Venezuela hậu Maduro: Lý do bất ngờ khiến bà Delcy Rodríguez được Washington "chọn mặt gửi vàng"

[sunshine1104]

Bà Delcy Rodríguez – nhân vật thân cận bậc nhất của Tổng thống Nicolás Maduro – được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Dầu mỏ năm 2024 và nay được "chọn mặt gửi vàng" trở thành quyền Tổng thống Venezuela, trong bối cảnh Washington và giới dầu khí quốc tế tìm cách tái cấu trúc ngành năng lượng nước này, theo Bloomberg.

Quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez. Ảnh Getty Images.

Khi Mỹ từng bước siết chặt quyền lực của Tổng thống Nicolás Maduro trong những tháng gần đây, một nhóm gồm các giám đốc điều hành, luật sư và nhà đầu tư gắn với ngành dầu mỏ đã âm thầm vận động hành lang tại Washington. Thông điệp họ mang theo rất rõ ràng: nếu ông Maduro phải rời bỏ quyền lực, bà Delcy Rodríguez – “cánh tay phải” quen thuộc của ông – nên là người kế nhiệm, Bloomberg cho biết.

Bản thân là Bộ trưởng Dầu mỏ, bà Delcy Rodríguez từ lâu đã trở thành đầu mối liên lạc chính của các lãnh đạo doanh nghiệp dầu khí quốc tế. Bà gây ấn tượng nhờ khả năng lèo lái ngành dầu mỏ Venezuela vượt qua trừng phạt quốc tế, khủng hoảng kinh tế và tình trạng quản lý yếu kém kéo dài. Dù trung thành với chế độ Maduro, theo giới vận động hành lang, bà Rodríguez vẫn là người có đủ năng lực để dẫn dắt kế hoạch của Mỹ nhằm khôi phục Venezuela thành cường quốc xuất khẩu dầu mỏ, điều mà phe đối lập khó có thể làm nhanh chóng.

Đáng chú ý, giới thân cận của Tổng thống Donald Trump cũng đi đến kết luận tương tự, dù theo các nguồn tin, họ đưa ra quyết định này một cách độc lập. Cả hai phía đều cho rằng Phó tổng thống Delcy Rodríguez – người lâu nay được xem là “cầu nối” giữa nhà nước và khu vực tư nhân – có thể ổn định nền kinh tế dầu mỏ và tạo điều kiện cho doanh nghiệp Mỹ quay trở lại Venezuela nhanh hơn so với lãnh đạo đối lập María Corina Machado.

Nỗi ám ảnh Iraq và bài toán chuyển tiếp quyền lực
Các quan chức trong chính quyền Trump đặc biệt thận trọng trước viễn cảnh hỗn loạn hậu thay đổi chế độ, như từng xảy ra tại Iraq sau khi Saddam Hussein sụp đổ. Ngoài lợi ích kinh doanh, duy trì tính liên tục của bộ máy kinh tế được xem là điều sống còn cho một quá trình chuyển tiếp thành công – dù chính quyền Trump đến nay vẫn chưa công bố lộ trình cụ thể.

Trong bối cảnh đó, bà Delcy Rodríguez đáp ứng cả hai yêu cầu: kiểm soát trực tiếp bộ máy dầu mỏ quốc gia và sở hữu mạng lưới quan hệ sâu rộng trong hệ thống cầm quyền xã hội chủ nghĩa còn sót lại.

Những người vận động cho bà Rodríguez không bao gồm các “ông lớn” dầu mỏ Mỹ – những tập đoàn này thừa nhận họ bất ngờ trước việc ông Maduro bị loại bỏ và hiện vẫn đang loay hoay xác định cách phối hợp với Washington. Tuy nhiên, có một mạng lưới rộng lớn các công ty Mỹ và quốc tế đã hoạt động tại Venezuela nhiều năm qua, có quan hệ sâu với Nhà Trắng và Quốc hội Mỹ.

Chevron – công ty dầu khí lớn duy nhất của Mỹ được cấp phép hoạt động tại Venezuela – cho biết, họ không được báo trước về chiến dịch tại Venezuela và không tham gia thảo luận nào về mô hình quản trị hậu Maduro. Hãng này cũng khẳng định các hoạt động vẫn diễn ra bình thường và tuân thủ pháp luật.

