Bối cảnh: Chiến sự leo thang và lệnh “rời đi ngay lập tức”
Cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran đã bước sang ngày thứ tư với cường độ cao, kéo theo các đợt tấn công trả đũa lan rộng khắp Trung Đông. Trong bối cảnh đó, Bộ Ngoại giao Mỹ phát đi cảnh báo yêu cầu công dân rời khỏi 14 quốc gia trong khu vực do “nguy cơ an toàn nghiêm trọng”.
Danh sách bao gồm:
Bahrain
Ai Cập
Iran
Iraq
Israel
Jordan
Kuwait
Lebanon
Oman
Qatar
Saudi Arabia
Syria
UAE
Yemen
Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn không phận khu vực đang bị hạn chế hoặc đóng cửa, các hãng hàng không hủy chuyến hàng loạt, khiến việc “rời đi ngay lập tức” trở thành bài toán gần như bất khả thi.
Người Mỹ tại UAE: Tin Abu Dhabi hơn Washington
Tại UAE, đặc biệt là Abu Dhabi và Dubai, nhiều người Mỹ nói với CNN rằng họ cảm thấy thất vọng với cách Washington xử lý tình hình.
Kiran Ali – người sáng lập nhóm WhatsApp gồm 800 phụ nữ Mỹ sống tại Dubai – cho biết tâm trạng chung là:
Tin tưởng vào khả năng điều hành và phòng không của UAE
Cảm thấy Mỹ chưa làm đủ để bảo vệ công dân
Bức xúc vì không có hỗ trợ tài chính sơ tán
Bà cho rằng thông điệp từ Bộ Ngoại giao Mỹ mâu thuẫn: kêu gọi rời đi ngay trong khi khi gọi điện tư vấn lại khuyên “trú ẩn tại chỗ”.
Nhiều người Mỹ tại UAE nói họ tin rằng hệ thống phòng thủ tên lửa của nước sở tại đang hoạt động hiệu quả và tình hình vẫn nằm trong kiểm soát.
So sánh gây sốc: Drone ở Dubai hay bạo lực súng đạn ở Mỹ?
Một người đàn ông Mỹ tại Dubai chia sẻ:
“Nhà hoài nghi trong tôi biết con gái tôi có khả năng bị trúng đạn ở Mỹ cao hơn bị drone đánh trúng ở Dubai.”
Phát biểu này phản ánh sự so sánh tâm lý giữa:
Nguy cơ tên lửa và drone bị đánh chặn tại Vùng Vịnh
Nguy cơ xả súng tại trường học ở Mỹ
Đối với một số gia đình, quyết định ở lại không chỉ dựa trên địa chính trị mà còn dựa trên cảm nhận về môi trường sống hàng ngày.
Những người quyết rời đi: Hành trình vòng vèo và tốn kém
Không phải ai cũng chọn ở lại.
Một người Mỹ tại Dubai cho biết anh rời UAE qua biên giới đường bộ sang Oman, sau đó tìm được chuyến bay sang Sri Lanka sau nhiều giờ tìm kiếm.
Một phụ nữ Mỹ tại Saudi Arabia nói vụ drone đánh trúng Đại sứ quán Mỹ ở Riyadh đã khiến cô quyết định bay về Mỹ qua châu Phi và châu Âu.
Điểm chung là họ đều nói lệnh sơ tán “đến muộn” và thiếu kế hoạch cụ thể trước khi chiến dịch quân sự bắt đầu.
Tuy nhiên, cả hai đều bày tỏ mong muốn quay lại Vùng Vịnh khi tình hình ổn định.
Phản ứng của chính quyền Mỹ: Thu xếp máy bay quân sự và charter
Chính quyền Mỹ cho biết đang:
Tổ chức máy bay quân sự
Thu xếp chuyến bay thuê riêng
Liên hệ trực tiếp gần 3.000 công dân
Nhà Trắng nói Bộ Ngoại giao đang “tích cực xây dựng phương án hỗ trợ hồi hương”.
Tổng thống Donald Trump cho biết không có kế hoạch sơ tán trước khi chiến dịch bắt đầu vì “mọi thứ diễn ra rất nhanh”.
Ngoại giao tạm ngừng: Đàm phán Mỹ–Iran đóng băng
Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff – người từng dẫn dắt các vòng đàm phán hạt nhân – chưa liên lạc với phía Iran kể từ khi chiến dịch quân sự bắt đầu.
