Một chị bạn người quen của gia đình tôi sống ở Đức đã lâu, mỗi lần gọi điện nói chuyện là lại rủ rê “Em sang nhà chị chơi đi rồi chị em mình đi chợ Việt ở biên giới, vui lắm!” “Chợ Việt” mà chị nói ở đây là “Asia Dragon Bazar” nằm giữa biên giới Đức và Cộng hoà Czech. Vì cái gọi là “vui lắm” đó mà tôi háo hức lái xe vượt đoạn đường hơn 300km để coi cái chợ đó vui ra sao…
Rất nhiều vật dụng trang trí nhà cửa có thể khiến các chị em phụ nữ yêu thích.
Asia Dragon Bazar – chợ Việt cho người Tây
Gọi là “chợ châu Á” chứ thật ra trong chợ người bán chỉ toàn là người Việt Nam mà thôi. Từ giọng nói, tôi nhận ra đa phần là người ở các tỉnh phía Bắc của Việt Nam sang Cộng hoà Czech (trước đây gọi là Tiệp Khắc) làm việc trong những năm sau giải phóng theo chương trình hợp tác lao động, rồi sau đó ở lại sinh sống và làm ăn trên đất Tiệp.
Vừa bước vào chợ, tôi cũng hơi giật mình vì ở giữa xứ Tây mà có một cái chợ rặt kiểu Việt Nam tức là vừa ồn ào, vừa nhộn nhịp và hàng hoá bày bán treo lẫn lộn chả khác gì cái chợ Bình Tây hay Bà Chiểu ở xứ ta.
Asia Dragon Bazar có vị trí khá thuận lợi, tuy nằm trên lãnh thổ nước Cộng hoà Czech nhưng lại sát biên giới với Đức, bang Bavaria, cho nên có khách của cả hai nước đến mua. Từ sau ngày Đức và Cộng hoà Czech không còn kiểm tra ở biên giới nữa thì khách qua lại giữa hai nước càng dễ dàng và đông hơn.
Ngoài ra, những người điều hành chợ này cũng chứng tỏ mình rất chuyên nghiệp khi tổ chức hẳn những chuyến xe buýt đón khách từ nhiều điểm đến chợ shopping, bãi xe rộng, đậu miễn phí…
Mặt bằng của chợ “con rồng châu Á” rất rộng, ngang cỡ một công viên, ngoài trời và đúng kiểu là một “cái chợ” cho nên đối với dân Tây trước giờ quen đi siêu thị (supermarket) hay trung tâm thương mại (Shopping mall), thì nó là một điểm đặc biệt thú vị thu hút họ.
Điều thú vị đầu tiên là ở đây có rất nhiều gian hàng và chủng loại đồ đạc cũng rất phong phú. Có thể thấy từ quần áo, giày dép, mỹ phẩm, túi xách, thuốc lá, đồ chơi… đến hàng gia dụng mỹ nghệ như tượng, phù điêu, tranh ảnh… và cả thức ăn nhập từ châu Á sang nữa. Ngoài ra, còn có các dịch vụ tiện ích như ngân hàng, tiệm mátxa, hớt tóc, sòng bạc, shop hoa, nhà thuốc tây… Điểm thú vị thứ hai với dân Tây đi chợ Ta là họ có thể trả giá. Điều này tuyệt nhiên là rất mới mẻ đối với những người trước giờ mua bán chỉ biết nhìn theo bảng giá và trả tiền mà thôi.
Mẹ chồng tôi người Tiệp cho hay, trước đây bà không biết chợ này được trả giá nên cứ nói nhiêu là mua nhiêu. Từ ngày phát hiện ra cái vụ “trả giá” bà rất thích đi chợ để thử khả năng và “tài” trả giá của mình. “Vậy mẹ có biết mua hớ là gì không?”, tôi hỏi bà. “Biết chứ, bây giờ mẹ cứ nhắm thấp hơn từ 10 – 30% mà trả, không bị hớ đâu, con đừng lo!”
