Cuộc chiến Iran đang bắt đầu làm rạn nứt liên minh phương Tây khi các nước châu Âu ngày càng tỏ ra thận trọng trước lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc gửi lực lượng quân sự tới bảo vệ eo biển Hormuz. Trong phản ứng mới nhất, chính phủ Đức tuyên bố thẳng thừng rằng cuộc chiến này không liên quan đến NATO, cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa Washington và các đồng minh châu Âu.
Đức tuyên bố: “Đây không phải là cuộc chiến của NATO”
Chính phủ Đức đã phản hồi rõ ràng trước lời kêu gọi của Tổng thống Donald Trump về việc NATO và các đồng minh phải tham gia bảo vệ tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz.
Người phát ngôn của Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuyên bố:
“Cuộc chiến này không liên quan gì đến NATO. Đây không phải là cuộc chiến của NATO.”
Tuyên bố này được đưa ra sau khi Trump cảnh báo rằng liên minh NATO có thể đối mặt với “một tương lai rất tồi tệ” nếu các đồng minh không giúp Mỹ bảo vệ tuyến vận tải dầu quan trọng nhất thế giới.
Berlin cũng nhấn mạnh rằng Đức sẽ không tham gia bất kỳ hoạt động quân sự nào tại eo biển Hormuz.
“Việc tham gia chưa từng được xem xét trước cuộc chiến này và hiện nay cũng không được xem xét,” người phát ngôn chính phủ Đức nói.
Ngoại trưởng Đức: NATO không nên can dự
Phát biểu khi tới Brussels tham dự cuộc họp các ngoại trưởng Liên minh châu Âu, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul tiếp tục khẳng định lập trường của Berlin.
Ông nói rằng Đức không nhìn thấy vai trò của NATO tại eo biển Hormuz.
Điều này đồng nghĩa với việc Đức muốn giữ cuộc xung đột Iran ngoài phạm vi của liên minh quân sự NATO, vốn được thành lập chủ yếu để bảo vệ châu Âu.
Đức chỉ trích chiến lược của Mỹ
Thủ tướng Friedrich Merz trong những ngày gần đây đã thể hiện lập trường cứng rắn hơn đối với chính sách của Washington.
Ông từng chỉ trích việc Mỹ nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với Nga, đồng thời nói rằng Berlin không rõ kế hoạch của Washington để kết thúc cuộc chiến với Iran.
Các quan chức Đức cũng nhắc lại rằng trước khi chiến tranh nổ ra, cả Mỹ và Israel đều nói rằng sự hỗ trợ từ châu Âu không cần thiết.
“Trước khi chiến tranh xảy ra, cả Mỹ và Israel đều nói rất rõ rằng họ không cần và cũng không mong muốn sự hỗ trợ từ châu Âu,” người phát ngôn chính phủ Đức Kornelius nói với báo chí.
Hải quân Đức – sức mạnh hải quân thầm lặng của châu Âu
Hải quân Đức hiện đại, gọi là Deutsche Marine (Hải quân Liên bang Đức), là một nhánh của lực lượng vũ trang Đức – Bundeswehr. Lực lượng này được thành lập năm 1956, trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh khi Tây Đức gia nhập NATO và cần xây dựng một lực lượng hải quân đủ mạnh để bảo vệ vùng biển Bắc Âu và biển Baltic.
Trước đó, Đức từng sở hữu những hạm đội rất mạnh trong lịch sử:
• Kaiserliche Marine – hải quân Đế quốc Đức thời Thế chiến I
• Kriegsmarine – hải quân Đức quốc xã trong Thế chiến II
Sau năm 1945, Đức bị cấm phát triển quân đội trong một thời gian. Tuy nhiên khi Chiến tranh Lạnh leo thang, NATO cho phép Tây Đức tái xây dựng lực lượng vũ trang, dẫn đến sự ra đời của Bundesmarine, tiền thân của Hải quân Đức ngày nay.
Sau khi Đức thống nhất năm 1990, hải quân Đông Đức và Tây Đức được sáp nhập thành Deutsche Marine.
Vai trò chiến lược của Hải quân Đức trong NATO
Ngày nay, Hải quân Đức là một trong những lực lượng hải quân quan trọng của NATO tại châu Âu, đặc biệt trong khu vực:
• Biển Baltic
• Biển Bắc
• Địa Trung Hải
• Ấn Độ Dương
Vai trò chính của lực lượng này bao gồm:
• bảo vệ các tuyến vận tải hàng hải của châu Âu
• tham gia các chiến dịch NATO
• chống cướp biển và khủng bố trên biển
• tuần tra an ninh biển Baltic trước Nga
• hỗ trợ các nhiệm vụ nhân đạo và gìn giữ hòa bình
Hải quân Đức thường xuyên tham gia các chiến dịch quốc tế như:
• NATO Maritime Groups
• EU Naval Force
• Operation Atalanta chống cướp biển Somalia
• Operation IRINI tại Địa Trung Hải
Quy mô và lực lượng hiện nay
Mặc dù không phải là hải quân lớn nhất châu Âu, Hải quân Đức vẫn sở hữu nhiều tàu chiến hiện đại.