Một quan chức cấp cao nói rõ:
“Đây là hành động quân sự và nó phải chạy hết chu trình.”
Tổng thống Trump tuyên bố Iran “muốn nói chuyện” nhưng “đã quá muộn”.
Tình hình quân sự: Hơn 1.700 mục tiêu bị tấn công
Theo quân đội Mỹ:
Hơn 1.700 mục tiêu đã bị đánh trúng
Bổ sung B-1, B-52 và F-15 vào chiến dịch
Iran bị suy yếu đáng kể về năng lực radar và phòng không
Israel tuyên bố tiêu diệt một chỉ huy cấp cao của Lực lượng Quds phụ trách Lebanon.
Trong khi đó, Iran tiến hành các đợt trả đũa nhằm vào cơ sở quân sự và hạ tầng trong khu vực.
Tổn thất dân sự và tranh cãi quốc tế
Theo các nguồn Iran:
Hơn 780 người thiệt mạng
Trong đó có 168 trẻ em và 14 giáo viên sau vụ tấn công vào một trường tiểu học
Phía Mỹ nói không chủ đích nhắm vào trường học và sẽ điều tra nếu có liên quan.
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) xác nhận có hư hại tại cơ sở làm giàu Natanz nhưng không phát hiện hậu quả phóng xạ.
IAEA cũng cho biết không có bằng chứng Iran “chỉ còn vài ngày hoặc vài tuần” là có bom hạt nhân.
Khủng hoảng năng lượng: Eo biển Hormuz và cú sốc giá dầu
Gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu và khí hóa lỏng toàn cầu – đã gây chấn động thị trường.
Hệ quả:
Giá dầu Brent tăng mạnh
Giá xăng Mỹ tăng 11 cent trong một ngày – mức tăng lớn nhất kể từ 2005
Một số mỏ dầu tại Iraq bắt đầu cắt giảm sản lượng
Chuyên gia cảnh báo nếu eo biển không sớm mở lại, giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng.
Phòng không Vùng Vịnh: Đánh chặn hiệu quả nhưng có giới hạn
UAE và các nước Vùng Vịnh công bố tỷ lệ đánh chặn cao đối với tên lửa và drone Iran.
Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo nếu nhịp độ tấn công kéo dài hơn 1–2 tuần, các kho đạn đánh chặn cao cấp có thể đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng.
Tranh luận tại Quốc hội Mỹ: Mục tiêu chiến tranh là gì?
Tại Washington, các nghị sĩ tranh cãi:
Đây là phòng vệ hay thay đổi chế độ?
Có cần bỏ phiếu theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh?
Nguy cơ sa lầy kéo dài?
Một số lãnh đạo Cộng hòa nhấn mạnh cần tài trợ đầy đủ cho Bộ An ninh Nội địa trong bối cảnh nguy cơ khủng bố gia tăng.
Phe Dân chủ chỉ trích thông điệp thay đổi liên tục của Nhà Trắng.
Trump gặp Thủ tướng Đức: Đồng thuận chiến lược và thông điệp từ Washington–Châu Âu
Trong bối cảnh chiến sự giữa Mỹ–Israel và Iran lan rộng ở Trung Đông, một trong những cuộc gặp song phương quan trọng nhất trong tuần vừa qua là sự tiếp kiến giữa Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Friedrich Merz của Germany tại Nhà Trắng.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh chính phủ Đức là một trong số ít đối tác châu Âu công khai ủng hộ Washington trong việc phản ứng với Iran ở mức “hạn chế”, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm leo thang. Sự xuất hiện của ông Merz ở Washington không chỉ nhằm thảo luận về chiến tranh với Iran, mà còn bàn về quan hệ kinh tế – thương mại, an ninh châu Âu, và vai trò của NATO trong bối cảnh bất ổn hiện tại.

Trong tuyên bố chung, cả hai nhà lãnh đạo khẳng định rằng mục tiêu chiến sự là nhằm “đẩy lùi mối đe dọa từ Tehran” và “bảo vệ đồng minh, lợi ích an ninh và dòng chảy thương mại toàn cầu”.
Ông Merz phát biểu:
“Chúng ta đang đứng cùng nhau để đối phó với một mối đe dọa nghiêm trọng đối với tự do và an ninh toàn cầu. Đức hiểu được tầm quan trọng của sự hợp tác xuyên Đại Tây Dương trong thời điểm này.”
