USA USS Tripoli mang theo hai thủy thủ gốc Việt tiến về Trung Đông, nhưng cánh cửa đổ bộ lên bờ bắc Hormuz vẫn chưa phải lựa chọn dễ dàng

[Gibbs]

Giữa lúc chiến sự Iran tiếp tục đẩy Trung Đông vào một vòng xoáy mới của khói lửa, cái tên USS Tripoli lại nổi lên như một biểu tượng của sức mạnh cơ động Hoa Kỳ trên biển. Đây không chỉ là một chiến hạm đổ bộ tấn công lớp America hiện đại, mà còn là một căn cứ không quân nổi có thể mang theo tiêm kích F-35B, MV-22 Osprey và lực lượng Thủy quân Lục chiến phản ứng nhanh. Điều khiến nhiều người Việt chú ý hơn là trong một bảng “Advancement Results” được đăng trên trang chính thức của USS Tripoli, có hai thủy thủ mang những cái tên rất quen với cộng đồng Việt là GSE2 Hao Hoang và AC2 Quang Nguyen.

USS Tripoli là loại chiến hạm nào, vì sao sự xuất hiện của nó lại gây chú ý?

USS Tripoli mang số hiệu LHA-7, thuộc lớp America-class amphibious assault ship của Hải quân Hoa Kỳ. Theo tài liệu chính thức của Hải quân Mỹ, lớp tàu này được thiết kế để đáp ứng “Air Combat Element” tương lai của Thủy quân Lục chiến, đặc biệt là khả năng vận hành F-35B Joint Strike Fighter và MV-22 Osprey. So với nhiều tàu đổ bộ truyền thống, lớp America nhấn mạnh rất mạnh vào sức mạnh không quân trên boong tàu: khoang chứa máy bay rộng hơn, năng lực bảo dưỡng hàng không tốt hơn, trữ lượng nhiên liệu bay lớn hơn, đồng thời cấu hình Flight 0 như USS Tripoli còn bỏ khoang well deck để ưu tiên cho vận hành không quân. Nói ngắn gọn, Tripoli không đơn giản chỉ là tàu “chở quân đổ bộ”, mà là một nền tảng tác chiến viễn chinh linh hoạt, vừa có thể phóng sức mạnh đường không, vừa có thể chở theo lực lượng đổ bộ khi cần.

Tripoli trước đó đã được Hải quân Hoa Kỳ điều động sang Sasebo, Nhật Bản, như một phần của việc bố trí các đơn vị mạnh nhất ra tiền phương tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Hải quân Mỹ thông báo việc chuyển căn cứ này từ tháng 2/2025, và đến tháng 6/2025 thì Tripoli chính thức đến Sasebo, hoạt động trong U.S. 7th Fleet. Điều đó cho thấy con tàu này vốn đã được đặt ở vị trí sẵn sàng cơ động rất cao, nên khi tình hình Iran bùng nổ, nó trở thành một lựa chọn tự nhiên để Washington kéo về Trung Đông trong trường hợp cần tăng lực lượng.

Hai cái tên Việt trên USS Tripoli và ý nghĩa biểu tượng của cộng đồng gốc Việt trong quân đội Mỹ

Trong danh sách thăng cấp công khai của USS Tripoli, hai cái tên nổi bật nhất với sắc thái Việt Nam là Hao Hoang và Quang Nguyen. Với cộng đồng người Việt hải ngoại, đặc biệt là những ai từng quan tâm đến quân đội Hoa Kỳ, đây là một hình ảnh mang tính biểu tượng rất mạnh. Nó gợi lên một thực tế quen thuộc suốt nhiều thập niên qua: người Mỹ gốc Việt không chỉ hiện diện trong đời sống dân sự, thương mại hay giáo dục, mà còn ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong quân đội, từ Lục quân, Không quân, Hải quân cho đến Thủy quân Lục chiến.

Dẫu vậy, chỉ riêng việc hai cái tên như Hao Hoang và Quang Nguyen xuất hiện trên một chiến hạm đang được điều tới vùng biển gần Iran cũng đã đủ để nhiều người Việt theo dõi sát sao. Đó là hình ảnh rất đặc biệt: những người mang họ tên Việt Nam có mặt trong một trong những điểm nóng quân sự lớn nhất thế giới, trên một con tàu chiến được xem là tiêu biểu cho năng lực triển khai sức mạnh toàn cầu của Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ thực sự đang điều USS Tripoli về Trung Đông