Lực lượng hiện tại bao gồm:
• 6 tàu ngầm lớp Type 212A – một trong những tàu ngầm diesel-điện yên lặng nhất thế giới
• 4 khinh hạm lớp F125 Baden-Württemberg – tàu chiến đa nhiệm cỡ lớn
• 3 khinh hạm lớp Sachsen (F124) – chuyên phòng không và phòng thủ tên lửa
• 4 khinh hạm lớp Brandenburg (F123)
• 5 tàu hộ tống lớp Braunschweig (corvette)
• nhiều tàu hậu cần, tàu tiếp vận và tàu hỗ trợ
Ngoài ra còn có:
• tàu tiếp vận lớp Berlin (A1411, A1412, A1413)
• tàu huấn luyện
• trực thăng hải quân
Tổng quân số của Hải quân Đức khoảng 16.000 – 18.000 quân nhân.
Tàu ngầm Type 212A – niềm tự hào của công nghiệp quốc phòng Đức
Một trong những vũ khí nổi tiếng nhất của Hải quân Đức là tàu ngầm Type 212A.
Đây là loại tàu ngầm:
• sử dụng hệ thống AIP (Air-Independent Propulsion)
• có thể hoạt động lâu dưới nước mà không cần nổi lên
• cực kỳ yên lặng, khó bị phát hiện
Nhờ công nghệ tiên tiến, Type 212A được đánh giá là một trong những tàu ngầm diesel-điện hiện đại nhất thế giới.
Công nghệ này cũng được xuất khẩu cho nhiều quốc gia khác như:
• Ý
• Na Uy
• Israel
• Hàn Quốc
Khinh hạm F125 – tàu chiến thế hệ mới
Khinh hạm lớp Baden-Württemberg (F125) là tàu chiến lớn nhất từng được đóng cho Hải quân Đức sau Thế chiến II.
Các tàu F125 được thiết kế để:
• hoạt động liên tục nhiều tháng trên biển
• tham gia các nhiệm vụ gìn giữ hòa bình
• hỗ trợ chiến dịch chống khủng bố
• triển khai lực lượng đặc nhiệm
Tàu có lượng giãn nước khoảng 7.200 tấn, được trang bị:
• pháo hạm hiện đại
• tên lửa chống hạm
• trực thăng hải quân
• hệ thống radar tiên tiến
Hải quân Đức trong bối cảnh an ninh châu Âu mới
Sau cuộc chiến Ukraine và căng thẳng với Nga, vai trò của Hải quân Đức trong NATO ngày càng quan trọng.
Đức đã tăng ngân sách quốc phòng và đầu tư mạnh vào:
• tàu chiến mới
• hệ thống phòng thủ tên lửa
• hiện đại hóa hạm đội tàu ngầm
Biển Baltic hiện được xem là một trong những khu vực chiến lược nhất đối với Đức và NATO.
Hải quân Đức và các sứ mệnh quốc tế
Ngoài nhiệm vụ bảo vệ châu Âu, Hải quân Đức còn tham gia nhiều chiến dịch quốc tế.
Các tàu chiến Đức từng hoạt động tại:
• vịnh Aden chống cướp biển
• Địa Trung Hải kiểm soát buôn lậu vũ khí
• Ấn Độ Dương
• vùng Sừng châu Phi
Đức thường triển khai tàu chiến trong các nhiệm vụ của Liên minh châu Âu và NATO.
Một lực lượng hải quân “kín tiếng nhưng hiệu quả”
Khác với các hạm đội lớn như Mỹ, Trung Quốc hay Nga, Hải quân Đức không chạy đua số lượng tàu chiến.
Thay vào đó, Đức tập trung vào:
• công nghệ hiện đại
• khả năng tác chiến chính xác
• phối hợp với NATO
Nhờ chiến lược này, Deutsche Marine được xem là một lực lượng hải quân tinh gọn nhưng có hiệu quả cao, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ an ninh hàng hải của châu Âu.
Trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn, Hải quân Đức tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong cấu trúc an ninh của NATO và trong các hoạt động gìn giữ ổn định trên các vùng biển quốc tế.
Anh tìm cách hợp tác với đồng minh nhưng chưa cam kết quân sự
Trong khi Đức từ chối thẳng thừng, Vương quốc Anh tỏ ra thận trọng hơn.
Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết London đang làm việc với các đồng minh để tìm cách mở lại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên ông không cung cấp chi tiết cụ thể về kế hoạch.
