“Đàn ông phải biết ḿnh làm ǵ, phải biết xác định ḿnh làm nail để kiếm tiền cho gia đ́nh hay kiếm tiền trong lúc chờ đổi nghề khác. Mà khi đă theo nghề rồi th́ phải cố gắng, không có kỳ hay tự ái ǵ khi ḿnh kiếm tiền để tự lo cho cuộc sống của ḿnh và gia đ́nh cả.” Anh Nguyễn Quốc Đạt, theo nghề nail được 8 năm, nh́n lại công việc ḿnh đang đeo đuổi.
Ḥa Vũ, 21 tuổi, đến Mỹ được 2 tháng, học nail được 1 tháng “để kiếm việc làm trước mắt.” Trong h́nh: Ḥa Vũ đang tập “sơn Fr
Ông Nguyễn Xuân Sanh, 53 tuổi, làm nail hơn 15 năm, suy ngẫm, “Chưa bao giờ tôi có ư định bỏ nghề nail này. Bây giờ tay nghề tôi đă khá, thu nhập không thấp. Tôi không biết bỏ nghề này th́ tôi có thể t́m được công việc ǵ tốt hơn.”
Anh Nguyễn Quốc Đạt và ông Nguyễn Xuân Sanh là hai trong số nhiều người đàn ông Việt Nam chọn nghề làm nail làm công việc mưu sinh khi sang định cư tại Hoa Kỳ.
Khi nail gần như trở thành một nghề được “đóng dấu” cho người tị nạn Việt Nam tại đây, th́ sự xuất hiện ngày càng nhiều của những người đàn ông làm nail cũng là chuyện tất nhiên.
Nếu như ông Nguyễn Xuân Sanh, một thợ nail làm việc tại Palm Dale, cho rằng lúc ông bắt đầu đi học nail vào năm 1993, lớp chỉ có “thưa thớt vài ba người đàn ông,” th́ hiện nay, theo cô Nga Trần, người đang phụ trách lớp “Manicuring” tại trường Advanture Beauty College ở Orange County (thường được gọi dưới tên “Trường Thẩm Mỹ ABC”), “trong số 70 học viên, th́ sẽ có khoảng 20 người là nam,” tức số học viên nam chiếm khoảng 29%.
Điều này khá trùng khớp với một khảo sát gần đây do tạp chí NAILS Magazine và ấn bản Viet Salon thực hiện trong năm 2008-2009. Theo khảo sát này, trong ngành nail nước Mỹ, có đến 96% thợ nail là phụ nữ, chỉ có 4% là nam giới.
Tuy nhiên, nếu chỉ giới hạn trong cộng đồng Việt Nam th́ số lượng thợ nail là nam lên tới 28%, trong khi thợ nữ là 67% (có 5% không trả lời khảo sát này). Như vậy, tỉ lệ đàn ông Việt đi làm nail cao hơn gấp 7 lần so với các sắc dân “non-Vietnamese.”
Phóng viên Người Việt đi t́m lời giải đáp cho vấn đề này qua việc trao đổi, chuyện tṛ, phỏng vấn những người đàn ông làm nghề nail lâu năm lẫn những người vừa mới bước chân vào trường học nail để chuẩn bị cho ḿnh một nghề “kiếm cơm” trong tương lai.
Đàn ông chọn nghề nail
Đàn ông Việt Nam làm nghề nail cao gấp nhiều lần so với đàn ông các sắc dân khác là bởi người Việt Nam làm thợ nail nhiều hơn người “non-Vietnamese.”
Những người đàn ông chọn nghề nail thường là do có người trong gia đ́nh trước đó đă học, đă đi làm nail. Hoặc khi sang Mỹ định cư, cả hai vợ chồng cùng chọn đi học nail. Mở trang Rao Vặt trên báo Người Việt, không khó để t́m ra những mẩu tin t́m người như “Cần thợ nail xuyên bang. Vợ chồng ok,” hay “Cần vợ chồng đi xuyên bang, biết bột, pink and white, dưới 40”...
“Cứ nghĩ ḿnh qua đây tiếng Anh tiếng u không bằng ai mà cứ tự ái hoài th́ lấy ǵ mà sống? Nên trong lúc rảnh rỗi sau thời gian làm thợ bạc bị người ta lừa sạch vốn, thấy người ta đi học nail, ḿnh cũng đi học thử, rồi theo nghề luôn.” Anh Nguyễn Quốc Đạt, 40 tuổi, cùng vợ vừa làm chủ vừa làm thợ tiệm Glamour Nail ở thành phố Murrieta, cách Litte Saigon khoảng một tiếng lái xe, nói.
