Cập nhật thông tin mới nhất: Iran doạ cứ tàu Mỹ là bắn, tàu Trung Cộng, Việt Cộng, Hàn Cộng ... cho qua
Cuộc chiến bước sang ngày thứ 6 mà không hề có dấu hiệu “hạ nhiệt”. Trên thực địa, các đợt tấn công qua lại vẫn diễn ra dồn dập. Israel nói họ đã đánh trúng các điểm bố trí tên lửa của Iran, trong khi Iran tiếp tục mở thêm những đợt phản kích mới trải rộng khắp khu vực.
Đáng chú ý, một số người đã bị thương tại Abu Dhabi sau các đòn tấn công trả đũa, cho thấy chiến sự không còn gói gọn trong phạm vi Iran – Israel mà đang đè lên nhiều thủ đô, nhiều tuyến hàng không – hàng hải, và cả đời sống dân sự.
Ở một diễn biến mang tính “cột mốc truyền thông”, một nhóm phóng viên của CNN đã vào được Iran, được mô tả là mạng truyền hình Mỹ đầu tiên vượt qua biên giới vào nước này kể từ khi chiến tranh nổ ra. Việc báo chí quốc tế xuất hiện trên đất Iran trong bối cảnh bom đạn liên miên cũng nói lên một điều: cuộc chiến đã chuyển sang giai đoạn mà thông tin, hình ảnh, và câu chuyện từ bên trong trở thành “mặt trận” không kém phần nóng. Xung đột nới rộng: dấu hiệu chiến tranh tràn ra ngoài Trung Đông
Các dấu hiệu cho thấy chiến tranh đang “tràn biên” ngày càng rõ. Iran bác bỏ cáo buộc rằng drone của họ đã đánh vào một sân bay ở Azerbaijan. Trong khi đó, phía Azerbaijan lại xuất hiện những phát biểu cực kỳ gay gắt, coi đây là hành động khủng bố và yêu cầu Iran phải giải thích, xin lỗi, và truy cứu trách nhiệm; đồng thời Azerbaijan nói quân đội đã được chỉ thị chuẩn bị các biện pháp trả đũa.
Song song, Tehran cũng lên án việc Mỹ “phóng ngư lôi” đánh chìm một tàu chiến Iran gần Sri Lanka là một “tội ác/atrocity”, và cảnh báo đây là tiền lệ nguy hiểm. Từ góc nhìn địa chính trị, việc chiến sự vươn ra tận Ấn Độ Dương khiến nhiều nước vốn đứng ngoài vòng lửa đạn cũng bắt đầu “đứng ngồi không yên”, vì tuyến hàng hải – thương mại – năng lượng ở khu vực này liên quan trực tiếp đến lợi ích sống còn của họ.
Ở châu Âu, sau một vụ drone tấn công đảo Cyprus (nơi có các căn cứ và hạ tầng quân sự quan trọng), các nước châu Âu đang xúc tiến phối hợp để củng cố phòng thủ cho hòn đảo. Nói cách khác, hậu phương của hậu phương cũng đã nghe tiếng “gió bom”.
Evacuation tăng tốc: người dân kẹt lại, đường về nhà vẫn rất khó
Làn sóng di tản đang tăng tốc. Các hãng bay lên lịch thêm chuyến, chính phủ các nước huy động máy bay charter (thuê chuyến), các tuyến đường bộ – cửa khẩu cũng được cân nhắc để đưa công dân rời khỏi vùng nguy hiểm.
Tuy vậy, thực tế là rất nhiều người vẫn mắc kẹt vì lựa chọn di chuyển hạn chế, không phận nhiều nơi bị siết, và rủi ro an ninh thay đổi theo từng giờ. Hình ảnh “kẹt sân bay”, “ngủ vật vờ” hay “đi đường vòng qua nước thứ ba” đang trở thành câu chuyện chung của hàng ngàn gia đình, sinh viên, lao động, khách du lịch.
Người Kurd bị nhắm tới: cáo buộc CIA “vũ trang”, Iran nói đánh “nhóm ly khai”
Một điểm nóng khác bùng lên từ hướng tây Iran: câu chuyện người Kurd. Iran nói họ đã nhắm vào các “nhóm khủng bố ly khai” mà Tehran cho rằng đang định xâm nhập biên giới phía tây. Tuyên bố này xuất hiện sau các thông tin rằng CIA đang tìm cách vũ trang lực lượng Kurd để kích hoạt một cuộc nổi dậy trong lòng Iran.
