Trong lịch sử chính trị Mỹ, có lẽ chưa có tổng thống nào gây tranh cãi hơn TT Trump vì những thay đổi, cải cách vô tiền khoáng hậu của ông. Dĩ nhiên, ai cũng biết chính trường Mỹ hiện nay chưa phân hóa tới mức gây ra nội chiến như thời TT Lincoln. Nhưng sự thật là so sánh Trump với Lincoln không chỉnh. Nội chiến xẩy ra không phải vì những thay đổi, cải cách gì của một mình ông Lincoln, mà câu chuyện 'giải phóng' nô lệ da đen đã là một chuyển hướng lớn của xã hội Mỹ khi đó, không phải là một cải cách cục bộ do Lincoln đưa ra. Không có Lincoln cũng có thể đã xẩy ra nội chiến, với bất cứ ai khác làm TT.
Ngay đây, cũng xin nhắc lại cho đám vẹt u mê, chính sách 'giải phóng nô lệ da đen' do đảng CH chủ trương, khi đó bị đảng DC chống đối cực kỳ mãnh liệt, cho mãi tới những năm Kennedy-Johnson, qua các thống đốc DC miền nam kỳ thị nặng như George Wallace của Alabama, Lester Maddox của Georgia,... Lincoln cũng là một TT Cộng Hòa.
Dĩ nhiên không kém, những phân hóa hiện nay trong chính trường đã có từ ít nhất thời Obama, không phải hoàn toàn là hiện tượng mới do Trump mang đến. Nhưng phân hóa chính trị Mỹ chưa bao giờ sâu đậm như hiện nay. Mà đó, dù muốn hay không, sẽ là gia tài Trump để lại cho lịch sử.
Trump đã làm gì?
Câu hỏi lớn nhất các sử gia sẽ vùi đầu nghiên cứu trong không biết bao nhiêu trăm năm nữa là tại sao Trump có vẻ như là tổng thống gây tranh cãi lớn nhất? Không phải chỉ là chuyện ủng hộ hay chống mà phải nói là cuồng mê và cuồng chống tới độ mất phần lớn lý trí và công tâm luôn. Trong cả hai phe.
Có thể nói Trump nhẩy vào chính trị không giống bất cứ vị tổng thống tiền nhiệm nào. Ông không phải là chính trị gia chuyên nghiệp ước mơ leo tới tột đỉnh sự nghiệp chính trị là cái ghế TT như một Biden mơ mộng. Ông cũng không mơ tưởng làm tổng thống như một bước kế tiếp của lịch sử chính trị Mỹ nhắm 'giải phóng' hoàn toàn dân da đen, hội nhập trọn vẹn dân da đen vào chính trị Mỹ như Obama mong muốn.
Trump nhẩy vào chính trị vì bất mãn, vì bực mình chứng kiến cái mà ông cho là sự suy thoái của Mỹ như một đại cường thế giới, suy đồi luân lý đạo đức cổ truyền Mỹ, xóa nhòa dần những giá trị cổ điển của Mỹ, suy yếu của các định chế nền tảng của chính trị Mỹ. Từ đó, cảm thấy phải làm một cái gì để chặn cái đà lao xuống hố và vực nước Mỹ hùng mạnh trở lại.
Trong một môi trường đã phân hóa nặng rất lâu từ trước đó rồi, những ý kiến cải cách, khai phá của Trump dĩ nhiên chỉ có thể gây tranh cãi, chống đối tối đa, hơn xa tất cả những gì các vị tiền nhiệm đã trực diện. Mà cái khổ là Trump càng làm mạnh thì chống đối như một phản ứng tự vệ tất nhiên cũng mạnh thêm. Mà càng chống đối mạnh thì Trump lại càng tố mạnh hơn nữa. Một vòng xoáy bất tận. Chuyện chưởng Kim Dung đầy rẫy chuyện càng đánh mạnh thì càng bị phản ứng dội ngược mạnh.
Việc chống đối Trump có nhiều khía cạnh cần nhận chân cho rõ.