Thông điệp này được xem là sự ủng hộ chính trị quan trọng từ một trong những cường quốc châu Âu đối với Mỹ, nhất là khi nhiều chính phủ châu Âu khác đã kêu gọi kiềm chế và tránh leo thang.
Không giống những giai đoạn xung đột trước đây, ông Merz và phía Đức nhấn mạnh rằng ủng hộ không đồng nghĩa với toàn bộ cam kết quân sự, mà là:
Ủng hộ bảo vệ các đồng minh
Bảo vệ lợi ích an ninh khu vực
Khuyến khích kiềm chế leo thang
Tăng cường hợp tác tình báo và hậu cần

Trong một số tuyên bố, ông Merz nhấn mạnh rằng Đức không tham gia trực tiếp vào các hoạt động tấn công, nhưng sẽ hỗ trợ Mỹ và các đồng minh trong khu vực về mặt hậu cần, thông tin và biện pháp phòng thủ. Điều này phản ánh mong muốn của nhiều chính phủ Tây Âu: hòa giải sự cần thiết hỗ trợ Mỹ mà không biến xung đột thành một cuộc chiến toàn diện kéo dài.
Ngoài chiến tranh với Iran, hai nhà lãnh đạo còn bàn về vị thế của North Atlantic Treaty Organization (NATO).
Theo các quan chức tham vấn, chủ đề trọng yếu gồm:
Tăng cường an ninh phía Đông, đối phó với mối nguy từ Nga
Sự liên kết giữa xung đột Trung Đông và an ninh đồng minh ở châu Âu
Định hướng Nga và Mỹ tiếp tục phối hợp bảo đảm an ninh xuyên lục địa
Ông Merz nhấn mạnh rằng châu Âu và Mỹ “chia sẻ trách nhiệm an ninh chung”, điều này được xem là thông điệp gửi tới cả Moscow và Tehran rằng sự chia rẽ sẽ không dễ bị khai thác ngay cả khi Mỹ căng sức ở Trung Đông.
Một phần quan trọng của hội đàm là bàn về kinh tế và thương mại, bởi chiến tranh gây ảnh hưởng mạnh tới:
Giá dầu và khí đốt toàn cầu
Chuỗi cung ứng
Đầu tư và rủi ro thị trường tài chính
Ông Merz nhắc lại tầm quan trọng của đối thoại kinh tế Mỹ–EU để giảm thiểu cú sốc thị trường hiện tại, bao gồm giá dầu tăng cao và nguy cơ lạm phát lan rộng nếu xung đột kéo dài.
Cuộc gặp giữa Trump và Merz cũng gửi đi thông điệp chính trị mang tính răn đe:
Đối với Iran: Liên minh xuyên Đại Tây Dương sẽ không chấp nhận chiến dịch gây tổn hại cho đồng minh và tự do thương mại
Đối với Nga: Mặc dù quan hệ với Moscow đang thắt chặt hơn trong một vài lĩnh vực chiến lược, châu Âu và Mỹ vẫn giữ đường hướng chính sách an ninh nghiêm ngặt đối với hoạt động quân sự hung hăng
Điều này phản ánh một tính toán chiến lược rộng hơn: không để xung đột Trung Đông làm xói mòn liên minh phương Tây đối phó Nga hoặc làm suy yếu vị thế an ninh chung của NATO.
Trump hạ thấp khả năng Reza Pahlavi trở thành lãnh đạo Iran
Tổng thống Donald Trump đã giảm nhẹ khả năng nhà hoạt động lưu vong Reza Pahlavi có thể trở thành nhà lãnh đạo tiếp theo của Iran, cho rằng ông ưu tiên một nhân vật xuất thân từ bên trong đất nước hơn.

Phát biểu trước báo giới, ông Trump nói:
“Có một số người thích ông ấy, và chúng tôi cũng chưa nghĩ quá nhiều về điều đó. Theo tôi, có lẽ một người từ bên trong Iran sẽ phù hợp hơn.”
Reza Pahlavi là con trai của vị shah cuối cùng của Iran và từ lâu đã tự định vị mình như một gương mặt nổi bật của phong trào đối lập Iran ở nước ngoài.
