Sự nghiệp lẫy lừng của “lão bà thép” Tư Hường

Một phụ nữ chỉ học đến lớp 5, sau nửa thế kỷ kinh doanh, tích lũy của cải đã xây dựng một tập đoàn bao trùm trong nhiều lĩnh vực kinh doanh.



Tọa lạc trên một con đường trung tâm quận 3, TP.HCM có một căn biệt thự kiến trúc kiểu Pháp, mặt tiền rộng thênh thang nhưng không ghi số nhà. Chiều chiều, người ta thấy những đàn chim bay yến bay về tổ ở nhà phía sau. Ít người, chủ nhân của ngôi biệt thự bí ẩn là một phụ nữ quyền lực: Ở tuổi 77, bà Trần Thị Hương, người được biết đến nhiều hơn với tên thân mật Tư Hường, chưa nghỉ ngơi mà vẫn đang cần trịch một tập đoàn kinh doanh tư nhân đa ngành.

Tập đoàn Hoàn Cầu kinh doanh trên nhiều lĩnh vực, từ bất động sản, du lịch nghỉ dưỡng, đến trung tâm thương mại, ngân hàng và khu công nghiệp… Sau nửa thế kỷ lăn lộn trên thương trường, tất cả đều được tạo dựng từ bàn tay một người phụ nữ có xuất thân lam lũ. Dù chưa học hết đến lớp 5, nhưng cái uy của bà chủ tịch Hoàn Cầu thể hiện ngay ở câu nói cửa miệng, chất giọng Bình Định: “Bà già này nói thế có đúng không?Sau sự kiện Việt Nam đăng cai tổ chức cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ năm 2008 tại TP. Nha Trang, bà Tư Hường và tập đoàn Hoàn Cầu phần nào được biết đến trong công chúng. Nhưng ít người biết cuộc thi này rơi vào tay bà Tư Hường một cách tình cờ.

Theo lời kể của bà, cuối năm 2007, “Hoa hậu Quý bà” Đoàn Thị Kim Hồng mời bà tại Khánh Hòa. Bà vận động tính đứng ra đăng cai tổ tức với cam kết sẽ hoàn thành Daimond Bay- địa điểm tổ chức cuộc thi, trong vòng 6 tháng, bất chấp ý kiến của ba kiến trúc sư nước ngoài được thuê thiết kế cho rằng không thể kịp hoàn thành để tổ chức sự kiện. Bà Tư Hường khẳng định làm được. Trong 6 tháng thi công, có đến 4 tháng mùa mưa, công việc không như mong đợi. Đích thân bà tư hường ra công trường đôn đốc công việc, có lúc trắng đêm.

Giữa chừng, nhà tài trợ nhận được thông tin, 9 phút quảng cáo truyền hình trực tiếp quốc tế trên kênh NBC(Mỹ) chỉ được sử dụng để quảng bá đất nước, con người Việt Nam, không dùng cho mục đích thương mại. Bà Kim Hồng rút lui. Bà Tư Hường kể: “Tài sản của mình thì nằm ở đây. Tôi bảo, thôi phải bán nhà để làm cái này cũng làm.”

Nhưng gặp khó khăn, có những lúc bà ra biển ngồi khóc một mình. Khi một lãnh đạo Khánh Hòa đến thị sát và bày tỏ lo lắng về tiến độ công việc, bà nói: “Nếu mưa gió ngưng thì làm kịp, nếu trời không thương chỉ còn nước chui xuống đất”.Theo bà Tư Hường, gia đình bà đã bỏ ra 65 triệu đô la Mỹ đầu tư vào Daimond Bay và các hoạt động xung quanh sự kiện này. Trong đó, gần 45 triệu đô la Mỹ cùng sức lao động của 1.500 công nhân trong 4 tháng trời ròng rã đã biến một vùng đất hoang vu thành nhà hát Crown Convention với 7.500 chỗ ngồi, đủ tiêu chuẩn tổ chức một sự kiện, công nhân trồng chuối, khoai lang, thậm chí cả gieo mạ nhằm tạo cảnh quan xanh. 20 triệu đô la mỹ còn lại được chi trả cho hoạt động tổ chức sự kiện, mời Lady Gaga tới biểu diễn, vé máy bay và chi phí sinh hoạt của các thí sinh…