Trước hết, ta cần tìm hiểu sâu hơn về cái gọi là 'hiện tượng' Trump để hiểu cho rõ hơn vai trò và vị thế của Trump trong lịch sử Mỹ, bỏ qua những công kích tào lao của đám vẹt, kiểu như Trump chuyên nói láo, gian dâm, trốn thuế, trốn lính, độc tài, gian manh,... có tính ấu trĩ, chỉ phản ảnh trình độ thấp kém, chửi bới lăng nhăng vô nghĩa của đám vẹt thiếu giáo dục căn bản.
Trở lại câu hỏi tại sao Trump lại gây tranh cãi lớn như vậy, bị chống đối mạnh như vậy, phải nhìn nhận trả lời câu hỏi này không dễ, có phần rắc rối. Nếu có thể tóm tắt được thì trên căn bản, có 4 yếu tố khiến Trump bị đánh phá tàn bạo nhất:
Trump làm TT trong môi trường đã bị phân hóa chính trị cực đoan nhất;
Trump đưa ra một ý thức hệ trái ngược tuyệt đối với cánh tả đã nắm quyền từ thời Obama, mang tính 'nhổ cỏ tận gốc';
Trump có cá tính đặc biệt rất mạnh, ăn nói cũng như hành động một cách cứng rắn nhất, gây tranh cãi mạnh nhất;
Trump bị truyền thông dòng chính coi như kẻ thù sinh tử phải chặn bằng mọi giá, nghĩa là đánh chết bỏ, khuynh đảo dư luận quần chúng bằng cách thổi phồng cho thật lớn những chuyện bất lợi cho Trump.
1. BỐI CẢNH PHÂN HÓA
Như DĐTC đã bàn qua nhiều lần, chính trường Mỹ ngày càng bị phân hóa nặng, đặc biệt là từ thời Obama. Khi Obama còn làm TT, báo loa phường Washington Post đã tặng ông ta danh hiệu 'tổng thống gây phân hóa nhất lịch sử chính trị Mỹ' tính tới thời điểm đó.
Cái mỉa mai lớn nhất là Obama đã được bầu làm TT vì tiếng nói có vẻ ôn hòa, kêu gọi đại đoàn kết toàn dân bất kể khác biệt màu da, chủng tộc, chính kiến,... 'There is no white America, no black America, there is only the United States of America'. Đó chính là câu rao hàng mang Obama lên đỉnh cao của quyền lực. Nhưng tiêu biểu cho tất cả chính trị gia Mỹ, Obama nói một đằng làm một nẻo.
Chẳng bao lâu ngay sau khi tuyên thệ nắm quyền, Obama đã chửi thẳng mặt phe đối lập CH: 'Bầu cử có hậu quả'. Nghĩa là như một con vẹt đã viết một cách thô lỗ nhất để công kích Trump "Tao thắng cử, tao muốn làm gì thì làm. Tụi mày thua, câm miệng lại".
Obama có thể rất dẻo lưỡi, nhưng về chính sách và cách hành động, không dẻo chút nào. Luật đầu tiên, cũng là luật lớn nhất là Obamacare là luật cực đoan nhất mà nhiều đời TT không ai dám đụng tới vì tốn kém quá nhiều. Đúng như ông tiền nhiệm Clinton đã nhận định: đó là một cái luật điên rồ nhất: vì muốn cho một chục triệu người có bảo hiểm y tế, cả 60 triệu người phải è cổ đóng bảo phí gấp hai lần, phải đổi bác sĩ, nhà thương, thuốc men,... Nhưng Obama bất chấp. Obama chính là người đã 'khai sinh' ra nạn phân hóa nặng nề trong chính trường Mỹ.