Tuy nhiên, ông Trump cho biết dù Pahlavi “có vẻ là một người rất tốt”, nhưng khả năng cao hơn là một người “đang ở trong nước và có được sự ủng hộ phổ biến, nếu có người như vậy” sẽ là lựa chọn phù hợp hơn cho vai trò lãnh đạo.
Trump dọa cắt thương mại với Tây Ban Nha, chỉ trích chi tiêu NATO và việc từ chối cho Mỹ dùng căn cứ
Trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ sự không hài lòng đối với chính phủ Spain, đặc biệt về vấn đề chi tiêu quốc phòng trong khuôn khổ North Atlantic Treaty Organization (NATO).
Ông Trump cho biết phần lớn các quốc gia châu Âu đã đồng ý nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP theo đề xuất của ông, nhưng Tây Ban Nha không làm vậy. Ông nói:
“Mọi quốc gia châu Âu, theo yêu cầu của tôi, đều trả 5%, và họ nên làm như vậy. Tất cả đều rất nhiệt tình – Đức, tất cả mọi người. Nhưng Tây Ban Nha thì không.”
Trước đó vào tháng 6 năm ngoái, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đã bác bỏ đề xuất NATO nâng mức chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035, gọi đây là kế hoạch “phi lý” và “phản tác dụng”. Mục tiêu ban đầu của NATO là 2% GDP.
Ông Trump tiếp tục đưa ra cảnh báo mạnh mẽ:
“Chúng tôi sẽ cắt toàn bộ thương mại với Tây Ban Nha. Chúng tôi không muốn có bất kỳ điều gì liên quan đến Tây Ban Nha.”
Theo dữ liệu của Cục Điều tra Dân số Mỹ, trong năm 2025, tổng kim ngạch thương mại giữa Mỹ và Tây Ban Nha đạt 47,5 tỷ USD. Mỹ xuất khẩu sang Tây Ban Nha nhiều hơn nhập khẩu khoảng 4,6 tỷ USD, điều này đồng nghĩa nếu cắt thương mại, doanh nghiệp Mỹ có thể chịu ảnh hưởng đáng kể.
Ngoài ra, ông Trump cũng chỉ trích việc Tây Ban Nha không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của mình, có thể liên quan đến đề nghị gần đây của Washington nhằm sử dụng căn cứ đồng minh ở Trung Đông để triển khai các đợt tấn công tiếp theo nhằm vào Iran. Ông nói thêm:
“Tây Ban Nha không có gì chúng tôi cần, ngoài những con người tuyệt vời.”
Ngồi cạnh ông Trump, Thủ tướng Đức Merz cũng nhận xét rằng Tây Ban Nha là quốc gia duy nhất chưa chấp nhận mục tiêu tăng chi tiêu quốc phòng và cho biết Berlin đang cố gắng thuyết phục Madrid vì “đây là một phần của an ninh chung.”
Trump kêu gọi người dân Iran “chưa nên” xuống đường biểu tình
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày hôm nay cho biết ông chưa muốn người dân Iran xuống đường biểu tình vào lúc này, với lý do tình hình an ninh còn quá nguy hiểm.
Phát biểu tại Phòng Bầu dục trong cuộc gặp song phương với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, ông Trump nói: “Nếu các bạn định ra ngoài biểu tình, đừng làm điều đó lúc này. Ngoài kia rất nguy hiểm. Rất nhiều bom đang được thả.”
Trước đó, ngay sau các cuộc không kích cuối tuần qua, ông Trump đã đăng tải một video kêu gọi người dân Iran “giành lại quyền kiểm soát chính phủ của mình.” Ông tiếp tục lặp lại lời kêu gọi này trong các cuộc trả lời phỏng vấn sau đó, nhưng không nêu rõ ông ủng hộ nhân vật cụ thể nào thay thế vị Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công.
Ông Trump nói: “Chúng tôi muốn thấy ai đó lên nắm quyền và trao lại đất nước cho người dân, rồi chúng ta sẽ xem người dân quyết định thế nào.” Tổng thống Mỹ cũng tiết lộ rằng ông từng có ít nhất một phương án thay thế trong đầu, nhưng người này hiện cũng đã thiệt mạng.
“Không phải thời Churchill”: Trump chỉ trích Anh về thỏa thuận chủ quyền đảo
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Ba đã công khai chỉ trích Vương quốc Anh là “rất, rất thiếu hợp tác”, tái khơi lại bất đồng với đồng minh thân cận này liên quan đến quyết định từ bỏ chủ quyền đối với quần đảo có đặt căn cứ quân sự chung với Mỹ.
Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Trump nói: “Đây không phải là thời của Churchill. Anh đã rất, rất thiếu hợp tác về cái hòn đảo ngu ngốc mà họ có, rồi lại trao đi và ký hợp đồng thuê 100 năm, liên quan đến việc có thể người bản địa tuyên bố chủ quyền.”
Ông Trump cũng phàn nàn về chính sách năng lượng và nhập cư của Anh, cáo buộc giới lãnh đạo nước này phụ thuộc quá nhiều vào điện gió và không làm đủ để kiểm soát nhập cư. Trước đó, ông từng thúc ép Anh đẩy nhanh hoạt động khai thác dầu khí tại Biển Bắc.
“Họ dựng tua-bin gió khắp nơi, phá hỏng đất nước, phá hỏng cảnh quan,” ông nói. “Hãy mở cửa Biển Bắc.”
Ông Trump nhiều lần chỉ trích thỏa thuận của Anh về việc trao trả chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius, trong khi vẫn tiếp tục thuê căn cứ quân sự chung Mỹ - Anh trên đảo Diego Garcia.
Trong những ngày gần đây, ông Trump cũng thể hiện rõ sự không hài lòng với Thủ tướng Anh Keir Starmer về phản ứng của London trước các cuộc không kích Mỹ - Israel nhằm vào Iran.
Hôm Chủ nhật, ông Starmer thông báo Anh sẽ cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của mình cho “mục đích phòng thủ cụ thể và hạn chế”, tập trung vào các bệ phóng và kho chứa tên lửa của Iran, đồng thời nhấn mạnh Anh sẽ không trực tiếp tham gia vào các hoạt động tấn công nhằm vào chính quyền Iran.
Trump: Không có kế hoạch sơ tán người Mỹ trước đòn không kích Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Ba cho biết không có kế hoạch sơ tán công dân Mỹ tại Trung Đông trước các cuộc không kích chung Mỹ - Israel nhằm vào Iran, cho rằng chiến dịch quân sự diễn ra quá nhanh để có thể tổ chức việc di tản từ trước.
Trả lời phóng viên tại Phòng Bầu dục về việc hàng ngàn người Mỹ đang mắc kẹt trong khu vực và lý do không có kế hoạch sơ tán, ông Trump nói: “Bởi vì mọi chuyện diễn ra rất nhanh.”
Ông không đi sâu vào chi tiết hậu cần hỗ trợ công dân Mỹ ở nước ngoài, chỉ nói rằng ông có thể hỏi Ngoại trưởng Marco Rubio, nhưng cho rằng tình huống lúc đó cho thấy Mỹ có thể sắp bị tấn công. “Tôi nghĩ chúng tôi đang đối mặt với một tình huống mà chúng tôi sẽ bị tấn công. Họ đang chuẩn bị tấn công Israel. Họ đang chuẩn bị tấn công những nước khác,” ông nói về phía Iran.
Phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh ngày càng gia tăng lo ngại về sự an toàn của công dân Mỹ tại Trung Đông.
Bộ Ngoại giao Mỹ đã kêu gọi người Mỹ trên khắp khu vực “rời đi ngay” bằng các phương tiện thương mại. Tuy nhiên, phần lớn có thể khó rời đi nhanh chóng do nhiều hãng hàng không đã tạm ngưng các chuyến bay trong khu vực. Chính phủ Mỹ hiện chưa triển khai các chuyến bay sơ tán dành cho công dân của mình.
Rủi ro kinh tế toàn cầu gia tăng khi xung đột Trung Đông leo thang
Các nhà kinh tế cảnh báo lạm phát có thể tăng và tăng trưởng kinh tế toàn cầu có nguy cơ chậm lại nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài.
Giá dầu và khí đốt tự nhiên tăng mạnh, trong khi thị trường chứng khoán lao dốc hôm thứ Ba khi giới đầu tư lo ngại về tác động kinh tế của tình hình leo thang nhanh chóng.
Thierry Wizman, chiến lược gia tại Macquarie Group, nhận định trong một báo cáo rằng: “Khả năng cuộc chiến hiện tại mang tính ‘lạm phát’ là điều đang khiến các nhà giao dịch hoảng loạn hôm nay.” Ông cho biết quan điểm trước đó về một cuộc chiến ngắn ngày đã bị đảo lộn, đặc biệt sau những phát biểu từ chính quyền Trump cho thấy xung đột có thể kéo dài hơn vài tuần.
