Chỉ một năm sau khi nắm quyền, ông Trump để lại nhiều sự thay đổi chóng mặt trong lẫn ngoài nước Mỹ

[PinaColada]

Nước Mỹ và thế giới chứng kiến những thay đổi chóng mặt sau một năm Tổng thống Donald Trump trở lại nắm quyền, song nền kinh tế vẫn là vấn đề then chốt trong bầu cử giữa kỳ cuối năm 2026.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức vào ngày 20/1/2025 với hàng loạt lời cam kết: Thịnh vượng. An ninh. Tôn trọng. Hy vọng.

Với hàng triệu người theo chủ nghĩa bảo thủ, việc ông Trump trở lại nắm quyền là giấc mơ thành hiện thực. Với hàng triệu người theo chủ nghĩa tự do, một năm qua là cơ ác mộng. Trong khi đa số đảng Cộng hòa cho rằng ông chủ Nhà Trắng đang làm rất tốt, đảng Dân chủ lại tức giận trước cách ông Trump làm thay đổi các chuẩn mực, mối quan hệ và danh tiếng của nước Mỹ.

Một năm biến động
Ngay từ những giờ đầu tiên trở lại Nhà Trắng một năm trước, ông Trump đã thông qua nhiều quy định chưa từng có tiền lệ trong hệ thống của Mỹ lẫn quốc tế.

Ông cho ngừng hoạt động nhiều cơ quan như Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), sa thải hàng nghìn công chức liên bang, giao công tố viên liên bang truy tố đối thủ chính trị, đồng thời ân xá cho nhiều cá nhân liên quan tới vụ bạo loạn Điện Capitol ngày 6/1/2021.

Vị tổng thống cũng cử đặc vụ tới các thành phố bắt giữ người nhập cư trái phép và đưa một số tới nhà tù ở El Salvador. Ông điều Lực lượng Vệ binh Quốc gia tới các thành phố và cắt giảm ngân sách cho các bệnh hiểm nghèo nhằm buộc Ivy League tuân theo đường lối tư tưởng. Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Robert F. Kennedy Jr. đang tìm cách thay đổi lịch tiêm chủng cho trẻ em, ngay cả khi Mỹ chứng kiến ​​tỷ lệ mắc bệnh sởi cao nhất trong 30 năm qua.

Với những người ủng hộ ông Trump, những xáo trộn này đại diện cho chuỗi thắng lợi làm rung chuyển nước Mỹ. Ông Trump coi việc cắt giảm thuế là chiến thắng lớn, song một số nhà phân tích cho rằng người Mỹ sẽ phải chi trả nhiều hơn do thuế quan.

Bên cạnh đó, ông Trump giữ cam kết đóng cửa các cửa khẩu biên giới phía nam, mối quan tâm chính của cử tri trong kỳ bầu cử tổng thống năm 2024.

Ở ngoài nước Mỹ, Tổng thống Mỹ làm đảo lộn hệ thống thương mại toàn cầu bằng cuộc chiến thuế quan. Có ý kiến cho rằng ông không còn coi trọng các đồng minh, đòi biến Canada trở thành “bang thứ 51 của Mỹ”. Ông hứng thú với Greenland trong khi chính sách ngoại giao bằng vũ lực với Venezuela làm nổi bật tham vọng kiểm soát Tây bán cầu của ông Trump.

CNN nhận định không có dấu hiệu nào cho thấy tình hình sẽ bình ổn trong năm 2026. Hồi tháng 12/2025, tại Pennsylvania, ông Trump khẳng định "cơn bão" này còn lâu mới tự tan. "Chúng ta còn 3 năm 2 tháng nữa. Và các bạn biết 3 năm 2 tháng đó nghĩa là gì theo 'hệ thời gian của Trump' không? 3 năm 2 tháng đó được gọi là thiên thu", ông nói.

Liệu những thắng lợi trong năm đầu đầy sóng gió có trở thành dấu ấn vĩnh viễn trong đời sống nước Mỹ hay không, tất cả phụ thuộc vào các sự kiện trọng đại của năm 2026.

Tòa án Tối cao dự kiến phán quyết liệu thuế quan đối ứng có hợp hiến, sau khi các thẩm phán tỏ ra hoài nghi trong phiên điều trần hồi tháng 11/2025. Một thất bại sẽ đẩy chính sách thương mại của Nhà Trắng vào hỗn loạn và kìm hãm việc sử dụng quyền hạn khẩn cấp theo cách có thể tái định nghĩa quyền lực của chiếc ghế tổng thống.

Ông Trump cũng yêu cầu tòa án xóa bỏ quyền công dân theo nơi sinh - một bước ngoặt lớn khác về mặt Hiến pháp - nhằm củng cố chiến dịch trục xuất quy mô lớn. Vụ kiện này có thể đặt dấu hỏi về tư cách pháp lý của hàng triệu người sinh ra trên đất Mỹ.