Thêm vào đó, thời Obama cũng là thời đã khai sinh ra cái gọi là chính trị theo cá tính hay bản năng -identity politics- với những đặc điểm của cá nhân như màu da, giới tính, tính tình, giai cấp xã hội, học vấn,... thay thế hoàn toàn ý thức hệ, quan điểm chính trị, chính sách kinh bang tế thế,... Thiên hạ chúi mũi vào đời tư, cá nhân các chính khách. Obama đắc cử phần lớn vi màu da chứ chẳng phải vì tài cán, kinh nghiệm hay đường hướng, chính sách tương lai. Kinh nghiệm của Obama là kinh nghiệm của một anh lo làm đẹp một khu phố (thông cống, đắp ổ gà, thay bóng đèn đường,...), trong khi chính sách của Obama toàn là ... hy vọng, HOPE!
Đưa đến Trump là người lý tưởng nhất để soi mói vì quá khứ cũng như cá tính thật đặc biệt, thật phức tạp của Trump.
2. KHẮC BIỆT Ý THỨC HỆ
Đã vậy, nếu có ai đó nhìn kỹ các vấn đề chính sách, quan điểm chính trị, thì thấy ngay Trump đứng bên kia đầu cầu so với Obama, khác một trời một vực với Obama. Trong khi Trump là một doanh gia bảo thủ thì Obama lại là một trí thức cấp tiến.
Tính cấp tiến của Obama có thể nói là hơn xa tất cả các TT tiền nhiệm. Ngay trước khi Obama lên nắm quyền là TT CH Bush con, nhưng trước Bush con đã là Clinton. Tuy thuộc đảng DC, nhưng Clinton nổi tiếng vì là người đã rất 'hoành tráng' tuyên bố "Nhà Nước bao đồng khổng lồ như chúng ta biết đã cáo chung" -the big government as we know it is over-. Nôm na ra, chính sách cấp tiến đã cáo chung trong cơn lũ lụt bảo thủ Reagan. Chỉ sống lại với Obama gần ba chục năm sau.
Trong khi Trump lại rất bảo thủ, công khai chủ trương trở về lại những giá trị bảo thủ nền tảng như giá trị gia đình, bác bỏ phá thai, bác bỏ đồng tính, tôn vinh tôn giáo lại, chống cộng và xã nghĩa triệt để. Ngay cả trong cuộc sống cá nhân của Trump và các con, ai cũng thấy rõ: không hút sách, không rượu chè, không cờ bạc tuy sở hữu cả lô sòng bài. Trump có thẻ có ba vợ, nhưng không cuỗm vợ bạn, cũng không tắm chung với con gái. Không có đứa con nào như quái thai Hunter Biden.
Khác biệt DC-CH qua con người Obama, Trump, rồi Biden,... nổi bật rõ ràng, phá rách thêm phân hóa giữa hai đảng
Đi xa hơn khác biệt ý thức hệ, phe DC coi Trump như một đe dọa nguy hiểm nhất cho thể chế dân chủ kiểu Mỹ. Thật ra, Trump là một đe dọa cho sự sống còn của ĐẢNG DÂN CHỦ -Democratic Party- chứ không phải cho thể chế dân chủ -democratie-, cũng là đe dọa lớn nhất cho tất cả mọi ước vọng cấp tiến thiên tả.
Dĩ nhiên là đã có những công kích đi quá trớn như tố cáo Trump là Hitler, nhưng những tố cáo đó mang tính tuyên truyền xuyên tạc rẻ tiền, dùng để nói chuyện với đám đông ít hiểu biết, dễ hiểu cho họ, dễ dẫn dắt họ -đám vẹt là tiêu biểu, ôm chầm lấy tuyên truyền rẻ tiền này, ra rả tố Trump là Hitler, thậm chí còn trẻ con tới độ đặt tên Trump là Adolf Trump, Vladimir Trump, Tập Cận Trump, Hồ Chí Trump,...
Trump lại thẳng tay lật ngược hay xóa bỏ rất nhiều biện pháp mà phe cấp tiến coi như xương sống của chính sách cấp tiến: giảm thuế quy mô, trục xuất di dân lậu, siết chặt trợ cấp, xóa bỏ văn hóa 'thức tỉnh', và kinh hoàng nhất, dường như Trump đã thành công lớn trong việc sắp xếp lại các khối cử tri, mang khối lao động trước đây là lực lượng cử tri nồng cốt của đảng DC qua phe CH, chưa kể đang gặm nhấm mạnh vào các khối cử tri da nâu và da đen luôn. Trump hiển nhiên đang giết đảng DC, từ chính sách tới nhân sự.