Trung Đông là khu vực sản xuất lớn về dầu mỏ và khí đốt tự nhiên, nhưng xuất khẩu năng lượng của khu vực hiện gần như bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế.
Iran tuyên bố sẽ tấn công các tàu cố gắng đi qua tuyến đường thủy hẹp này, nơi thường trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu mỗi ngày. Cộng hòa Hồi giáo cũng đã tấn công hạ tầng năng lượng trong khu vực, buộc một số nhà sản xuất phải ngừng khai thác, làm gia tăng nguy cơ nguồn cung toàn cầu bị siết chặt.
Holger Schmieding, kinh tế trưởng của Berenberg, cho biết việc đóng cửa kéo dài eo biển Hormuz sẽ gây tổn hại đến tăng trưởng kinh tế và làm gia tăng lạm phát trên toàn cầu, dù ông hiện chưa kỳ vọng xung đột kéo dài quá vài tuần.
Giá dầu Brent – chuẩn tham chiếu toàn cầu – đã tăng gần 8% lên khoảng 84 USD/thùng trong ngày thứ Ba, so với mức 72,90 USD hôm thứ Sáu trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran.
Trong khi đó, giá khí đốt tự nhiên kỳ hạn tại châu Âu tăng vọt 22% sau khi nhà sản xuất khí đốt lớn nhất Qatar quyết định ngừng sản xuất do các cuộc tấn công từ phía Iran.
David Oxley, kinh tế trưởng phụ trách hàng hóa tại Capital Economics, nhận định: “Đối với thị trường năng lượng, tình hình đang diễn biến theo chiều hướng tệ nhất có thể.” Ông cảnh báo các cuộc tấn công của Iran vào hạ tầng năng lượng cho thấy xung đột đã bước vào “vùng chưa từng có tiền lệ.”
Ủy ban châu Âu cho biết đang “theo dõi sát” diễn biến giá cả và nguồn cung năng lượng, đồng thời sẽ triệu tập một “nhóm đặc nhiệm năng lượng” với các quốc gia thành viên trong tuần này.
Mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào giá tăng cao đến đâu và kéo dài bao lâu, vì điều đó quyết định việc giá năng lượng và hàng hóa tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng ở mức độ nào.
Theo Capital Economics, nếu xung đột kéo dài và đẩy giá dầu lên mức 90–100 USD/thùng trong thời gian dài, áp lực lạm phát toàn cầu sẽ gia tăng và tăng trưởng tại các nền kinh tế lớn sẽ chậm lại. Tuy nhiên, Mỹ – với tư cách là nước xuất khẩu ròng dầu mỏ – sẽ ít bị tổn thương hơn so với châu Âu hay châu Á.
Anh điều chiến hạm sau vụ tấn công căn cứ tại Cyprus
Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố Anh sẽ điều động một chiến hạm tới khu vực sau vụ tấn công nhằm vào căn cứ quân sự của nước này tại Cyprus, trong bối cảnh gia tăng lo ngại từ phe đối lập cũng như trong chính nội bộ đảng cầm quyền rằng Anh có thể bị cuốn sâu hơn vào xung đột Trung Đông.
Anh sẽ triển khai các trực thăng có khả năng chống máy bay không người lái và chiến hạm HMS Dragon của Hải quân Hoàng gia tới khu vực. Ông Starmer cho biết quyết định này nhằm bảo đảm “an ninh của Cyprus và các quân nhân Anh đang đồn trú tại đó”, đồng thời nhấn mạnh đây là sự tiếp nối của các “hoạt động phòng thủ.”
Thủ tướng Starmer nhiều lần khẳng định Anh sẽ không tham gia cùng Mỹ và Israel trong bất kỳ hành động tấn công nào. Tuy nhiên, một số ý kiến lo ngại nước này có thể bị kéo vào một cuộc xung đột tương tự Iraq khi các lợi ích của Anh đang trở thành mục tiêu trực tiếp.
Hôm thứ Hai, một máy bay không người lái đã bị bắn hạ trên đường băng tại căn cứ RAF Akrotiri ở Cyprus – trung tâm quan trọng cho các hoạt động không quân của Anh tại Trung Đông. Đây được cho là cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào căn cứ này kể từ năm 1986.