Đến chợ, tôi phát hiện ra trong này chỉ có người bán là người Việt Nam, còn lại khách mua chỉ toàn người Đức và Tiệp mà thôi, hiếm thấy bóng dáng một người Việt Nam nào khác. Chị bạn tôi, người sống rất gần chợ cho biết chợ này đúng là chỉ có dân Tây mới đi thôi chứ người Việt Nam ít khi vào, vì họ biết ở đây… bán mắc!
Vì sao “mắc với ta mà rẻ với Tây”?
Đơn giản thôi, vì những món đồ bán ở đây người Việt Nam thấy khá mắc vì nó nhập từ Việt Nam sang. Như nước tương, cà pháo ngâm, mì gói, bánh phở khô… những món này ở Việt Nam có giá rất rẻ, chưa đến 1 euro (khoảng 30.000 đồng), thì sang đến châu Âu, nó trở thành thứ hàng quý, có giá gần gấp năm lần nên đa số người Việt sống ở đây sẽ không đi chợ này mà họ biết có những nơi bán rẻ hơn.
Còn đối với dân Tây, những món đồ bán ở đây đều có xuất xứ từ châu Á, tức cách xa vạn dặm, chả nhẽ muốn ăn phải đáp máy bay đi mua, cho nên có bán ở đây để họ mua với giá vậy thì vẫn chấp nhận được. Hơn nữa, dân Tây vốn chuộng hàng “handmade”, hàng thủ công mỹ nghệ tinh xảo của châu Á cho nên những mặt hàng như tượng, đồ gốm, đồ gỗ… để trưng ngoài vườn là mặt hàng bán chạy nhất.
Mẹ chồng tôi là chuyên gia shopping ở đây nên bà nắm giá rất kỹ cái nào ở đây rẻ hơn ngoài siêu thị. Bà bảo trước giờ vẫn thường đi chợ này để mua thuốc lá, giá rẻ hơn khoảng 10 – 20%. Tuy nhiên, thời gian sau này bà nghi ngờ thuốc lá ở đây là hàng giả nên cũng ngừng mua.
Hàng thật, nhái lẫn lộn!
Sau vài vòng tham quan và ra vô các gian hàng tôi cũng phát hiện ra việc bày bán hàng giả ở chợ là đúng. Chẳng hạn như quần áo và túi xách. Các thương hiệu lớn có mặt ở đây như Louis Vuitton, Longchamp, Prada, Puma, Adidas, Nike… với giá cả rẻ đáng ngạc nhiên thì làm sao mà là hàng thật được?!
Dù vậy, với giá cả rẻ đáng ngạc nhiên, như một cái T-shirt in logo Puma giá 10 euro vẫn được bán khá dễ dàng và đắt hàng vì chắc chắn dân Tây sẽ không tìm đâu ra món đồ vậy ở trong các trung tâm thương mại nằm giữa châu Âu hết (dĩ nhiên họ cũng biết nó là hàng nhái hoặc hy vọng nó là hàng thiệt)!
Hoặc như tôi chứng kiến một bà đầm Tây điệu đàng trả giá 100 euro để rước về cái giỏ in logo Louis Vuitton y như hàng giả chợ Bến Thành nhà ta với gương mặt rất hoan hỉ.
Phải nói thêm là các nước châu Âu hiện nay rất nghiêm ngặt với tình trạng bán hàng giả, hàng nhái. Tuy nhiên, nếu món hàng đó qua cửa hải quan sân bay thì mới được kiểm duyệt, còn ở đây là cái chợ giữa biên giới lái xe qua lại nên chẳng thấy ai nói gì. Và người bán hàng cũng không bày bán công khai những hiệu nổi tiếng nữa, mà giấu chúng vào trong kho nhưng vẫn chào mời khi khách đến gian hàng.
Ngoài những món hàng giả như vừa kể trên thì tôi cũng rất vui mừng khi nhìn thấy những thương hiệu Việt được bày bán ở đây. Đó là khi tôi bước vào các gian hàng bán đồ ăn, đồ mỹ nghệ… Những cái tên Vifon, Miliket, Safoco, Bia Sài Gòn, sơn mài Sông Đồng, gốm Bát Tràng… làm ấm lòng một kẻ xa quê hương như tôi. Dĩ nhiên giá cả thì cao hơn nhiều nhưng biết sao được, ít ra thì nó cũng rẻ hơn một cái vé máy bay!