Nguy hiểm hơn nữa, Trump đã công khai thử thách xem quyền hạn của mình đi được bao xa như DĐTC đã bàn qua. Trump có vẻ coi phe đối lập DC như ruồi, coi các quan tòa như tay sai của đảng DC nhắm mắt cản Trump, và nhất là coi cả truyền thông như kẻ thù. Nghĩa là Trump đang phá nát tất cả các định chế nền tảng của thể chế chính trị Mỹ.
Mà cái bực mình khiến đối lập không thể chịu nổi là những chính sách của Trump lại thành công, có những kết quả thật khó công kích, được hậu thuẫn chung của dân cả nước. Chẳng hạn như Trump giảm thuế đồng loạt cho tất cả dân Mỹ. Phe cấp tiến bóp méo, xuyên tạc Trump giảm thuế nhà giàu, siết cổ nhà nghèo, nhưng phiền là chẳng ai tin, ngoại trừ những người cuồng nhất.
Hay khi Trump tăng thuế quan đồng loạt cho cả thế giới khiến dân Mỹ hầu hết thấy vui vì bớt bị khai thác. Phe cấp tiến ra rả tố tăng thuế quan, dân Mỹ sẽ lãnh đủ, với vật giá bay lên mây rất nhanh. Một năm sau khi Trump nắm quyền, người dân chỉ thấy lạm phát ngày càng bớt thôi, bây giờ đang ở mức thấp kỷ lúc 2,4%. Một con vẹt con la hoảng mỗi lần đổ xăng là tim ngừng đập vì cháy túi, khiến tất cả thiên hạ lăn ra đất cười hô hố vì trên thực tế xăng trên cả nước bây giờ xấp xỉ khoảng 2-3 đô một ga-lông, so với 5-6 đô thời Biden.
Chủ trương thu nhỏ Nhà Nước của Trump cũng là một nguyên do khổng lồ cho việc thù ghét Trump. Cả ngàn, cả vạn công chức ngồi mát ăn bát vàng bị Trump cho về nhà đuổi gà, thì lẽ đương nhiên, những công chức mất việc đó và gia đình, bạn bè,... không thể nào mê thích Trump được.
Trong vấn đề di dân lậu, Trump ra tay không hề mềm mỏng gì, thậm chí có khi quá nặng tay, nhưng kết quả là trong một năm đầu đã có hơn 2 triệu di dân lậu ra khỏi xứ, tự nguyện hay bị bắt. Dân tị nạn Việt trên thực tế hưởng lợi với chính sách của Trump vì nhiều lý do: bớt cạnh tranh về công ăn việc làm, giúp mức lương có thể lên cao hơn, được an toàn hơn trong các khu phố Việt gần các khu di dân lậu,... Thế nhưng đám vẹt tị nạn cuồng chống Trump nhắm mắt nhai lại lập luận của truyền thông loa phường, sỉ vả Trump lung tung, còn phịa chuyện hù dọa vớ vẩn Trump có thể trục xuất luôn cả dân tị nạn Việt.
Tất cả những thành công của Trump ép đảng DC tới chỗ phải nhắm mắt nhắm mũi trả đòn, đánh Trump chết bỏ để tìm sống.
3. CÁ TÍNH CỦA TRUMP
Ngay cả cách xử thế hai người cũng là hai thái cực. Obama dẻo lưỡi bao nhiêu thì Trump huỵch tẹt thẳng thừng bấy nhiêu. Hai hướng đi kèm theo hai cách hành động khác nhau như nước với lửa.
Hai cách làm việc có thể hiểu được nếu nhìn kỹ hơn.
