Ukraine có chấp nhận ông Trump làm “trọng tài” trong đàm phán với Nga?

[PinaColada]

Chính sách của Tổng thống đắc cử Donald Trump về xung đột ở Ukraine có thể mang tính quyết định nhưng việc xoa dịu cả hai bên sẽ là một công việc đầy thách thức.
Ông Trump có thể trở thành “trọng tài” cho đàm phán Nga – Ukraine?
Một năm mới ở Ukraine bắt đầu theo cách tương tự như năm cũ đã kết thúc: Đó là các cuộc tấn công bằng UAV của Nga trên khắp đất nước. Đây là năm mới thứ ba của Ukraine kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt. Nếu năm 2023 bắt đầu với hy vọng cao rằng những thành quả trên chiến trường của Ukraine sẽ đẩy lùi Nga và dẫn đến chiến thắng hoàn toàn thì đến đầu năm 2024, quân đội và người dân Ukraine đã chấp nhận xung đột là một chặng đường dài và không còn ảo tưởng về chiến thắng nhanh chóng.

Ukraine bắt đầu năm 2025 với vị thế có lẽ là thấp nhất trong suốt cuộc xung đột và với nhiệm kỳ tổng thống của ông Donald Trump đang ở phía trước. Ông Trump đã nói rằng việc chấm dứt xung đột là một trong những ưu tiên quốc tế hàng đầu của ông và đã bổ nhiệm Tướng Mỹ đã nghỉ hưu Keith Kellogg làm đặc phái viên về vấn đề Ukraine.

Là một cựu chiến binh dày dạn kinh nghiệm, ông Kellogg dự kiến sẽ sớm có mặt tại Kiev và ông dường như là sự lựa chọn được chào đón hơn đối với Ukraine so với những nhân vật khác trong vòng tròn thân cận của ông Trump. Ông Kellogg từng đến thăm Ukraine và tận mắt chứng kiến tình hình ở đây. Các quan chức Ukraine tin rằng những chuyến thăm này thường làm thay đổi căn bản quan điểm của các chính trị gia phương Tây về cuộc xung đột.

Trước khi được bổ nhiệm, ông Kellogg đã đề xuất chính sách đe dọa cắt vũ khí cho Ukraine nếu nước này từ chối đàm phán với Nga nhưng sẽ tăng viện trợ cho Kiev nếu Moscow không hợp tác. Trong những ngày gần đây, ông đã chỉ trích các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine nhưng cũng khiển trách Ukraine vì những hành động như vụ ám sát một vị tướng Nga ở Moscow.

"Thế giới đang theo dõi chặt chẽ hành động của cả hai bên", ông Kellogg cho hay trên X.

Theo ông: "Hãy nghĩ đến một trận đấu với 2 đấu sĩ và cả hai đều muốn hạ gục đối phương. Bạn cần một trọng tài để tách họ ra. Và tôi nghĩ Tổng thống đắc cử Donald Trump có thể làm được điều đó. Ông ấy có tầm nhìn để thực hiện điều này".

Cho dù tình thế hiện nay tồi tệ đến đâu thì rõ ràng Kiev đang rất cần sự thay đổi về động lực. Nga đang tiếp tục các cuộc tấn công dữ dội và Ukraine phải vật lộn để huy động đủ quân số nhằm giữ vững tiền tuyến. Vào tháng trước, 2 nguồn tin trong các đơn vị phòng không của Ukraine nói với Guardian rằng tình hình tồi tệ đến mức lực lượng phòng không được đào tạo đã được lệnh gia nhập các lữ đoàn bộ binh trên tiền tuyến.

Thêm vào đó là sự thất vọng ngày càng gia tăng với chính quyền Tổng thống Biden, khi nhiều người ở Kiev cảm thấy các quyết định hỗ trợ Ukraine diễn ra nhỏ giọt và quá chậm trễ để tạo ra sự khác biệt, trong khi ở Washington, người ta cảm thấy chính quyền Tổng thống Volodymyr Zelensky không muốn đưa ra những lựa chọn chính trị khó khăn như hạ độ tuổi nghĩa vụ quân sự.

