Middle East Tín hiệu rối loạn từ thượng tầng Iran sau cái chết của Khamenei

[Gibbs]

Cuộc chiến Mỹ - Israel - Iran đang trượt rất nhanh từ một chiến dịch quân sự có giới hạn sang trạng thái hỗn loạn khu vực, nơi từng phát ngôn, từng đợt không kích, từng quả drone và từng lời đe dọa đều có thể kéo thêm một quốc gia khác vào vòng xoáy lửa đạn. Diễn biến mới nhất trong ngày 8/3/2026 cho thấy bức tranh chiến trường không còn gói gọn trong biên giới Iran hay Israel nữa, mà đã lan ra Beirut, Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia, UAE, Iraq và cả bầu không khí chính trị nội bộ ở Washington lẫn Tehran. Từ những tiếng nổ rung chuyển thủ đô Iran, các đợt đánh chặn drone trên bầu trời vùng Vịnh, cho tới lễ đón linh cữu 6 quân nhân Mỹ thiệt mạng ở Kuwait, tất cả đang báo hiệu một giai đoạn leo thang nguy hiểm hơn rất nhiều.

Tín hiệu rối loạn từ thượng tầng Iran sau cái chết của Khamenei

Điều đáng chú ý nhất lúc này không chỉ là bom đạn, mà là những tín hiệu trái ngược phát ra từ chính bộ máy quyền lực Iran sau cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Một mặt, Tổng thống Masoud Pezeshkian phát đi thông điệp mang tính xoa dịu, lên tiếng xin lỗi các nước láng giềng vùng Vịnh vì các đợt drone và tên lửa nhằm vào những mục tiêu có liên hệ với Mỹ trong khu vực, đồng thời ám chỉ rằng Iran sẽ ngừng tấn công các nước láng giềng nếu bản thân Iran không còn bị đánh tiếp. Nhưng chỉ ít giờ sau, văn phòng của ông lại phải “đính chính”, nhấn mạnh rằng ý của Tehran là: chỉ khi nào các nước trong khu vực không hợp tác với chiến dịch của Mỹ nhằm vào Iran, thì Iran mới không tấn công họ. Nói cách khác, lời xin lỗi chưa kịp làm dịu tình hình thì lời giải thích tiếp theo lại mở ra một cánh cửa đe dọa mới.

Sự nhập nhằng ấy càng lộ rõ hơn khi Ali Larijani, nhân vật an ninh hàng đầu của Iran, lên truyền hình nhà nước tuyên bố thẳng rằng Donald Trump “phải trả giá” cho cuộc chiến này. Larijani cho rằng Trump đã mắc một “tính toán sai lầm mang tính quốc tế”, tưởng có thể áp dụng “mô hình Venezuela” lên Iran, nhưng giờ lại sa lầy trong một thế bế tắc chiến lược. Theo ông, việc giết hại ban lãnh đạo Iran và hơn một ngàn người Iran sẽ không thể không bị trả đũa, và Tehran sẽ không lùi bước cho tới khi “kẻ xâm lược” bị trừng phạt. Đây không còn là thứ ngôn ngữ ngoại giao vòng vo, mà là lời đe dọa chính trị - quân sự trực diện nhằm vào tổng thống Mỹ.

Chưa dừng ở đó, truyền thông nhà nước Iran còn cho biết một lãnh tụ tối cao mới có thể được lựa chọn trong vòng 24 giờ tới. Theo Fars, một thành viên của Hội đồng Chuyên gia nói rằng 88 giáo sĩ cấp cao đang “nóng lòng chờ đợi” điều kiện để họp chọn người kế nhiệm. Việc Iran phải gấp rút tính chuyện thay lãnh tụ trong lúc thủ đô liên tục trúng bom cho thấy hệ thống quyền lực của Cộng hòa Hồi giáo đang bị đặt dưới sức ép chưa từng có. Trên bề mặt, Tehran muốn thể hiện rằng guồng máy vẫn vận hành; nhưng bên dưới, các phát tín hiệu trái chiều từ tổng thống, văn phòng tổng thống và giới an ninh cho thấy có thể đang tồn tại những rạn nứt hoặc ít nhất là sự thiếu thống nhất trong cách phản ứng với cuộc chiến.

Tehran rung chuyển, Israel mở pha đánh mới vào hạ tầng năng lượng Iran

Trong khi chính trường Iran phát đi những tín hiệu chao đảo, chiến trường trên thực địa cũng bước sang một nấc thang mới. Tối thứ Bảy theo giờ địa phương, ghi nhận hàng loạt tiếng nổ lớn vang lên ở Tehran đúng lúc Lực lượng Phòng vệ Israel thông báo mở một “làn sóng không kích” mới vào thủ đô Iran. Hãng Fars của Iran nói rằng Mỹ và Israel đã nhắm vào một nhà máy lọc dầu ở phía nam Tehran. Các nhóm phóng viên nghe thấy các đợt nổ kéo dài khoảng một giờ, dồn dập ở phía đông, phía nam và tây bắc thành phố, trong khi một đám cháy lớn bùng lên tại khu vực có các cơ sở dầu khí, làm sáng rực cả bầu trời đêm.

Một nguồn tin Israel nói rằng Tel Aviv đã bắt đầu đánh vào các kho chứa dầu ở Iran như một phần của giai đoạn tiếp theo của chiến dịch. Phía quân đội Israel nói họ đã nhắm vào các cơ sở nhiên liệu ở Tehran, nơi phân phối nhiên liệu cho nhiều đối tượng sử dụng, trong đó có cả các thực thể quân sự Iran. Theo cách diễn đạt của Israel, đây là “một bước bổ sung nhằm đào sâu thiệt hại vào hạ tầng quân sự của chế độ Iran”. Nếu trước đó chiến dịch chủ yếu xoáy vào radar, căn cứ tên lửa, hạ tầng phòng không và các cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân, thì việc chuyển sang các điểm chứa và phân phối nhiên liệu cho thấy Israel đang đánh vào khả năng duy trì chiến tranh lâu dài của Tehran.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng công khai xác nhận đường lối leo thang này. Ông tuyên bố Israel sẽ tiếp tục đánh Iran “và Israel và Mỹ đã giành “gần như hoàn toàn quyền kiểm soát bầu trời Iran”, và phía Israel còn “nhiều mục tiêu, nhiều bất ngờ” chưa tung ra. Netanyahu còn nói chiến dịch chung với Mỹ sẽ tạo ra các điều kiện để người dân Iran “tự nắm lấy vận mệnh”, tức ngầm thừa nhận mục tiêu không chỉ là làm suy yếu quân sự, mà còn hướng tới làm rung chuyển chính thể ở Tehran.

Beirut trúng đòn ngay giữa trung tâm: mặt trận Lebanon nóng rực

Một diễn biến đặc biệt gây chấn động là vụ không kích trúng tòa nhà Ramada hotel ở khu Raouche, ngay trung tâm Beirut. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 4 người thiệt mạng và 10 người bị thương. Điều khiến vụ này gây sốc không chỉ là thương vong, mà là vị trí bị đánh: đây là khu vực trung tâm thủ đô Beirut, chứ không phải vành đai ngoại ô phía nam Dahiyeh - nơi Hezbollah kiểm soát và vốn là điểm hứng phần lớn các đòn không kích của Israel từ khi Lebanon bị cuốn sâu vào đợt xung đột này. Reuters mô tả đây là đòn đánh đầu tiên chạm vào “trái tim” của thủ đô kể từ khi giao tranh Israel - Hezbollah bùng trở lại tuần trước.

Ngay sau đó, IDF nói họ đã tiến hành một “đòn đánh chính xác” nhằm vào các chỉ huy quan trọng thuộc Lebanon Corps của lực lượng Quds Force trong Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, hoạt động tại Beirut. Phía Israel nói đã sử dụng đạn chính xác và trinh sát trên không để giảm thiểu thiệt hại cho dân thường. Tuy nhiên, tuyên bố của IDF không nêu rõ có phải đang nói đến đúng vụ đánh vào tòa nhà Ramada hay không. Dù vậy, thông điệp quân sự đã quá rõ: Israel sẵn sàng mở rộng vùng tấn công ngay vào khu trung tâm chính trị - dân sự của Beirut nếu cho rằng ở đó có đầu não chỉ huy Iran hoặc Hezbollah.

Netanyahu cũng đồng thời lên giọng cứng rắn với Lebanon, kêu gọi chính phủ Beirut thực hiện cam kết trong thỏa thuận ngừng bắn tháng 11/2024 và giải giáp Hezbollah. Ông cảnh báo nếu Lebanon không làm như vậy thì hậu quả sẽ “thảm khốc”. Nói nôm na, Tel Aviv đang đẩy Beirut vào một lựa chọn cay nghiệt: hoặc tự tay siết Hezbollah, hoặc chấp nhận cả quốc gia bị kéo sâu hơn vào chiến tranh. Trong bối cảnh gần 300 người đã thiệt mạng và khoảng 300.000 người phải rời bỏ nhà cửa ở Lebanon theo Reuters, lời cảnh báo này chẳng khác nào đặt cả đất nước vào thế ngồi trên thùng thuốc súng.

Vùng Vịnh không còn là hậu phương: drone, tên lửa và những bầu trời đỏ lửa

Nếu tuần đầu cuộc chiến chủ yếu xoay quanh Iran, Israel và một số căn cứ Mỹ, thì nay cả vành đai Vùng Vịnh đang biến thành một chiến trường phụ nhưng cực kỳ nhạy cảm. Quân đội Kuwait nói một “làn sóng drone thù địch” đã nhắm vào kho chứa nhiên liệu của sân bay quốc tế Kuwait trong sáng Chủ nhật theo giờ địa phương. Sau đó, quân đội nước này cho biết đang đánh chặn drone trên bầu trời Kuwait, nhưng mảnh vỡ và xác thiết bị rơi xuống đã gây hư hại một số cơ sở hạ tầng dân sự. Saudi Arabia cũng cho biết họ bị tấn công bằng drone và đã đánh chặn ít nhất 21 chiếc trong những giờ rạng sáng. Tại Bahrain, Bộ Nội vụ quy trách một vụ cháy ở cơ sở tại cảng Mina Salman cho “sự gây hấn của Iran”, còn lực lượng cứu hỏa phải lao vào dập lửa.

Tại Dubai, các tòa nhà quanh khu Marina đã phải sơ tán sau khi mảnh vỡ từ hoạt động đánh chặn làm hư hỏng mặt ngoài của một tòa cao ốc. Văn phòng truyền thông Dubai nói không có ai bị thương trong vụ việc, nhưng ở nơi khác trong thành phố, mảnh vỡ từ một vụ đánh chặn khác đã làm chết một tài xế. Cư dân Dubai và Abu Dhabi nhận được cảnh báo tên lửa trên điện thoại, trong khi các đội phòng không hành động liên tục. Ở Bahrain, Qatar và UAE cũng có thêm nhiều tiếng nổ trong đêm, cho thấy dù Tehran nói lời xin lỗi, hiện thực trên không trung vẫn là drone và tên lửa tiếp tục bay.

Đây là điểm cực kỳ nguy hiểm của cuộc chiến hiện nay: Iran có thể không đủ sức lật ngược thế trận trong lãnh thổ mình, nhưng lại vẫn còn khả năng gây nhiễu loạn, bào mòn và tạo áp lực lên mạng lưới căn cứ, hạ tầng năng lượng và giao thông hàng không của các nước đồng minh Mỹ quanh Vịnh Ba Tư. Chỉ cần vài kho chứa nhiên liệu bị đánh trúng, vài sân bay bị gián đoạn, vài tàu hàng ở cảng biển cháy lên, thì tác động không chỉ dừng ở quân sự mà còn lập tức lan sang dầu khí, thương mại, bảo hiểm hàng hải và tâm lý thị trường toàn cầu.

