Vỉa hè và lòng đường ở Sài Gòn sẽ được nhà cầm quyền thành phố chia thành 5 khu vực để cho thuê, và chính thức sẽ áp dụng từ ngày 1 tháng Giêng 2024.
Đó là đề nghị của Sở Giao thông Vận tải gửi cho UBND TP.HCM. Giá cho thuê vỉa hè, lòng đường tại 5 khu vực này tương ứng với giá đất bình quân tại khu vực cụ thể đó.
Khu vực 1 (bao gồm quận 1, quận 3, quận 4, quận 5, quận 10, quận Phú Nhuận, khu A Khu đô thị mới Nam Thành phố, Khu đô thị mới Thủ Thiêm), có mức thu lệ phí cho hoạt động trông giữ xe từ 180,000–350,000 đồng/m2/tháng. Mức thu lệ phí cho các hoạt động khác từ 50,000–100,000 đồng/m2/tháng.
Khu vực 2 (bao gồm quận 2 nay thuộc TP.Thủ Đức, trừ Khu vực đô thị mới Thủ Thiêm, quận 6, 7 và trừ khu A Khu đô thị mới Nam Thành phố, quận 11, Bình Thạnh, Tân Bình, Bình Tân), có mức thu lệ phí cho hoạt động trông giữ xe từ 70,000–100,000 đồng/m2/tháng. Mức thu lệ phí cho các hoạt động khác từ 20,000–30.000 đồng/m2/tháng.
Khu vực 3 (quận 8, quận 9 và quận Thủ Đức cũ, quận 12, quận Tân Phú, quận Gò Vấp) và khu vực 4 (huyện Bình Chánh–Hóc Môn–Nhà Bè–Củ Chi), có mức thu lệ phí cho hoạt động giữ xe là 60,000 đồng/m2/tháng. Mức thu lệ phí cho các hoạt động khác là 20,000 đồng/m2/tháng.
Khu vực 5 (huyện Cần Giờ), mức thu để trông giữ xe là 50,000 đồng/m2/tháng, các hoạt động khác là 20,000 đồng/m2/tháng.
Du khách đẩy xe em bé vất vả đi giữa hàng đống xe gắn máy đậu trên vỉa hè đường Phan Chu Trinh, đối diện chợ Bến Thành, guận 1 (Ảnh: Lao Động)
Năm trường hợp được
"tạm thời sử dụng vỉa hè và đóng lệ phí" bao gồm: Điểm tổ chức kinh doanh dịch vụ, mua, bán hàng hóa; điểm giữ xe có thu tiền; tổ chức hoạt động văn hóa và điểm giữ xe phục vụ; điểm bố trí công trình, tiện ích phục vụ giao thông công cộng có thu tiền, lắp đặt các công trình tạm; nơi chuyển vật liệu, rác phế thải xây dựng để phục vụ việc thi công.
Ba trường hợp khác được
"tạm thời sử dụng một phần lòng đường và đóng lệ phí" gồm: Tổ chức sự kiện văn hóa và trông, giữ xe hơi phục vụ sự kiện; điểm trung chuyển rác sinh hoạt của các công ty vệ sinh môi trường đô thị; điểm trông, giữ xe gắn máy–môtô–xe đạp có thu tiền.
Sở Giao thông Vận tải cũng thống kê, Sài Gòn có hơn 600 tuyến đường rộng trên 9 m nếu cho thuê để trông giữ xe sẽ thu được 550 tỷ đồng/năm (22,649,000 USD/năm); 1,143 tuyến đường có vỉa hè rộng từ 3 m trở lên cho thuê để kinh doanh sẽ thu được hơn 971 tỷ đồng/năm (39,985,780 USD/năm)!
Ai sẽ đứng ra thu lệ phí? Sở Giao thông Vận tải sẽ đảm nhận việc đứng ra thu lệ phí những tuyến đường do cơ quan này quản lý, còn các đường thuộc quản lý của quận, huyện sẽ do ủy ban nhân dân địa phương thực hiện.
Toàn bộ số tiền lệ phí thu được nộp vào ngân sách TP.HCM và có mục đích chi trả việc quản lý, bảo trì, khai thác lòng đường, vỉa hè, trong đó có việc vận hành và trả lương cho đội quân đi thu lệ phí ở mỗi địa phương.
Trước các quán nhậu và quán cà phê, quán ăn, xe gắn máy đậu dưới lòng đường là chuyện… bình thường ở Sài Gòn, làm gì có chỗ dành cho khách bộ hành? (Ảnh: VietnamNet)
Trường hợp nếu sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố cho các trường hợp nêu ở trên phải bảo đảm các nguyên tắc sau: Không gây mất trật tự an toàn giao thông; phần hè phố còn lại dành cho người đi bộ tối thiểu từ 1,50 m; phần lòng đường còn lại đủ bố trí tối thiểu cho hai làn xe hơi cho một chiều lưu thông.
Nghe thì có vẻ hay, hợp tình hợp lý nhưng hiện thời chưa thu lệ phí chính thức (
chủ nhân các cửa hàng, quán cà phê, quán nhậu, điểm dịch vụ… hiện có sử dụng vỉa hè, lòng đường chỉ hối lộ cho cán bộ phường/xã/quận/huyện), mà người dân hay du khách muốn đi bộ đều bị đẩy xuống lòng đường, huống hồ là khi chính thức đóng nộp lệ phí hằng tháng!