“Bà Tư Hường là người phụ nữ xuất thân từ nghèo khó nhưng có óc sáng tạo, biết chớp thời cơ”, bà Lê Thị Vân (Sáu Vân), nguyên là phó chủ tịch UBND TP.HCM, nhận xét về người quen lâu năm của mình. Sinh năm 1936 tại Bình Định, bà Tư Hường là con thứ tư trong một gia đình đông anh em. Thủa nhỏ, nhà nghèo, bà đi làm thuê, là đủ nghề từ buôn dầu dừa, đậu phộng, nhuộm đồ, đến máy may, buôn vải, mối rượu… để có tiền lo cho gia đình. Sau khi kết hôn bà sinh nở 12 lần nhưng chỉ nuôi được 10 người con, trong đó có 3 con trai. Làm thuê và buôn bán nhỏ nhưng nhờ năng động, trước ngày đất nước thống nhất, bà tích lũy được một số vốn, cơ sở để khởi nghiệp kinh doanh sau này.

Sau 1975, năm người con bà lần lượt vượt biên sang Malaysia và Hong Kong, sau đó định cư Canada. Năm 1979, những thành viên còn lại chuyển vào thành phố Hồ Chí Minh với tất cả các số vốn tích cóp được nhờ buôn bán ở Bình Định, “Tôi với ông nhà tôi buộc vàng vào chân, vì sợ bị mất”, bà nhớ lại. Với sự thảo sát vốn có, bà mau chóng tạo lập mối quan hệ kinh doanh khắng khít với tổng công ty thủy sản Seaprodex. Vào thời điểm đó, tư nhân không được phép kinh doanh, nên bà tư vấn cho Bình Định thành lập một hợp tác xã mua bán. Bà là người thay mặt công ty này cung ứng thủy sản cho Seaprodex. Cách làm là ứng trước một phần tiền cho ngư dân, sau đó thu mua lại sản phẩm. Những năm 80 của thế kỷ trước, bà Tư còn buôn nhiều mặt hàng, trong đó có trầm hương và gỗ trước khi bị cấm.

Bước ngoặt đột phá trong kinh doanh của bà diễn ra khi đất nước mở cửa, kêu gọi nhà đầu tư nước ngoài. Nắm bắt thời cuộc, bà thành lập công ty, xin cấp giấy phép kinh doanh một số ngành hàng, sau đó bán cho nước ngoài. Bà là một trong những người đi tiên phong trong các thương vụ mua bán công ty, mà theo nhìn nhận của một số người, là “đánh giá”. Nổi bật nhất là thương vụ bà Tư Hường đầu tư dây chuyền nhà máy bia. Đầu thập niên 1990, bà kêu người con trai cả lúc đó đã định cư Canada mua một dây chuyền sản xuất bia cũ, chuyển về Việt Nam. Nhà máy lúc đầu định đặt ở Bình Định, nhưng bà kể: “Bình Định coi mình là tư thương, không nhận”. Sau đó, bà chuyển nhà máy ra Khánh Hòa nơi thủ tục thông thoát hơn. Công ty TNHH bia Khánh Hòa ra đời. Bà góp 45% vốn, phần còn lại là vốn của phía chính quyền địa phương bằng giá trị đất đai.



Vài năm sau, bà bán nhà máy này lại cho tập đoàn San Migiel (Phillipines) với giá 24 triệu đô la Mỹ. Bà tiết lộ riêng mình lãi 5 triệu đô la Mỹ. Sự thành công của bà nhờ nắm cơ hội và đón đầu được xu thế. Trong giai đoạn mở cửa, các thủ tục hành chính nhiêu khê khiến nhiều nhà đầu tư nước ngoài nản lòng, họ chọn cách mua lại công ty có sẵn thay vì xây dựng.