Câu chuyện càng phức tạp khi phía Chính quyền Khu vực Kurdistan Iraq (KRG) lại lên tiếng phủ nhận việc họ tham gia bất kỳ kế hoạch nào nhằm đưa lực lượng đối lập vượt biên vào Iran, gọi những thông tin đó là “hoàn toàn vô căn cứ” và cảnh báo nguy cơ “đổ thêm dầu” vào chiến tranh.
Tóm lại, trong khi có nguồn tin nói Mỹ đang thăm dò – thảo luận với một số nhóm đối lập và lãnh đạo Kurd ở Iraq, thì phía KRG và một số đảng phái Kurd tại Iraq công khai phủ nhận dính líu. Nhưng dù đúng – sai ra sao, chỉ riêng việc các cáo buộc kiểu này xuất hiện đã đủ khiến chiến trường “nhiều lớp”, dễ bùng phát thành xung đột biên giới, xung đột sắc tộc, và chiến tranh uỷ nhiệm.
Thương vong tại Iran: con số mới 1.230 người chết, cáo buộc trúng mục tiêu dân sự
Iran thông báo số người thiệt mạng đã lên tới 1.230 kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu các đợt tấn công (theo hãng thông tấn nhà nước/ liên kết nhà nước IRNA). Con số này được nói là đã vượt mức 1.190 người chết trong các đợt không kích Mỹ – Israel hồi tháng 6 năm trước.
Theo phía Iran, các cuộc tấn công đã đánh vào “hàng chục trung tâm dân sự”, gồm khu dân cư, bệnh viện, trường học và cả các địa điểm di sản trải dài từ thủ đô Tehran ở phía bắc đến tỉnh Minab ở phía nam.
Tại Tehran, phía Iran nói một công viên trẻ em và cung điện Golestan (di sản UNESCO) bị ảnh hưởng bởi đòn đánh. Bệnh viện Gandhi ở thủ đô cũng được nói là hư hại sau một cuộc tấn công trước đó.
Ở các địa phương khác, báo cáo nêu có ít nhất 35 người chết ở tỉnh Fars (miền nam), 27 thường dân thiệt mạng tại các khu dân cư ở Maragheh (tây bắc), và một khu chung cư đông dân ở Sanandaj (miền tây) bị trúng đòn.
Đặc biệt gây rúng động là thông tin về cuộc tấn công gây chết người nhất tính đến lúc này: một trường tiểu học dành cho nữ sinh ở Minab bị đánh trúng, khiến ít nhất 168 nữ sinh và 14 giáo viên thiệt mạng (theo truyền thông nhà nước Iran). Phía Nhà Trắng được dẫn lời là không loại trừ khả năng quân đội Mỹ đã tham gia đòn đánh này, nhưng đồng thời nhấn mạnh Mỹ “không nhắm vào dân thường”.
Trên mặt đất ở Tehran: “bom nổ ở khắp nơi”, người dân không biết chạy đâu cho thoát
Những tiếng nổ tiếp tục rung chuyển Tehran vào buổi sáng. Truyền thông bán chính thức tại Iran tường thuật có nhiều tiếng “bùm” lớn. Một người dân rời Tehran kể lại cảm giác bấp bênh: “Không bao giờ biết mục tiêu là ai, ở đâu, lúc nào.”
Người này cho biết trước đó có một ăng-ten phát thanh – truyền hình gần nhà bị đánh, khiến cả khu phố rung chuyển. Giờ họ tạm trú ở một thị trấn gần Damavand (khu vực núi cao), ban đêm nghe tiếng phản lực gầm trên đầu, dù chỗ họ chưa bị trúng đạn.
Nỗi sợ có tính “bài toán”: đi về phía nam thì lo rủi ro ở các vùng giáp ranh; đi lên phía bắc thì lo kẹt cứng trên cao tốc Chalus. Nhiều gia đình cân nhắc kiểu “ở đâu cũng có thể thành mục tiêu”, nên ở lại trong thành phố, đóng cửa chịu trận, lại thành lựa chọn không mong muốn mà vẫn phải chọn.
