Đánh hay lùi, Trump chỉ có những «lá bài tồi» trong tay?

[vuitoichat]

Theo như Tổng thống Mỹ Donald Trump giờ phải quyết định lao vào một cuộc chiến trên bộ đầy rủi ro. Hoặc đàm phán rồi rút quân nhưng có nguy cơ bị coi là thất bại, dù đã có hàng nghìn thủy quân lục chiến Mỹ đã đến Trung Đông. Vì ông Donald Trump chỉ có thể giành chiến thắng nếu chế độ Teheran bất ngờ sụp đổ do cạn kiệt các nguồn lực dẫn đến những bất đồng nội bộ. Nhưng kịch bản này dường như cũng khó xảy ra.

Tổng thống Donald Trump tại phi trường quốc tế Miami, Florida, Mỹ, ngày 27/03/2026. REUTERS - Elizabeth Frantz

Tình hình chiến sự tại Trung Đông trong những ngày qua cho thấy Donald Trump đã rơi vào chiếc bẫy chiến tranh bất cân xứng do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tiến hành. Một kiểu chiến tranh mà quân đội Mỹ đã từng nếm trải ở Việt Nam, hay tại Afghanistan :Oanh tạc cơ hiện đại B-52 nhưng Mỹ vẫn không đánh bại được những đội quân du kích đi dép râu, theo như lưu ý từ cây bút xã luận Pierre Haski trên đài phát thanh France Inter.

Nhưng trong cuộc chiến với Iran này, có một sự khác biệt lớn. Đây không phải là một cuộc chiến tranh du kích mà là một Nhà nước đang chiến đấu theo cách thức riêng của mình. Do vậy, theo phân tích từ Bernard Guetta, nghị sĩ Châu Âu thuộc nhóm Renew, thì nguyên thủ Mỹ hiện nay chỉ có những giải pháp tồi trong tay.

Ba giải pháp tồi

Giải pháp đầu tiên là ông tự tuyên bố chiến thắng và cho rút quân. Nhưng sự bịa đặt này cũng khiến ông Trump phải trả giá đắt. Không những hành động này làm ông mất uy tín tám tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ, mà chúng còn làm hoen ố hình ảnh và danh tiếng của Mỹ tại Vùng Vịnh, vùng Cận Đông và phần còn lại thế giới.

Ngược lại, Iran cũng bước ra khỏi cuộc chiến như một thắng trận nếu Donald Trump tự quyết định đạt được một thỏa thuận giả tạo. Như mọi khi, Iran vẫn sẽ hứa không chế tạo bom nguyên tử nhưng ai có thể tin vào lời hứa hão trong khi nước này sẽ dần được dỡ bỏ lệnh trừng phạt kinh tế ? Theo ông Bernard Guetta, đây sẽ là một nỗi bất hạnh lớn cho người dân Iran, mối đe dọa an ninh cho các nước láng giềng và là một tin mừng cho hai nước đồng minh Iran là Nga và Trung Quốc.

Tất nhiên, Donald Trump tuyên bố đang áp đặt chế độ Iran phải có những nhượng bộ mà không ai khác ngoài ông có thể làm được. Nhưng đó là ông đang tự thuyết phục mình trong khi Hoa Kỳ tiến hành cùng lúc hai cuộc chiến chỉ để đạt được một thỏa thuận mà theo ông Bernard Guetta còn kém vững chắc hơn so với văn bản mà châu Âu và Barack Obama đạt được vào năm 2015.

Cuối cùng, quyết định điều quân đổ bộ sẽ là một rủi ro to lớn cho uy tín của cả ông Trump và nước Mỹ. Một mặt, nguy cơ tổn thất nhân mạng cao điều mà cho đến hiện nay công luận Mỹ vẫn chưa sẵn lòng chấp nhận. Mặt khác, xung đột sẽ còn lan rộng và gia tăng cường độ. lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo không ngần ngại oanh kích các cơ sở hạ tầng của các nước lân cận, bao gồm cả các nhà máy khử mặn, cấp nước ngọt của họ.

Hệ quả kinh tế của cuộc chiến tổng lực này cũng vì vậy to lớn đến mức, tổng thống Trump hiện chỉ xem xét chiếm đóng đảo Kharg của Iran, vốn có một vị trí chiến lược quan trọng, nơi xuất khẩu 90% lượng dầu hỏa đất nước. Trong giả thuyết này, nguyên thủ Mỹ hy vọng có thể đánh đổi một số nhượng bộ thực sự từ Iran.

Thế lưỡng nan

Đối với Bernard Guetta, đây là một kế hoạch tuyệt vọng và đầy rủi ro do việc nhà nước Cộng hòa Hồi giáo nhận thức rõ là Nhà Trắng không thể duy trì tình trạng này lâu dài, trong khi các tác nhân bên ngoài thân Iran như phe Huthis tại Yemen cũng bắt đầu lên tiếng tham chiến sau hơn một tháng im lặng.

Donald Trump chỉ có thể giành chiến thắng nếu chế độ Teheran bất ngờ sụp đổ do cạn kiệt các nguồn lực dẫn đến những bất đồng nội bộ. Nhưng kịch bản này dường như cũng khó xảy ra. Bất chấp một tháng hứng chịu các đòn tấn công dữ dội từ liên quân Mỹ - Israel và dàn lãnh đạo cao cấp hầu hết bị triệt hạ, chế độ thần quyền vẫn chưa cho thấy có những dấu hiệu rạn nứt hay bị lung lay.

Trong toàn cảnh này, cây bút xã luận Pierre Haski trên đài France Inter tóm tắt như sau : Tất cả những điều này khiến tổng thống Mỹ phải lựa chọn : Hoặc ông chấp nhận thua thiệt, đơn phương hoặc thông qua đàm phán, với nguy cơ bị coi là « kẻ thua cuộc », nhưng đó là điều ông ghét nhất trên đời. Hoặc ông phải dấn thân vào một cuộc leo thang đầy rủi ro, nhưng cái giá để giành chiến thắng sẽ là rất cao.