Trước Obama, đã có vài ứng cử viên TT da đen ra tranh cử TT, nổi nhất là mục sư Jesse Jackson. Nhưng những người này hùng hổ, hăng say hô hào vung bọt mép quyền tranh đấu của dân da đen, khiến cho đa số cử tri da trắng -dù sao, dân da trắng cũng chiếm hơn 2/3 tổng số cử tri Mỹ- sợ hãi không dám bầu cho họ. Thông điệp của Obama là thông điệp của ôn hòa, trấn an, kêu gọi đại đoàn kết không phân biệt đen trắng, đặc biệt là dân da đen cần hòa nhập với dân da trắng chứ không phải tranh đấu chống dân da trắng. Do đó, dân da trắng yên tâm hơn, Obama đã thu được một số phiếu khổng lồ của chính dân da trắng vì hy vọng vuốt được dân da đen, mang lại chiến thắng cuối cùng cho ông.
Trump trái lại, thấy tình trạng hiện hữu ngày càng suy thoái, đại đa số dân Mỹ ngủ say trong khi chiếc xe Cờ Hoa đang lao xuống vực thẳm của suy đồi. Điều Trump thấy cần làm không phải là ru ngủ dân Mỹ thêm nữa, mà trái lại, phải lay tỉnh dân Mỹ, cho họ thấy cái vực thẳm trước mắt, để họ kéo thắng, trở đầu xe. Trump rung chuông báo động đinh tai và hô hoán ầm ĩ:
Vạch mặt đảng DC mánh mung mua chuộc cử tri bằng cách vung tiền trợ cấp đủ loại qua cửa sổ, chấp nhận thất thoát, phung phí, tham nhũng, ăn cắp, coi những thứ đó là cái giá phải trả để mua chuộc cử tri tức là mua phiếu;
Vạch mặt gian trá phe đảng một chiều của truyền thông qua các vụ kiện, khiến truyền thông hốt hoảng phải bồi thường Trump cả 80 triệu đô;
Vạch mặt cho cả nước thấy tính phe đảng của một đám quan tòa nhí cấp quận -district- bằng cách kháng cáo tất cả những phán quyết bất lợi cho ông ta, đưa đến việc hầu hết các phán quyết của các quan tòa nhí này đều bị các tòa trên lật ngược;
Quan trọng hơn cả, vạch rõ chính sách mở toang cửa biên giới cho di dân lậu tràn vào vì tương lai lâu dài của đảng DC, trong khi nhắm mắt ngó lơ những đại họa nạn di dân lậu mang theo vào Mỹ: đe dọa văn hóa Mỹ, tạo gánh nặng tài chánh vĩ đại cho nước Mỹ qua trợ cấp đủ loại, phí tổn y tế, giáo dục, kinh tế, an ninh trật tự, và nạn ma tuý, băng đảng tràn lan.
Bản tính con người không ưa những xáo trộn, càng không thích bị bắt phải nhìn thẳng vào những sự kiện không vui, nên khi bị Trump đánh thức, trưng ra những đại họa trước mắt, tất nhiên cảm thấy khó chịu. Phe cấp tiến và đảng DC chỉ cần đổ xăng tiếp để nuôi đám lửa do chính họ đốt lên thôi.
4. TRUYỀN THÔNG VÀ MẶNG XÃ HỘI
Phải nói ngay, kể từ thời Obama qua tới thời Trump, chưa bao giờ các chính trị gia hiểu rõ hơn giá trị và ảnh hưởng quần chúng của phương tiện truyền thông. Cả hai ông Obama và Trump đều khai thác sức mạnh của truyền thông tới mức tối đa, tuy qua hai cách đối nghịch nhau. Obama khích động cho truyền thông tung hô mình lê mây (Newsweek khi đó gọi Obama là... GOD !!!), trong khi Trump khiêu khích cho truyền thông chống mình, nhưng với kết quả tất nhiên là cả hai đều được truyền thông đưa lên trang nhất các báo.