Israel nói đánh mục tiêu tên lửa ở Tehran: kho ngầm, bệ phóng, “mối đe doạ tức thì”
Phía Israel tuyên bố đã tiến hành một làn sóng không kích qua đêm vào Tehran, nhắm vào hạ tầng tên lửa đạn đạo và các bệ phóng trên – dưới mặt đất. Israel nói họ đánh trúng một cơ sở ngầm dùng để chứa tên lửa đạn đạo, cùng các điểm lưu kho tên lửa khác mà họ cho rằng được dùng để đe doạ máy bay.
Israel còn nói có bệ phóng tầm xa là “mối đe doạ ngay lập tức” đối với họ, và họ đã nhắm đánh. Theo mô tả, một chiến đấu cơ của Israel phát hiện các nhân sự Iran đang chuẩn bị một bệ phóng đã nạp đạn để sử dụng chống máy bay và tiến hành tấn công vào cả bệ phóng lẫn nhóm người vận hành.
Dù vậy, thực tế chiến tranh thường có “hai hệ quy chiếu”: bên này nói đánh trúng hạ tầng quân sự; bên kia nói trúng khu dân cư, bệnh viện, trường học. Và chính mâu thuẫn ấy mới là thứ khiến dư luận thế giới chia rẽ.
Iran phản kích nhiều hướng: Abu Dhabi có người bị thương, Doha rung chuyển vì đánh chặn
Iran tiếp tục các đợt tấn công bằng drone và tên lửa. Tại Abu Dhabi, có báo cáo cho biết một số người (gồm công dân Pakistan và Nepal) bị thương trong một đòn tấn công.
Ở Qatar, hệ thống phòng không được nói là đã đánh chặn tên lửa trên bầu trời Doha. Phóng viên tại hiện trường tường thuật tiếng nổ do đánh chặn làm rung cửa kính, “booms” vang khắp thành phố, kèm hình ảnh khói trên trời sau các vụ intercept.
Tại Israel, có thông tin một đầu đạn rơi gần khu vực phía đông Tel Aviv; Iran cũng tuyên bố đã nhắm vào sân bay Ben Gurion. Cùng lúc, chiến tuyến Lebanon nóng lên khi Israel nói họ đánh vào các trung tâm chỉ huy của Hezbollah ở Beirut; Israel còn phát cảnh báo sơ tán hiếm thấy cho cả khu vực (không chỉ từng toà nhà), nhằm vào các vùng được coi là “pháo đài” của Hezbollah.
Tóm gọn: đạn bay theo kiểu “mưa rào”, và mỗi thành phố đều sống trong trạng thái còi báo động – đánh chặn – run rẩy.
Azerbaijan: Tổng thống Aliyev nổi giận, Tehran bác bỏ, Israel lên tiếng ủng hộ Baku
Một drone nổ tại khu vực sân bay ở Nakhchivan (ngoại lãnh thổ của Azerbaijan, nằm tách khỏi phần còn lại bởi Armenia) được mô tả là làm bị thương hai người và hư hại nhà ga. Phía Azerbaijan cáo buộc Iran là thủ phạm.
Tehran phủ nhận việc phóng drone, và gợi ý đây có thể là một hoạt động “cờ giả” do Israel dựng lên. Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev thì phản ứng dữ dội, gọi đây là hành động “xấu xí, hèn nhát, shameless”, yêu cầu Iran giải thích – xin lỗi – truy trách nhiệm hình sự, và tuyên bố lực lượng vũ trang Azerbaijan được chỉ thị chuẩn bị phương án đáp trả.
Israel cũng chen vào khi Ngoại trưởng Israel cho biết đã trao đổi với phía Azerbaijan và lên án Iran, coi đây là “xâm lược công khai, có chủ ý”.
Khi một “điểm nổ” xuất hiện ở Caucasus, chiến tranh lập tức có nguy cơ kéo theo chuỗi phản ứng: Azerbaijan – Iran – Armenia – Thổ Nhĩ Kỳ – Nga… và cả những phép tính hậu trường mà người thường không bao giờ được thấy trọn vẹn.
Tàu chở dầu ngoài khơi Kuwait: nổ lớn, tàu bị thủng nước, nghi có xuồng nhỏ rời hiện trường
Một tàu chở dầu neo đậu ngoài khơi Kuwait được báo cáo “bị vào nước” sau một vụ nổ lớn. Tổ chức giám sát an ninh hàng hải của Anh (UKMTO) cho biết thuyền trưởng nghe – thấy một vụ nổ ở mạn trái, sau đó thấy một xuồng nhỏ rời khỏi khu vực.