Iraq, Erbil và vành đai căn cứ Mỹ vẫn là mục tiêu nhạy cảm

Tại miền bắc Iraq, hai chiếc drone mang chất nổ đã bị bắn hạ trên bầu trời Erbil vào khoảng 11 giờ đêm theo giờ địa phương. Một nguồn tin an ninh cho biết cả hai đều bị đánh chặn, nhưng mảnh vỡ của một chiếc rơi xuống khu dân cư. Dù nguồn tin không nêu mục tiêu cụ thể, Erbil từ lâu vẫn là điểm đặc biệt nhạy cảm vì tại đây có Lãnh sự quán Mỹ và căn cứ gần sân bay thường xuyên nằm trong tầm ngắm của Iran và các lực lượng dân quân thân Iran ở Iraq.

Trước đó, một cuộc không kích chưa xác định cũng đã giết chết một thành viên của Lực lượng Huy động Nhân dân Iraq, tức PMF - lực lượng bán quân sự Shiite có nhiều nhóm thân Iran - và làm bị thương 3 người khác. Điều đó cho thấy mặt trận Iraq vẫn đang âm ỉ, chưa bùng thành một chiến tuyến lớn nhưng luôn có nguy cơ phát nổ mạnh bất kỳ lúc nào nếu Washington, Tehran hoặc các nhóm ủy nhiệm vượt thêm một lằn ranh đỏ.

Trump phát tín hiệu leo thang: không loại trừ bộ binh, muốn can dự vào người kế nhiệm ở Iran

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump trong ngày thứ Bảy đã có một loạt phát biểu rất nặng tính leo thang. Trên chuyên cơ Air Force One, ông nói việc đưa bộ binh Mỹ vào Iran là điều “có thể”, dù phải có “một lý do rất chính đáng”. Khi được hỏi liệu có dùng bộ binh để kiểm soát uranium làm giàu tại các cơ sở hạt nhân Iran hay không, Trump cũng không loại trừ, chỉ nói rằng “không phải lúc này” nhưng “có thể làm sau này”. Lối trả lời ấy rất đáng chú ý: ông không tuyên bố triển khai bộ binh ngay, nhưng cố ý giữ cánh cửa đó mở, như một đòn răn đe chính trị và tâm lý.

Trump còn đi xa hơn khi nói ông muốn được “tham gia” vào việc lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran, vì Mỹ “không muốn quay lại mỗi 5 năm hay 10 năm để làm việc này một lần nữa”. Phát biểu đó thực chất đã chạm sát ngưỡng của luận điểm thay đổi chế độ. Nếu trước đây Washington hay dùng cụm từ “ngăn Iran có vũ khí hạt nhân” như một lý do chiến lược, thì nay Trump gần như nói thẳng rằng Mỹ muốn nhìn thấy một người đứng đầu Iran không còn dẫn đất nước vào chiến tranh. Một khi mục tiêu ngầm là tái thiết kế quyền lực ở Tehran, cuộc chiến sẽ khó còn chỗ cho một lối thoát ngoại giao ngắn hạn.

Ông cũng khẳng định không muốn lực lượng người Kurd can dự vào chiến tranh, trái với các thông tin trước đó mà CNN nêu rằng CIA từng tìm cách vũ trang các nhóm Kurd để kích động nổi dậy trong lòng Iran. Trump nói chiến tranh đã đủ phức tạp và ông không muốn “làm nó phức tạp hơn nữa” bằng cách kéo người Kurd vào. Điều này cho thấy ngay trong chính sách Mỹ cũng tồn tại những đường hướng chưa thật thống nhất: một bên có vẻ muốn tận dụng các nhóm sắc tộc chống Tehran, còn bên kia lo ngại mặt trận Iran sẽ bung ra thành một bài toán sắc tộc - địa chính trị khó kiểm soát.

Sáu quân nhân Mỹ trở về trong cờ phủ quan tài, nhưng Nhà Trắng vẫn nói “đang thắng lớn”

Giữa lúc Trump nói cứng về Iran, ông cùng Đệ nhất phu nhân Melania Trump, Phó tổng thống JD Vance và hàng loạt quan chức cấp cao đã đến căn cứ không quân Dover ở Delaware để dự lễ tiếp nhận thi hài 6 quân nhân Mỹ thiệt mạng trong cuộc tấn công bằng drone của Iran tại Kuwait hôm 1/3. Những người lính được xác định gồm Maj. Jeffrey O’Brien, Chief Warrant Officer 3 Robert Marzan, Capt. Cody Khork, Sgt. 1st Class Nicole Amor, Sgt. 1st Class Noah Tietjens và Sgt. Declan Coady. Cả sáu đều thuộc Bộ chỉ huy 103rd Sustainment Command, một đơn vị dự bị lục quân xuất phát từ Iowa, phục vụ tại Trung Đông trong thành phần của 1st Theater Sustainment Command.

Khung cảnh ở Dover mang đầy tính biểu tượng: các quan tài phủ cờ Mỹ được đưa xuống khỏi máy bay vận tải C-17 giữa một buổi chiều u ám, Trump đứng chào theo nghi thức, xung quanh là Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard, Tổng chưởng lý Pam Bondi cùng hàng loạt quan chức khác. Nhưng chỉ ít giờ sau khoảnh khắc ấy, khi trả lời báo chí, Trump vẫn nói đây là “một ngày rất buồn” nhưng cũng nhấn mạnh Mỹ đang “thắng cuộc chiến này rất nhiều”. Ông thậm chí nói những cái chết như vậy là “một phần của chiến tranh” và thừa nhận chắc chắn sẽ còn phải dự thêm các lễ tương tự. Sự tương phản giữa cờ phủ quan tài và ngôn ngữ chiến thắng ấy cho thấy Nhà Trắng đang chọn con đường chính trị: không để thương vong làm chùn tay, mà trái lại dùng nó để biện minh cho việc tăng áp lực quân sự.

Thêm bom cho Israel, Quốc hội bị gạt sang bên: Washington tăng tốc chiến tranh

Một quyết định quan trọng khác của chính quyền Trump là tuyên bố tình trạng khẩn cấp để bỏ qua quy trình xem xét của Quốc hội, qua đó cho phép bán ngay cho Israel 12.000 thân bom BLU-110A/B loại 1.000 pound, trị giá hơn 151 triệu USD, kèm hỗ trợ kỹ thuật, hậu cần và dịch vụ liên quan. Thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ Ngoại trưởng Marco Rubio xác định đã có một tình huống khẩn cấp đòi hỏi phải bán ngay những khí tài này cho Israel vì lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ.

Washington đang tăng tốc khả năng tác chiến cho Israel, đồng thời gạt bớt rào cản thể chế trong nước. Khi nhánh hành pháp dùng “tình trạng khẩn cấp” để bỏ qua giám sát của Quốc hội trong lúc xung đột đang lan rộng, điều đó cho thấy Nhà Trắng coi giai đoạn hiện nay là thời điểm phải hành động thật nhanh, và cũng sẵn sàng chấp nhận rủi ro chính trị trong nước để duy trì cường độ chiến tranh.

Tranh cãi quanh vụ trường tiểu học ở Minab và cuộc chiến sự thật

Một điểm nóng khác không kém phần nhức nhối là vụ không kích vào một trường tiểu học dành cho nữ sinh ở Minab, miền nam Iran, khiến ít nhất 168 trẻ em và 14 giáo viên thiệt mạng theo các báo cáo trước đó mà CNN dẫn lại. Trump hôm thứ Bảy lại tuyên bố rằng vụ đó “do Iran làm”, trái ngược với phân tích của CNN, nhiều cơ quan truyền thông khác và các chuyên gia vũ khí cho rằng quân đội Mỹ nhiều khả năng phải chịu trách nhiệm, vì thời điểm tấn công trùng với một đợt đánh của Mỹ vào căn cứ hải quân IRGC gần đó, cộng với phân tích hình ảnh vệ tinh và video định vị địa lý. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói phía Mỹ “đang điều tra”, nhưng đồng thời vẫn khẳng định “bên duy nhất nhắm vào dân thường là Iran”.

Ở đây, cuộc chiến không chỉ diễn ra bằng bom và drone, mà còn bằng câu chuyện ai là người gây ra thương vong dân sự. Trong mọi cuộc chiến hiện đại, mặt trận truyền thông có thể không bắn ra đạn, nhưng lại quyết định sự ủng hộ trong nước, tính chính danh quốc tế và cả khả năng tiếp tục leo thang. Việc Trump phủi trách nhiệm trong lúc có nhiều phân tích ngược lại sẽ càng khoét sâu hoài nghi từ dư luận quốc tế, đồng thời trao cho Tehran thêm chất liệu tuyên truyền để tố Mỹ và Israel là thủ phạm tấn công dân thường.

Nước ngọt, dầu mỏ và những “mạch máu” mới của chiến tranh

Ngoại trưởng Iran Abbas Aragchi còn cáo buộc Mỹ đánh vào một nhà máy khử mặn trên đảo Qeshm, ngoài khơi nam Oman, gây ảnh hưởng nguồn nước uống của 30 ngôi làng. CNN nói chưa thấy bằng chứng cho cáo buộc này và đã liên hệ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ để hỏi. Tuy nhiên, chỉ riêng việc cáo buộc như vậy cũng đủ làm nổi bật một nỗi lo mới: trong chiến tranh vùng Vịnh, không chỉ có dầu mỏ là yết hầu, mà nước ngọt cũng là tử huyệt. Trung Đông sở hữu hơn một phần tư số nhà máy khử mặn trên thế giới; nếu hạ tầng này bị nhắm tới, hậu quả dân sinh sẽ đến gần như ngay lập tức.

Các nhà phân tích năng lượng đã cảnh báo rằng nếu các nhà máy khử mặn ở Vùng Vịnh bị tấn công, những quốc gia đồng minh của Mỹ sẽ rơi vào tình thế gần như không thể xoay xở. Nói dễ hiểu, dầu quan trọng thật, nhưng thiếu nước thì xã hội có thể rối loạn chỉ trong thời gian rất ngắn. Khi chiến tranh bắt đầu lăm le chạm vào nước uống, kho nhiên liệu, sân bay quốc tế, cảng biển và đường hàng hải, đó là lúc xung đột không còn mang dáng dấp “đánh mục tiêu quân sự” thuần túy nữa, mà đã chớm bước vào trạng thái chiến tranh hạ tầng sống còn.

Người dân Mỹ xuống đường, người dân Iran hoang mang, khu vực bước vào tuần thứ hai đầy bất định

Ở New York, hàng chục người biểu tình chống chiến tranh đã tụ tập tại Manhattan, hô vang “No war on Iran”, mang theo biểu ngữ đòi tiền cho nhu cầu của dân thay vì đổ vào chiến tranh. Nhiều người trong cộng đồng Iran - Mỹ bày tỏ sự bức xúc vì chứng kiến xung đột leo thang mà không thấy lối ra, đồng thời chỉ trích Trump đã thất hứa với cử tri khi từng cam kết không đưa nước Mỹ vào thêm một cuộc chiến bất tận ở nước ngoài. Một số khác nhấn mạnh rằng nếu Iran cần thay đổi chế độ, điều đó phải do chính người dân Iran quyết định, không phải do bom đạn từ bên ngoài áp đặt.

