trực tiếp đến tội phạm có tổ chức và rửa tiền.
Cuối mùa hè năm 2007, người thợ cắt tóc 50 tuổi Siu Yun Ping liên tục đi từ Hồng Kông đến Macao, lãnh thổ duy nhất tại Trung Quốc vẫn chấp nhận cờ bạc hợp pháp. Macao nằm ở rìa ngoài cùng của khu vực ven biển nơi sông Châu chảy ra biển. Macao có diện tích bằng khoảng 1/3 Manhattan, có thời tiết đảo nhiệt đới.
Cách đây đã rất lâu, chính phủ Trung Quốc cấm chơi cờ bạc tại Trung Quốc, thế nhưng lệnh cấm lại bỏ qua Macao bởi lý do lịch sử: thành phố này trước đây là thuộc địa của Bồ Đào Nha trong 500 năm và khi được trả về Trung Quốc vào năm 1999, một số truyền thống trước đây được giữ lại. Người Trung Quốc ngày một giàu có hơn, làn sóng xây dựng dâng cao và đến năm 2006, doanh thu từ kinh doanh cờ bạc của Macao đã cao hơn so với Las Vegas, khu vực đến khi đó vẫn giữ ngôi vị trung tâm cờ bạc lớn nhất thế giới. Ngày nay, lượng tiền chảy qua Macao cao hơn gấp 5 lần so với Las Vegas.
Siu Yun Ping không phải người may mắn. Ông lớn lên tại khu vực nông thôn nghèo của Hồng Kông. Năm ông sinh ra, một cơn bão lớn càn quét khu vực ông sinh sống, năm sau đó, khu vực lại đối đầu với hạn hán và sau đó đến lốc xoáy. Ông nhớ lại một quan chức tại địa phương từng kêu lên: “Dường như ông trời muốn chúng tôi chết bằng cách làm cho chúng tôi phát điên.” Siu có 5 anh chị em, học vấn của ông kết thúc sau cấp tiểu học. Khi không làm nghề cắt tóc, ông làm nghề may và công nhân xây dựng.
Tất nhiên tại Hồng Kông, cờ bạc hoàn toàn bất hợp pháp. Thế nhưng giống như nhiều cộng đồng dân cư Trung Quốc khác, nó vẫn tồn tại trong cuộc sống thường ngày của người dân, ông sau đó được tuyển vào để giám sát người chơi bài khi mới 13 tuổi. Ông chia sẻ: “Tôi luôn quan sát tốt hành vi của người khác. Khi nào tôi thấy ai lừa đảo, lập tức tôi báo với ông chủ.”
Khi lớn lên, ông tiếp tục chơi bài, nhưng chẳng may mắn lắm. Ông luôn giữ cho mình một vẻ ngoài hết sức giản dị nhưng giữ đôi mắt cảnh giác cao độ của một người đàn ông luôn phải dè chừng. Năm 19 tuổi, ông kết hôn, gia đình ông có được 3 người con và sau đó ông ly dị, rồi lại kết hôn lần nữa.
Trong khi làm nghề cắt tóc, ông kết bạn với một người trẻ tuổi hơn có tên Wong Kam-ming. Wong lớn lên trong cùng 1 khu với ông, khu nghèo nhất Hồng Kông và họ cùng bỏ học để kiếm việc làm. Họ thường gặp nhau tại tiệm cafe nơi Wong làm việc cho mẹ. Siu cũng cố gắng làm nghề xây dựng, xây nhà và bán nhà tại khu vực lân cận, Wong mở nhà hàng riêng. Khi Wong sang Macao làm công việc kiếm người chơi bạc, hỗ trợ cho họ một hạn mức và ăn phần trăm trên số tiền họ chơi, ông lập tức tuyển dụng Siu.
Một hoặc hai lần mỗi tuần, Siu bắt chuyến phà chạy khoảng 1 tiếng trên sông Châu. Khoảng 70 nghìn người đến Macao mỗi ngày để thử vận may, khoảng hơn một nửa trong số này đến từ Trung Quốc đại lục. Siu cho biết: “Với khoảng 10 người chơi cờ bạc, chỉ có thể khoảng 3 người chiến thắng, và trong số 3 người này nếu tiếp tục chơi, sẽ chỉ còn 1 người thắng cuối cùng.”
Tháng 8/2007, chỉ trong khoảng vài tuần liên tục tổ chức nhiều chuyến đi thường xuyên, Siu liên tục thắng đậm. Có một số ngày, ông thắng đến vài ngàn USD. Có nhiều ngày khác, ông mang về hàng trăm ngàn USD. Với sự giới thiệu của Wong, Siu được vào khu VIP. Siu càng chơi, Wong càng nhận được nhiều hoa hồng và tiền boa. Khi mùa đông đến, thành công của Siu khiến không ít người ngạc nhiên, nó cho thấy Macao là nơi dễ khiến người ta mất kiểm soát bản thân nhất, dù người ta từng làm thợ cắt tóc ở Hồng Kông hay người giàu nhất nước Mỹ.
