(Đất Việt) “Gần như không có điều kiện nào để có thể tấn công, tiêu diệt “siêu pháo đài bay” B-52, nhưng khi chúng đến th́ bằng giá nào máy bay ta cũng phải cất cánh để đánh chặn”, trung tướng, Anh hùng LLVT Phạm Tuân cho biết.
Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam Phạm Tuân là người đầu tiên bắn rơi máy bay B-52 của Mỹ từ trên không và trở về an toàn. Nhân kỷ niệm 40 năm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”,
Đất Việt đă có cuộc phỏng vấn trung tướng Phạm Tuân.
- Trong tâm trí của ông, h́nh ảnh chuỗi 12 ngày đêm năm 1972 hiện lên như thế nào?
- Năm nay là tṛn 40 năm kỷ niệm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” nhưng mọi thứ hiện lên trong tâm trí tôi vẫn nguyên vẹn và c̣n mới nguyên như vừa diễn ra ngày hôm qua. Ngay lúc này đây, tôi vẫn có cảm giác như ḿnh đang ngồi trên máy bay và chiến đấu với kẻ thù, bảo vệ bầu trời miền Bắc như năm 1972. Trong không khí cả nước tưng bừng chào mừng ngày kỷ niệm sự kiện quan trọng này, tôi thấy rất phấn khởi và vui mừng.
Trung tướng, Anh hùng LLVT Phạm Tuân.
Ảnh: Bá Mạnh.
- Đây thực sự là một vấn đề lớn. Có nhiều nguyên nhân khiến chúng ta chưa thể tiêu diệt được máy bay B-52 của đế quốc Mỹ ngay từ những lúc đầu tiên chúng tấn công miền Bắc.
Thứ nhất, khi địch dùng B-52 đánh ra miền Bắc, đối tượng chính của chúng là hệ thống pḥng không – không quân của ta, trong đó chúng đặc biệt chú trọng đến không quân. Các sân bay của ta nằm ở đâu, ta có bao nhiêu máy bay, máy bay loại ǵ, tập trung ở đâu th́ gần như kẻ địch đều nắm rơ và đánh phá rất ác liệt vào các cơ sở không quân của ta.
Thứ hai, mặc dù chúng ta đă có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để đương đầu với cuộc tập kích đường không của đế quốc Mỹ nhưng giữa sự tập luyện của chúng ta và thực tế cuộc chiến diễn ra có những khác biệt mà ta không thể lường hết được. Ví dụ như vấn đề kẻ địch gây nhiễu ra-đa của ta, trong lúc tập luyện ta chưa thể thực nghiệm t́nh huống này, nên khi vào trận chúng ta đă gặp nhiều khó khăn lúc đầu để đối phó với kẻ địch.
Nguyên nhân thứ ba là kẻ địch tấn công ta với đội h́nh rất lớn, máy bay hộ tống rất nhiều, trong khi lực lượng của ta c̣n ít. Bởi vậy, không dễ để pḥng không – không quân của ta vượt qua được hệ thống bao vây, đánh chặn để bảo vệ B-52 của đối phương.
Chính v́ những yếu tố trên nên chúng ta đă nhiều lần bị chậm thời cơ để tiêu diệt máy bay B-52 của kẻ địch trong những ngày đầu tiên chúng tấn công miền Bắc. Nhiều lần có dù đă phát hiện được kẻ địch nhưng chúng ta không có điều kiện để không kích, tiêu diệt nữa.
Mặc dù vậy, sau khi nghiên cứu rút kinh nghiệm, vượt qua các khó khăn và với quyết tâm cao nhất, chúng ta đă t́m ra được phương án thích hợp để đối phó với các cuộc tập kích đường không, cũng như tiêu diệt máy bay B-52 và các máy bay khác của kẻ địch. Nhờ vậy mà bom đạn từ máy bay Mỹ không thể đánh chính xác vào các trận địa của ta. Không quân ta đă tấn công làm dăn đội h́nh địch, tạo điều kiện cho pḥng không của ta tiêu diệt máy bay địch.
- Là phi công đầu tiên xuất kích đêm 18/12/1972, nhớ lại giờ phút đối mặt B-52, cảm xúc của ông lúc đó ra sao?
- Vào thời điểm năm 1972, nhiệm vụ tiêu diệt B-52 là vô cùng khó khăn, gần như không có điều kiện nào để có thể tấn công được “siêu pháo đài bay” này. Nhưng chúng ta vẫn phải t́m mọi cách tiêu diệt khi chúng xuất hiện và tấn công miền Bắc. B-52 đến th́ bằng giá nào máy bay ta cũng phải cất cánh để đánh chặn.