Trong một cuộc họp báo mang tính “khải hoàn”, Tổng thống Trump đã công khai ủng hộ bà Delcy Rodríguez lãnh đạo Venezuela trong giai đoạn hiện tại. Ông đồng thời tuyên bố lãnh đạo phe đối lập Venezuela María Corina Machado “không đủ uy tín” để lãnh đạo đất nước, giáng một đòn mạnh vào phe đối lập và những người từng đặt kỳ vọng vào bà – bao gồm cả những người ủng hộ bà đạt giải Nobel Hòa bình.

“Canh bạc lớn” của ông Trump
Ngoại trưởng kiêm Cố vấn An ninh Quốc gia Marco Rubio khẳng định Mỹ sẽ sử dụng các lệnh phong tỏa dầu mỏ và sự hiện diện quân sự khu vực để theo đuổi mục tiêu chiến lược, đồng thời nhấn mạnh Washington sẽ đánh giá bà Delcy Rodríguez bằng hành động, không phải lời nói.

Trên Bloomberg Television, Giám đốc điều hành Greylock Capital Hans Humes – thành viên ủy ban chủ nợ của Venezuela – nhận định: “Nếu muốn một người có thể vận hành trong điều kiện chấp nhận được, hãy chọn người từng hoạt động trong những điều kiện tồi tệ nhất".

Ông cho rằng Tổng thống Trump đang thực hiện một canh bạc lớn, có khả năng “tái định hình toàn bộ cấu trúc năng lượng toàn cầu” nếu thành công.

Các công ty dầu khí quốc tế hiện gây sức ép để chính quyền Trump nhanh chóng nới lỏng trừng phạt, giúp bà Rodríguez có không gian hành động. Thời gian không còn nhiều: cuối tháng 12, Venezuela đã phải đóng bớt các giếng dầu do hết sức chứa lưu trữ vì xuất khẩu bị phong tỏa. Nếu tình trạng này kéo dài, khả năng phục hồi kinh tế sẽ bị tổn hại nghiêm trọng, đồng thời đe dọa vị thế chính trị của bà Rodríguez.

Trên thực tế, bà Delcy Rodríguez đang nhanh chóng củng cố quyền lực dựa trên nền tảng cũ của chế độ. Bà tuyên thệ nhậm chức Tổng thống lâm thời trước Quốc hội và có những phát biểu cứng rắn gọi việc ông Maduro bị bắt là “bắt cóc”. Tuy nhiên, theo các nguồn tin, giọng điệu này chủ yếu nhằm tránh phản ứng nội bộ.

Ngay sau đó, bà chuyển sang thông điệp mềm mỏng hơn, kêu gọi Mỹ hợp tác trên tinh thần phát triển chung và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Nhân vật trung tâm của “lõi quyền lực” Maduro
Ở tuổi 56, bà Delcy Rodríguez là trụ cột trong vòng quyền lực thân cận nhất của Tổng thống Maduro, từng nắm giữ nhiều vị trí then chốt, đặc biệt là Ngoại trưởng – nơi giúp bà xây dựng mạng lưới quan hệ quốc tế sâu rộng. Năm 2024, bà được giao phụ trách PDVSA, tập đoàn dầu khí quốc gia, với nhiệm vụ chống tham nhũng và minh bạch hóa tài chính.

Bà Rodríguez thường xuyên trao đổi trực tiếp với lãnh đạo các tập đoàn dầu khí từ Houston đến Mumbai, duy trì quan hệ lâu năm với Bắc Kinh và Moscow. Các công ty có thể hưởng lợi lớn nếu ngành dầu mỏ Venezuela hồi sinh gồm Chevron, ConocoPhillips, Shell, Repsol, Eni và Maurel & Prom.

Xuất thân là luật sư, bà Rodríguez bước vào chính trường dưới thời cố Tổng thống Hugo Chávez. Cha bà – một lãnh đạo cánh tả – qua đời sau khi bị tra tấn trong tù năm 1976, trở thành yếu tố định hình mạnh mẽ câu chuyện chính trị của bà. Anh trai bà, Jorge Rodríguez, là nhân vật chủ chốt khác của chính quyền và từng là trưởng đoàn đàm phán với Mỹ.

Dù bị chỉ trích vì liên quan đến làn sóng đàn áp mạnh tay nhất sau cuộc bầu cử gây tranh cãi năm 2024, bà Delcy Rodríguez vẫn được xem là lựa chọn “thực dụng” nhất đối với Washington và giới dầu mỏ.