Theo AP, Hoa Kỳ đã điều các thành phần của 31st Marine Expeditionary Unit cùng với tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli tới Trung Đông trong bối cảnh cuộc chiến với Iran bước sang tuần thứ hai. AP dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết quyết định này là một sự tăng cường lực lượng đáng kể. Bài báo cũng nhấn mạnh Tripoli và đơn vị Thủy quân Lục chiến liên quan vốn đang dựa trên hệ thống bố trí từ Nhật Bản và đã ở ngoài khơi Thái Bình Dương trong nhiều ngày, điều đó có nghĩa là con tàu phải mất thêm thời gian để áp sát vùng biển ngoài khơi Iran. AP còn ghi rõ rằng việc triển khai này diễn ra khi eo biển Hormuz đã bị Iran làm gián đoạn nghiêm trọng, trong lúc Mỹ và Israel tiếp tục oanh kích nhiều mục tiêu tại Iran.

Điểm đáng chú ý nhất trong bản tin của AP là câu khẳng định rất quan trọng: việc điều 31st MEU và USS Tripoli không nhất thiết có nghĩa một chiến dịch trên bộ sắp diễn ra hoặc chắc chắn sẽ diễn ra. Đây là một chi tiết then chốt, vì trong dư luận thường có xu hướng cứ thấy tàu đổ bộ là nghĩ ngay đến một cuộc đổ bộ lên bờ. Thực tế quân sự hiện đại phức tạp hơn nhiều. Một đơn vị MEU có thể được sử dụng cho hàng loạt nhiệm vụ khác nhau: tăng cường an ninh đại sứ quán, sơ tán công dân, cứu trợ thảm họa, phản ứng nhanh, răn đe, hộ tống, kiểm soát vùng biển, đột kích giới hạn, hoặc làm lực lượng dự bị cho những kịch bản xấu hơn.

Vậy USS Tripoli sang Iran, Hormuz để làm gì?

Nếu nhìn theo logic tác chiến hiện nay, mục tiêu hợp lý hơn của Tripoli không phải là lao ngay vào một cuộc đổ bộ lớn lên bờ bắc Hormuz, mà là làm một nền tảng cơ động nhiều lớp. Trước hết, nó có thể đóng vai trò như một “bãi đáp không quân nổi” cho các hoạt động trinh sát, yểm trợ, phản ứng nhanh và đe dọa chiến lược. Với khả năng vận hành F-35B và MV-22, Tripoli có thể vừa tung ra sức ép đường không, vừa vận chuyển quân theo kiểu đổ bộ đường không hoặc triển khai lực lượng nhanh tới những điểm then chốt mà không nhất thiết phải mở một mũi đổ bộ quy mô lớn trực diện vào bờ biển Iran.

Thứ hai, Tripoli có thể là một phần trong thế trận bảo đảm tự do hàng hải quanh eo Hormuz. Khi Iran gây áp lực lên dòng chảy năng lượng và thương mại toàn cầu, Washington cần không chỉ máy bay ném bom hay tàu khu trục, mà còn cần một lực lượng viễn chinh có tính cơ động cao, có thể giữ thế sẵn sàng cho nhiều cấp độ phản ứng. Trong bài của AP, quan chức Mỹ mô tả rõ lực lượng này được gửi tới vào lúc eo biển Hormuz bị Iran làm gián đoạn nặng nề. Bởi vậy, ngay cả khi không nổ ra chiến dịch đổ bộ, sự có mặt của Tripoli vẫn có ý nghĩa răn đe quân sự và trấn an chiến lược đối với các đồng minh vùng Vịnh.

Thứ ba, Tripoli còn là một công cụ chính trị. Trong chiến tranh hiện đại, điều động một tàu lớp America không chỉ là chuyện “thêm một chiến hạm”, mà còn là một thông điệp: Hoa Kỳ đang đặt trên bàn một lựa chọn quân sự nặng ký hơn, linh hoạt hơn và gần chiến trường hơn. Chính vì vậy, USS Tripoli có thể được dùng như một lá bài áp lực để buộc Iran phải cân nhắc trước khi mở rộng tấn công tại Hormuz hoặc nhằm vào các nước vùng Vịnh.

Vì sao khả năng cao sẽ không đổ bộ lên bờ bắc Hormuz?

Đây mới là điểm quan trọng nhất. Nhiều người nghe tới tàu đổ bộ liền hình dung cảnh Thủy quân Lục chiến Mỹ tràn lên bờ biển phía bắc Hormuz. Nhưng trên thực tế, đó là một trong những phương án khó, nguy hiểm và tốn kém nhất.