Dù biết là rất khó nhưng cá nhân tôi và các đồng đội lúc nào cũng quyết tâm cao nhất để bảo vệ bầu trời miền Bắc. Đặc biệt, khi biết B-52 đột ngột tấn công Thủ đô Hà Nội, tôi càng thêm quyết tâm tiêu diệt nó. Lúc đó tôi chỉ nghĩ đến một điều duy nhất là phải tiêu diệt bằng được B-52, không cho nó tấn công, ném bom vào Hà Nội. Tất cả các mục tiêu khác như F4 đều bỏ qua hết, chỉ tập trung vào tấn công tiêu diệt B-52.
Trung tướng Phạm Tuân bên bức ảnh chụp ông và nhà du hành vũ trụ Liên Xô, Viktor Vasilyevich Gorbatko. Ngày 23/7/1980, Phạm Tuân và Viktor Vasilyevich Gorbatko cùng bay vào không gian trên tàu Soyuz 37, từ sân bay vũ trụ Baikonur.
Ảnh: Bá Mạnh.
- Lúc bấm phóng tên lửa, trong đầu ông nghĩ đến điều ǵ? Lúc đó, ông có sợ rằng ḿnh sẽ bắn trượt?
- Khi bấm nút phóng tên lửa vào B-52, trong t́nh thế cấp bách đó, tôi chỉ xác định một là ḿnh tiêu diệt được nó, hai là ḿnh bị F4 bắn hạ. Tất nhiên, lúc đó tôi cũng có lo lắng v́ biết tiêu diệt được B-52 là nhiệm vụ khó khăn, nhưng vẫn phải quyết tâm hết sức và tin tưởng là ḿnh sẽ làm được. Khi đă nhắm vào mục tiêu rồi th́ tôi rất tin là ḿnh sẽ bắn trúng B-52.
- Được phong Anh hùng LLVT khi mới ở tuổi 25, ông cảm thấy thế nào?
- Được nhận những khen thưởng của Nhà nước, quân đội, đặc biệt là được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT th́ tôi cảm thấy rất vui sướng, vinh dự và tự hào khi được nhận danh hiệu cao quư này.
Tuy nhiên, tôi chỉ là đại diện cho đội ngũ phi công, đại diện cho không quân nhân dân Việt Nam nhận danh hiệu cao quư này mà thôi. Ḿnh chỉ là người đưa quả đạn cuối cùng đến máy bay địch. Thành công có được là công lao chung to lớn của rất nhiều người khác. Tôi tự hào về ḿnh bao nhiêu th́ tự hào về đồng chí, đồng đội ḿnh, tự hào về pḥng không – không quân ta bấy nhiêu.
- Lịch sử ghi nhận ông là người châu Á đầu tiên bay vào không gian. Điều ǵ khiến ông cảm thấy nhớ nhất, ấn tượng nhất khi đă ở trong không gian trong gần 8 ngày, thực hiện tổng cộng 142 ṿng quanh trái đất?
- Bay lên vũ trụ là một việc làm c̣n rất mới lạ, không chỉ mới ở thời điểm tôi bay lên không gian lúc đó mà vẫn c̣n mới ngay ở thời điểm hiện tại. V́ vậy, tất cả những ǵ xảy ra trong chuyến bay lúc đó, ḿnh ngồi trên đầu quả tên lửa, phóng vào không trung… đều ghi sâu trong tâm trí tôi.
Nhưng điều tôi sâu sắc nhất, nhớ nhất, tự hào nhất là khi tôi bay qua bầu trời Việt Nam ḿnh. Lúc đó nh́n xuống, thấy bờ biển Việt Nam, thấy vịnh Hạ Long… tôi cảm thấy tự hào, hạnh phúc dâng tràn. Những cảm xúc đó tôi sẽ măi măi khắc ghi, không bao giờ quên được.
Phạm Tuân sinh ngày 14/2/1947 tại xă Quốc Tuấn, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái B́nh. Vào đêm 27/12/1972, theo tài liệu lịch sử chính thức của Quân đội Nhân dân Việt Nam, ông bắn rơi một máy bay B-52 của Mỹ, trở thành người đầu tiên bắn hạ được loại máy bay này từ trên không và trở về an toàn. Do thành tích này, ông được phong danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam ngày 3/9/1973, khi này ông mới 25 tuổi và đang là thượng úy biên đội trưởng thuộc Đại đội 5, trung đoàn 921, Sư đoàn Không quân 371.
Phạm Tuân là người đầu tiên của Việt Nam và châu Á bay lên vũ trụ vào năm 1980 trong chương tŕnh Intercosmos của Liên Xô. Ông cũng là một trong số ít người nước ngoài được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.
Bá Mạnh - ĐấtViệt
Trung tướng Phạm Tuân: 'Khi phóng tên lửa, tôi tin ḿnh sẽ bắn trúng B-52'