Chưa kể việc chính thức cho kinh doanh giữ xe, ăn uống… ở vỉa hè, lòng đường có thể làm gia tăng tỷ lệ thương vong do các tai nạn giao thông.
Việc cho phép này hoàn toàn đi ngược với Luật Giao Thông Đường Bộ, khi luật này quy định vỉa hè chỉ dành cho người đi bộ, còn lòng đường chỉ sử dụng cho các phương tiện xe cộ di chuyển.
Mặt khác, báo Lao Động ngày 15/5/2023 đặt ra vấn đề, vì khi nghe sẽ thu được hơn 1,500 tỷ đồng/năm từ việc cho thuê vỉa hè, lòng đường ở ở TP.HCM thì thật hấp dẩn nhưng trên thực tế không dễ thực hiện.
Tờ báo này có so sánh ra, trong gần năm năm (từ tháng 8/2018–tháng 2/2023) việc thực hiện việc thu lệ phí đậu xe hơi dưới lòng đường thuộc 23 tuyến đường, TP.HCM chỉ thu được hơn 13 tỷ đồng, trong khi kỳ vọng mỗi tháng thu khoảng 7 tỷ đồng, thấp hơn cả chi phí để quản lý!
Hiện các tuyến đường cho đậu xe hơi có thu phí chỉ còn 20 tuyến, với 879 vị trí cho xe đậu, theo tính toán trên lý thuyết thì ngân sách thành phố thu được khoảng 6,7 tỷ đồng mỗi tháng (khoảng 80 tỷ đồng mỗi năm).
Thế nhưng, trong gần năm năm nay chỉ có thu được hơn 13,3 tỷ đồng. Vì sao?
Chỉ riêng năm 2021, theo báo cáo của công ty Dịch vụ công ích Thanh niên xung phong TP.HCM (đơn vị được giao tổ chức thu lệ phí đậu xe), 20 tuyến đường tổ chức thu lệ phí đậu xe hơi theo giờ chỉ thu được hơn 2 tỷ đồng, nhưng chi phí bỏ ra chi trả lương nhân công, thuê phần mềm thu lệ phí đã mất hơn 10 tỷ đồng, gấp năm lần số thu vào! (
*càng làm càng bị...lổ nặng, vậy lấy gì để bù vào?)
Trên Quốc lộ 22 (ở ngoại ô Sài Gòn), xe bốn bánh chạy lấn vào làn đường của xe hai bánh, còn vỉa hè là chỗ buôn bán, người đi xe hai bánh không biết thoát ra cách nào (Ảnh: An Vui)
Năm 2022, số tiền thu được tăng lên gần 5,8 tỷ đồng nhưng vẫn thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu đặt ra ban đầu.
Lý do theo Sở Giao thông Vận tải cho biết, một bộ phận lớn người dân, người lái xe hơi vẫn chưa tự giác chấp hành quy định về việc thu lệ phí, còn tình trạng đối phó phổ biến như đóng lệ phí chỉ có một giờ đầu xe nhưng lại đậu xe trong thời gian dài hơn.
Trong khi đó, công tác phối hợp, xử lý vi phạm giữa đơn vị thực hiện thu lệ phí và lực lượng chức năng thuộc UBND các quận, Công an TP.HCM vẫn chưa chặt chẽ; việc nâng cao các giải pháp kỹ thuật và các tiện ích như kết nối liên thông với các điểm đậu xe, lắp đặt camera giám sát, các cảm biến… còn chậm.
Mạng lưới đường bộ trên địa bàn TP.HCM đang được khai thác với tổng chiều dài gần 5,000 km với 5 tuyến quốc lộ, 10 tuyến đường liên tỉnh; 457 tuyến đường liên huyện; 3,180 tuyến đường xã; 1,286 tuyến đường đô thị; 308 đường chuyên dùng; 733 tuyến các loại đường nông thôn khác… phần lớn đều khá nhỏ hẹp và không hợp lý.
Vào giờ cao điểm, trên đường quốc lộ ở khu vực ngoại ô, các loại xe bốn bánh chen vào đường dành cho xe hai bánh, còn xe hai bánh lại phải leo chạy lên vỉa hè.
Còn ở khu vực nội ô thì sao? Các loại xe hai bánh bị xe bốn bánh chèn ép (lớp đậu tràn lan, lớp đang di chuyển) phải len giữa các loại xe bốn bánh rất nguy hiểm, hoặc leo lên vỉa hè để tìm đường lạng lách thoát thân.
Thử hình dung giờ đây vỉa hè được phép cho kinh doanh thì chắc chắn sẽ có đủ mọi thứ tai họa sẽ xảy đến cho khách bộ hành và cả khách hàng vô tư thưởng thức đồ ăn thức uống trên vỉa hè, khi mà nạn kẹt xe kéo dài hoặc khi có tài xế tìm cách lái xe leo lên vỉa hè để tìm cách lạng lách chuyện kẹt xe?