Thị trấn, thành phố nào kinh doanh cờ bạc thường có khả năng tự phát triển cao. Giữa thế kỷ 19, Monaco vẫn chỉ là một khu vực nhỏ chìm trong khó khăn về tài chính sau khi mất phần lớn đất đai vào tay nước Pháp, sau đó Monaco xây dựng sòng bạc và trở thành một trong những khu vực giàu nhất thế giới. Las Vegas từng bị lãng quên, một khu vực sa mạc bị phá hủy bởi bão cát và lũ lụt. Sau này, Las Vegas phát triển và thu hút số người đến đây mỗi năm nhiều hơn cả thánh địa Mecca của người Hồi giáo. Ông Hal Rothman, nhà sử học chuyên nghiên cứu về khu vực phía Tây nước Mỹ, viết rằng Las Vegas khiến không một du khách nào không đặt câu hỏi: “Bạn muốn trở thành người như thế nào và sẽ trả bao nhiêu tiền để làm việc đó?”
Macao, thành phố chỉ với nửa triệu dân, dường như vừa là Trung Quốc phóng to cũng như thu nhỏ. Macao cũng phát triển bởi công thức chung về tham vọng, tốc độ và rủi ro. Cách đây 1 thế hệ, người Macao sản xuất pháo hoa, đồ chơi và hoa nhựa. Ngày nay chẳng còn các nhà máy như vậy nữa, công dân Macao có thu nhập trung bình cao hơn cả người châu Âu, khoảng cách chênh lệch giữa người giàu và người nghèo ngày một nới rộng ra. Hoạt động xây dựng diễn ra không ngừng nghỉ. Dưới chân người đi đường ngập những tờ rơi về lời hứa sẽ có thể giúp quý khách hàng
Các công ty kinh doanh sòng bạc của Mỹ đã chạy đua nhau vào Macao. Năm 2006, tỷ phú Steve Wynn, người đã đi đầu trong quá trình hồi sinh Las Vegas vào thế kỷ 19, mở sòng bạc tại Macao. Tính tổng lợi nhuận ông kiếm được trên toàn cầu, 2/3 lợi nhuận của ông đến từ Macao. Ông đang cố gắng học tiếng Trung Quốc và ông đã tính đến việc chuyển trụ sở làm việc chính sang Macao. Ông tuyên bố: “Nay chúng tôi thực sự là một công ty Trung Quốc chứ không phải một công ty Mỹ nữa.”
Vài năm qua, không thể phủ nhận sức hấp dẫn khó cưỡng của Macao đối với các tập đoàn của Mỹ. Tại bang Nevada của Mỹ, sau khi ngành du lịch tăng trưởng kém trong năm 2008, doanh thu của ngành cờ bạc giảm gần 20% trong 2 năm, mức hạ lớn nhất trong lịch sử của bang. Sau đó tình hình có cải thiện thế nhưng tỷ lệ thất nghiệp tại bang Nevada vẫn cao nhất, tỷ lệ thu hồi nhà cũng cao nhất tại Mỹ. Ông Gary Loveman, chủ tịch công ty giải trí Caesars Entertainment, là một trong những người hiếm đã bỏ qua cơ hội kiếm tiền ở Macao nói một cách đầy tiếc nuối: “Thật sai lầm. Tôi sai, quá sai rồi.”
Ngay cả tính theo chuẩn của Trung Quốc, tốc độ tăng trưởng của Macao vẫn cực kỳ ấn tượng: trong suốt 1 thập kỷ, kinh tế tăng trưởng bùng nổ, tốc độ tăng trưởng đạt tới 19%/năm, gấp đôi tốc độ tăng trưởng của kinh tế Trung Quốc đại lục. Năm 2010, người đánh bạc tại Macao tiêu hết khoảng 600 tỷ USD tại đây, gần tương đương với lượng tiền mặt rút khỏi tất cả các máy ATM tại Mỹ trong 1 năm.
Chính phủ Mỹ nay đã tin rằng lượng tiền mặt chuyển qua các bàn cờ bạc ở Macao chỉ là phần nào của bức tranh. Báo cáo của Quốc hội Mỹ về Trung Quốc năm 2011 có đoạn viết: “Tốc độ tăng trưởng của ngành kinh doanh cờ bạc Macao, nhờ nguồn tiền từ người chơi bạc Trung Quốc và sự tăng trưởng mạnh của các casino do người Mỹ làm chủ đã đi cùng với vấn đề tham nhũng triền miên, tội phạm có tổ chức và rửa tiền.”
Ông Juan Zarate, cựu quan chức chống khủng bố thuộc chính quyền Bush trước đây, khẳng định: “Những ai biết và hiểu dù chỉ một chút về hoạt động rửa tiền hiểu cả mối rủi ro tiềm tàng và thực tế ở Macao.”
Còn tiếp…
Ngọc Diệp
Theo TTVN/TheNewYorker
Macao – Thiên đường của tiền tham nhũng, tội phạm có tổ chức và rửa tiền?
