Theo CNN
6:27Am ngày 16 tháng 9 năm 2020
Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm thứ Ba đã cùng với các ngoại trưởng của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain tại Nhà Trắng để đánh dấu thỏa thuận bình thường hóa lịch sử giữa Israel và hai quốc gia Ả Rập.
Ông Trump ca ngợi sự kiện này, tuyên bố việc ký kết Hiệp định Abraham sẽ "thay đổi tiến trình lịch sử" và đánh dấu "bình minh của một Trung Đông mới".
Ông Trump nói: “Cùng nhau, những thỏa thuận này sẽ đóng vai trò là nền tảng cho một nền hòa bình toàn diện trên toàn khu vực, điều mà không ai nghĩ là có thể thực hiện được, chắc chắn không phải trong thời đại ngày nay”. "Những thỏa thuận này chứng minh rằng các quốc gia trong khu vực đang thoát khỏi những cách tiếp cận thất bại trong quá khứ. Việc ký kết hôm nay đặt lịch sử trên một chặng đường mới và sẽ có rất nhiều quốc gia khác sẽ tiếp bước các nhà lãnh đạo vĩ đại này trong tương lai".
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, Tổng thống Mỹ Donald Trump, Bộ trưởng Ngoại giao Bahrain Khalid bin Ahmed Al Khalifa và Bộ trưởng Ngoại giao Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất Abdullah bin Zayed al-Nahyan phản ứng trên Ban công Phòng Xanh sau khi ký Hiệp định Abraham tại Nhà Trắng, Thứ Ba, Tháng 9 15, 2020, tại Washington. (Ảnh AP / Alex Brandon)
Ông Netanyahu mô tả ngày này là một "bản lề của lịch sử, một bình minh mới của hòa bình".
Lần cuối cùng một buổi lễ như vậy diễn ra ở Washington là vào năm 1994, khi Tổng thống Bill Clinton nhìn vào Thủ tướng Israel Yitzhak Rabin và Quốc vương Jordan Hussein đã ký một tuyên bố mở đường cho một thỏa thuận hòa bình vài tháng sau đó.
Đối với ông Trump, thời điểm là rất quan trọng. Chưa đầy hai tháng trước khi diễn ra cuộc bầu cử, các thỏa thuận bình thường hóa giữa Israel, UAE và Bahrain là những thành tựu chính trong chính sách đối ngoại, ngay cả khi khu vực đang dần hướng tới những mối quan hệ này bất kể ai chiếm đóng Nhà Trắng.
Trong nhiều năm, Israel đã có quan hệ bí mật với nhiều quốc gia vùng Vịnh Sunni, trong những năm gần đây được thúc đẩy bởi một liên minh trên thực tế chống lại Iran. Mặc dù vậy, các mối quan hệ đã có trước thỏa thuận hạt nhân Iran hơn một thập kỷ trong một số trường hợp, khi các quốc gia vùng Vịnh tìm cách tận dụng lợi thế về công nghệ cao của Israel và Israel tìm cách đảm bảo vị trí của mình ở một Trung Đông đầy biến động.
Tổng thống Mỹ Donald Trump với Bộ trưởng Ngoại giao Bahrain Khalid bin Ahmed Al Khalifa, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Ngoại giao Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất Abdullah bin Zayed al-Nahyan, trong lễ ký Hiệp định Abraham tại Bãi cỏ phía Nam của Nhà Trắng, Thứ Ba, Tháng 9 15, 2020, tại Washington. (Ảnh AP / Alex Brandon)
Đứng đầu trong số các mối quan hệ hậu trường này là Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, với nhiều ví dụ công khai về mối quan hệ ngày càng tăng giữa hai quốc gia trở nên phổ biến hơn. Vào cuối năm 2015, Israel đã mở một phái đoàn cấp ngoại giao đến Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế tại Abu Dhabi. Vào năm 2018, Bộ trưởng Văn hóa khi đó là Miri Regev đã có chuyến thăm cấp nhà nước tới Nhà thờ Hồi giáo Lớn sau khi Israel đoạt huy chương vàng tại một giải đấu judo ở Emirates. Israel cũng được mời tham dự Expo 2020 Dubai , một triển lãm thế giới đã bị trì hoãn bởi đại dịch coronavirus .
Giống như UAE, Bahrain cũng có quan hệ bí mật với Israel từ nhiều năm trước. Ngoài ra, Bahrain có một cộng đồng Do Thái nhỏ nhưng bền vững, với một trong những thành viên của họ là đại sứ của đất nước tại Hoa Kỳ từ năm 2008-2013. Vương quốc vùng Vịnh nhỏ bé này cũng đã chủ trì công bố phần kinh tế trong kế hoạch của Nhà Trắng về hòa bình Trung Đông, báo hiệu sự sẵn sàng can dự với Mỹ - và sau đó là Israel - về vấn đề này, ngay cả khi không có tiến triển Xung đột giữa Israel và Palestine dường như có thể xảy ra.