Không lâu sau, bà Tư Hường tiếp tục xây dựng nhà máy Sài Gòn Cola (Thủ Đức, TP.HCM) Sát xa lộ Hà Nội, Sau đó, nhà máy này được bán cho tập đoàn Coca-Cola. Bà nhớ lại, ban đầu đối tác chỉ chấp nhận giá 5 triệu đô la Mỹ. Khi đàm phán, bà lập luận: với vị trí đắc địa ,chỉ riêng việc đặt biểu hiện trong thời hạn hợp đồng thuê đất có hiệu lực, việc quảng bá thương hiệu Coca-Cola giá trị gấp nhiều lần số tiền yêu cầu. Kết quả giá chuyển nhượng nâng lên mức 15 triệu đô la Mỹ như kỳ vọng. Tùy theo vốn góp, mỗi người con bà Tư Hường lãi 1-2 triệu đô la Mỹ. Nối tiếp hai phi vụ thành công, bà thu lời triệu đô bằng cách xây dựng và bán nhà máy sản xuất nước tăng lực Lipvitan.

Ngoài việc lập bán công ty, bà Tư Hường còn được biết đến như một “bà trùm” yến sào ở tỉnh Khánh Hòa. Nhờ tiềm lực tài chính mạnh, bà đấu thầu, chấp nhận trả trước 5 năm một lần cho công ty yến sào Khánh Hòa để mau sản phẩm trên toàn tỉnh. Việc kinh doanh của bà Tư Hường kéo dài liên tục tới 25 năm. Niềm đam mê yến sào đến giờ vẫn đeo đuổi bà. Không chỉ nuôi yến tại biệt thư đang sống, bà còn giúp đỡ nhiều người thân quen thiết kế tổ nuôi ngay tại nhà và gọi yến về thành công. 3 năm trước, bà đã về Bình Định đấu thầu khai thác đảo yến với cam kết sau 5 năm nâng sản lượng khai thác lên 2 tấn, gấp 4 lần lúc bà ký hợp đồng.

Nhưng sau nửa thế kỷ kinh doanh, tài sản lớn nhất của bà Tư Hường hiện nay tích tụ ở lĩnh vực địa ốc. Giới kinh doanh bất động sản xem bà Tư Hường như “bà trùm” nhờ khối lượng bất động sản tích lũy suốt 3 thập kỷ qua. “Có một nghịch lý ở ngành địa ốc. Có nhiều doanh nhân được liệt vào hàng đại gia nhưng rất ít sản phẩm. Bà Tư Hường trong số này”, ông Nguyễn Văn Đực, phó giám đốc công ty địa ốc Đất Lành nói.

Trong buổi trả lời phỏng vấn hiếm hoi với chúng tôi tại trụ sở ngân hàng Nam Á, nơi bà Tư Hường đang giữ cương vị cố vấn, “bà trùm địa ốc” tiết lộ quá trình tích tụ địa ốc bắt đầu từ rất sớm. Tòa nhà trụ sở ngân hàng Nam Á, mặt tiền rộng 100 mét dài, nằm ở một trong các vị trí đẹp nhất đường Cách Mạng Tháng Tám, quận 3 (TP.HCM) được gộp từ căn nhà số 201 và 203. Cả hai được mua cách đây trên 30 năm với giá chỉ vài chục cây vàng. Tái Khánh Hòa, bên cạnh Diamond Bay, tập đoàn Hoàn Cầu có triển khai 10 dự án khác với quỹ đất lên tới 1.600 héc ta. Hầu hết giá vốn đất đai của Hoàn Cầu rất thấp do được đầu tư sớm. Chẳng hạn, cách đây hơn 15 năm gia đình bà đã bỏ ra 22 tỉ đồng (khoảng 4.200 lượng vàng) để mua 2.365 héc ta đất tại Long An. Theo các thống kê nội bộ của Hoàn Cầu khắp các tỉnh thành từ Bắc-Trung-Nam, rải rác đó đây thấp thoáng ẩn hiện khối tài sản gia đình bà Tư Hường cao ốc Kim Mã (Hà Nội), trung tâm thương mại Quy Nhơn (Bình Định), Daimond Bay và Nha Trang Center (Nha Trang), khu biệt thự Núi Nhỏ (Vũng Tàu) rồi ở Gia Lai, Bình Phước…Tại TP.HCM, ngoài việc liên doanh liên kết với một số đơn vị phát triển dự án Hoàn Cầu Cantavil, tập đoàn cũng phát triển các dự án dân cư tại quận 7 (Tân Thuận Tây), Gò Vấp… chưa kể địa ốc ở nhiều vị trí đắc địa thuộc khu trung tâm.

