Thảm hoạ ở 'thiên đường vàng' Tương Dương

Huyện Tương Dương (Nghệ An) được ví như "thiên đường vàng" vì nơi đây có rất nhiều vàng sa khoáng. Người bản địa, tứ xứ đổ xô về đây tìm kiếm vận may làm cho sông, núi tan hoang. Thảm hoạ sập mỏ vàng ngày 1/5 vùi chết 5 người ở xã Tam Đình đã gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh.

Một góc bản Đình Hương

Thảm họa sập mỏ vàng ngày 1/5 qua lời nhân chứng

Đứng ở mỏ vàng rộng khoảng 30m, sâu 17m đã bị đất sập lấp đầy ở bản Đình Hương, xã Tam Đình (Tương Dương), gương mặt anh Lương Văn Kháng - người thoát chết trong vụ sập hầm vàng chiều 1/5, vẫn chưa hết kinh hoàng. Anh kể: "Nhóm chúng tôi gồm 7 người đang đào trong hầm thì nghe tiếng rảo đất. Tôi biết thế nào hầm cũng sập nên hét lên: "Chạy mau, sắp sập rồi!". Tôi và anh Lương Văn Giáp chạy trước, vừa chạy được một đoạn thì nghe cái ầm. Tôi và anh Giáp bị đất sập vùi đến cổ không cựa quậy được. May có mọi người đến moi lên nên thoát chết. Khi đó định thần lại mới thấy đất sập đầy hầm. 5 người ở dưới đã bị vùi lấp. Khủng khiếp quá!"

Mỏ vàng đã bị đất sập lấp đầy

Anh Mạc Xuân Hồng - nhà ở gần mỏ vàng, người đầu tiên chứng kiến vụ sập hầm vàng, cho biết: "Lúc đó khoảng 16 giờ 45 phút, tôi đang làm vườn thì nghe cái ầm rung chuyển cả mặt đất, ngoảnh lại đã thấy hầm sập, tôi hô mấy người trong bản moi được 2 người còn sống, còn lại thì chịu, chúng tôi phải chạy đi báo với xã, huyện đưa lực lượng cứu hộ đào bới hơn 2 tiếng đồng hồ mới đưa hết 5 thi thể những người xấu số ra ngoài. Đau là cả 5 người đều ở cùng bản Đình Hương. Mỏ vàng này đã được người dân bản cảnh báo thế nào cũng bị sập, vậy mà những anh em này vẫn đến đào. Hầm thì sâu hoắm mà trời lại mới mưa xong, cộng với tác động của người đào vàng nên sập là điều tất yếu".

Nơi xảy ra vụ sập mỏ vàng ngày 1/5

Cũng chỉ vì nghèo đói, muốn kiếm thêm đồng tiền, bát gạo, cho con cái học hành nên những phu vàng này đã không quản hiểm nguy rình rập, bạt núi moi sông tìm vàng và bị đất vùi chết, để lại nỗi đau thương tang tóc cho người thân và người dân xã Tam Đình.

Thảm họa sập mỏ vàng đã cướp đi sinh mạng 5 người gồm: Vang Văn Hiển (SN 1990), Mạc Văn Ánh (SN 1984), Mạc Văn Thọ (SN 1996); (riêng 2 nạn nhân họ Mạc là anh em ruột) Lương Văn Sơn (SN 1976) và Lương Văn Bích (SN 1981).

Được biết, bản Đình Hương gồm 129 nhân khẩu thuộc đối tượng cận nghèo, đời sống còn nhiều khó khăn, mùa màng thất thu, diện tích đất làm rẫy hạn chế nên nhiều người dân đã tìm thêm kế sinh nhai bằng việc đi khai thác vàng.

Đại tang phu vàng bên dòng sông Lam

Đi bộ vượt hơn 12km đường rừng, cuối cùng chúng tôi cũng đến được bản Đình Hương, xã Tam Đình huyện Tương Dương. Vừa đến đầu bản chúng tôi đã nghe tiếng khóc của 5 gia đình có người thân xấu số bị vùi lấp trong vụ sập hầm vàng như muốn xé toang đại ngàn.

Chị Kha Thị Hương ngất lên ngất xuống mấy lần khi hay tin chồng mình là anh Lương Văn Sơn bị chết trong vụ sập hầm. Anh chị lấy nhau được đứa con trai đang học lớp 4 trường làng. Gia đình tuy nghèo nhưng họ sống với nhau rất hạnh phúc. Anh Sơn không phải dân đào vàng chuyên nghiệp nhưng do thiếu tiền mua quần áo mới và sách vở cho con nên đã theo những người đào vàng mong có tiền trang trải cho con học hành. Anh mới đi ngày đầu tiên và cũng là lần cuối cùng... Không biết rồi đây vợ anh và đứa con trai sẽ sống ra sao khi mất đi người đàn ông trụ cột.