Việc anh Đạt không tự ái, hay ít thấy “kỳ kỳ” khi đi học nail là v́ khi đó trong gia đ́nh, anh chị và cả bạn gái của Đạt cũng theo nghề nail.
Với ông Nguyễn Xuân Sanh, 53 tuổi, làm nail từ năm 1993, lư do đến với nghề nail của ông bắt đầu từ suy nghĩ, “Khi mới qua Mỹ, nh́n thấy các cặp vợ chồng bỏ nhau nhiều quá, tôi không muốn gia đ́nh đổ vỡ như vậy, nên tôi nghĩ chỉ có hai vợ chồng làm chung với nhau th́ mới có thời gian bên nhau và cùng lo cho con cái.”
Sau thời gian hai vợ chồng cùng làm nghề may không thành công, vợ ông chuyển qua đi học nail. Khi chở vợ đi học, nh́n thấy lớp học nail, ông Sanh đă nói với vợ, “nghề này là nghề của anh.”
Thêm vào đó, ông Sanh cho rằng “mới qua, tiếng Anh không giỏi, đi làm nail chỉ cần có biết kỹ năng làm sao cho đẹp, rồi chú trọng trau dồi, c̣n tiếng Anh chỉ cần biết chút ít để giao tiếp là được.”
Khác với ông Sanh, anh Đạt, những người từng “làm ruộng,” “buôn bán” trước khi sang Mỹ, và “chưa bao giờ nghĩ có lúc ḿnh trở thành thợ nail” th́ Việt Lê, Ḥa Vũ, và Thành Nguyễn, đều đă chuẩn bị sẵn tư tưởng và tâm thế “sẽ đi làm nail” từ trước khi đặt chân đến mảnh đất Cờ Hoa. Phóng viên Người Việt gặp ba người này tại một lớp học “Manicurist” của trường Thẩm Mỹ ABC.
Vừa cầm ngón tay giả bằng nhựa để tập “đắp bột,” Thành Nguyễn, 24 tuổi, vừa cho biết là “không có ǵ ngại khi đi học nail,” v́ “ḿnh có ăn cướp ăn giựt ǵ của ai đâu.” Thành nói và cười một cách hiền lành. Chị ruột của Thành, người trước đây cũng có bằng nail, là người khuyên Thành nên đi học nail để kiếm việc trong thời gian chờ vào đại học.
Thành sang Mỹ được 5 tháng, mới vô học nail được chừng một tuần. Trước khi sang Mỹ, Thành từng học chuyên ngành du lịch và làm tiếp tân cho một “resort” ở Phan Thiết.
Hai mươi mốt tuổi, Ḥa Vũ đến Mỹ được 2 tháng, nhưng đă vào lớp học nail được 1 tháng. Ḥa là người Đà Lạt, sau khi học lớp 12 xong, Ḥa phụ việc buôn bán với gia đ́nh trước khi sang định cư ở Hoa Kỳ. Ḥa nói, “mẹ em đă sang Mỹ trước, đang làm nail,” nên chuyện “đi học nail để kiếm việc làm trước mắt” của Ḥa gần như không có ǵ ngạc nhiên.
Tuy nhiên, nếu cả Ḥa và Thành đều cho rằng chuyện học nail để đi làm thợ nail chỉ là “chuyện tạm thời trong thời gian chờ đi học college v́ tụi em c̣n trẻ” th́ Việt Lê, 32 tuổi, gần như xác định sẽ gắn bó với nghề nail trong tương lai, bởi “mẹ tôi cũng có tiệm nail.”
Trong khi ngành nails của Mỹ chỉ có 4% là đàn ông, trong giới nails Việt Nam đàn ông chiếm tới 28%. (H́nh: Khoa Vũ/Người Việt)
Việt là người Sài G̣n, sang Mỹ được 4 tháng, vừa thi lấy bằng xong, đang chờ nghỉ ngơi vài hôm và “luyện thêm bột” rồi sẽ bắt tay vào nghề. Việt có vẻ đă có sự t́m hiểu, chuẩn bị khá kỹ càng cho công việc này, nên anh cho rằng, “Thích th́ tôi mới theo nghề này. Nghe nói đi xuyên bang có thể kiếm được $4,000 một tháng. Tôi thấy có ǵ là quê đâu khi đi học nail! Mà sao người ta lại có vẻ chê bai, kỳ thị nghề này dữ vậy?”
Qua t́m hiểu ở các học viên của ḿnh, cô Nga Trần cho biết thêm một lư do đàn ông đi học nail là “để về phụ vợ mở tiệm nail.” Đây thường là những người đàn ông đă “có tuổi,” và có vợ làm nail, muốn học nail để “khi làm chủ tiệm th́ cũng biết đường nói chuyện với khách, với thợ.”