Trong khi đó, ngay tại Iran, tâm trạng xã hội lại bị xé làm nhiều mảnh. Có cư dân Tehran nói điều họ sợ nhất không phải là bom rơi, mà là việc chế độ hiện tại vẫn sống sót sau chiến tranh. Có người còn nói họ thấy phát ốm khi nghĩ tới khả năng các cuộc tấn công dừng lại mà không thay đổi được gì. Nhưng cũng có những người khác, nhất là phe thân chế độ, lại trở nên căm giận Mỹ và Israel hơn bao giờ hết. Thành phố Tehran được mô tả là “trống rỗng”, xe cộ ít hẳn, đường phố vắng tanh sau nhiều ngày bị oanh kích liên tục. Nỗi sợ, kỳ vọng, hận thù và tuyệt vọng đang cùng tồn tại trong một xã hội bị chiến tranh ép tới giới hạn thần kinh.

Ngay cả ở Mỹ, người dân thường cũng bắt đầu cảm nhận chiến tranh đi vào ví tiền của họ. Tại Atlanta, nhiều người bơm xăng nói rằng họ lo cả cuộc chiến lẫn việc giá xăng tăng vọt. Có người chỉ trích chính quyền vì đưa đất nước vào chiến tranh mà không nghĩ đến tầng lớp trung lưu và người nghèo; có người lại nói dù xăng đắt hơn vẫn ủng hộ Trump vì “phải ủng hộ quân đội”. Điều đó cho thấy chiến tranh Iran không còn là câu chuyện của bản đồ Trung Đông nữa; nó đang chui vào từng hóa đơn xăng, từng cuộc tranh cãi chính trị, từng đêm mất ngủ của người dân từ Tehran đến New York.

Sáu quân nhân Mỹ tử trận tại Kuwait được đưa về quê nhà trong nghi thức trang trọng

Gia đình của 6 quân nhân thuộc lực lượng Army Reserve Mỹ thiệt mạng trong tuần này tại Kuwait đã lặng lẽ dõi theo khoảnh khắc người thân của họ được đưa trở về đất Mỹ trong một nghi thức tiếp nhận quân nhân tử trận đầy trang nghiêm tại căn cứ không quân Dover, bang Delaware, vào ngày thứ Bảy.

Buổi lễ diễn ra dưới bầu trời xám đục, không khí nặng trĩu. Tổng thống Donald Trump, Đệ nhất phu nhân Melania Trump và Phó tổng thống JD Vance đã có mặt cùng nhiều quan chức quân sự cấp cao để tiễn biệt các binh sĩ hy sinh. Khi những cỗ quan tài phủ cờ Mỹ được đưa xuống từ chiếc vận tải cơ C-17 và chuyển qua đường băng tại Dover, ông Trump đứng nghiêm chào, trên đầu đội chiếc mũ trắng có hàng chữ “USA” màu vàng.

Danh tính 6 quân nhân thiệt mạng trong đòn drone của Iran

Quân đội Mỹ xác nhận 6 quân nhân thiệt mạng trong vụ tấn công bằng drone của Iran tại Kuwait hôm 1/3 gồm: Thiếu tá Jeffrey O’Brien, Chuẩn úy cấp 3 Robert Marzan, Đại úy Cody Khork, Trung sĩ nhất Nicole Amor, Trung sĩ nhất Noah Tietjens và Trung sĩ Declan Coady. Riêng Robert Marzan được cho là đã tử nạn trong vụ tập kích, nhưng vẫn đang chờ cơ quan giám định pháp y hoàn tất việc xác nhận danh tính cuối cùng.

Tất cả đều thuộc Bộ chỉ huy tiếp vận số 103, một đơn vị Army Reserve đặt tại bang Iowa. Họ đang làm nhiệm vụ tại Trung Đông trong thành phần của Bộ chỉ huy tiếp vận chiến trường số 1, lực lượng phụ trách công tác bảo đảm hậu cần cho quân đội Mỹ trên toàn khu vực Trung Đông.

Hàng loạt quan chức cấp cao tham dự lễ tiếp nhận tại Dover

Ngoài Tổng thống Trump, Melania Trump và Phó tổng thống JD Vance, buổi lễ còn có sự hiện diện của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân tướng Dan Caine, Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi, Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Susie Wiles, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard cùng các thống đốc, thượng nghị sĩ đến từ quê nhà của những quân nhân hy sinh.

Sau buổi lễ, ông Trump nói với báo chí rằng đây là “một ngày rất buồn”. Ông cho biết cha mẹ của các quân nhân đều rất tự hào về con em mình, nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng những mất mát như vậy luôn là điều đau đớn. Khi được hỏi liệu ông có nghĩ mình sẽ còn phải tham dự thêm những buổi lễ tiếp nhận quân nhân tử trận tương tự hay không, ông trả lời: “Tôi chắc là có. Tôi ghét phải nói điều đó, nhưng đó là một phần của chiến tranh.”

Những người lính phục vụ bền bỉ, dũng cảm và không biết lùi bước

Chuẩn tướng Clint Barnes, Phó tư lệnh Bộ chỉ huy tiếp vận chiến trường số 1, đã ca ngợi 6 quân nhân này là những người phục vụ “không mệt mỏi, bền bỉ và không biết sợ hãi”. Ông nói họ là hiện thân cho những giá trị tốt đẹp nhất mà nước Mỹ theo đuổi, gọi họ là “những đại sứ cuối cùng của tự do”, đồng thời gửi lời cầu nguyện để gia đình họ tìm thấy bình an và sự an ủi trong ký ức về người thân đã khuất.

Theo thông tin được công bố, 4 trong số 6 quân nhân đã có gần hai thập niên phục vụ trong quân ngũ, trong khi người trẻ nhất mới nhập ngũ vào năm 2023. Nhiều người trong số họ từng cùng đơn vị triển khai đến Kuwait trước đây, cho thấy đây không chỉ là những đồng đội bình thường mà còn là những người đã từng gắn bó, sát cánh qua nhiều năm tháng quân ngũ.

Mỗi người lính để lại một khoảng trống riêng trong lòng gia đình

Đại úy Cody Khork, 35 tuổi, được gia đình nhắc đến như một người luôn mang lại tiếng cười, là “linh hồn của mọi cuộc vui”, nổi tiếng bởi tinh thần lạc quan, trái tim rộng lượng và sự quan tâm sâu sắc đối với những người phục vụ bên cạnh mình cũng như tất cả những ai có may mắn được biết anh.

Trung sĩ nhất Nicole Amor thì chỉ còn vài ngày nữa là được trở về nhà. Chồng của cô cho biết cô đã phục vụ trong quân đội từ năm 2005 và để lại phía sau hai người con, một em đang học năm cuối trung học và một em còn học tiểu học.

Thiếu tá Jeffrey O’Brien được gia đình mô tả không chỉ là tấm gương cho các con noi theo mà còn là một người cha vui tính, nghịch ngợm, luôn tìm cách làm các con bật cười. Anh là người chồng, người cha của ba đứa trẻ.

Chuẩn úy Robert Marzan được bạn bè nhớ tới như một người sẵn sàng làm mọi thứ vì người khác, luôn coi gia đình và bạn bè là điều quý giá nhất. Em gái anh nói anh là một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, sống bằng chính tấm gương của mình.

Trung sĩ nhất Noah Tietjens, người lẽ ra sẽ bước sang tuổi 43 vào thứ Ba tuần tới, được nhớ đến như một người cố vấn tận tâm cho các binh sĩ trẻ và là người rất dễ gần, dễ mến. Anh để lại vợ và con trai.

Trung sĩ Declan Coady, mới 20 tuổi, là một Eagle Scout và người đam mê rèn luyện thể hình. Cha anh cho biết dù dự kiến trở về nhà vào tháng 5, Coady còn từng cân nhắc kéo dài thêm 9 tháng triển khai nhiệm vụ. Em gái anh kể rằng Coady thường là người ít nói, nhưng nếu ai có dịp nghe anh nói về điều mình yêu thích thì đó là một may mắn.

Vụ tấn công diễn ra quá nhanh, không có còi báo động

Theo thông tin CNN công bố trước đó, vụ tấn công xảy ra tại một trung tâm điều hành tạm thời đặt ở cảng dân sự Shuaiba, Kuwait, vào sáng Chủ nhật theo giờ địa phương. Một nguồn tin nắm tình hình cho biết các quân nhân khi ấy làm việc trong một tòa nhà dạng rơ-moóc cỡ lớn ghép lại thành văn phòng.

Đòn tấn công bằng drone diễn ra quá nhanh, không có còi hú hay cảnh báo trước để binh sĩ có thời gian chạy xuống hầm trú ẩn. Dù xung quanh tòa nhà có các bức tường chắn bê tông, nhưng phía trên hoàn toàn không có kết cấu che chắn nào đủ sức bảo vệ khỏi drone hay tên lửa. Những hàng rào như vậy thường chỉ có tác dụng chống các mối đe dọa kiểu bom xe đối với các công trình quân sự đóng ở nước ngoài, chứ không đủ đối phó với một đòn đánh từ trên không.

Nước Mỹ tưởng niệm những người đã ngã xuống

Tướng Dan Caine phát biểu trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc rằng nước Mỹ cùng đau nỗi đau với gia đình của 6 quân nhân đã hy sinh. Ông nhấn mạnh với các gia đình Gold Star, với các thương binh và người thân của họ, rằng đất nước này sẽ không bao giờ quên sự hy sinh ấy. Theo lời ông, cả quốc gia đứng bên cạnh họ và mãi mãi biết ơn lòng can đảm, sức chịu đựng và sự tận hiến của họ đối với nhiệm vụ và với tổ quốc.

Sự trở về của 6 cỗ quan tài phủ cờ tại Dover không chỉ là một nghi thức quân sự, mà còn là hình ảnh nhắc nước Mỹ rằng cái giá của cuộc chiến không nằm trong những tuyên bố chính trị hay bản đồ tác chiến, mà hiện hữu trong nước mắt gia đình, trong khoảng trống để lại sau lưng những người lính không còn trở về nữa.

🇮🇱❌🇮🇷 Con trai của Khamenei vừa bị ám sát còn sống nhưng bị thương ( Theo Channel 12) 7/3/26.
Theo các đánh giá tại Israel vào tối nay (Thứ Bảy), Mojtaba Khamenei, con trai của Lãnh tụ tối cao vừa bị ám sát, vẫn còn sống. Có thông tin cho thấy ông bị thương trong một cuộc tấn công không quân, được cho là nhằm ám sát ông, ngay sau cái chết của cha mình.
Mặc dù các báo cáo ban đầu nói rằng khu vực ông ở bị thiệt hại nặng, hiện tại Jerusalem tin rằng ông thoát nạn, dù tình trạng chính xác vẫn được giữ kín dưới sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền Tehran.
Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, từ lâu được coi là nhân vật quyền lực ẩn phía sau chính quyền Iran. Ông đã quản lý văn phòng của cha mình và xây dựng mạng lưới quan hệ chặt chẽ với tầng lớp lãnh đạo Vệ binh Cách mạng. Trong những năm gần đây, ông củng cố vị thế không chỉ là con trai Lãnh tụ, mà còn là chiến lược gia chính trị được các nhà lãnh đạo tôn giáo bảo thủ tin cậy, biến ông thành ứng cử viên hàng đầu để kế vị cha.
Tại Tehran, có lo ngại rằng việc công bố chính thức sẽ biến Mojtaba thành mục tiêu ngay lập tức của Mỹ và Israel.
Các nguồn tin tiết lộ với New York Times rằng buổi sáng nay tầng lớp lãnh đạo tôn giáo ở Iran đang trong trạng thái căng thẳng cao độ. Hội đồng cân nhắc việc bổ nhiệm lãnh tụ tiếp theo đã gần như công bố Mojtaba là người kế nhiệm chính thức, nhưng quyết định này bị hoãn vào phút chót.
Nguyên nhân trì hoãn là lo ngại về các hoạt động quân sự tiếp theo của Israel và Mỹ. Một số nhà lãnh đạo tôn giáo ngần ngại công bố nhanh chóng, vì sợ rằng khi Mojtaba chính thức trở thành Lãnh tụ tối cao, ông sẽ trở thành mục tiêu quan trọng cần phải bị tiêu diệt ngay lập tức.