Bí quyết kinh doanh địa ốc của bà Tư Hường nằm ở nhận ra trước và đón được cơ hội. Những người biết bà Tư Hường đã biết mua thu gom bất động sản ở những vị trí mà nhiều người không ngờ được là về sau lại trở thành đắt giá. Tính quyết đoán, nên gần như các quyết định lớn của công ty Hoàn Cầu đều đến từ bà Tư Hường là chính.

Như nhiều công ty đầu tư địa ốc quy mô lớn, Hoàn Cầu gặp vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thậm chí xảy ra khiếu kiện, thanh tra kéo dài như tại dự án Sông Lô. Một số người dân địa phương không hài lòng với giá đền bù từng tổ chức biểu tình ở khu dự án này. Sự kín tiếng bí ẩn, khiến vô số đồn đoán, đánh giá trái ngược nhau vay quanh bà Tư Hường và gia đình. Nguồn tin tại địa phương cho rằng việc tổ chức cuộc thi hoa hậu Hoàn Vũ giúp Hoàn Cầu hợp thức hóa việc chuyển hóa một phần dự án thành sân goft, cũng như việc kinh doanh của bà dựa trên mối quan hệ. Đề cập vấn đề này, bà Tư Hường nói: “Đồng ý kinh doanh phải có xã giao, phải quen biết nhưng tôi không lợi dụng ai, làm được thì ký giấy cho tôi, không được thì thôi. Tôi không đưa tiền cho ai để được dự án”.

Tên gọi của Hoàn Cầu là cách gọi lái đi của tên vợ chồng bà “Hường – Chấn”. Người bạn bạn đời của bà Tư Hường, ông Nguyễn Chấn hiện là phó chủ tịch Hoàn Cầu. Bà Tư Hường kể trong công việc vẫn thường bàn bạc với chồng nhưng khi bất đồng quan điểm bà sẽ ra quyết định. Xa lạ với các khái niệm về tài chính nên bà Tư Hường đứng ngoài cơn say của giới đầu tư chứng khoán giai đoạn 2006-2007. Theo lời kể của một số đối tác đã từng làm ăn, trong giao dịch “bà trùm” không thích thanh toán qua ngân hàng mà muốn nhận vàng vật chất. “Tài sản của chúng tôi là thật, không bong bóng”, bà Tư Hường khẳng định.

Ở tuổi “thất thập cổ lai hy” dù có mười người con, bà vẫn chưa yên tâm giao phó công việc cho các con mình. Trong đời sống thường nhật, bà được những người thân miêu tả là người nghiêm khắc quy củ và có cá tính mạnh mẽ. Ngay trong cuộc trò chuyện với phóng viên Forbes Việt Nam tại căn biệt thự không số, khi người con bà Tư Hường, một doanh nhân 52 tuổi chen ngang câu chuyện, ngay lập tức bà Tư Hường giơ ngón tay lên, bộc lộ quyền uy: “Con không biết, không nên nói”.

(Forbes VN)

Việt Nam xuất hiện rất thường những hiện tượng lạ:

Học lớp 5 lại thành tổng giám đốc một tập đoàn kinh doanh trên nhiều lĩnh vực, từ bất động sản, du lịch nghỉ dưỡng, đến trung tâm thương mại, ngân hàng và khu công nghiệp…

Thạc sỉ thì đi làm phụ hồ, lơ xe, ngối thu tiền quán cà phê, bán lạc rang, giử xe, chạy bàn quán ăn ...