Theo Tiến sỹ Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp - Ủy ban Thường vụ Quốc hội, vụ thảm sát tiệm vàng phố Sàn (Bắc Giang) và các vụ tương tự là một thực tế để các cơ quan liên quan có thể kiến nghị chỉnh sửa luật.
Thời gian qua, trước t́nh h́nh tội phạm vị thành niên ngày càng gia tăng, nhiều người đă cho rằng cần phải áp dụng h́nh phạt cao nhất là tử h́nh, hoặc ít ra là chung thân, đối với những kẻ chưa tới 18 tuổi nhưng có hành vi quá man rợ, tàn độc hay để lại hậu quả nghiêm trọng như Lê Văn Luyện. Tuy nhiên, muốn vậy, trước hết phải xem xét chỉnh sửa luật cho phù hợp.
Cần có ngoại lệ
Xung quanh việc Lê Văn Luyện thoát án tử h́nh qua hai phiên ṭa xét xử sơ thẩm và phúc thẩm, TS Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp - Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cho rằng trong điều kiện luật pháp nước ta hiện nay, dù “sát thủ” này có gây thêm nhiều t́nh tiết th́ cũng không thể áp dụng h́nh phạt cao nhất.
“Dù vậy, vụ Lê Văn Luyện và các vụ tương tự là một thực tiễn để các cơ quan liên quan có thể kiến nghị chỉnh sửa luật. Tuy nhiên, thế giới đang có xu hướng giảm dần h́nh phạt tử h́nh, nếu ta lại điều chỉnh theo hướng có trường hợp đặc biệt dưới 18 tuổi vẫn chịu án này th́ cũng rất khó” - ông Thảo nh́n nhận.
Nguyễn Văn Dương (x) 17 tuổi, ngụ Bà Rịa - Vũng Tàu) dù phạm 3 tội: giết người, cướp tài sản và hiếp dâm nhưng cũng chỉ bị xử phạt 18 năm tù.
Hiện nay, nhiều người ở tuổi vị thành niên đă phát triển thể chất và có nhận thức, suy nghĩ rất già dặn. Điều mà dư luận bức xúc là có thể có một số người vị thành niên giết chóc không gớm tay v́ biết rằng chúng chỉ bị xử phạt cao nhất 18 năm tù. “Sự phát triển về thể chất, tinh thần và ư thức của trẻ hiện nay là rất sớm, v́ vậy có thể sửa luật theo hướng này. Thật ra, quy định đối với tuổi vị thành niên cũng rất du di, như lĩnh vực lao động quy định ở độ tuổi này nhưng trong giáo dục lại độ tuổi khác và tội phạm lại khác nữa… Trên thế giới, có nước quy định tuổi thành niên là từ 14 trở lên, có nước từ 15 hay 16 tuổi” - ông Thảo cho biết.
Theo TS Đinh Xuân Thảo, với xu hướng gia tăng tội phạm trẻ như hiện nay, người dân rất lo ngại nếu luật pháp không đủ sức răn đe, cụ thể là không tăng h́nh phạt đối với độ tuổi dưới 18. “Do vậy, để ngăn ngừa tội phạm vị thành niên gia tăng th́ có thể kiến nghị xem xét điều chỉnh luật. Không chỉ trong lĩnh vực h́nh sự, ngay cả dân sự cũng nên hạ độ tuổi. Nhiều người ở độ tuổi dưới 18 cũng đă đủ sự chín chắn và có thể chịu trách nhiệm về hành vi của ḿnh” - ông Thảo nhận xét.
Một kiểm sát viên VKSND TPHCM đánh giá đă đến lúc cần báo động trước t́nh trạng người vị thành niên phạm tội man rợ. Theo ông, với t́nh h́nh thực tế hiện nay, thể chất và tâm sinh lư phát triển sớm, internet tràn lan và trẻ phạm tội ở mức báo động th́ luật không c̣n phù hợp.