Vì sao các cơ quan Nhà nước “đua nhau” vẽ ra nhiều Dự án ma rồi để bỏ hoang?
07/03/2026 - Vụ án sai phạm tại cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức, với sự liên đới của cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, đang bóc trần một thực trạng nhức nhối trong đầu tư công tại Việt Nam.
Đó là tình trạng các cán bộ quản lý đua nhau đẻ ra các “dự án ma” để thu lợi bất chính. Theo giới thạo tin, đằng sau những đại dự án nghìn tỉ bị “ngâm tôm” năm này qua tháng khác là một hệ sinh thái và sự thỏa hiệp trục lợi bởi “luật ngầm”.
Theo đơn tố giác từ các nhà thầu trong vụ án cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức, hành vi gợi ý chi tiền lại quả 5% giá trị tạm ứng và thanh toán đã trở thành một thứ quy luật bất thành văn.
Theo giới quan sát, đây chính là động lực cốt lõi khiến các bộ, ngành và địa phương ráo riết “chạy chọt” để xin phê duyệt dự án bằng mọi giá, bất chấp nhu cầu thực tế hay tính khả thi.
Nếu một dự án có tổng vốn 100 tỉ đồng, nhóm lợi ích chỉ cần quan tâm đến 5 tỉ đồng tiền “lại quả” để đút túi riêng. Còn 95 tỉ đồng còn lại từ Ngân sách vốn là tiền thuế của dân – dù có bị lãng phí, thất thoát hay biến thành đống sắt vụn sau vài năm thì họ chẳng bận tâm.
Thậm chí, khi dự án đình trệ, việc xin rót thêm vốn bổ xung lại mở ra một khoản bonus 5% mới. Đây là lý do tại sao lãng phí đôi khi còn tàn phá quốc gia khủng khiếp hơn cả tham nhũng, vì nó triệt hạ hiệu quả nguồn lực xã hội trên diện rộng.
Dư luận xã hội đang đặt câu hỏi về vai trò của các Hội đồng và Cơ quan đánh giá hiệu quả và thẩm định đầu tư. Tại sao những dự án “bánh vẽ” lại dễ dàng đi qua các cửa kiểm soát nhiều tầng của bộ máy nhà nước, rồi để biến thành những công trình bỏ hoang?
Nếu không có một thiết chế nghiêm ngặt để truy cứu trách nhiệm đối với những lãnh đạo đặt bút ký phê duyệt việc “vẽ dự án” để lấy hoa hồng thì vấn đề lãng phí vẫn là “quốc nạn” không có hồi kết.
Hồng Lĩnh