Trước hết, địa lý phía bắc Hormuz nằm trong tay Iran, nơi họ có lợi thế bờ biển gần, mạng lưới hỏa lực ven bờ, xuồng cao tốc, drone, hỏa tiễn chống hạm, radar và nhiều lớp phòng thủ phân tán. Một chiến dịch đổ bộ lớn lên chính bờ biển đối phương trong khu vực hẹp như Hormuz sẽ đặt lực lượng tấn công vào tình huống rất dễ bị theo dõi, dễ bị phục kích và dễ chịu thiệt hại ngay từ giai đoạn tiếp cận. Trong thời đại drone, tên lửa chống hạm và cảm biến phân tán, đổ bộ trực diện không còn là câu chuyện đơn giản như trong những cuộc chiến của thế kỷ trước.

Thứ hai, chính AP cũng nhấn mạnh rằng MEU tuy có khả năng tiến hành đổ bộ lưỡng thê, nhưng việc điều động họ không có nghĩa là một cuộc tiến công mặt đất sắp xảy ra. Nói cách khác, sự hiện diện của Tripoli chỉ chứng minh Hoa Kỳ muốn có thêm lựa chọn; nó không chứng minh rằng Washington đã chọn phương án đánh bộ lên bờ.

Thứ ba, nếu mục tiêu của Hoa Kỳ là mở lại lưu thông tại eo Hormuz, bảo vệ tàu thương mại, yểm trợ đồng minh vùng Vịnh và duy trì áp lực lên Iran, thì một tư thế “ngoài khơi nhưng sẵn sàng” của Tripoli có thể hiệu quả hơn nhiều so với việc lao vào một ván cược đổ bộ đẫm máu. Washington hoàn toàn có thể dùng Tripoli để hỗ trợ trực thăng, tiêm kích, vận tải đổ bộ đường không, lực lượng đặc nhiệm hoặc nhiệm vụ sơ tán mà không cần biến nó thành mũi nhọn cho một chiến dịch đánh chiếm bờ biển Iran.

Thứ tư, bản thân hành trình của Tripoli cũng cho thấy đây không phải là một lực lượng đã áp sát bờ biển Iran sẵn để ra đòn tức thì. AP cho biết con tàu được quan sát gần Đài Loan và còn cách vùng biển ngoài khơi Iran hơn một tuần di chuyển. Một lực lượng ở khoảng cách như vậy tất nhiên vẫn là sức ép chiến lược, nhưng chưa mang dáng dấp của một mũi đổ bộ khẩn cấp đã vào vị trí xuất phát cuối cùng.

Tripoli nhiều khả năng sẽ đóng vai trò răn đe, phản ứng nhanh và khóa thế hơn là mở mặt trận bộ binh

Nếu đặt toàn bộ mảnh ghép lại với nhau, bức tranh hiện ra khá rõ. USS Tripoli là một chiến hạm tối ưu cho tác chiến không quân - viễn chinh, được Hải quân Mỹ đặt tiền phương ở Nhật Bản, nay được kéo về Trung Đông cùng lực lượng MEU trong bối cảnh Iran làm rung chuyển Hormuz. Trên boong tàu ấy, theo danh sách công khai gần đây, có hai thủy thủ mang họ tên Việt là Hao Hoang và Quang Nguyen, một chi tiết nhỏ nhưng giàu tính biểu tượng với cộng đồng người Việt hải ngoại. Song ý nghĩa lớn hơn nằm ở chỗ khác: Tripoli nhiều khả năng sẽ được dùng để răn đe, linh hoạt phản ứng, hỗ trợ không vận, bảo vệ hàng hải và tạo sức ép chiến lược, hơn là làm mũi đột kích đổ bộ trực diện lên bờ bắc Hormuz.

Nói theo cách dân gian, “gươm đã rút khỏi vỏ chưa chắc đã chém ngay”. Việc Hoa Kỳ điều USS Tripoli tới gần Iran không phải là dấu hiệu vô ích, nhưng cũng chưa phải tín hiệu chắc chắn của một cuộc đổ bộ lớn. Trong cờ chiến tranh hiện đại, có những quân cờ đưa ra chỉ để ép thế, dồn đối phương vào chân tường, buộc họ phải phân tán lực lượng và chùn tay trước khi vượt qua lằn ranh đỏ. USS Tripoli lúc này dường như đang ở đúng vai trò ấy: một bàn tay thép đặt ngoài khơi, đủ gần để gây áp lực, đủ mạnh để ra đòn nếu cần, nhưng chưa chắc sẽ chọn con đường tốn máu nhất là đổ bộ lên bờ bắc Hormuz.