Đàn ông làm nail khó hay dễ?
Những nghề như may vá, trang điểm, nấu ăn, cắm hoa, làm bánh,... tưởng chừng như là nghề đặc thù dành cho phái nữ. Thế nhưng khi đàn ông chịu bước chân vào các lănh vực đó th́ họ lại thành công nổi bật lên. Nghề nail cũng không ngoại lệ.
“Khó khi theo nghề nail là làm sao vượt qua được tư tưởng xưa nay của người Việt luôn coi nghề nail là thấp hèn.” Ông Nguyễn Xuân Sanh, người đă làm nail qua nhiều tiểu bang khác nhau trước khi trở lại California, nêu suy nghĩ.
Việt Lê, trước đây làm nghề trang trí nội thất ở Sài G̣n, vừa mới thi lấy xong 'licence' làm nail, trả lời không chút đắn đo, “Tôi thấy không có ǵ khó hết. Thấy dễ mà!”
Điều mà Việt cho là khó nằm ở chỗ “học trong trường không có nhiều người cho ḿnh thực tập bột.” Do đó, muốn “yên tâm” ra nghề, Việt phải t́m người dạy thêm về làm móng bột.
Anh Nguyễn Quốc Đạt (trái), 40 tuổi, vừa là chủ vừa là thợ nail, “Không tự ái khi ḿnh đi làm nail kiếm tiền tự lo cho cuộc sống...” Trong h́nh: Anh Đạt đang làm “móng bột” cho khách tại tiệm Glamour Nail, thành phố Murrieta, do anh làm chủ. (H́nh: Tiến Vũ)
Anh Nguyễn Quốc Đạt, kinh nhiệm 8 năm theo nghề “giũa” cũng nói một cách hóm hỉnh, “Làm nail là dễ nhất rồi! Đàn ông người ta c̣n làm đến cái ǵ nữa không biết, ḿnh chỉ có làm nail mà làm không được nữa th́ thôi.”
Tuy là vậy, nhưng để mọi chuyện trở nên “dễ nhất” ai cũng cần phải trải qua rèn luyện. Nh́n Ḥa Vũ, người học nail được một tháng, bặm môi g̣ từng nét cọ tập vẽ đường “sơn French” trên tay một bạn học cùng lớp, hay nh́n Thành Nguyễn cặm cụi, tỉ mỉ tập cầm cọ, đắp bột lên những ngón tay giả, mới thấy được đến khi người thợ có thể làm móng “Pink and White” mà không cần dùng móng giả để cắt “shape” hay tay thoăn thoắt chấm “liquid” và dùng đầu cọ lấy đúng lượng bột cần có để đắp lên móng tay khách, không thừa không thiếu, không thể là chuyện một ngày một bữa, hay chuyện “chỉ có nh́n thôi là làm được.”
Anh Đạt tâm sự: “Bộ móng tay đầu tiên tôi làm mất một tiếng rưỡi, vừa làm vừa run và mà mồ hôi cứ tuôn xuống tuôn xuống. Giờ th́ chỉ cần chừng 30 phút, có khi 20 phút là tôi làm xong rồi.”
Đạt kể sau một tuần đầu đi làm, anh nghĩ muốn giỏi th́ phải có “móng để dợt.” Thế nên khi khách vô “fill” móng cũ, anh “offer” cho khách làm bộ móng mới luôn, nhưng chỉ trả tiền bằng tiền “fill” thôi. Cứ vậy, một thời gian sau, tay nghề Đạt lên thấy rơ.
Với kinh nghiệm 12 năm dạy nail cho rất nhiều lứa học viên, cô Nga Trần nhận xét: “Khi các em nam đă chịu theo học nghề này th́ lại thành công hơn nữ.”
Lư do thành công mà cô Nga đưa ra là do “các em nam, nhất là khi c̣n độc thân, có nhiều điều kiện dễ dàng bay ra khỏi California, nên cơ hội trau dồi nghề nhiều hơn. Sau nửa năm chịu đi như vậy, khi trở lại hầu như em nào cũng giỏi lên, kiếm tiền cũng nhiều hơn.”
Đàn ông làm nail phải giỏi “bột” (acrylic)
Những ai đă từng đi học nail, từng đi làm nail đều dễ dàng nhận ra một điều: đàn ông làm nail “bắt buộc” phải học bột (nail acrylic), phải giỏi bột, và ít thợ đàn ông làm “pedicure” (chân nước) cho khách, trừ khi đó là “khách bột” của ḿnh.