Cũng trong sáng thứ Hai, hai máy bay không người lái khác hướng về RAF Akrotiri đã bị đánh chặn, theo người phát ngôn chính phủ Cyprus.
Ông Starmer đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh cho các cuộc không kích “phòng thủ” nhằm vào các địa điểm tên lửa của Iran, cho rằng điều này cần thiết để bảo đảm “quyền tự vệ tập thể” của các đồng minh và bảo vệ sinh mạng công dân Anh.
Một số nghị sĩ thuộc đảng Lao động cầm quyền cảnh báo chính phủ đang lặp lại những sai lầm trong quá khứ. Nghị sĩ John McDonnell nói với BBC: “Tôi chỉ nghĩ rằng chúng ta đang bị lôi kéo vào, giống như đã từng xảy ra ở Iraq.”
Chuyên gia cảnh báo: Các nước Vùng Vịnh có thể khó trụ quá 1–2 tuần nếu Iran duy trì nhịp tấn công
Các chuyên gia nhận định các quốc gia Vùng Vịnh có thể gặp khó khăn trong việc tự vệ trước các đợt không kích của Iran nếu cường độ tấn công hiện nay kéo dài quá “một hoặc hai tuần.”
Sau khi Bloomberg đưa tin hôm thứ Hai rằng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar đang khẩn trương củng cố hệ thống phòng không, cơ quan báo chí của hai nước này đã ra tuyên bố riêng, nhấn mạnh rằng kho dự trữ phòng không của họ chưa bị cạn kiệt và vẫn được bảo đảm đầy đủ.
Theo Bộ Quốc phòng UAE, nước này đã phá hủy 172 tên lửa đạn đạo trong tổng số 186 quả được phát hiện, đồng thời bắn hạ 755 trong số 812 máy bay không người lái.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo tỷ lệ đánh chặn thành công cao như vậy có thể khó duy trì lâu dài.
Jean-Loup Samaan, nghiên cứu viên tại Viện Trung Đông thuộc Đại học Quốc gia Singapore, nói rằng với cường độ tấn công hiện tại của Iran, UAE “không thể chỉ dựa vào các phương tiện phòng thủ hiện có quá một hoặc hai tuần.”
Số lượng máy bay không người lái Shahed mà Iran sở hữu chưa rõ, nhưng theo Shashank Joshi, biên tập viên quốc phòng của tạp chí The Economist, Iran được cho là có khoảng 2.500 tên lửa với nhiều tầm bắn khác nhau.
Mặc dù chưa rõ kho tên lửa đánh chặn của các quốc gia Vùng Vịnh còn bao nhiêu, ông Joshi nhận định rằng nếu tình trạng này kéo dài thêm khoảng một tuần nữa, có thể sẽ xuất hiện tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, đặc biệt là với các loại đạn đánh chặn hiện đại nhất.
Bộ Quốc phòng UAE khẳng định nước này có đủ đạn dược để đẩy lùi các cuộc tấn công của Iran trong thời gian cần thiết.
Trong khi đó, theo Hasan Alhasan, chuyên gia cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, các nước Vùng Vịnh có thể chuyển từ thế phòng thủ sang thế tấn công nếu kích hoạt lực lượng không quân hiện đại và đa dạng của mình. Ông cho rằng nếu điều đó xảy ra, cục diện có thể trở nên “rộng mở” hơn đáng kể.
Các chuyến bay sơ tán bắt đầu triển khai khi người dân tìm cách rời Trung Đông
Khi xung đột với Iran tiếp tục gây hỗn loạn ngành hàng không tại Trung Đông và lan rộng ra nhiều khu vực khác, chỉ một số lượng hạn chế chuyến bay còn có thể rời khu vực do không phận bị đóng cửa. Nhiều quốc gia đang tích cực triển khai các biện pháp đưa công dân của mình về nước an toàn.
Tây Ban Nha cho biết các hoạt động sơ tán công dân tại nhiều quốc gia Trung Đông đã được triển khai từ hôm nay. Ngoại trưởng José Manuel Albares thông báo hơn 175 công dân Tây Ban Nha đang trên đường bay về Madrid từ Abu Dhabi bằng chuyến bay thương mại.