Không có cháy, thuỷ thủ đoàn an toàn. Nhưng thông tin này xuất hiện đúng lúc Iran nói lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC) đã đánh trúng thứ họ gọi là “tàu dầu Mỹ” ở phía bắc Vịnh Ba Tư, kèm các video tuyên truyền từ truyền thông Iran.
Trong chiến tranh, biển không còn là biển. Biển thành “đường ống” và “cái cổ” của nền kinh tế. Chỉ cần một vụ nổ, giá bảo hiểm tăng, tàu đổi hướng, hàng hoá tắc, và người tiêu dùng ở nửa vòng trái đất cũng có thể phải trả tiền đắt hơn.
Ngư lôi ngoài khơi Sri Lanka: tàu chiến Iran chìm, Tehran gọi là “tội ác”, tiền lệ từ 1945
Một diễn biến gây chấn động: tàu chiến Iran IRIS Dena bị đánh chìm ngoài khơi Sri Lanka sau khi Mỹ sử dụng tàu ngầm bắn ngư lôi. Có báo cáo nói hơn 80 người thiệt mạng; phía Iran nêu con số 87 người chết, còn một số người mất tích.
Ngoại trưởng Iran gọi đây là “atrocity at sea”, nhấn mạnh tàu bị đánh trong vùng biển quốc tế, “không cảnh báo”, và cảnh báo Mỹ sẽ “phải hối hận” vì tiền lệ họ đặt ra.
Một chi tiết được nhắc tới: đây được coi là lần đầu tiên kể từ năm 1945 Mỹ dùng ngư lôi từ tàu ngầm để đánh chìm một chiến hạm trong tác chiến. Sự kiện không chỉ là quân sự; nó là tín hiệu rằng xung đột đã vượt khỏi “đánh qua đánh lại trong vùng chiến trường chính”, mà chạm tới các vùng biển xa, nơi nhiều quốc gia có lợi ích.
Thêm một lớp nhạy cảm: tàu IRIS Dena được nói là vừa rời khỏi cảng Ấn Độ sau các hoạt động giao lưu/diễn tập. Vì thế, sự kiện làm dấy lên những câu hỏi “khó nuốt” cho New Delhi: chuyện xảy ra ngay “sân sau Ấn Độ Dương”, ngay sau khi Ấn Độ tiếp đón tàu. Ấn Độ chưa lên tiếng công khai, nhưng bài toán “giữ tuyến thương mại – năng lượng, tránh bị kéo vào leo thang Mỹ–Iran, và không bình thường hoá việc bên thứ ba đánh nhau sát nách” rõ ràng trở nên căng thẳng.
Hormuz bị “khoá”: IRGC nói chỉ đóng với tàu Mỹ–Israel–Âu, nhưng thực tế tàu bè đã chùn bánh
Về tuyến chiến lược, Eo biển Hormuz gần như “tê liệt” vì chiến sự. IRGC tuyên bố eo biển chỉ đóng với tàu thuộc Mỹ, Israel, châu Âu và các đồng minh/ủng hộ, và cảnh báo nếu phát hiện tàu thuộc các nhóm này thì sẽ bị đánh.
Nhưng trên thực tế, khi một tuyến hàng hải bị biến thành “khu vực có thể ăn đạn bất kỳ lúc nào”, thì không cần lệnh cấm tuyệt đối, dòng chảy cũng tự nghẽn. Tàu dầu, tàu container, tàu hàng rời… sẽ neo chờ, đổi tuyến, hoặc hủy chuyến.
Hormuz là “cổ chai” của dầu khí thế giới. Khoảng 20% lượng dầu toàn cầu đi qua đây. Khi đường bị bóp cổ, thị trường phản ứng tức thì: dầu tăng, xăng tăng, chi phí vận tải tăng, và giá hàng hoá có nguy cơ “đội” lên theo dây chuyền.
Ở châu Á, Nhật – Hàn phụ thuộc nhiều vào LNG và dầu nhập từ Trung Đông, nên đặc biệt nhạy. Có thông tin ít nhất 7 tàu chở dầu đang mắc kẹt, ảnh hưởng nguồn cung cho Hàn Quốc, khiến chính phủ họ phải bàn biện pháp khẩn cấp ổn định dầu – khí.