Starmer nói:
“Cuối cùng chúng ta phải mở lại eo Hormuz để đảm bảo ổn định thị trường năng lượng. Nhưng đó không phải là nhiệm vụ đơn giản.”
Ông cho biết Anh đang phối hợp với các nước châu Âu và đồng minh quốc tế nhằm xây dựng một kế hoạch tập thể khả thi.
Khủng hoảng dầu mỏ chưa từng có
Eo biển Hormuz hiện đang trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới đi qua tuyến đường hẹp này.
Tuy nhiên kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ, giao thông hàng hải tại khu vực gần như bị tê liệt.
Iran bị cáo buộc đã:
• rải thủy lôi tại khu vực
• kiểm soát tàu chở dầu
• hạn chế nhiều tàu thương mại đi qua
Điều này đã khiến giá dầu toàn cầu tăng mạnh và làm dấy lên lo ngại về một cú sốc năng lượng nghiêm trọng đối với nền kinh tế thế giới.
Anh tung gói hỗ trợ năng lượng khẩn cấp
Để đối phó với tác động kinh tế của cuộc khủng hoảng, chính phủ Anh đã công bố gói hỗ trợ 53 triệu bảng Anh (khoảng 70 triệu USD).
Khoản hỗ trợ này nhằm giúp các hộ gia đình dễ bị tổn thương, đặc biệt là những người phụ thuộc vào dầu sưởi.
Đây được xem là phản ứng chính sách kinh tế lớn đầu tiên của London trước cú sốc năng lượng do chiến tranh Iran gây ra.
Starmer bảo vệ quyết định không tham chiến
Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng bảo vệ quyết định không tham gia cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hồi cuối tháng Hai.
Ông nói rằng việc gửi quân đội vào chiến tranh là quyết định nghiêm trọng nhất đối với bất kỳ thủ tướng nào.
“Nếu chúng ta gửi binh sĩ vào chiến trường, điều tối thiểu họ xứng đáng nhận được là một cơ sở pháp lý rõ ràng và một kế hoạch rút lui,” Starmer nói.
Ông chỉ trích những người muốn kéo Anh vào cuộc chiến mà không có kế hoạch kết thúc xung đột.
Iran chỉ trích Mỹ kêu gọi giúp đỡ
Trong khi đó, Iran cũng phản ứng mạnh mẽ trước việc Mỹ kêu gọi các nước khác hỗ trợ bảo vệ eo Hormuz.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chỉ trích Washington vì vừa tấn công Iran vừa yêu cầu các nước khác giúp bảo vệ tuyến vận tải.
“Họ tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn và yêu cầu chúng tôi đầu hàng vô điều kiện. Nhưng giờ đây họ lại tìm đến các nước khác để đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz,” ông nói.
Iran nói eo Hormuz “không đóng cửa hoàn toàn”
Tehran khẳng định eo biển Hormuz không hoàn toàn bị đóng, mà chỉ hoạt động trong “điều kiện đặc biệt”.
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei, một số tàu vẫn có thể đi qua nếu không liên quan đến các quốc gia bị Iran coi là thù địch.
“Các quốc gia không tham gia vào hành động quân sự chống lại Iran vẫn có thể đi qua eo biển với sự phối hợp của lực lượng vũ trang Iran,” ông nói.
Tuy nhiên, tàu của Mỹ, Israel và các quốc gia ủng hộ cuộc tấn công không được phép đi qua bình thường.
Iran đe dọa các căn cứ Mỹ tại Biển Đỏ
Căng thẳng tiếp tục leo thang khi quân đội Iran tuyên bố các cơ sở hậu cần của Hải quân Mỹ tại Biển Đỏ có thể trở thành mục tiêu tấn công.

Iran đặc biệt nhắc tới sự hiện diện của tàu sân bay USS Gerald R. Ford tại khu vực.
Theo Tehran, các cơ sở hậu cần hỗ trợ nhóm tàu sân bay Mỹ sẽ được coi là “mục tiêu tiềm năng” nếu xung đột tiếp tục leo thang.
Châu Âu chia rẽ trước áp lực từ Washington
Những phản ứng khác nhau của Đức và Anh cho thấy châu Âu đang chia rẽ trước lời kêu gọi của Washington.
Trong khi Mỹ muốn xây dựng một liên minh hải quân quốc tế để mở lại eo Hormuz, nhiều nước châu Âu vẫn do dự vì:
• nguy cơ leo thang chiến tranh
• thiếu kế hoạch rõ ràng để kết thúc xung đột
• lo ngại bị cuốn vào một cuộc chiến mới tại Trung Đông
Việc Đức tuyên bố “đây không phải là cuộc chiến của NATO” có thể là dấu hiệu cho thấy liên minh phương Tây đang đối mặt với một trong những thử thách lớn nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh.