|
R10 Vô Địch Thiên Hạ
Join Date: Dec 2006
Posts: 88,250
Thanks: 11
Thanked 3,751 Times in 3,090 Posts
Mentioned: 5 Post(s)
Tagged: 0 Thread(s)
Quoted: 8 Post(s)
Rep Power: 110
|
Bài này tôi viết sau khi t́nh cờ đọc bài viết mới đây của Người Buôn Gió. Trong bài viết ấy, NBG đề cập đến việc báo chí VN dùng từ "nhà hoạt động" để chỉ mấy người TQ có những hành động liên quan đến việc tranh chấp chủ quyền *biển đảo giữa Trung và Nhật, và than thở rằng nếu người VN thực hiện những hành động tương tự như vậy ở VN th́ lại bị báo chí Việt xem là "kẻ phản động".
Tôi viết để tranh luận với anh NBG cho ra nhẽ, v́ tôi cho rằng anh NBG than thở như thế là hoàn toàn không đúng. Rất có thể là anh ấy không hiểu tiếng Anh, hoặc đúng hơn là không hiểu tiếng Việt và văn hóa sử dụng ngôn ngữ ở VN. Các bạn cứ xem ở dưới đây sẽ rơ.
"Nhà hoạt động" là từ được nhiều người xem là tương đương trong tiếng Việt của từ "activist" trong tiếng Anh. Nhưng thật ra, theo tôi th́ đấy là do người ta dịch từ-đối- từ (word-for-word) như thế thôi, chứ cụm từ "nhà hoạt động" không phải lúc nào cũng có thể là từ tương đương của từ "activist" trong tiếng Anh được. Nó có thể là một từ khác, và *từ ấy hoàn toàn có thể là "kẻ phản động"
Muốn biết tại sao lại như vậy th́ trước hết cần phải giải thích từ "activist" theo nghĩa gốc trong tiếng Anh của nó cái đă.*Thử t́m định nghĩa của từ activist trong một cuốn từ điển phổ biến, ví dụ như trong cuốn Macmillan Dictionary (phiên bản trên mạng), tôi có được định nghĩa sau:
someone*who*takes*pa rt*in*activities*tha t*are*intended*to*ac hieve*political*or*s ocial*change,*especi allysomeone*who*is*a *member*of*an*organi zation.
Tạm dịch: "người có tham gia các hoạt động nhằm mục đích đem lại sự thay đổi chính trị hoặc xă hội, đặc biệt những người là thành viên của một tổ chức."
Với định nghĩa như vậy th́ tại sao tôi lại cho rằng không thể dịch từ này là "nhà hoạt động" được nhỉ? Lời giải thích sẽ có ngay dưới đây thôi.
Quả đúng là từ "activist" có cùng gốc với các từ act (hành động), action (hành động, hoạt động), active (tích cực, thiên về hành động), hoặc activities (hoạt động). Nhưng đâu có phải hành động/ hoạt động nào cũng là hành động/ hoạt động cơ chứ? C̣n phải xem hành động/ hoạt động ấy là cái loại hoạt động ǵ, rồi mới có thể quyết định cách dịch chứ, đúng không các bạn, đặc biệt là những người đă từng được hưởng một nền giáo dục xă hội chủ nghĩa giống như tôi ấy?
Sẽ có người - hoặc chưa được học hành dưới mái trường XHCN, hoặc đă có vinh dự ấy rồi nhưng lại mất cảnh giác - bảo rằng, activist là activist, dịch ra tiếng Việt vẫn là nhà hoạt động, c̣n họ hoạt động cái ǵ th́ lại là chuyện khác, đâu có liên quan ǵ đến ngôn ngữ nhỉ? Nói như thế, tức là bạn đă quên rằng nền giáo dục của ta, báo chí của ta, văn học của ta, và nói chung là toàn xă hội của ta, luôn phải quan tâm đến tính Đảng, tính giai cấp, tính quần chúng, tính nhân dân, tính dân tộc, và các tính ǵ nữa đấy mà tôi cũng chẳng nhớ hết dược.
Nhưng không nhớ hết cũng không sao, đă có cách để nhớ. Thực ra, chỉ cần nhớ một điều thôi: "tính Đảng" là quan trọng nhất! Mà "có tính Đảng" có nghĩa là hoàn toàn tin Đảng, theo Đảng, yêu Đảng, Đảng bao đánh là đánh, Đảng bảo im là im. Ví dụ, im không nhắc đến cuộc chiến tàn khốc năm 1979 ở các tỉnh biên giới phía Bắc của đất nước để chống lại "quân xâm lược dă man" - lời một bài hát của thời ấy - v́ bây giờ kẻ thù ấy của ngày ấy nay lại đang là người thầy, người bạn, người đồng chí, người anh em 16 vàng 4 tốt dù suốt ngày đánh bắt ngư dân của ta, chiếm biển đảo của ta. Th́, Đảng bảo thế mà lại.
Nhưng, sốt ruột quá đi, tóm lại là tại sao "activist" không phải lúc nào cũng có thể dịch là "nhà hoạt động" nhỉ? Hượm đă, các cứ b́nh tĩnh để cho tôi chứng minh chứ. Bây giờ bạn thử gơ vào google search để t́m các cụm từ có chứa từ "activist" theo cú pháp như sau nhé: *"*.* activist" (đọc là: mở ngoặc kép - sao chấm sao - khoảng cách - activist - đóng ngoặc kép).
Rồi chưa? Vậy bạn thấy những ǵ?
Bạn sẽ thấy từ activist trong tiếng Anh được dùng rất rộng răi trong rất nhiều cụm từ ghép để chỉ rất nhiều loại hoạt động khác nhau. Này nhé, "earth activist" là những người hoạt động v́ trái đất, tức là hoạt động môi trường. Cái này có lẽ có thể dịch là "nhà hoạt động môi trường" được đấy. Một từ đồng nghĩa với từ này là "environmental activist".
Những loại activist thường gặp khác là "women's rights activist", có thể dịch là "nhà hoạt động nữ quyền", rồi lại có "gay rights activist" là những người hoạt động v́ quyền lợi cùa những người đồng tính nam. Tuy nhiên,*cụm*từ này hơi khó dịch đây v́ nếu dịch từng chữ th́ sẽ dịch ra thành "nhà hoạt động quyền đồng tính nam", khó hiểu quá phải không? Nhưng thôi,dù sao th́ trong những trường hợp này cụm từ "nhà hoạt động" có lẽ cũng tạm chấp nhận được.
Rồi lại có "democracy activist", "human rights activist" mà báo chí hải ngoại hay dịch là "nhà hoạt động dân chủ" hoặc "nhà hoạt động nhân quyền". Hừ hừ, chỗ này th́ hơi khó quyết định đây. V́ dân chủ, hay nhân quyền, th́ *cần phải hỏi rơ là dân chủ hay nhân quyền theo định nghĩa của ai chứ? Chẳng hạn như về vấn đề nhân quyền, bọn "thế lực thù địch" ở nước ngoài hay nói VN vi phạm nhân quyền, tất nhiên theo định nghĩa của chúng.
Thế nhưng nhà nước ta th́ lại luôn khẳng định là VN rất tôn trọng nhân quyền. Nhưng "nhân quyền" theo định nghĩa của VN th́ có những yếu tố đặc thù chứ không thể nào giống định nghĩa của phương Tây được. V́ khác với chúng, VN ta có sự lănh đạo vô cùng sáng suốt của Đảng kính yêu, nên mấy cái gọi là tự do, dân chủ này đều phải khác.
Cũng vậy đối với "dân chủ", là cái mà bọn tư bản cứ tưởng rằng chúng hơn ta, cho đến khi PCT nước Nguyễn Thị Doan phải bảo vào mặt rằng chúng ta (tức là VN) dân chủ gấp vạn lần xă hội phương Tây (chắc có cả Mỹ ở trong đó nữa chứ nhỉ) rồi mới kinh ngạc và không dám hó hé ǵ nữa.
Nói một cách ngắn gọn, ở VN th́ dân chủ và nhân quyền đă rất cao, cao đến thừa mứa, đến chán ói ra, nên chẳng ai quan tâm đến nữa. Cho nên rơ ràng là ở chế độ ta chẳng có ai buồn đi hoạt động để đ̣i tự do, dân chủ, nhân quyền ǵ cả. Nếu có, th́ chắc chỉ có bọn phản động, muốn chống chính sách của nhà nước mà thôi.
Nhưng NBG không nhắc đến những người đ̣i tự do, dân chủ, nhân quyền, mà là chủ quyền của đất nước cơ mà? Ôi trời, NBG ơi là NBG, chủ quyền th́ cũng rứa, ở VN mà đ̣i chủ quyền và chống TQ th́ không hề giống mấy người TQ hoạt động đ̣i chủ quyền mấy ḥn đảo mà nhà nước họ đang giành với Nhật được đâu. Mấy người ấy họ hoạt động đ̣i chủ quyền biển đảo ở những ḥn đảo mà thực ra nước họ không có chủ quyền, nhưng họ có tính Đảng v́ Đảng của họ có chủ trương và tạo điều kiện cho họ làm thế.
C̣n ở nước ḿnh, dân ḿnh th́ đ̣i biểu t́nh chống TQ xâm lược và đ̣i giành lại biển đảo của ḿnh. Nhưng *điều ấy lại làm sứt mẻ tinh thần đoàn kết giữa hai dân tộc, đi ngược lại với chủ trương của Đảng ta (không phải Đảng nó; nó ở đây là TQ đấy ạ, và nó chẳng sợ sứt mẻ t́nh hữu nghị ǵ ráo). Thế mà anh NBG lại đ̣i báo chí ḿnh gọi những người ấy một cách tử tế sang trọng là "nhà hoạt động" làm sao có thể được cơ chứ?
Tóm lại là, NBG ạ, "activist" có phải là nhà hoạt động hay không th́ phải xét đến tính Đảng, hiểu rơ chưa? Nếu không có tính Đảng, thậm chí lại c̣n ư góp ư, phê b́nh Đảng, th́ gọi là "kẻ phản động" là đúng quá rồi, c̣n oan ức nỗi ǵ nữa chứ?
Nguồn: Anh Vũ
|
"Activist" là "nhà hoạt động" hay "kẻ phản động"?
