Cơ thể con người được lập trình ra, rồi ...để chết!

[trungthuc]

Cái chết là "lỗi" của Tạo Hóa gây ra hay là cái giá phải trả để cho nhân loại được tồn tại theo thời gian?

Ai cũng biết "sinh, lão, bệnh, tử" là quy luật của tự nhiên. Nhưng bạn có bao giờ từng tự hỏi, tại sao tự nhiên lại quy định như vậy hay không?
Để trả lời một cách chính xác nhất, chúng ta cùng đi xuống tầng sâu nhất của sự sống, ở cấp độ tế bào. Chắc hẳn ai cũng biết, mỗi sinh vật sống đều được cấu tạo từ tế bào, mà một tế bào thì có lõi là DNA (nói chung). DNA là nơi lưu trữ mọi thông tin về di truyền, quy định rạch ròi tế bào sẽ có nhiệm vụ gì, hoạt động ra sao, phân chia như thế nào. Khi bạn lớn lên hoặc muốn duy trì sự sống, tế bào sẽ lấy nguyên liệu từ môi trường (ăn, uống, thở,...) để nhân bản ra một tế bào mới với trình tự DNA giống hệt như tế bào cũ, hoặc theo cách mà tế bào cũ "muốn có".

(Minh họa)
Tại sao cần phải dài dòng như vậy? Vì đến đây câu hỏi mới nảy sinh ra. Giả thử chúng ta có thể lấy nguyên liệu từ môi trường một cách vô hạn, tại sao tế bào không tự nhân bản đầy đủ và duy trì một cơ thể luôn ở trạng thái như mới, mà chúng ta lại già đi và cuối cùng là chết.
Nghiên cứu của Hayflick vào năm 1961 cho thấy mỗi tế bào có thể tự phân chia ra được khoảng 40 đến 60 lần trước khi ngừng lại.
Từ năm 1971 đến 1984, giới khoa học đã phát hiện ra một đoạn mã ở đầu nhiễm sắc thể giới hạn số lần phân chia, được gọi là Telomere. Đến năm 2009, nghiên cứu này đã được trao giải Nobel về sinh học.

(Minh họa)
Nếu coi tế bào là một chiếc máy in, thì Telomere chính là mực in. Sau mỗi lần được phân chia, đoạn Telomere này sẽ rút ngắn lại, trung bình khoảng 50 lần được "in" thì sẽ hết hẳn. Hay nói một cách khác, máy in đã hết mực, cơ thể bắt đầu lão hóa đi.
Nếu bạn từng quan tâm đến việc làm sao để kéo dài tuổi thọ, chắc chắn sẽ nảy sinh ra câu hỏi: "Có cách nào để kéo dài đoạn mã này được không?"

Kỳ diệu thay, câu trả lời lại là CÓ.
Cũng trong những năm tháng đó, các khoa học gia đã phát hiện ra một loại enzyme có khả năng kéo dài chuỗi Telomere và đặt tên là Telomerase. Nói một cách khác, chúng ta có thể châm thêm mực vào chiếc máy in ấy gần như là vô hạn. Vậy thì tại sao đến bây giờ bạn vẫn chưa nghe gì về cái gọi là "trường sinh bất lảo" này?

Câu trả lời có lẽ nằm ở cơ chế phân chia 40 đến 60 lần của tự nhiên. Mỗi lần phân chia, tế bào người sao chép khoảng 6 tỷ cặp nucleotide (thành phần cấu tạo của DNA). Đây là một khối lượng công việc khổng lồ và sai sót gần như chắc chắn sẽ xảy ra. Chúng ta cũng có những enzyme để sửa chữa những sai sót đó, tuy nhiên chưa bao giờ đạt đến 100%.

Trong một quần thể với mã gene giống hệt nhau, thường sẽ bị quét sạch nếu môi trường sống thay đổi hoặc có xảy ra dịch bệnh. Chính những sự đột biến ấy khiến cho trong quần thể xuất hiện ra những cá thể có khả năng chống chọi được với tai họa, từ đó duy trì sự sinh tồn. Nói một cách khác, sai sót trong quá trình nhân bản tế bào không phải là lỗi, mà là một cơ chế sinh tồn bắt buộc của tự nhiên.

Sau khi trải qua 40 đến 60 lần phân chia, do số lượng lỗi tích tụ ngày một nhiều khiến cho việc phân chia tiếp chỉ tạo ra những tế bào không hoàn chỉnh, thậm chí gây hại. Tế bào ung thư chính là loại tế bào chiếm quyền tái tạo Telomere để có thể phân chia gần như vô hạn.

Đột biến là điều kiện bắt buộc để cho sự sống thích nghi và tồn tại, nhưng cũng chính những sai lệch ấy đã khiến cho cơ thể bị suy thoái theo thời gian. Ở đây, cái chết không hẳn là mục tiêu của "bản thiết kế ban đầu", mà là cái giá phải trả cho khả năng tiến hóa để sinh tồn.

Do vậy, cái chết là hậu quả tất yếu của cơ chế tiến hóa. Tự nhiên chọn sự biến đổi là con đường của sinh tồn, nhưng đồng thời cũng chấp nhận sự hữu hạn của từng cá thể.