Rất đông người dân đến chia buồn với các gia đình có người thân bị nạn

Hoàn cảnh của nạn nhân Lương Văn Bích cũng rất thương tâm. Bích vay mượn, mua được chiếc máy đãi thủ công, mấy tháng nay đi nhiều mỏ nhưng chẳng gặp vàng, nợ chồng lên nợ. Biết đào ở mỏ vàng bản Đình Hương là nguy hiểm nhưng anh và mọi người vẫn liều mạng, mong đổi đời vì có tin đồn hôm trước có người nhặt được cục vàng 5 lạng. Anh chết đi để lại người vợ trẻ và đứa con thơ mới 2 tháng tuổi. Đứa trẻ còn quá nhỏ nên không hiểu được nỗi đau mất cha, còn người vợ gào khóc xé lòng: “Anh ơi, con của mình còn nhỏ lắm, nó đã nhớ nổi mặt anh đâu, sao anh lại bỏ mẹ con mà đi…”.

Trong nỗi đau tột cùng khi mất một lúc 2 người con, ông Mạc Văn Lợi chạy ra mỏ vàng gào tên 2 con rồi khóc ngất. Hai người con trai của ông là Mạc Văn Anh (SN 1984) và Mạc Văn Thọ (SN 1996) đã tử nạn trong lúc đào vàng.

Ông Mạc Tình - người chú của 2 anh em xấu số, kể : “Vợ chồng anh tôi sinh được 3 người con, con gái đầu đã lấy chống, còn lại 2 anh em. Nhà nghèo nên thằng anh học hành giữa chừng phải bỏ học đi làm vàng giúp bố mẹ nuôi em ăn học. Ngày 1/5, cháu Thọ đang học lớp 9 được nghỉ học nên ra đào vàng giúp anh. Ai ngờ thảm hoạ làm chết cả hai. Mẹ hai cháu là Hà Thị Toàn đang cấp cứu ở bệnh viện vì nỗi đau lớn quá. Chết một lúc 2 đứa con ai mà nỏ đứt ruột đứt gan!".

Ông Mạc Văn Lợi đau đớn khi mất hai người con trai

Hàng trăm người thân của 5 phu vàng vật vã bên linh cữu, lúc tỉnh lúc mê trong tiếng khóc thảm thiết như xé toang cả đại ngàn. Phụ nữ, trẻ em, người già nằm bất tỉnh trên bãi cỏ, khiến những người chứng kiến không khỏi ngậm ngùi.

Cách đây đúng 1 tháng (ngày 2/4/2011) tại huyện Tương Dương (Nghệ An) cũng xảy ra sập hầm đào vàng khiến em La Thị Thu Trang, học sinh trường tiểu học Yên Tĩnh 2, xã Yên Tĩnh tử vong khi theo mẹ đi đào vàng. Như vậy, trong vòng 1 tháng đã có 6 người chết vì sập hầm vàng tại huyện Tương Dương.

Như chưa hề có thảm họa mỏ vàng Đình Hương

Rời bản Đình Hương trong buổi chiều ảm đạm, trong tiếng khóc xé trời của người thân những phu vàng xấu số, chúng tôi ngược lên những mỏ vàng khác bên bờ sông Lam và vùng núi xã Yên Tĩnh để tìm hiểu thêm về "thiên đường vàng" nơi đây. Thật rùng mình, các hầm vàng này vẫn hoạt động như chưa hề có thảm họa sập hầm vàng ở bản Đình Hương?

Ông Lô Văn Hải ở xã Thạch Giám, nơi có mỏ vàng mới khai thác nói: "Khai thác vàng tràn lan khiến sông núi tan hoang, sập hầm làm người chết nhiều như vậy mà không ngăn cấm kịp thời, rồi đây sơn thần, thổ thần và thuỷ thần "nổi giận" thì thảm họa thật khôn lường".

Trả lời phóng viên về việc có hay không chuyện chính quyền xã, huyện “bảo kê” nạn khai thác vàng? Ông Quang Văn Đặng - Chánh văn phòng, người phát ngôn của UBND huyện Tương Dương, cho biết: “UBND huyện đã chỉ đạo và ra quân quyết liệt việc đẩy đuổi đào đãi vàng trái phép. UBND huyện đã ban hành Chỉ thị số 180/CT-UBND ngày 13 tháng 4 năm 2011; Quyết định thành lập Đoàn liên ngành số 132/QĐ-UBND ngày 21 tháng 2 năm 2011 và đã xử lý 5 vụ với 9 máy hút Đông Phong, 1 máy múc. Chính quyền xã cũng đã quyết liệt chỉ đạo (không có bảo kê, bao che), nhưng người dân Tương Dương nói chung đã có truyền thống đi đào đãi vàng thủ công khi nông nhàn để kiếm thêm thu nhập. Vụ sập hầm này hoàn toàn là đào thủ công."

Tiến Dũng - Phạm Hòa
(Tầm nhìn)