Trong lúc nghỉ ngơi ăn uống ở nhà hàng món châu Á trong chợ, tôi làm quen với một gia đình người Đức sang đây mua sắm dịp cuối tuần. Chị Jenna, người sống ở thành phố Waldsassen (thuộc nước Đức) ngay sát bên chợ cho hay, chị thích đi chợ này dịp cuối tuần với chồng con. “Trong chợ này có nhiều thứ thú vị lắm! Chẳng hạn như các bức tượng để trưng ngoài vườn ở đây làm rất sắc sảo mà giá rẻ”, chị chỉ vào gói hàng mới mua “chỉ có 20 euro cho cái tượng này thôi đấy, nếu mua ở Đức sẽ mắc gấp ba lần!” Rồi chị nói tiếp: “Ngoài ra thỉnh thoảng để thay đổi khẩu vị, cả nhà chúng tôi lại đến ăn ở đây. Tôi thích món châu Á như mì xào, chả giò nhưng mà bạn biết đấy, để bay đến châu Á thì quá xa và quá đắt cho một gia đình lớn như chúng tôi!”
Nỗi lòng kẻ tha phương
Như đã nói ở trên, chợ rất hiếm khách hàng châu Á (ngoài tôi lúc này) cho nên lúc đi dạo quanh, cũng có nhiều người nháo nhác đưa mắt dòm ngó. Người thì nhận ra gương mặt đồng hương nên mỉm cười thân thiện. Kẻ thì lườm lườm nguýt nguýt ra điều ta đây không thích (do ganh tị, chị bạn tôi giải thích).
Vì có một… khao khát được nói tiếng Việt giữa trời Tây và trò chuyện với người đồng hương, nên tôi cũng cố gắng tìm một ai đó trông có vẻ thân thiện và cởi mở để bắt chuyện.
Anh Thiện, người gốc Nam Định, cho hay, anh sang Tiệp từ những năm đầu 1980 để làm việc trong nhà máy sản xuất xe đạp. Anh kể, thời kỳ đó anh sống rất cơ cực, chỉ biết làm việc và tích cóp để gửi tiền về cho gia đình ở Việt Nam mà thôi. Sau gần năm năm làm việc theo dạng “hợp tác lao động” thì anh cũng tìm được đường để ở lại đất nước này sống và làm việc. Hiện nay vợ chồng anh kinh doanh siêu thị mini bán hàng thức ăn nhập từ Việt Nam sang. Anh bảo công việc hiện nay rất tốt, buôn bán chủ yếu cho khách Tây, thu nhập đủ nuôi sống gia đình và giúp đỡ cả gia đình ở quê hương. Tôi hỏi anh có về Việt Nam được thường xuyên không? Gương mặt anh bỗng thoáng hiện nét buồn và bảo: “Không đâu, công việc buôn bán siêu thị chỉ có hai vợ chồng thay nhau trông coi chứ thuê người ngoài đắt lắm. Rồi còn thêm hai con nhỏ. Nếu cả gia đình “bay” về Việt Nam hết thì chả còn tiền đâu mà ăn!” Rồi anh lại cười bảo: “Hè rồi tôi mới “hy sinh” vừa trông con vừa trông hàng để bả (tức vợ anh) về Việt Nam thăm nhà một chuyến cho đỡ nhớ sau gần chục năm xa cách. Còn tôi thì không biết đến bao giờ, hy vọng đến năm sau…”
Tôi không biết nói gì hơn là chúc anh chị buôn may bán đắt và có thể về Việt Nam thăm gia đình thường xuyên.
Trước khi rời chợ, tôi mua một ít gia vị nấu nướng món Việt Nam ở cửa tiệm của gia đình anh Thiện. Chị bạn tôi đi cùng thì cứ hỏi “Sao, em thấy vui và thích ở đây không?” – tôi bảo rằng tôi cũng thích lắm, cũng thấy vui khi đi chợ với chị nhưng mà thật ra trong lòng tôi vẫn có một nỗi buồn man mác…
AP
Đi chợ ta ở Tây