CƠ CẤU VÀ CHỨC NĂNG CỦA CHẾ ĐỘ THẦN QUYỀN HỒI GIÁO IRAN
Thật tình cờ, hôm nay, 53 năm trước, Joseph Stalin kẻ độc tài tàn bạo nhất trong nửa đầu của thế kỷ 20 bị tai biến trầm trọng. Stalin qua đời ngày 5 tháng 3, 1953. Theo điều tra của Viện Sức Khỏe Quốc Gia (National Institutes of Health, NIH) của chính phủ Mỹ, phù hợp với một số nghiên cứu khác, có thể Stalin, 74 tuổi, chết do bị đầu độc bằng chất ‘warfarin’, một loại thuốc chống đông máu rất mạnh, đã được một hoặc nhiều cộng sự thân cận của ông lén lút cho uống vào sáng sớm trước khi ông bị đột quỵ.” (What did Joseph Stalin really die of? A reappraisal of his illness, death, and autopsy findings, National Institutes of Health Feb 20 2019)
Việc Stalin bị trùm mật vụ Lavrentiy Beria đầu độc đã là một tin đồn ngay sau khi Stalin chết tuy không bằng chứng và trong bản án dành cho Beria cũng không nhắc đến tội trạng này. Beria bị bắt và bị xử bắn về nhiều tội đại hình khác. Liên Xô trải qua một thời kỳ xáo trộn cho đến khi Nikita Khrushchev ổn định tình hình sau đại hội đảng CSLX lần thứ 20 ngày 25 tháng 2, 1956 và tại đó ông đã đọc “diễn văn bí mật” tố cáo các tội ác của Stalin. (February 25, 1956, Khrushchev's Secret Speech, 'On the Cult of Personality and Its Consequences,' Delivered at the Twentieth Party Congress of the Communist Party of the Soviet Union, Wilson Center)
Sau cái chết của độc tài Stalin và “diễn văn bí mật” của Khrushchev, nhiều người Nga lưu vong, văn nghệ sĩ lưu vong hy vọng sẽ có dịp trở về trên một LX đang thay đổi cấp bách và căn bản. Nhưng không. Nikita Khrushchev (9 năm), Leonid Brezhnev (18 năm) Yuri Andropov (2 năm), Konstantin Chernenko (2 năm), Mikhail Gorbachev (6 năm) LX vẫn bị kèm kẹp dưới chế độ CS cho tới buổi tối 25 tháng 12, 1991.
Nhân tố gì đã giữ chế độ CSLX kéo dài thêm 38 năm đầy chịu đựng không chỉ của người dân 15 nước trong khối LX mà Đông Âu và lây sang cả Việt Nam?
Đó chính là cơ chế chính trị (political structure) CS theo khuôn mẫu của chủ nghĩa Mác Lênin trong đó bao gồm (1) tư tưởng CS, (2) đảng và nhà nước độc tài chuyên chính CS, (3) bộ máy tuyên truyền CS, (4) thanh gươm KGB trấn áp và (5) xuất cảng cách mạng. Một Stalin chết lăn lộn trên sàn nhà, một Konstantin Chernenko chết trên giường bịnh không làm thay đổi cơ chế chính trị. Sáng nay nếu Tập Cận Bình lăn đùng ra chết ở Trung Nam Hải chế độ CS tại TC như chuyến xe khựng lại vài phút để thay người lái mới nhưng rồi lại tiếp tục nhả khói lăn bánh về phía trước.
Trường hợp Ali Khamenei cũng vậy. Ali Khamenei bị giết nhưng cơ chế chính trị chứa đựng năm yếu tố trên chưa bị giết.
Đơn giản hơn, một số người Việt xem cái chết của Ali Khamenei giống như cái chết của Muammar Gaddafi tại Libya hay sự sụp đổ của chế độ Bashar al-Assad tại Syria. Cả hai trường hợp, Stalin hay Gaddafi đều không đúng. Iran chẳng những có đủ năm yếu tố của chủ nghĩa Mác Lenin mà trong lãnh vực nào cũng cao hơn chủ nghĩa Mác Lenin một bậc.
Hiến Pháp Iran 1979
Hiến pháp Iran 1979 ra đời sau “Cách mạng Hồi Giáo” 1979 do Ayatollah Ruhollah Khomeini lãnh đạo. Vào ngày 30-31 tháng 3, một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc đã được tổ chức để lựa chọn thể chế chính trị, nhưng hình thức chính phủ duy nhất xuất hiện trên lá phiếu là chế độ cộng hòa Hồi giáo, và việc bỏ phiếu không được thực hiện bằng hình thức bỏ phiếu kín. Có thông tin cho rằng hơn 98% cử tri đã bỏ phiếu ủng hộ, và vào ngày 1 tháng 4, Khomeini tuyên bố thành lập Cộng hòa Hồi giáo Iran. (The Iranian Revolution, King Pahlavi (the Shah) | The Pahlavi Monarchy Falls | Political Divisions, Cleric Power and Totalitarianism)
Hiến pháp Iran đặt trên cơ sở thần quyền và ủy thác. “Thần quyền là một hình thức chuyên chế trong đó một hoặc nhiều vị thần được công nhận là cơ quan cai trị tối cao, ban cho sự hướng dẫn thiêng liêng cho các trung gian là con người có quyền hành pháp, lập pháp hoặc tư pháp, những người quản lý các công việc hàng ngày của chính phủ.” (Webster's Encyclopedic Unabridged Dictionary of the English Language (1989 edition)).
Thần quyền được xác định trong Điều Một của Hiến Pháp 1979: “Hình thức chính phủ của Iran là Cộng hòa Hồi giáo, được người dân Iran tán thành trên cơ sở niềm tin lâu đời của họ vào chủ quyền của chân lý và công lý theo Kinh Qur'an, trong cuộc trưng cầu dân ý ngày 9 và 10 tháng Farvardin năm 1358 theo lịch dương Hồi giáo, tương ứng với ngày 1 và 2 tháng Jamadi al-'Awwal năm 1399 theo lịch âm Hồi giáo (29 và 30 tháng 3 năm 1979), thông qua sự tán thành của đa số 98,2% cử tri đủ điều kiện, được tổ chức sau cuộc Cách mạng Hồi giáo thắng lợi do vị giáo sĩ lỗi lạc Ayatollah Khomeini lãnh đạo.” (Constitution Of The Islamic Republic Of Iran)
Trong lúc đó Điều Sáu Hiến Pháp xác định các chức năng được ủy thác qua bầu cử các cơ quan hành pháp và Quốc Hội (Majlis).
Nền tảng ý thức hệ của chế độ Thần Quyền Hồi Giáo Iran
Về mặt ý thức hệ, giáo sư Masoud Zamani thuộc International Law and International Relations at the University of British Columbia tóm tắt:” Cộng hòa Hồi giáo là một chế độ ý thức hệ, khác với hầu hết các chế độ độc tài thế tục, tuân thủ một hệ tư tưởng chỉ đạo riêng biệt. Hệ tư tưởng này pha trộn chủ nghĩa Mác chống đế quốc, chủ nghĩa Hồi giáo Shia và chủ nghĩa phản động thế giới thứ ba, một sự kết hợp được ghi trong Hiến Pháp Cách Mạng 1979. Văn kiện lập quốc này quy định nhà nước phải theo đuổi "việc xóa bỏ hoàn toàn chủ nghĩa đế quốc" (Điều 3.5) và "xây dựng chính sách đối ngoại dựa trên các nguyên tắc Hồi giáo và tình đoàn kết với những người bị áp bức (mustad'afun) trên toàn thế giới" (Điều 3.16). Tại các nước CS còn lại niềm tin vào chủ nghĩa CS chỉ còn trong đầu môi chót lưỡi, tại Iran niềm tin tôn giáo là niềm tin thần bí, sùng bái, tôn kính và đầy hy sinh. (The Ideological Constraints of the Islamic Republic by Masoud Zamani, Dec 6, 2024)
Các bộ phận quyền lực Iran
Các bộ phận quyền lực tại Iran được xây dựng theo dạng một Thể Chế Chính Trị Hỗn Hợp Song Hành (Hybrid regime).
Nhiều người nghĩ sai khi cho rằng cơ cấu quyền lực chính trị tại Iran xây theo hình kim tự tháp (Pyramid power), có nghĩa Ali Khamenei chết chế độ độc tài tại Iran cũng chết theo.
Không phải. Ali Khamenei có quyền quyết định tối hậu trong các vấn đề chiến lược, tổng tư lịnh quân đội, quyền tuyên chiến nhưng không phải là nhân vật tuyệt đối. Lý do, bản thân Khamenei cũng chỉ là người được Hội Đồng Chuyên Gia (The Assembly of Experts) bầu lên và cũng có thể bị truất phế.
Hội Đồng Chuyên Gia (The Assembly of Experts) gồm những ai và có trách nhiệm gì?
Hội Đồng Chuyên Gia gồm 88 người. Họ được xem là chuyên gia về luật Hồi Giáo. Cơ quan này có quyền bổ nhiệm, giám sát và bãi nhiệm Lãnh Đạo Tối Cao (Supreme Leader) của Iran.Tất cả các thành viên của Hội Đồng Chuyên Gia được bầu trực tiếp trước tiên phải được Hội đồng Giám hộ (Guardian Council) xem xét, các thành viên của hội đồng này lại được Lãnh đạo Tối cao bổ nhiệm trực tiếp hoặc gián tiếp.
Hội Đồng Giám Hộ (Guardian Council) gồm những ai và có trách nhiệm gì?
Hội Đồng Giám Hộ (Guardian Council) gồm 12 thành viên có quyền lực rất lớn trong cơ chế chính trị Iran. Hội đồng có quyền phủ quyết đối với các đạo luật do Hội Đồng Tư Vấn Hồi Giáo thông qua, giám sát bầu cử, và phê chuẩn hoặc loại bỏ các ứng cử viên muốn tranh cử trong các cuộc bầu cử địa phương, quốc hội, tổng thống hoặc Hội Đồng Chuyên Gia. Hội đồng bao gồm các giáo sĩ và luật sư Hồi giáo. Nhiệm kỳ thành viên là sáu năm theo từng giai đoạn: một nửa số thành viên thay đổi sau mỗi ba năm. Lãnh Đạo Tối Cao của Iran trực tiếp bổ nhiệm sáu giáo sĩ và có thể bãi nhiệm họ theo ý muốn. Chánh án Iran đề cử sáu luật sư để Hội đồng Tư vấn Hồi giáo phê chuẩn.
Ngoài ra, còn có Hội Đồng Xác Định Lợi Ích Quốc Gia (Expediency Discernment Council). Hội đồng này được thành lập để giải quyết các tranh chấp giữa Hội đồng Giám hộ (Guardian Council) và quốc hội. Hội đồng này còn đóng vai trò cố vấn cho Lãnh Đạo Tối Cao.
Đó chỉ nói đến Lãnh Đạo Tối Cao và các hội đồng quan hệ mật thiết và bổ sung cho nhau như các bộ phận trong cùng một cơ thể tại Iran.
Còn chính phủ thì sao?
Đứng đầu chính phủ Iran gồm hành pháp, do tổng thống lãnh đạo, tư pháp và lập pháp. Tổng thống được bầu công khai có nhiệm kỳ 4 năm nhưng phải được Hội Đồng Giám Hộ (Guardian Council) phê chuẩn. Tổng thống bổ nhiệm các bộ trưởng và phải được Quốc Hội thông qua. Quốc Hội (Parliament) cũng được bầu ra theo nguyên tắc phổ thông bốn năm một lần. Các chánh án do Lãnh Đạo Tối Cao đề cử và Hội Đồng Giám Hộ (Guardian Council) phê chuẩn.
Mang danh là tổng thống do dân bầu, Tổng thống Iran, chẳng hạn đương kim tổng thống Masoud Pezeshkian, không có thực quyền về các vấn đề sinh tử của đất nước. Lý do, theo Hiến Pháp 1979, “lãnh đạo tuyệt đối” của Iran vẫn là “God” và những người có quyền giải thích Hiến Pháp theo ý của “God” vẫn là các chức sắc Hồi Giáo thuộc các Hội Đồng.
Tổng thống Iran điều hành công việc hàng ngày của đất nước, các lễ nghi ngoại giao thay mặt cho Iran nhưng không phải là người đứng đầu đất nước. Tôn giáo đứng trên nhà nước, Lãnh Đạo Tối Cao đứng trên tổng thống.
Cơ cấu chính trị Iran phức tạp và kiềm chế lẫn nhau tinh vi đến mức từ Lãnh Đạo Tối Cao cho đến thành viên của các hội đồng có thể được thay thế mà bộ máy vẫn chạy đều. Khi Lãnh Đạo Tối Cao chết, bị giết hay bị truất phế, Hội Đồng Chuyên Gia (The Assembly of Experts) sẽ họp bầu Lãnh Đạo Tối Cao khác trước khi chuyển sang Hội Đồng Giám Hộ (Guardian Council) xem xét và duyệt y và cứ thế áp dụng cho các Hội Đồng khác.
Quân đội tại Iran
Dưới thời Hitler, các sư đoàn Waffen-SS thường được trang bị tốt và thiện chiến hơn các sư đoàn chính quy. Iran cũng vậy. Quân đội Iran cũng hoạt động theo dạng hỗn hợp song hành (Hybrid regime). Không chỉ về chính trị có hai cơ chế cùng tồn tại mà cả quân sự Iran cũng có hai quân đội. Dù cả hai đều đặt dưới sự chỉ huy của Lãnh Đạo Tối Cao, Lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Quốc Gia (the Islamic Revolutionary Guard Corps) ưu tú hơn các binh chủng chính quy Hải Lục Không Quân Iran. Con số của cả hai ngành lên gần khoảng 1 triệu quân trong đó bao gồm 610 ngàn tác chiến và 350,000 trừ bị. (IISS, The Military Balance 2023)
Encyclopaedia Britannica ghi nhận quân đội Iran: “Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), nhánh mạnh nhất của lực lượng vũ trang Iran, độc lập với quân đội chính quy của Iran và chỉ chịu trách nhiệm trước Văn phòng Lãnh Đạo Tối Cao. Lực lượng này được thành lập bởi Ruhollah Khomeini, nhà lãnh đạo đầu tiên của Iran (1979–89), và được củng cố dưới thời tổng thống Ali Khamenei (1981–89) trong Chiến tranh Iran-Iraq (1980–88). Dưới thời Khamenei (1989–2026), IRGC đã ăn sâu vào nền kinh tế và an ninh của chế độ, cho phép lực lượng này làm suy yếu các tiến trình chính trị dân sự để ủng hộ chế độ chuyên quyền của Khamenei. IRGC bao gồm một lục quân, một hải quân, một không quân và một cơ quan tình báo.” (Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), Encyclopaedia Britannica)
Để bảo vệ chế độ, chế độ thần quyền Iran đã tàn sát không nương tay mọi thành phần đối lập. Theo tạp chí Time đã cho biết “Hai quan chức cấp cao của Bộ Y tế Iran nói với tạp chí TIME rằng, chỉ riêng trong hai ngày 8 và 9 tháng 1, có tới 30.000 người có thể đã thiệt mạng trên đường phố Iran – cho thấy sự gia tăng đáng kể về số người chết. Quá nhiều người đã bị lực lượng an ninh Iran tàn sát vào thứ Năm và thứ Sáu hôm đó, khiến khả năng xử lý thi thể của nhà nước bị quá tải. Các quan chức cho biết, nguồn cung cấp túi đựng thi thể đã cạn kiệt, và xe tải 18 bánh đã thay thế xe cứu thương.” (Time, Jan 25, 2026 11:00 AM ET. Iran Protest Death Toll Could Top 30,000, According to Local Health Officials)
Trong các đối tượng đàn áp, phụ nữ Iran bị phân biệt đối xử tàn bạo nhất. Phụ nữ và trẻ em gái trên 9 tuổi phải đội khăn trùm đầu (hijab) nơi công cộng. Bộ luật Hình sự Hồi giáo của Iran quy định: “Phụ nữ xuất hiện ở nơi công cộng và trên đường phố mà không đội khăn trùm đầu Hồi giáo sẽ bị phạt tù từ 10 ngày đến 2 tháng hoặc phạt tiền từ 50.000 đến 500.000 Rial” (Điều 638). Điều khoản này cũng cho phép mức án “hai tháng tù giam hoặc lên đến 74 roi” đối với “[bất kỳ] ai công khai phạm tội harām (tội lỗi), ngoài hình phạt đã quy định cho hành vi đó.” (Iran’s War on Women, United Against Nuclear Iran (“UANI”))
Theo tổ chức phi lợi nhuận Justice for the Victims of the 1988 Massacre in Iran (JVMI), “Hơn 120.000 người đã bị chế độ Iran hành quyết vì lý do chính trị. Hầu hết các vụ hành quyết được thực hiện bí mật, và đại đa số nạn nhân vẫn vô danh cho đến ngày nay. Ước tính có tới 30.000 tù nhân chính trị, chủ yếu thuộc phe đối lập Tổ chức Quân đội Nhân dân Iran (MEK), đã bị hành quyết không qua xét xử chỉ riêng trong vụ thảm sát năm 1988 ở Iran. Một số nguồn tin cho rằng con số này có thể lên tới 34.000.” (Justice for the Victims of the 1988 Massacre in Iran (JVMI))
Với hỏa lực tân tiến, kỹ thuật chiến tranh vượt trội Mỹ chắc chắn sẽ khống chế vùng trời, vùng biển và gây thiệt hại nặng cho Iran. Nhưng rồi sao nữa. Bằng bom đạn, Mỹ có thể diệt 10 Lãnh Đạo Tối Cao nhưng rất khó làm sụp đổ cơ chế song hành phức tạp của Iran.
Thay đổi chế độ hà khắc thần quyền hiện nay bằng một chế độ ôn hòa Hồi Giáo như Morocco, Jordan, Turkey mới thực sự là một mục tiêu chiến lược lâu dài của Mỹ bởi vì kẻ đối đầu lớn nhất trong lịch sử Mỹ dù 50 hay 100 năm nữa vẫn là Trung Cộng chứ không phải vài nước Hồi Giáo cực đoan cỏ rác như Afghanistan, Somalia, Yemen và ngay cả Iran.
Như viết trong bài trước “Mỹ Nên Hay Không Nên Đánh Iran Và Nếu Đánh Sẽ Có Lợi Cho Ai?”, kẻ có lợi nhất trong mọi xung đột trên thế giới hiện nay là Trung Cộng.
Lấy chiến tranh Nga-Ukraine làm ví dụ. Theo phân tích của the Atlantic Council, một ‘think tank’ uy tín về chính trị và an ninh thế giới: “Trung Quốc đã trở thành huyết mạch kinh tế của Nga sau khi các lệnh trừng phạt của phương Tây được áp đặt vào năm 2022. Đây là một mối quan hệ bất đối xứng cao độ, trong đó Nga phụ thuộc vào Trung Quốc nhiều hơn so với chiều ngược lại, trao đổi nguyên liệu thô và thiết bị quân sự lấy hàng hóa và công nghệ sản xuất của Trung Quốc. Thương mại với Trung Quốc chiếm 26% tổng kim ngạch thương mại của Nga, trong khi thương mại với Nga chỉ chiếm 3% tổng kim ngạch thương mại của Trung Quốc. Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại quan trọng nhất của Nga, trong khi Nga đứng thứ sáu đối với Trung Quốc và Hoa Kỳ là đối tác thương mại được xếp hạng cao nhất của Trung Quốc. Hàng hóa Trung Quốc hiện đã thay thế nhiều mặt hàng phương Tây đã biến mất khỏi Nga sau các lệnh trừng phạt năm 2022. Thương mại song phương đã tăng gấp đôi kể từ năm 2022 và các khoản thanh toán bằng đồng rúp và nhân dân tệ đang dần thay thế đô la Mỹ và euro.” (Angela Stent, The CRINK: Inside the new bloc supporting Russia’s war against Ukraine, Atlantic Council, October 23, 2025).
Trung Cộng có mục tiêu rõ ràng để trở thành cường quốc hàng đầu thế giới như đã phác họa trong Đại Hội 19 đảng CSTQ ngày 18 tháng 10 năm 2017. Cho đến ngày đó, trừ phi có lợi, TC sẽ áp dụng chủ trương 24 chữ của Đặng Tiểu Bình trong thời kỳ đang hiện đại hóa: “Suy nghĩ thấu đáo, hành động thận trọng, giấu mình chờ thời, giữ vững vị thế, khiêm tốn giữ mình, không bao giờ đứng đầu".
Về phía Mỹ, sau hai cuộc chiến tốn kém tại Afghanistan và Iraq, liệu Mỹ có muốn phát động một cuộc đổ quân ồ ạt vào vịnh Ba Tư như đã làm tại Iraq lần nữa không? Chắc là không. Và nếu không, việc thay đổi cơ chế chính trị thần quyền tàn bạo tại Iran qua việc từng bước hợp thức hóa các phong trào dân chủ, phong trào bình đẳng phụ nữ Iran đầy hy sinh nhưng còn rất tự phát, sửa đổi hiến pháp thần quyền là những bước cần thiết và với ưu thế quân sự hiện nay những áp lực đó có thể thực hiện được.
Bom đạn có thể đánh sập một pháo đài, tàn sát một số lãnh đạo chính quyền Iran nhưng thay đổi cơ cấu tư tưởng, chính trị phải bắt đầu từ người Iran trên hành trình dài đi về phía trước của dân tộc họ.
Trần Trung Đạo