Điều này có lẽ xuất phát từ quan niệm mang đậm nét phong kiến Á Đông của người Việt Nam, như ông Nguyễn Xuân Sanh chia sẻ: “Đàn ông Việt Nam có quan niệm về danh dự của người Á Đông, nên họ nghĩ là nếu ngồi xuống làm chân cho phụ nữ th́ bị đánh giá là thấp hèn, không đúng mức.”
Không chỉ có tự thân nhiều thợ nail là nam cảm thấy như vậy, mà ngay cả chủ tiệm là phụ nữ cũng không muốn hoặc “cảm thấy ngại” khi gọi thợ nam đi làm chân, trừ khi khách yêu cầu hay chính người thợ nam “tự nguyện.”
“Đó chính là lư do khiến cho đàn ông học nail khó kiếm việc khi mới ra trường hơn là nữ,” cô Nga Trần của trường thẩm mỹ ABC nhận xét.
Nhiều tiệm đăng Rao Vặt cần thợ nail, nhưng chỉ là “nữ only.” Là bởi thợ nữ dù mới ra trường cũng có thể làm ngay chân tay nước. Trong khi đó thợ nam mới ra trường được đánh giá ngay là “chưa có kinh nghiệm bột” nên không mấy ai chịu mướn, ngoại trừ khi thợ nam đó chấp nhận làm chân, và chủ tiệm cũng đồng ư điều đó.
Bên cạnh đó, chuyện thợ nam ngại làm chân c̣n xuất phát từ chính thái độ, cách hành xử của người khách.
“Cũng không biết nói làm sao nữa nhưng có nhiều bà khách lạ lắm! Họ có vẻ tỏ ra coi trọng những người thợ bột ngồi trên bàn làm tay cho họ hơn là người thợ ngồi bên dưới làm chân, trong khi ḿnh cũng hết ḷng làm sao cho đẹp.” Ông Nguyễn Quốc Đạt nêu suy nghĩ.
Do vậy, để có thể “sống c̣n” với nghề nail, thợ nam chỉ c̣n cách là phải giỏi bột. Nhiều thợ nữ “chê bột,” sợ hít hoài chất “arcylic” và “liquid” sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, trong khi thợ nam không có sự lựa chọn đó. Nghĩa là, người nữ có quyền chọn chỉ làm “thợ chân tay nước,” c̣n thợ nam nếu không biết bột th́ coi như không phải thợ nail.
Không có ǵ “kỳ”
Không ai có thể phủ nhận rằng nail là nghề làm thay đổi cuộc sống của biết bao người Việt tị nạn, không chỉ riêng ở Hoa Kỳ mà c̣n nhiều nơi khác trên thế giới. Từ Tháng Năm, năm 1975, khi bà Tippi Hedren, tài tử điện ảnh nổi tiếng từ thập niên 60s của Hoa Kỳ, dạy nghề nail cho khoảng 20 người phụ nữ Việt Nam đầu tiên đến Mỹ trong làn sóng di tản lúc đó, đến nay, nghề nail đă truyền cho biết bao gia đ́nh người Việt Nam, trong đó có cả những người đàn ông Việt cũng dấn thân vào nghề này.
Thành Nguyễn, 24 tuổi, sang Mỹ được 5 tháng, theo học nail để kiếm tiền trong lúc thực hiện ước mơ học đại học chuyên ngành kinh tế. Trong h́nh: Thành Nguyễn tập làm móng bột trên ngón tay giả tại Advance Beauty College, Garden Grove. (H́nh: Ngọc Lan/Người Việt)
Không chỉ có những người vừa từ Việt Nam sang như Thành Trần, Ḥa Vũ chọn nghề nail như một “bước đệm” trước khi t́m một hướng đi tốt hơn trong tương lai, mà như cô Nga Trần cho biết, “Nhiều em vừa học xong high school ở đây cũng vào học nail để có thể cuối tuần đi làm kiếm thêm tiền trang trải học phí cho những năm đại học.”
Như anh Đạt chia sẻ: “Không có kỳ hay tự ái ǵ khi ḿnh đi làm nail kiếm tiền để tự lo cho cuộc sống của ḿnh và gia đ́nh cả,” hay như ông Nguyễn Xuân Sanh nói về tương lai, “Tôi không biết bỏ nghề này th́ tôi có thể t́m được công việc ǵ tốt hơn.”
Chính v́ những điều đó, nghề nail vẫn sẽ c̣n đồng hành cùng người Việt Nam trên bước đường mưu sinh trên xứ người, trong đó có cả những người đàn ông Việt.
Nguồn: Ngọc Lan/ Người Việt
Những nam nghệ nhân trên chiếc móng tay