Tại Vương quốc Anh, Văn phòng Thủ tướng (Downing Street) đang chuẩn bị một chuyến bay thuê bao sơ tán từ Oman, đồng thời phối hợp với các hãng hàng không để hỗ trợ công dân Anh rời Trung Đông. Người phát ngôn Downing Street cho biết chính phủ đang liên lạc chặt chẽ với lãnh đạo các hãng hàng không và giới chức các nước liên quan nhằm tăng cường năng lực vận chuyển cho công dân Anh.
Bộ Ngoại giao Mỹ đã kêu gọi công dân rời các quốc gia Trung Đông bằng các chuyến bay thương mại hiện có. Công dân Mỹ cũng được khuyến khích đăng ký tham gia Chương trình Ghi danh Du khách Thông minh (STEP) để Bộ Ngoại giao có thể liên lạc trong trường hợp khẩn cấp.
Chính phủ Canada sáng nay đăng thông báo trên mạng xã hội khuyến nghị công dân “rời Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ngay khi có thể đặt được chuyến bay.” Ottawa cũng khuyên người dân tránh mọi chuyến đi tới Bahrain, Iraq, Israel, Kuwait, Lebanon, Qatar và UAE, đồng thời tránh các chuyến đi không thiết yếu tới Jordan, Oman và Saudi Arabia.
Chính phủ Úc đã mở một cổng thông tin khẩn cấp dành cho công dân đang ở Israel, Iran, Qatar và UAE, đồng thời cảnh báo người dân chuẩn bị cho những gián đoạn nghiêm trọng về đi lại trong những ngày tới. Công dân Úc được khuyến cáo tránh hầu hết các điểm đến tại Trung Đông.
Cập nhật thương vong tại Trung Đông sau loạt không kích và trả đũa
Hàng trăm người, bao gồm cả trẻ em và giáo viên, đã thiệt mạng trong những ngày gần đây sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch ném bom dữ dội nhằm vào Iran, khiến Lãnh tụ Tối cao của nước này thiệt mạng và châm ngòi cho làn sóng bạo lực lan rộng trong khu vực.
Tehran đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa vào các căn cứ không quân của Mỹ trong khu vực, trong khi lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tuyên bố đã phóng đạn từ Lebanon vào Israel.
Nhiều hình ảnh cho thấy các cột khói xám khổng lồ bao trùm các tòa nhà, phòng bệnh viện bị phá hủy nặng nề và nhiều ngôi nhà bị san phẳng, khi các cộng đồng phải đối mặt với thương vong và tàn phá nghiêm trọng.
Dưới đây là những thông tin hiện có về số người thiệt mạng trong khu vực:
Iran: Ít nhất 787 người đã thiệt mạng do các cuộc không kích của Mỹ và Israel trên khắp Iran, theo hãng tin bán chính thức Tasnim dẫn nguồn từ Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran. Trong số đó có 168 trẻ em và 14 giáo viên thiệt mạng sau vụ tấn công vào một trường tiểu học nữ sinh hôm thứ Bảy, theo truyền thông nhà nước.
Lebanon: Chính phủ Lebanon cho biết ít nhất 52 người đã thiệt mạng và 154 người bị thương trong các cuộc không kích của Israel trên khắp Lebanon hôm thứ Hai.
Israel: Theo cơ quan cấp cứu Magen David Adom, ít nhất 10 người đã thiệt mạng và hơn 200 người bị thương tại Israel kể từ khi nước này tấn công Iran.
Iraq: Ít nhất bốn binh sĩ thuộc Lực lượng Huy động Nhân dân đã thiệt mạng trong một cuộc không kích của Mỹ - Israel tại tỉnh Diyala, theo cơ quan truyền thông của lực lượng này.
Kuwait: Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), ít nhất chín người đã thiệt mạng tại Kuwait kể từ thứ Bảy, bao gồm sáu quân nhân Mỹ. Quân đội Kuwait cho biết có thêm hai quân nhân nước này thiệt mạng, và Bộ Y tế Kuwait xác nhận một người đã tử vong trong một vụ tấn công hôm Chủ nhật.
UAE: Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho biết ít nhất ba người đã thiệt mạng tại nước này.
Bahrain: Truyền thông nhà nước Bahrain cho biết một người đã thiệt mạng sau khi mảnh vỡ từ một tên lửa bị đánh chặn gây ra hỏa hoạn trên một “tàu nước ngoài” tại Khu Công nghiệp Salman.