Cái đồng hồ của Kristi Noem: suy nghĩ về sự xa xỉ ở Việt Nam.
Vậy là những lời đồn đoán trong thời gian qua đã thành hiện thực: ông Trump đã giáng chức bà Kristi Noem, cựu Bộ trưởng Bộ Nội An.
Bây giờ bà ấy sẽ phụ trách an ninh vùng Tây bán cầu. Từ một 'chỉ huy' trưởng của hàng trăm ngàn nhân viên, bây giờ bà ấy chỉ lãnh đạo một nhóm nhỏ chiến lược gia về an ninh.
■ Sự ra đi của bà Kristi Noem
Diễn biến này đã được đoán trước. Vài tuần qua, sau vụ tử vong ở Minnesota liên quan đến ICE, giới quan sát đã đoán rằng bà Noem sẽ phải 'ra đi'.
Phe Dân Chủ không ưa bà ấy. Ngay cả trong phe Cộng Hoà, một số người cũng không 'mặn mà' với phong cách mạnh mẽ của bà ấy. Ông Trump gần đây cũng tỏ ra 'quan tâm' đến chiến dịch quảng cáo của bà ấy.
Quan trọng hơn, Trump phải 'hi sinh' bà ấy để Quốc hội thông qua ngân sách cho Bộ Nội An.
Sự ra đi của Kristi Noem không phải vì bà ấy bất tài, mà vì hành vi của bà ấy gây tranh cãi. Trong vụ tử vong ở Minnesota, bà ấy vội vã tuyên bố rằng nạn nhân là 'khủng bố' trong khi bà ấy chưa nắm rõ thông tin.
Mới đây, bà ấy xuất hiện trong một quảng cáo tốn cả 220 triệu USD mà bà cưỡi ngựa. Khi được hỏi ông Trump có phê chuẩn cái quảng cáo này, bà ấy nói "Yes", nhưng ông Trump nói ổng không có phê chuẩn.
Vậy là hôm qua Trump tuyên bố giáng chức bà Kristi Noem.
Điều đáng nói là ngay cả bà ấy cũng không biết mình bị giáng chức, vì Trump không báo trước cho bà ấy!



■ Kristi Noem
Bà Kristi Noem (sanh năm 1971) xuất thân nghèo khó. Bà lớn lên trên trang trại gia đình ở vùng nông thôn thuộc tiểu bang Nam Dakota, quen việc đồng áng, chăn nuôi gia súc từ lúc còn nhỏ.
Sau khi thân phụ qua đời vì tai nạn nông nghiệp năm 1994, bà bỏ đại học để về quản lí trang trại cho gia đình. Mãi tới năm 2012, bà hoàn tất chương trình cử nhân.
Từ nền tảng lao động chân tay, giá trị gia đình nông thôn, bà Noem bước vào chánh trường, trở thành Hạ nghị sĩ liên bang, Thống đốc tiểu bang Nam Dakota (từ 2018), rồi Bộ trưởng Bộ Nội An (từ 2025).
Như là một qui luật, người xuất thân nghèo khó thường phô trương. Bà Noem có lẽ là một trường hợp như thế.
Tháng 3/2025, Noem đứng trước phòng giam chật kín tù nhân di cư Venezuela, bà gởi thông điệp cứng rắn về trục xuất di dân bất hợp pháp.
Nhưng báo chí không chú ý đến chủ trương cứng rắn đó, mà tập trung vào cái đồng hồ bà ấy đeo. Đó là cái Rolex Cosmograph Daytona mạ vàng 18K, nghe nói trị giá khoảng 50.000 USD (tức hơn 1 tỉ đồng).
Cái đồng hồ xa xỉ đó là biểu tượng cho sự xa hoa, là biểu tượng của giới thượng lưu. Nó rất tương phản với bối cảnh khắc nghiệt mà tù nhân đang bị giam cầm: ngủ giường kim loại, thiếu sự riêng tư, bị cáo buộc lạm dụng nhân quyền ở một nước nghèo châu Mĩ Latin.
■ Đồng hồ xa xỉ ở Việt Nam
Nếu Kristi Noem đến Việt Nam và đeo chiếc Rolex Cosmograph Daytona đó, có ai chú ý không?
Tôi đoán là không. Lí do là ở Việt Nam, trong giới thượng lưu, cái đồng hồ đó nó ... chẳng là gì.
Ở Việt Nam, việc quan chức hoặc người nổi tiếng đeo đồng hồ siêu xa xỉ như Patek Philippe, Audemars Piguet, Vacheron Constantin, A. Lange & Söhne, Breguet, Ulysse Nardin, v.v. là ... bình thường. Cái đồng hồ Rolex giá 50K USD bà Kristi Noem đeo là quá ... thấp so với giới thượng lưu và quyền lực ở Việt Nam.
Có một quan chức có hơn 10 cái đồng hồ loại siêu xa xỉ này!
Dư luận thường quen với sự phân hóa giàu nghèo, và coi đó là biểu tượng địa vị cá nhân hơn là thiếu nhạy cảm chánh trị như ở Mĩ.
Tóm lại, vai trò của đồ xa xỉ trong sự suy tàn của chánh trị gia như Kristi Noem nằm ở chỗ nó làm lộ rõ sự mâu thuẫn giữa hình ảnh công chúng mong đợi (gần gũi, trách nhiệm, đồng cảm) và hành vi thực tế (phô trương, xa hoa).
Dĩ nhiên, sự xa xỉ không phải nguyên nhân duy nhứt, nhưng là biểu tượng mạnh cho sự kiêu ngạo quyền lực, một thứ mà cử tri Mĩ, truyền thông, và ngay cả đồng minh như Trump không dễ cảm nhận.
Có một mối liên quan nghịch đảo giữa sự xa hoa và sự trưởng thành của hệ chánh trị.
Trong chánh trường Mĩ, một cái đồng hồ xa xỉ có thể "đắt" hơn cả giá trị tiền bạc của nó, vì nó có thể đánh mất cả sự nghiệp.
Riêng ở Việt Nam sự xa xỉ là một phần trong sự phân hóa giàu nghèo, và việc phô trương thường được chấp nhận như phần của "thành công cá nhân" hơn là dấu hiệu thiếu nhạy cảm.
Nguyễn Tuấn

08-3-2026
MỸ TẬP TRUNG BA TÀU SÂN BAY SIẾT VÒNG VÂY VÀ ĐƯA B52 , B1 … TẬP KÍCH HUỶ DIỆT , IRAN KHÔNG CÒN MỘT LỐI THOÁT , ĐỂ BUỘC QĐ IRAN ĐẦU HÀNG VÔ ĐIỀU KIỆN .
Hiện nay không còn sử dụng các loại máy may ném bom tìm diệt như F15, F35, B2 . Vì hấu hết các mục tiêu lộ thiên đã xoá sổ . Phần còn lại nhiều mục tiêu rộng lớn như nhiều khu vực tên lửa , khu vực sân bay , khu vực làng TỬ VÌ ĐẠO, khu vực CẢM TỬ QUÂN , Làng THÁNH CHIẾN … là những đội quân từng cắt máu ăn thề , được đào tạo nữa thế ký trung thành tuyệt đối với GIÁO CHỦ KHAMENEI .
Chế độ IRAN cực kỳ nguy hiểm nhất thế giới chứ không riêng mỗi trung đông . Một chế độ có đến 5 lực lượng hàng trăm ngàn quân khủng bố ở nước ngoài quanh IRAN . Nên MỸ phải tiêu diệt bằng được , bằng mọi giá khi cơ hội ngàn năm có một . Và khi diệt được IRAN thì 5 lực lượng khủng bố xem như tự sát !
Theo chỉ đạo của TT TRUMP , các lực lượng này chỉ có ĐẦU HÀNG VÔ ĐIỀU KIỆN hoặc phải chết , không để các lực lượng này tồn lại sẽ gây nhiều hậu quả về sau , nên dù cuốc chiến đã thu nhỏ , cũng cần phải có máy bay chứa từ 30 tấn đến 40 tấn bom mới đủ sức hủy điệt .
Nhất là nay ANH QUỐC đã cho MỸ sử dụng sân bay , đã giúp MỸ giảm được hơn nữa đường , nên thuận lợi cho các máy bay B52, B1 xuất kích mang được nhiều bom . Mục tiêu tối mật nữa là IRAN còn nhiều HẦM
căn cứ tên lửa chằng chịt được xây dựng liên kết mang tên thành phố tên lửa đạn đạo , cùng hàng chục đảo quân sự , vẫn còn nhiều đơn vị quân đội đang trấn giữ .
TÀU SÂN BAY tăng cường để uy hiếp các Đảo của IRAN trên vùng Biển Đỏ , và nếu các đơn vị quân đội trên Đảo không giao nộp thì B52, B1 sẽ hủy diệt các Đảo để không rơi vào tay khủng bố . Mặc khác tăng cường hổ trợ , bảo vệ ISRAEL
Tình hình IRAN hiện nay số lượng căn cứ , cơ quan , kho bãi , phi trường , bến cảng bị đánh phá trên 80% , nhưng không thể thống kê bằng con số . Nhất là quân đội , các lực lượng chiến binh , cảnh sát … cũng bị
bom đạn giết chết với con số hàng ngàn , không thể thống kê được .
MỸ - ISRAEL đang còn nghi ngờ , QĐ IRAN đang thủ vũ khí Hoá Học , Bom Chùm , Tên Lửa mang đầu đạn hủy diệt … do TQ - BẮC TR TIÊN cấp , nên MỸ đánh với cường độ cực mạnh , và sẽ tấn công dữ dội chưa từng có để thực hiện mệnh lệnh như TT DONAL TRUMP từng công bố : QĐ IRAN ĐẦU HÀNG VÔ ĐIỀU KIỆN HAY LÀ CHẾT !
TẠ NGỌC SƠN