Quan trọng là UAE và Bahrain cũng là đồng minh thân cận của Mỹ, mỗi nước đều có sự hiện diện quân sự đáng kể của Mỹ. Không quân Mỹ đã triển khai máy bay chiến đấu F-35 tới một căn cứ không quân ở Abu Dhabi, trong khi Hạm đội 5 và Bộ tư lệnh Trung tâm của Hải quân đóng tại Bahrain. Sự hiện diện quân sự đó đã khiến các nhà lãnh đạo của UAE và Bahrain xích lại gần Mỹ hơn, và vì liên minh chống Iran xích lại gần Israel hơn.
Israel, UAE và Bahrain thu được gì từ điều này?
Một giáo sĩ Do Thái nổi tiếng người Mỹ, người đóng vai trò cố vấn riêng cho Quốc vương Bahrain Hamad bin Isa al-Khalifa từng nói với tôi rằng đối với các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh, con đường đến Washington chạy qua Jerusalem. Nói cách khác, nếu các quốc gia này muốn xích lại gần Tổng thống Trump và Nhà Trắng, thì việc xây dựng quan hệ với các nhà lãnh đạo Israel là một cách chắc chắn để đạt được mục tiêu đó.
UAE đã nói rõ rằng một trong những lợi ích mà họ nhận thấy từ thỏa thuận bình thường hóa với Israel là việc mua F-35 từ Mỹ sẽ dễ dàng hơn , quan điểm của cố vấn cấp cao Jared Kushner của ông Trump . Điều đó sẽ mang lại cho Emiratis chiếc máy bay chiến đấu mới nhất trong kho của Mỹ và có lợi thế đáng kể so với bất kỳ quân đội nào khác trong khu vực, ngoại trừ Israel.
UAE cũng đảm bảo tạm dừng việc Israel dự định sáp nhập các phần của Bờ Tây và nói rõ đây là một trong những điều kiện để bình thường hóa quan hệ. Mặc dù không rõ việc đình chỉ kéo dài bao lâu, nhưng đối với UAE, điều này vẫn tồn tại khả năng về một giải pháp hai nhà nước, mà theo họ là dấu hiệu khả dĩ duy nhất cho cuộc xung đột giữa Israel và Palestine.
Phát biểu tại Nhà Trắng hôm thứ Ba, Ngoại trưởng Tiểu vương quốc Sheikh Abdullah bin Zayed cảm ơn Israel đã "tạm dừng" kế hoạch sáp nhập các vùng lãnh thổ của Palestine, đồng thời nói rằng điều đó "củng cố ý chí chung của chúng tôi nhằm đạt được một tương lai tốt đẹp hơn cho các thế hệ sau."
Ít rõ ràng hơn là những mục tiêu cụ thể mà Bahrain dự định đạt được từ thỏa thuận bình thường hóa. Đối với cả UAE và Bahrain, các thỏa thuận cũng mở ra khả năng mua công nghệ cao của Israel, bao gồm công nghệ quân sự như hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Sắt, cũng như hợp tác về kinh tế, y tế, du lịch và hơn thế nữa.
Về chính trị, đó cũng là đôi bên cùng có lợi cho UAE và Bahrain. Hoặc ông Trump thắng nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 11 và họ đã ghi điểm với chính quyền của ông, hoặc chính quyền Biden tiếp quản và họ đang vững vàng khi đạt được các thỏa thuận bình thường hóa với Israel.
Đối với Israel, ông Netanyahu đang quảng cáo về một thành tựu chính sách đối ngoại lớn, một thành tựu mà chỉ có hai nhà lãnh đạo Israel khác có thể đạt được. Menachem Begin ký hiệp ước hòa bình với Ai Cập năm 1979. Yitzhak Rabin ký hiệp ước hòa bình với Jordan năm 1994. Ông Netanyahu sẽ ký các thỏa thuận bình thường hóa với hai nước trong một ngày.
Điều quan trọng, buổi lễ của Nhà Trắng giúp phân tâm khỏi các vấn đề trong nước của ông Netanyahu: một nền kinh tế rách nát đang đối phó với tỷ lệ thất nghiệp 18%, cuộc khủng hoảng coronavirus đã buộc Israel vào cuộc tổng đóng cửa lần thứ hai và phiên tòa xét xử riêng ông về tội tham nhũng. Anh ta đã nhiều lần tuyên bố mình vô tội.
Vai trò của Trump là gì và tại sao điều này lại xảy ra tại Nhà Trắng?