Có một cảm giác rõ ràng đối với người dân Ukraine hiện tại, đó là trong bối cảnh chính trị hoàn toàn mới ở Washington khi ông Trump sắp nhậm chức, Ukraine đang đối mặt với những điều không chắc chắn đúng vào thời điểm tình hình mặt trận trở nên khó khăn nhất.

"Cảm giác giống như khi bạn đang chơi một trò chơi điện tử và bạn đã dành nhiều thời gian để tiến qua các cấp độ rồi cuối cùng đã học được cách điều hướng nó", một nguồn tin an ninh tại Kiev cho hay về mối quan hệ phức tạp giữa Ukraine và chính quyền Tổng thống Biden.

Nguồn tin này cũng cho rằng: "Bây giờ tất cả các quy tắc đều khác và sẽ khó để học lại tất cả chúng".

Sự thay đổi chiến thuật của Ukraine
Trở lại hồi tháng 5, khi tờ Guardian phỏng vấn ông Zelensky, Tổng thống Ukraine cho biết kế hoạch của mình cho nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump là cố gắng áp đặt lên nhà lãnh đạo Mỹ danh hiệu "tổng thống thua cuộc" nếu ông tin lời Tổng thống Putin về việc Nga muốn hòa bình và sau đó hóa ra là Moscow đã chơi đùa với ông.

Hiện nay, ông Zelensky đang thử một chiến thuật khác và đưa ra những tuyên bố có vẻ được cân nhắc để mang đến cho ông Trump cảm giác rằng ông là một người kiến tạo thỏa thuận.

"Ông Trump có thể là một người quyết đoán. Ông ấy có những phẩm chất phù hợp để đưa ra những động thái quyết định trong cuộc xung đột này. Ông ấy có ngăn chặn Tổng thống Putin, hay nói đúng hơn là hỗ trợ chúng ta ngăn chặn ông Putin", Tổng thống Zelensky cho hay trong một cuộc trả lời phỏng vấn với truyền hình Ukraine ngày 2/1.

Tổng thống Putin cũng đã khen ngợi ông Trump, ca ngợi trí tuệ cũng như lòng dũng cảm của ông sau vụ ám sát trong chiến dịch tranh cử vừa qua.

"Có một lý do khiến ông Putin gọi ông Trump là thông minh. Ông ấy muốn nói với ông Trump rằng: Ông là người thông minh và ông sẽ hiểu cách làm mọi việc", Tatiana Stanovaya, một nhà phân tích chính trị người Nga cho hay.

Khi cả hai nhà lãnh đạo chờ xem chính sách Ukraine của ông Trump sẽ như thế nào, có rất ít dấu hiệu cho thấy Moscow hoặc Kiev sẵn sàng cho bất kỳ sự nhượng bộ nào mà bên kia coi là yêu cầu tối thiểu để có hòa bình.

Nga muốn chiếm giữ các vùng lãnh thổ mà các lực lượng của nước này đã kiểm soát được và có những yêu cầu nhất định với Ukraine về sự trung lập và giải trừ vũ khí. Trong khi đó, Tổng thống Zelensky thừa nhận có thể phải cần những thỏa hiệp đau đớn, song nhấn mạnh, đổi lại, ông sẽ cần một số hình thức đảm bảo an ninh có ý nghĩa nhằm chống lại sự leo thang tiếp theo của Nga, chẳng hạn như cam kết về tư cách thành viên NATO hoặc sự hiện diện của lực lượng gìn giữ hòa bình phương Tây trên thực địa. Hiện không có lựa chọn nào có vẻ khả thi.

Một quan chức quốc phòng cấp cao phương Tây đã rời nhiệm sở nhưng vẫn liên lạc với các đối tác Ukraine cho biết có rất ít dấu hiệu cho thấy Ukraine sẵn sàng nhượng bộ nếu không có những cam kết như vậy.

"Các đảm bảo an ninh của phương Tây sẽ rất quan trọng trong bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào. Nếu không có những đảm bảo này, điều gì sẽ ngăn cản Nga tiếp tục các chiến dịch quân sự trong một vài năm nữa?", quan chức này đặt câu hỏi.

VietBF@ sưu tập