IRAN: TẤT CẢ ĐÃ QUÁ MUỘN!
(Tác giả: Xuân Nghĩa Lê)
KD: Iran- quốc gia thần quyền và độc tài giờ có hối hận thì đã muộn. Thế giới đang hồi hộp theo dõi, liệu giờ phút "cáo chung" của chế độ tàn bạo này có xảy ra ko, có nhanh ko, theo như quyết tâm của "Sen đầm Mỹ"???
Nghiệm ra, cái thước đo văn minh nhất của nhân loại là người ta nhìn vào chất lượng sống của người dân Dt đó, Qg đó. Họ có sống hạnh phúc, no ấm, sung sướng và dân chủ hay không, chứ người ta chả quan tâm các kiểu ý thức hệ ru ngủ con người theo chủ nghĩa dân túy
"Mọi lý thuyết đều màu xám. chỉ có cuộc đời của Dân có xanh tươi hay ko" mới đáng ca ngợi và ngưỡng mộ
Thế nên cái chế độ Thần quyền tàn bạo của Iran có bị Mỹ- Israel và cả Lịch sử chôn vùi dưới huyệt mộ nhân loại hay ko, cũng chả ai thương tiếc. Trừ những kẻ cùng hội cùng thuyền, những kẻ mê muội, ngu muội cố tình ko nhận ra
------------
Tổng thống Iran ra tuyên bố: Hội đồng Tối cao lâm thời đã quyết định sẽ không tấn công bằng tên lửa và UAV vào các quốc gia lân cận, nói rằng “sẽ chỉ tấn công, khi các cuộc tấn công vào Iran xuất phát từ quốc gia đó”“Chúng ta không thể làm như vậy với những người bạn tốt của chúng ta. Điều đó phải ngừng lại ngay lập tức”, - Tổng thống Iran nói
Tuy nhiên, khi Iran nhận ra sự ng/!u x/!uẩ:-n của mình thì tất cả đã quá muộn. Không còn bất cứ quốc gia nào còn tin vào chế độ kh.bố này của Iran nữa. Bản chất kh.bố đã bị phơi bày và không thể chạy tội
Quan trọng hơn là, khi cuộc chiến bước sang ngày thứ 6, Iran chỉ còn bắn được 8 tên lửa. Đó là gì, sự cạn kiệt bắt đầu chứ không phải họ tỉnh ngộ hay tử tế
Điều đáng nói ở đây là chính chế độ Iran đã tự tay ký vào án tử cho chính mình, khi Trump thay đổi mục tiêu cuộc chiến từ việc sử dụng chiến dịch không kích cường độ cao nhằm hỗ trợ người dân Iran nổi dậy lật đổ chế độ, sang buộc chế độ kh.bố này phải “đầu hàng vô điều kiện”
Nó không nằm ở lời nói hay các tuyên bố ồn ã, mà là hành động cụ thể, ngay lập tức, bằng việc điều động nhóm tác chiến tàu sân bay thứ 3, USS George HW Bush, đến Trung Đông. Nó sẽ gia nhập cùng USS Abraham Lincoln và USS Gerald R. Ford
Theo phân chia nhiệm vụ chính:
- USS Abraham Lincoln sẽ chịu trách nhiệm chính trong các cuộc không kích vào Iran
- USS George HW Bush sẽ chịu trách nhiệm truy quét toàn bộ sự sót lại của hải quân Iran, tấn công và ngăn chặn lực lượng Hô thi trên biển Đỏ
- USS Gerald R. Ford, tàu sân bay tối tân nhất, và lớn nhất thế giới sẽ chịu trách nhiệm làm sạch mọi nguy cơ và làm chủ Hormuz. Đồng thời hộ tống và đảm bảo an ninh cho hoạt động của Hormuz trở lại trạng thái bình thường
Không chỉ ký án tử cho mình, Iran còn gián tiếp đặt dấu chấm hết cho lực lượng kh.bố uỷ nhiệm của mình là Hezbollah
Hôm nay, Bộ trưởng Tư pháp Lebanon, Adel Nassar đã yêu cầu bắt giữ Tổng thư ký Hezbollah, Naim Qassem. Điều chưa bao giờ có ai nghĩ đến trước đây
Chỉ hai năm trước, một động thái như vậy sẽ là điều không thể tưởng tượng nổi — và rất có thể dẫn đến một cuộc nội chiến.
Trong nhiều thập kỷ, Hezbollah hoạt động như lực lượng vũ trang mạnh nhất bên trong Lebanon, thường nằm ngoài tầm với của chính quyền nhà nước.
Giờ đây, giữa bối cảnh hỗn loạn khu vực và ảnh hưởng suy yếu của Iran, Beirut dường như đang thử nghiệm một điều từng tưởng chừng như không thể: Thách thức trực tiếp quyền lực của Hezbollah.
Nếu yêu cầu bắt giữ được tiến hành, điều đó có thể đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong cán cân quyền lực ở Lebanon — và báo hiệu rằng bối cảnh chính trị của Trung Đông đang thay đổi nhanh hơn nhiều người dự đoán.
Jonathan Conricus cho rằng Hezbollah đã phạm phải một sai lầm lịch sử khi tham gia chiến tranh chỉ vài ngày sau các cuộc tấn công vào Iran, tạo cớ cho Israel tiêu diệt nhóm này bằng quân sự.
Ông lập luận rằng mục tiêu không phải là phá hủy Lebanon mà là làm suy yếu Hezbollah đủ để nhà nước Lebanon cuối cùng có thể khẳng định chủ quyền và kiểm soát lãnh thổ của mình.
Cuối cùng, sự anh hùng của Iran chỉ nằm ở khẩu hiệu, sự tuyên truyền và các hình ảnh, clip AI. Còn thực tế thì:
Tàu đổ bộ lớp Hangam IRIS Lavan (514) của Hải quân Iran đã chạy trốn khỏi đất nước, khi đang trên đường trở về sau cuộc tập trận quốc tế và xin tị nạn tại Kochi, Ấn Độ sau những lời đe dọa từ Hải quân Mỹ đối với các tàu hải quân Iran. Đây là tàu hải quân Iran thứ hai tìm nơi trú ẩn ở nước ngoài và tuyên bố trung lập, với các chỉ huy con tàu và các thủy thủ khẳng định họ không có ý định tham gia vào bất kỳ cuộc xung đột nào với Hải quân Mỹ.
Ấn Độ cho biết họ đã cung cấp nơi ăn ở cho 183 thủy thủ Iran trên tàu 'IRIS Lavan' của Iran sau khi tàu này tiếp cận khu vực diễn tập MILAN 2026, đúng vào ngày Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến đang diễn ra nhắm vào Iran.

Máy bay A-10 Warthog được chế tạo với điểm nhấn là khẩu Gatling 30mm khổng lồ. Nhưng kỳ tích kỹ thuật thực sự không phải là bản thân khẩu súng; mà là Hệ thống
Nạp đạn.
Khi một khẩu súng bắn 3.900 viên đạn mỗi phút, dây đạn súng máy truyền thống (đạn được nối với nhau bằng kẹp kim loại) sẽ bị rách do lực G cực lớn và tốc độ, gây ra hiện tượng kẹt đạn nghiêm trọng.
Để giải quyết vấn đề này, các kỹ sư đã tạo ra "Hệ thống Nạp đạn không cần kẹp".
Bên trong khoang trống khổng lồ phía sau phi công, 1.150 viên đạn 30mm nằm rải rác. Một trục xoắn (mũi khoan) quay tròn đẩy chúng vào một máng cứng, hình rắn, đưa chúng trực tiếp vào súng.
Chi tiết "thiên tài": Khi súng bắn,
nó không đẩy vỏ đạn rỗng ra khỏi đáy máy bay. Vỏ đạn 30mm rất nặng. Nếu máy bay thả 1.150 vỏ đạn rỗng, sự thay đổi trọng lượng đột ngột sẽ làm thay đổi mạnh mẽ trọng tâm của máy bay và gây ra tai nạn. Thay vào đó, hệ thống cấp liệu sẽ đưa các vỏ đạn rỗng trở lại máng và đưa chúng trở lại vào thùng chứa, duy trì sự cân bằng hoàn hảo của máy bay.

Từ Cuba nhìn về Việt Nam: Hy vọng không đến từ sự sụp đổ, mà từ sự chuẩn bị
Bình luận chính trị
Vũ Đức Khanh
7/3/2026
Những ngày gần đây, nhiều người Việt chia sẻ tin tức về Cuba với một câu hỏi quen thuộc: nếu Cuba đang đứng trước những thay đổi lớn, liệu Việt Nam có thể là quốc gia tiếp theo?
Câu hỏi này phản ánh một khát vọng sâu sắc trong lòng nhiều người Việt – khát vọng về một tương lai tự do hơn, công bằng hơn và thịnh vượng hơn.
Nhưng nếu nhìn một cách tỉnh táo, bài học quan trọng nhất từ Cuba không phải là chờ đợi một chế độ sụp đổ, mà là chuẩn bị cho một tương lai khác.
Bài học từ cộng đồng Cuba
Trong hơn sáu thập niên qua, cộng đồng người Cuba lưu vong đã xây dựng được một ảnh hưởng chính trị đáng kể tại Hoa Kỳ.
Họ không chỉ nói về quá khứ, mà còn vận động cho tương lai của Cuba.
Từ thời Ronald Reagan đến các chính quyền sau này, trong đó có Donald Trump, tiếng nói của cộng đồng Cuba tại Florida luôn có trọng lượng trong chính sách của Washington đối với Havana.
Điều đáng chú ý là họ làm ba việc rất kiên trì: xây dựng tiếng nói chính trị chung, vận động chính phủ sở tại, và chuẩn bị các kịch bản cho Cuba hậu cộng sản.
Chính sự chuẩn bị lâu dài đó khiến họ có vị thế khi thời cơ chính trị xuất hiện.
Đối với Việt Nam, đây là một bài học đáng suy nghĩ.
Cộng đồng người Việt hải ngoại là một trong những cộng đồng lớn và năng động nhất thế giới.
Nhưng trong nhiều thập niên, năng lượng của cộng đồng này thường bị phân tán bởi những tranh cãi lịch sử, biểu tượng hay tổ chức.
Điều còn thiếu không phải là lòng yêu nước, mà là một tầm nhìn chung cho tương lai Việt Nam.
Việt Nam không phải Cuba
Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một thực tế: Việt Nam không phải Cuba.
Hai quốc gia đều do các đảng cộng sản cầm quyền – Đảng Cộng sản Cuba và Đảng Cộng sản Việt Nam – nhưng bối cảnh địa chính trị và kinh tế rất khác nhau.
Cuba nằm ngay sát Hoa Kỳ và đã trải qua nhiều thập niên bị cấm vận.
Nền kinh tế của đảo quốc này hiện đang rơi vào khủng hoảng sâu sắc, với thiếu điện, thiếu lương thực và làn sóng di cư lớn.
Việt Nam, ngược lại, đã hội nhập mạnh mẽ vào kinh tế toàn cầu.
Tăng trưởng nhanh kinh tế, đầu tư nước ngoài đều và tầng lớp trung lưu đang mở rộng.
Chính những yếu tố này khiến tiến trình thay đổi ở Việt Nam – nếu xảy ra – nhiều khả năng sẽ mang tính tiến hóa và cải cách dần dần, hơn là một sự sụp đổ đột ngột.
Lịch sử cho thấy các quốc gia chuyển đổi thành công thường không chỉ dựa vào sự khủng hoảng của chế độ cũ, mà còn dựa vào sự trưởng thành của xã hội và sự chuẩn bị của các lực lượng chính trị.
Con đường phía trước cho người Việt
Vậy nếu nhiều người Việt hỏi “bây giờ phải làm gì?”, câu trả lời có lẽ nằm ở ba hướng thực tế.
Thứ nhất, cần xây dựng một tầm nhìn rõ ràng cho Việt Nam trong tương lai. Không chỉ nói về việc thay đổi chế độ, mà phải trả lời những câu hỏi cụ thể: Việt Nam sẽ có mô hình thể chế nào? Nhà nước pháp quyền được tổ chức ra sao? Quan hệ với các cường quốc như Hoa Kỳ và Trung Quốc sẽ được định hình thế nào? Nếu không có một bản thiết kế cho tương lai, bất kỳ sự chuyển đổi nào cũng có thể rơi vào hỗn loạn.
Thứ hai, cộng đồng người Việt ở các nước dân chủ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc vận động chính trị và học thuật. Tham gia chính trị địa phương, xây dựng các tổ chức nghiên cứu, viết báo, và đối thoại với các nhà hoạch định chính sách là những cách để tiếng nói của cộng đồng Việt Nam có trọng lượng hơn trên trường quốc tế.
Thứ ba, cần duy trì cầu nối với xã hội trong nước. Sự thay đổi bền vững thường đến từ sự chuyển hóa bên trong xã hội: từ tầng lớp trung lưu, từ giới trí thức, từ thế hệ trẻ. Internet và sự hội nhập quốc tế đang tạo ra những thay đổi âm thầm nhưng sâu sắc trong cách người Việt nhìn về tương lai đất nước.
Nhìn từ Cuba, chúng ta có thể thấy rằng lịch sử luôn vận động.
Không có chế độ chính trị nào tồn tại mãi mãi.
Nhưng hy vọng không đến từ việc chờ đợi một ngày sụp đổ.
Hy vọng đến từ sự chuẩn bị – chuẩn bị về trí tuệ, về tầm nhìn, và về khả năng xây dựng một quốc gia tự do, dân chủ và thịnh vượng khi cơ hội lịch sử xuất hiện.