“Muốn xử lư nghiêm th́ phải sửa luật, không phải tất cả đều bị phạt nặng nhưng trong những trường hợp đặc biệt th́ cần có ngoại lệ. Phải xử phạt thật nặng đối với người chưa thành niên nhưng phạm tội man rợ, giết người hàng loạt…” – kiểm sát viên này đề xuất.
“Việc xử lư nghiêm minh và chế tài nặng cần được quan tâm. Vấn đề hạ độ tuổi chịu h́nh phạt tử h́nh đến nay vẫn chưa được đem ra Quốc hội bàn nhưng qua ư kiến của nhiều cử tri th́ vấn đề này cũng có thể được đặt ra trong thời gian tới” - TS Thảo cho biết.
Kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp
Để hạn chế các vụ án thương tâm như Lê Văn Luyện thảm sát cả gia đ́nh chủ tiệm vàng Ngọc Bích, hay mới đây là một học sinh THPT cắt cổ chủ tiệm tạp hóa chỉ v́ nợ que kem 5.000 đồng, TS Đinh Xuân Thảo cho rằng cần phải kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp, từ sự nghiêm minh của luật pháp, việc giáo dục của nhà trường đến sự quan tâm của gia đ́nh, xă hội…
Về trường hợp cụ thể của Lê Văn Luyện, luật sư Nguyễn Hữu Thế Trạch - Đoàn Luật sư TPHCM, nhận xét nhiều người đă biết trước khung h́nh phạt dành cho Luyện nhưng trong thâm tâm họ luôn cảm thấy mức án là quá nhẹ, không tương xứng với hành vi, thủ đoạn và thái độ của y trước cũng như sau khi thực hiện tội ác. Nhiều người cho rằng đây là sự dung túng cho những hành vi tương tự có thể xảy ra - thực tế đă và đang xảy ra; rằng pháp luật chưa sát với thực tế, bởi chỉ cần Luyện sinh trước vài tháng th́ h́nh phạt tử h́nh nhiều khả năng sẽ được áp dụng….
“Tuy nhiên, nh́n từ góc độ lập pháp th́ pháp luật là những quy tắc xử sự chung, những khuôn mẫu mà Nhà nước ban hành nên mọi cá nhân, tổ chức đều không được làm trái. V́ vậy, với t́nh trạng nhân cách và đạo đức đang xuống cấp nghiêm trọng trong một bộ phận giới trẻ hiện nay, các cơ quan quản lư Nhà nước cần mang đến mỗi cá nhân, mỗi gia đ́nh một giải pháp kết hợp giữa tuyên truyền pháp luật với việc tạo dựng nhân cách để các em biết sống khoan dung, độ lượng và vị tha hơn” - luật sư Trạch nh́n nhận.
Độ tuổi dễ dao động
Thẩm phán Vương Văn Nghĩa, TAND TPHCM, băn khoăn: “Chúng ta cần đặt câu hỏi tại sao có những trẻ được ăn học đàng hoàng nhưng vẫn phạm tội? Phải đặt vấn đề tại sao đă giáo dục mà trẻ vẫn phạm tội để t́m cách giải quyết. Có thể dư luận phẫn nộ về việc người chưa thành niên phạm tội dă man nhưng chúng ta hăy hiểu rằng vị thành niên là độ tuổi đang hoàn thiện nhân cách, tâm hồn dễ bị dao động trước những t́nh huống phạm tội trong cuộc sống. Chưa kể, đôi khi trẻ bị người lớn tiếp tay cho những hành vi phạm tội”.
Theo ông Nghĩa, Việt Nam đă tham gia Công ước Quốc tế về quyền trẻ em nên khó thể sửa luật đối với trường hợp trẻ chưa thành niên phạm tội. Dẫu biết t́nh trạng trẻ vị thành niên phạm tội với thủ đoạn tinh vi, có dự mưu ngày càng phổ biến nhưng luật đă quy định nên phải theo đó mà thực hiện.
Theo NLĐ
Lê Văn Luyện không bị tử h́nh: Có nên điều chỉnh luật ?