Chính quyền Trump đã nhìn thấy cơ hội ở một Trung Đông đang chuyển mình và đã tận dụng nó. Không thể đạt được tiến triển trong cuộc xung đột Israel-Palestine, ông Trump và các cố vấn của ông chuyển trọng tâm sang phần còn lại của khu vực. Đã qua lâu rồi những ngày xung đột đã xác định chu kỳ tin tức ở Trung Đông. Giờ đây, trận chiến lớn nhất trong khu vực là giữa một bên là Iran và một bên là các quốc gia Sunni vùng Vịnh. Chính trong cuộc xung đột này, ông Trump đã nhìn thấy sơ hở để thúc đẩy Israel xích lại gần các quốc gia Ả Rập.
Trong nhiều thập kỷ, Washington là nhà môi giới hòa bình chính ở Trung Đông và là người điều tiết quan trọng trong các cuộc đàm phán giữa Israel và Palestine. Chính Tổng thống Jimmy Carter là người đứng giữa Menachem Begin và Anwar Sadat, và Bill Clinton đứng giữa Yitzhak Rabin và King Hussein. Bây giờ sẽ là ông Trump đứng giữa ông Netanyahu và các bộ trưởng ngoại giao của UAE và Bahrain.
Nhưng giờ đây, tầm nhìn của Nhà Trắng về khu vực hầu như không bao gồm người Palestine. Ông Trump đã mời người Palestine vào bàn đàm phán, nhưng chỉ dưới tầm nhìn của Trung Đông nghiêng hẳn về Israel và chống lại người Palestine. Nếu họ không muốn tham gia, Nhà Trắng dường như rất vui khi để họ ở lại.
Tại sao nó lại xảy ra bây giờ?
Rõ ràng, những thỏa thuận này có vẻ không thể tránh khỏi, cho dù chúng diễn ra bây giờ hay trong một vài năm nữa. Ông Trump và ông Netanyahu đã thúc đẩy chúng xảy ra ngay bây giờ. Bênh cạnh bởi các vấn đề trong nước - và với việc ông Trump tiếp tục tham gia các cuộc thăm dò chưa đầy hai tháng trước cuộc bầu cử - đã có chung ý chí nỗ lực hết mình để tạo ra điều gì đó lớn lao. Trong những tuần gần đây, ông Kushner và Ngoại trưởng Mike Pompeo đã đến thăm khu vực, cố gắng xây dựng trên đà đạt được thỏa thuận giữa Israel và UAE.
Những nỗ lực đó vẫn chưa kết thúc. Quốc gia vùng Vịnh Oman ca ngợi thỏa thuận giữa Israel và Bahrain, báo hiệu rằng họ có thể là tuyến tiếp theo để bình thường hóa quan hệ với Israel. Và Ả Rập Saudi? Và trong khi một thỏa thuận tương tự giữa Israel và Ả Rập Xê-út sẽ thể hiện một sự thay đổi lớn trong khu vực, thì điều đó dường như khó xảy ra trong ngắn hạn.
Tại sao người Palestine cảm thấy bị bán đứng?
Nói cách khác, người Palestine cảm thấy bị phản bội. Sáng kiến Hòa bình Ả Rập do Ả Rập Xê Út lãnh đạo năm 2002 đã kêu gọi chấm dứt xung đột giữa Israel và Palestine trước khi các quốc gia Ả Rập bình thường hóa quan hệ với Israel. UAE và Bahrain đã lật lại câu chuyện, tiến tới bình thường hóa mà không có tiến triển về cuộc xung đột. Người Palestine cáo buộc UAE và Bahrain phản bội Jerusalem, nhà thờ Hồi giáo al-Aqsa và chính nghĩa của người Palestine.
Và bởi vì điều này đã được Nhà Trắng thúc đẩy, đây là một mục khác trong danh sách ngày càng tăng những bất bình mà các nhà lãnh đạo Palestine dành cho ông Trump. Người Palestine đã cắt đứt liên lạc với Nhà Trắng sau khi chính quyền Trump chuyển Đại sứ quán Mỹ đến Jerusalem và thực hiện các bước thân Israel khác.
Nhưng danh sách các lựa chọn có sẵn cho người Palestine đang bị thu hẹp. Người Palestine có sự ủng hộ của Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và một số nước khác, nhưng các đối tác Ả Rập truyền thống của họ đang xích lại gần hơn với Israel. Trong một dấu hiệu của phong trào đó, Liên đoàn Ả Rập đã không thông qua một nghị quyết được người Palestine ủng hộ mà lẽ ra sẽ lên án thỏa thuận UAE-Israel.
Nguồn:
https://www.9news.com.au/world/donal...2-9c2a2558126a
