Cho phép mang thai hộ nhưng cấm... đẻ thuê

(ĐVO) - Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến về việc có tiếp tục cấm mang thai hộ để sửa đổi Luật Hôn nhân và gia đình. Tuy nhiên theo nhiều ý kiến đưa ra thì nên cho phép “mang thai hộ”, nhưng lại cấm “đẻ thuê”.

PGS-TS Nguyễn Việt Tiến, Thứ trưởng Bộ Y tế, Giám đốc BV Phụ sản T.Ư cho rằng: Chúng ta nên sửa luật và cho phép được mang thai hộ như Thái Lan đang thực hiện. Vì đây cũng là quyền của những cặp vợ chồng vì lý do nào đó họ không thể sinh con”.

Thực tế cho thấy, khi luật pháp không cho phép, nhiều cặp vợ chồng vẫn làm trái luật khi thuê người mang thai hộ ngay tại Việt Nam hoặc sang Thái Lan thuê.

Bác sĩ sản khoa Phạm Thị Thanh Hà, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cũng cho rằng: Nhiều người phụ nữ bị dị dạng tử cung như không có tử cung, tử cung đôi, phải cắt bỏ tử cung, sức khỏe yếu, bị bệnh tim hoặc bệnh thận thì không thể mang thai. Tuy nhiên nhu cầu giữ gìn hạnh phúc gia đình, nhu cầu có con vẫn là một nguyện vọng chính đáng.

Để thực hiện nguyện vọng này, họ không có cách nào khác là phải nhờ người mang thai hộ. Nhưng các bác sĩ Việt Nam không dám làm vì sợ phạm luật. Chính vì vậy, những người có nhu cầu phải “dạt” sang nước khác để làm. Như vậy vừa tốn kém, vừa thất thoát ngoại tệ, mà vẫn không cấm được.

Cho phép mang thai hộ nhưng cấm đẻ thuê?

TS Nguyễn Văn Cừ, Phó Khoa Luật dân sự (Đại học Luật Hà Nội) - thành viên tổ biên tập sửa đổi Luật Hôn nhân và Gia đình cho biết, qua các phiên thảo luận, nhiều ý kiến cho rằng nên chấp nhận mang thai hộ.

Tuy nhiên, đa phần các ý kiến chưa đồng tình mở rộng phạm vi người mang thai hộ mà chỉ chấp thuận nếu đó là chị em ruột thịt. “Đây là điều hợp lý bởi sẽ tránh được những vấn đề phát sinh phức tạp về tranh chấp đứa trẻ. Tuy nhiên, chưa thể mở rộng đối tượng những người được phép mang thai hộ bởi điều đó dễ gây phát sinh chuyện hợp đồng, kinh doanh”.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng chỉ nên cho phép những trường hợp đặc biệt và nhân đạo, ví dụ như trường hợp các cặp vợ chồng vô sinh, người vợ không thể mang thai khi đó có thể nhờ chị, em gái… Còn nếu mang thai hộ mang tính chất thương mại sẽ bị cấm.

Song phân biệt như thế nào là trường hợp nhân đạo và như thế nào là thương mại là hết sức khó khăn. Ban đầu có thể nhân đạo nhưng sau nhiều năm, người mang thai hộ có thể tống tiền hoặc “đòi” một phần tài sản mà đứa trẻ sẽ nhận được thì phải giải quyết như thế nào? Để tránh những rắc rối này, bà Hà Thị Thanh Vân - Phó Ban Chính sách pháp luật, TƯ Hội Phụ nữ Việt Nam, đề nghị: Đối tượng mang thai hộ cần phải có quy định trước hết phải là người thân trong gia đình, sau đó mới tính tới người khác…

Một vấn đề đặt ra nữa là đứa trẻ có một người mẹ hay hai người mẹ. Tại Việt Nam, xét về nguyên tắc, người nào mang nặng đẻ đau sẽ là mẹ của đứa trẻ. Có thể xác định đứa con về mặt pháp luật và mặt sinh học. Là con sinh học của người mẹ có trứng. Còn theo luật, người mang thai là mẹ của đứa trẻ đó. Vì vậy, nếu cho phép mang thai hộ sẽ phải xác định lại khái niệm về quan hệ mẹ - con trong trường hợp này.

Thực tế đã cho thấy, mang thai hộ vẫn tồn tại và gây ra nhiều hậu quả pháp lý phát sinh không giải quyết được. Vì vậy, nhiều chuyên gia pháp lý cũng cho rằng, luật Hôn nhân và Gia đình sửa đổi cần có những quy định cụ thể theo hướng cho phép mang thai hộ trong những trường hợp đặc biệt và cấm tuyệt đối việc “đẻ thuê”.

Luật sư Lê Văn Thiên, Phó Giám đốc Công ty Luật Thái An

Cần phân biệt rõ thương mại và nhân đạo

Không chỉ vấn đề mang thai hộ mà rất nhiều vấn đề cần được sửa đổi trong Luật HNGĐ, và nếu không được sửa đổi sẽ gây những hệ lụy. Việc nhờ người mang thai hộ để có con là nhu cầu chính đáng của những cặp vợ chồng vô sinh. Ở nước ngoài mang thai hộ đã không còn xa lạ. Còn ở Việt Nam không cho phép nhưng nó vẫn diễn ra.

Đã đến lúc chúng ta cần đưa vào luật nhưng cơ chế như thế nào, thực hiện như thế nào cho phù hợp, tránh những hậu quả mới là điều cần bàn đến. Lâu nay nhiều tranh chấp đã xảy ra khi người mang thai hộ không thực hiện đúng như cam kết nhưng các bên liên quan không thể làm gì vì không có luật. Vì vậy nếu được Quốc hội thông qua, pháp luật công nhận sẽ có cơ sở pháp lý để các cơ quan tiến hành tố tụng khi xảy ra tranh chấp.

Bên cạnh đó cần thiết phải quy định những trường hợp mang ý nghĩa nhân đạo mới được làm. Còn nếu nó bị biến tướng sang thương mại thì sẽ rất nguy hiểm vì sẽ sinh ra một cái nghề là nghề đẻ thuê. Phân biệt như thế nào giữa nhân đạo và thương mại là việc của cơ quan lập pháp.

Nếu chế định mang thai hộ được thông qua, Quốc hội cần ban hành đồng bộ các luật sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan khác như: Bộ luật hình sự, Bộ luật tố tụng hình sự, Bộ luật dân sự, Bộ luật Tố tụng dân sự… để điều chỉnh lại các nội dung có liên quan đến các quyền, nghĩa vụ về nhân thân và tài sản giữa người mang thai hộ và đứa trẻ, quyền thừa kế…

Theo ANTĐ