Việc khai thác này thật ra không khó vì ngay từ căn bản, truyền thông có khuynh hướng cấp tiến, sẵn mang mặc cảm da trắng ăn trên ngồi chóc, kỳ thị da đen, nên có phần muốn chuộc lỗi, nịnh Obama tới bến, trong khi Trump sẵn bị truyền thông ghét sẵn vì tư tưởng bảo thủ cộng thêm khinh thường báo chí, nên đánh Trump tàn bạo, từ loan tin bất lợi tới bình luận công khai đầy thù oán.
Quan điểm của truyền thông dù muốn hay không cũng có ảnh hưởng lớn trên dư luận quần chúng, đưa đến tình trạng phân hóa càng nặng thêm. Những người ghét Trump coi truyền thông như tiếng nói của công lý, của sự thật bị Trump giấu diếm, trong khi những người thích Trump càng thù ghét truyền thông phe phái thiếu trung thực hơn nữa, nên lại ôm Trump chặt hơn.
Ngay từ đầu, giữa Trump và truyền thông đã không hề có sự cảm thông hay thân thiện nào. Đã vậy, cả hai bên đều chẳng bên nào có thiện chí muốn cải thiện quan hệ. Trái lại, truyền thông nhấm mắt nhắm mũi đánh Trump chết bỏ, bất cứ chuyện gì. Lý do giản dị là khác biệt quan điểm chính trị dĩ nhiên, nhưng truyền thông cũng nhìn thấy ngay đánh Trump ăn tiền, dễ bán báo, bán quảng cáo hơn xa ủng hộ Trump. Tới độ ngay cả các cơ quan truyền thông bảo thủ Fox News và The Wall Street Journal,... cũng cân nhắc và đánh Trump luôn. Những cơ quan ngôn luận lớn, chống Trump mạnh nhất, đều là sở hữu của các đại tài phiệt giầu nứt đá đổ vách. Quan điểm chính trị gì gì không cần biết, tiền quảng cáo và mua báo, mua cable thơm hơn tất cả mọi thứ. Tới độ ngay cả lô dân Việt tị nạn cũng thấy làm clip YouTube, hay ngay cả mở đài tivi với một máy quay phim và một xướng ngôn viên để bôi bác, sỉ vả Trump, dễ kiếm tiền hết sức.
Các trang mạng xã hội Facebook, Twitter,... cũng thấy rõ các bôi bác, sỉ vả Trump có kết quả câu khách và câu tiền mạnh hơn xa những góp ý ủng hộ Trump, nên đã cố hết sức giúp phe chống Trump, thậm chí cấm cung đuổi Trump và những ai ủng hộ Trump luôn.
Đi xa hơn nữa, những người gọi là nổi tiếng -celebrities- cũng để ý thấy lên tiếng sỉ vả Trump thì tên tuổi của mình cũng dễ nổi hơn. Các ca sĩ, tài tử hạng ruồi muỗi, thi nhau chửi Trump để được thấy tên tuổi mình trên báo, biết đâu giúp tái sinh trong nghề. Thậm chí, có anh tài tử da đen mất job, thất nghiệp, thuê hai tay du đãng cũng da đen đánh mình rồi hô hoán ầm ĩ bị đám côn đồ của Trump đánh.
Trong khi Trump cũng không phải vừa, công khai tố cáo truyền thông là kẻ thù, chẳng những nhẩy qua đầu truyền thông, đi thẳng tới dân Mỹ qua các tuyên bố công khai, qua trang mạng xã hội, mà lại còn kiện truyền thông cả trăm triệu. Nhiều cơ quan truyền thông đã xếp re, bồi thường Trump tới cả 80 triệu. Nhưng Trump không cần tiền mà chỉ cần chứng minh truyền thông sai, phe đảng, loan tin thất thiệt, và Trump đã thành công lớn khi những cơ quan truyền thông lớn nhất đều đã chịu bồi thường cho Trump.
Vũ Linh
English
Deutsch
Français
Español
Italiano
Português
Norsk
Nederlands
Dansk
Suomi
Polski
Čeština
Русский
日本語
한국어
中文(简体)
中文(繁體)
Magyar
Türkçe
العربية
ไทย
Latina
हिन्दी
Bahasa Indonesia
Bahasa Melayu