Trong năm 2026, tòa án tiếp tục là “phanh” kìm hãm quyền lực trong nước của ông Trump. Trang web Just Security đang theo dõi 552 vụ kiện, trong đó 153 vụ chặn đứng tạm thời hoặc vĩnh viễn các hành động của chính phủ, 28 vụ chờ kháng cáo và 214 vụ khác chờ phán quyết. Chính phủ Mỹ thắng kiện trong 113 vụ.

Rào cản
CNN nhận định 2026 sẽ là năm mang tính quyết định với vị thế chính trị cùng di sản của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Trong nhiệm kỳ thứ 2, chiến thuật nổi bật của ông Trump là áp dụng nhanh chóng và rộng rãi quyền lực hành pháp để lấn át đối thủ, cũng như tạo cảm giác quyền lực của ông là tất yếu và không thể ngăn cản. Tuy nhiên, mọi chuyện có thể không diễn ra theo cách đó trong năm 2026.

Sau 10 năm, phong trào MAGA bắt đầu xuất hiện những rạn nứt. Ngay cả những nhân vật thân cận như nghị sĩ Marjorie Taylor Greene cũng chỉ trích các nước đi quyền lực trên toàn cầu của ông Trump là sự phản bội lý tưởng "Nước Mỹ trên hết".

Dẫu vậy, nội bộ đảng Cộng hòa vẫn ủng hộ mạnh mẽ ông Trump, với gần 9/10 đảng viên Cộng hòa được hoải tán thành, còn 50% hoàn toàn tán thành. Trong số những người thuộc phong trào MAGA, sự nhất trí gần như tuyệt đối.

Tỷ lệ ủng hộ ông Trump đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiệm kỳ thứ 2, khi đạt 39% theo thăm dò của CNN. Nhập cư là chủ đề được nhắc tới nhiều nhất khi người Mỹ được hỏi lý do ủng hộ cách ông điều hành đất nước.

Tuy nhiên, công chúng bắt đầu mất kiên nhẫn khi ông chưa thực hiện được cam kết hạ nhiệt vật giá.

Thăm dò mới nhất của CNN do SSRS thực hiện cho thấy dư luận đánh giá tiêu cực ở hầu hết khía cạnh trong năm đầu tiên của ông Trump, với đa số người được hỏi cho rằng ông Trump đang tập trung sai ưu tiên. 58% nhận định năm đầu tiên của ông Trump là "thất bại".

Chỉ hơn 4/10 người kỳ vọng nền kinh tế Mỹ sẽ tích cực sau một năm nữa, giảm so với 56% ngay trước khi ông Trump nhậm chức. 55% người được hỏi cho rằng các chính sách hiện tại làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế. Khoảng 64% cho rằng ông Trump chưa đủ quyết liệt để giảm giá các mặt hàng thiết yếu.

Do đó, vận mệnh chính trị của vị tổng thống trong năm 2026 sẽ buộc chặt vào nền kinh tế. Lạm phát tăng hay thị trường việc làm ảm đạm có thể đẩy đảng Cộng hòa vào thế bất lợi trong bầu cử giữa kỳ.

Ngoài ra, bước vào tuổi 80 trong tháng 6 tới, sức khỏe của ông Trump bị soi xét sau những lần ngủ gật hay vết bầm lạ trên tay, dù Nhà Trắng nhiều lần khẳng định ông có thể chất tuyệt vời.

Tuy nhiên, ông Trump - một trong những nhân vật chính trị quan trọng nhất thời hiện đại - đã lội ngược dòng không tưởng trong năm 2024, mặc dù bị bủa vây bởi hàng loạt tranh chấp pháp lý thời điểm đó. Ông kỳ vọng tăng trưởng GDP cuối năm và lạm phát hạ nhiệt là điềm báo kinh tế bùng nổ nhờ cắt giảm thuế và bãi bỏ quy định. Tăng trưởng kéo dài và tạo việc làm có thể giảm bớt khủng hoảng về khả năng chi trả và nâng cao vị thế chính trị của đảng Cộng hòa.

Ở phía đối diện, phe Dân chủ vẫn loay hoay khi công chúng tỏ ra thất vọng với cả hai đảng. Các chiến dịch của đảng Cộng hòa sẽ không ngừng xoáy vào dòng người di cư và lạm phát kỷ lục thời Joe Biden.

Trên trường quốc tế, ông Trump cần cả may mắn lẫn chuyên môn để hiện thực hóa những canh bạc lớn trong chính sách đối ngoại. Bỏ qua tham vọng giành Greenland, nếu thực hiện được giai đoạn hai của kế hoạch hòa bình Gaza hay kết thúc xung đột Ukraine, ông Trump có thể sẽ chạm tay vào giải Nobel Hòa bình như ông hằng khao khát. Một số vấn đề quan trọng khác như Iran hay chuyến thăm Bắc Kinh giải quyết bài toán "đất hiếm" cũng là những phép thử thực sự cho di sản của vị tổng thống Mỹ.

VietBF@ sưu tập