‼️ TRUNG ĐÔNG KHÔNG CHỈ CÓ DẦU: NƯỚC VÀ EO BIỂN HORMUZ MỚI LÀ TỬ HUYỆT
Khi nhắc đến Trung Đông, chúng ta thường nghĩ ngay đến những đại gia dầu mỏ, siêu xe mạ vàng hay tòa tháp Burj Khalifa chọc trời. Nhưng ít ai để ý rằng, tất cả sự xa hoa đó đang treo lơ lửng trên một sợi dây rất mong manh: nước sạch và một eo biển hẹp tên là Hormuz. Trong những biến động đầu năm 2026, thế giới mới chợt nhận ra: Dầu mỏ có thể làm ra tiền, nhưng Nước và Eo biển Hormuz mới là thứ quyết định sự sống còn của vùng đất này.
📍 Giữa sa mạc mà vẫn có sân golf xanh mướt, đài phun nước khổng lồ, khu trượt tuyết trong nhà bằng cách nào?
Không phải phép màu, mà là hơn 400 nhà máy khử mặn nước biển dọc vùng Vịnh nơi chiếm tới khoảng 60% công suất khử mặn của cả thế giới và cung cấp nước cho khoảng 100 triệu dân.
Người ta gọi các nước vùng Vịnh là “vương quốc dầu mỏ”, nhưng thực chất họ là những “vương quốc nước mặn” phải biến nước biển thành nước ngọt mỗi ngày để tồn tại. Ở những nơi như Kuwait hay Qatar, tới 90% nước uống đến từ khử mặn; nếu các nhà máy này ngừng chạy, chỉ sau vài ngày là khủng hoảng nước sạch.
​
Trong cuộc xung đột tháng 2/2026, khi tên lửa rơi gần các nhà máy khử mặn ở ven Vịnh, đó không chỉ là đòn đánh vào kinh tế, mà là đòn đánh trực diện vào mạch nước nuôi sống hàng triệu con người. Mất dầu thì nghèo đi, nhưng mất nước là thảm họa nhân đạo gần như ngay lập tức.
​--------------------------------------------------
📍 Nếu các nhà máy nước là “lá phổi”, thì eo biển Hormuz chính là “cuống họng” của vùng Vịnh
Eo biển Hormuz là con đường độc đạo nối vịnh Ba Tư với đại dương. Khoảng 20% lượng dầu và khí hóa lỏng của thế giới phải chui qua một khe hẹp mà luồng hàng hải chỉ rộng vài kilômet.
Hãy tưởng tượng: chỉ cần một sự cố tại đây, từ giá xăng ở Mỹ đến giá hàng hóa ở Việt Nam đều có thể “nhảy múa”.
​
Nhưng với người dân vùng Vịnh, Hormuz còn quan trọng hơn thế. Hầu hết các siêu nhà máy khử mặn đều nằm dọc bờ biển và vùng nước kết nối qua eo biển này; nếu tuyến hàng hải bị phong tỏa hoặc vùng biển bị ô nhiễm nặng vì dầu tràn do chiến sự, nguồn nước ngọt của họ sẽ bị đe dọa nghiêm trọng.
​--------------------------------------------------
📍 Nghịch lý Iran: kẻ “ít khát hơn” trong cuộc chơi nước
Trớ trêu thay, Iran đối thủ chính trị và quân sự của nhiều nước vùng Vịnh lại ít phụ thuộc vào khử mặn hơn trước đây. Các nước GCC (Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait…) lấy từ hơn một nửa đến gần như 100% nước từ khử mặn, trong khi Iran lâu nay vẫn dựa nhiều vào đập thủy điện và nước ngầm, dù những năm gần đây cũng rơi vào khủng hoảng nước nghiêm trọng.
Điều này vô tình biến nước thành một loại “vũ khí bất đối xứng”: bên kia eo biển là các quốc gia siêu giàu nhưng sống dựa vào công nghệ khử mặn hiện đại, chỉ cần hạ tầng ven biển tê liệt là “khát”. còn Iran, dù chịu nhiều vấn đề do đập, khoan giếng và khai thác quá mức, lại không phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà máy khử mặn ven Vịnh.
Trong một cuộc đấu trí dài hơi, kẻ nào có thể chịu “khát” lâu hơn, kẻ đó có lợi thế.
​--------------------------------------------------
Cuộc chiến năm 2026 nhắc chúng ta một bài học đắt giá: “thiên đường giữa sa mạc” dù lộng lẫy đến đâu cũng rất mong manh. Sức mạnh thực sự của một quốc gia không chỉ nằm ở tiền kiếm được từ dầu mỏ, mà nằm ở khả năng bảo vệ từng giọt nước sạch cho người dân mình.
Trung Đông đang bước vào một cuộc chơi mới, nơi vũ khí nguy hiểm nhất không phải là súng đạn, mà là quyền kiểm soát những dòng chảy của sự sống từ các đường ống nước ngọt đến cái eo biển hẹp tên Hormuz.
Trong kỷ nguyên này, "nắm dầu thì giàu nhưng nắm nước mới sống."
Sunny Vo

Nhiều nguồn tin quân sự cho biết Hoa Kỳ đang chuẩn bị tăng cường lực lượng hải quân khổng lồ tại Trung Đông, trong bối cảnh chiến sự giữa Mỹ – Israel và Iran ngày càng leo thang. Một trong những động thái đáng chú ý là việc tàu sân bay hạt nhân USS George H.W. Bush (CVN-77) có thể được điều động tới khu vực để bổ sung cho các lực lượng đang tham gia chiến dịch quân sự.

Siêu tàu sân bay USS George H.W. Bush có thể được điều tới Trung Đông

Theo nhiều phân tích quân sự, Hải quân Hoa Kỳ đang xem xét triển khai Carrier Strike Group của USS George H.W. Bush (CVN-77) nhằm tăng sức mạnh không kích trong chiến dịch đang diễn ra chống lại Iran.

Trong chiến lược quân sự của Mỹ, mỗi khi một tàu sân bay hạt nhân được triển khai, điều đó đồng nghĩa với việc Washington sẵn sàng duy trì chiến dịch không kích quy mô lớn trong nhiều tháng liên tục. Nếu CVN-77 xuất hiện tại Trung Đông, khu vực này có thể chứng kiến một trong những lực lượng hải quân mạnh nhất thế giới tập trung cùng lúc.

Một Carrier Strike Group đi cùng tàu sân bay thường gồm:

1 tàu sân bay hạt nhân làm soái hạm

1 tuần dương hạm mang tên lửa dẫn đường

3–4 khu trục hạm Arleigh Burke

tàu ngầm tấn công và tàu hậu cần

Nhóm tác chiến này tạo thành một “vòng thép phòng thủ” bảo vệ tàu sân bay, đồng thời cung cấp khả năng tấn công từ biển vào sâu trong đất liền.












USS George H.W. Bush – một trong những chiến hạm mạnh nhất thế giới

USS George H.W. Bush (CVN-77) là tàu sân bay lớp Nimitz cuối cùng của Hải quân Hoa Kỳ và cũng là một trong những chiến hạm lớn nhất từng được chế tạo.

Một số thông số nổi bật:

Chiều dài: khoảng 333 mét (1.092 feet)

Lượng choán nước: hơn 100.000 tấn

Tốc độ: trên 30 hải lý/giờ

Động cơ: 2 lò phản ứng hạt nhân

Tầm hoạt động: gần như không giới hạn trong nhiều năm

Phi đội: khoảng 70–90 máy bay chiến đấu và trực thăng

Thủy thủ đoàn: gần 6.000 người bao gồm cả phi đội không quân.

Con tàu được đưa vào hoạt động năm 2009 và được đặt tên theo Tổng thống thứ 41 của Hoa Kỳ – George H. W. Bush, một cựu phi công hải quân trong Thế chiến II.








“Căn cứ không quân di động” giữa đại dương

Điểm đáng sợ nhất của tàu sân bay Mỹ không phải bản thân con tàu, mà là khả năng mang theo cả một căn cứ không quân di động.

Từ boong tàu USS George H.W. Bush, Mỹ có thể triển khai các loại máy bay chiến đấu như:

F/A-18E/F Super Hornet

EA-18G Growler (tác chiến điện tử)

E-2D Hawkeye (cảnh báo sớm trên không)

trực thăng MH-60 Seahawk

Những máy bay này có thể thực hiện:

không kích chính xác

chế áp phòng không

trinh sát chiến trường

tác chiến điện tử

hộ tống và kiểm soát không phận.

Vì vậy, một tàu sân bay như CVN-77 có thể thực hiện hàng trăm phi vụ mỗi ngày, tương đương năng lực của một căn cứ không quân lớn trên đất liền.








Tàu sân bay – biểu tượng sức mạnh quân sự của Mỹ

Hải quân Hoa Kỳ hiện là lực lượng duy nhất trên thế giới vận hành siêu tàu sân bay hạt nhân quy mô lớn, cho phép Mỹ triển khai sức mạnh quân sự tới bất kỳ khu vực nào trên hành tinh.

Chỉ cần một nhóm tác chiến tàu sân bay xuất hiện, Mỹ đã có thể:

kiểm soát không phận khu vực

tấn công mục tiêu cách hàng nghìn km

hỗ trợ đồng minh trên bộ

răn đe các quốc gia đối thủ.

Nếu USS George H.W. Bush thực sự được điều tới Trung Đông, điều đó cho thấy Washington đang tăng mạnh áp lực quân sự đối với Iran, đồng thời chuẩn bị cho khả năng chiến dịch kéo dài.