Ngoài năng lượng, lương thực cũng bị đe doạ: nhiều nước Vùng Vịnh nhập phần lớn thực phẩm vì khí hậu khô hạn. Nếu Hormuz tắc kéo dài, chuỗi cung ứng thực phẩm có thể bị áp lực, dù các nước thường có dự trữ khẩn cấp đủ dùng nhiều tháng.
Giá xăng dầu ở Mỹ tăng vọt: mức cao nhất 11 tháng, diesel còn “đáng sợ” hơn
Tác động lan sang đời sống Mỹ: giá xăng trung bình tại Mỹ tăng lên khoảng 3,25 USD/gallon, mức cao nhất 11 tháng theo số liệu được nêu. Chỉ trong thời gian ngắn, giá tăng mạnh do lo ngại gián đoạn dầu từ Hormuz và các cuộc tấn công trả đũa nhắm vào hạ tầng dầu khí của các nước láng giềng giàu dầu.
Diesel tăng nhanh hơn nữa, lên khoảng 4,17 USD/gallon, nhảy vọt trong vài ngày. Diesel không chỉ là nhiên liệu, nó là “máu” của vận tải hàng hoá. Khi diesel tăng, phí vận chuyển tăng, các công ty áp phụ phí nhiên liệu, và giá tiêu dùng có nguy cơ tăng theo sau vài tuần.
Nông dân dùng diesel cho máy móc cũng chịu tác động, nhất là vào mùa canh tác. Một vòng xoáy kinh tế kiểu “bom nổ ở Trung Đông – ví tiền rung ở chợ Mỹ” là vậy.
Thị trường tài chính: chao đảo rồi hồi, nhưng vẫn nhạy tin từng giờ
Chứng khoán châu Á có một phiên hồi mạnh sau cú bán tháo trước đó. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng mạnh sau khi từng bị bán rất sâu. Châu Âu nhích lên, Mỹ thì hợp đồng tương lai dao động nhẹ.
Giới phân tích nói thị trường đang “nhạy cảm với tiêu đề” hơn bao giờ hết. Chỉ một tin về khả năng Iran liên lạc gián tiếp để thảo luận kết thúc xung đột, hay một tin về một vụ nổ trên biển, là đủ làm dầu nhảy, chứng khoán xoay hướng.
Giá dầu Brent được nói đã lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, và còn tăng tiếp trong giao dịch đầu ngày. Điều đó cho thấy tâm lý “phòng rủi ro” đang áp đảo, vì ai cũng hiểu: khi chiến tranh chạm vào đường dầu và đường biển, kinh tế toàn cầu sẽ lập tức bị kéo theo.
Anh – Mỹ: Starmer nói “quan hệ đặc biệt vẫn chạy”, nhưng Trump chê thẳng
Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố “special relationship” giữa Anh và Mỹ vẫn hoạt động: chia sẻ tình báo 24/7, phối hợp trong khu vực. Nhưng phía Tổng thống Trump đã công khai chỉ trích Starmer vì Anh không cho phép Mỹ dùng căn cứ ở quần đảo Chagos cho các đòn đánh tấn công Iran, thậm chí buông lời mỉa kiểu “đây không phải Churchill”.
Starmer cố làm “hạ nhiệt” rạn nứt bằng lập luận: Mỹ quyết theo lợi ích Mỹ, Anh quyết theo lợi ích Anh, không có gì lạ. Tuy vậy, chiến tranh thường phơi ra sự thật: đồng minh không phải lúc nào cũng cùng nhịp. Nhất là khi câu hỏi chuyển từ “hỗ trợ phòng thủ” sang “hỗ trợ tấn công”.
Về mặt triển khai, Anh nói sẽ gửi thêm 4 tiêm kích Typhoon tới Qatar. London cũng thuê một máy bay để hỗ trợ hồi hương người mắc kẹt.
Châu Âu phòng thủ Cyprus: Pháp – Ý – Hy Lạp phối hợp, Tây Ban Nha gửi frigate
Sau vụ drone đánh vào căn cứ RAF Akrotiri tại Cyprus (được nói là lần tấn công đầu tiên vào căn cứ này kể từ 1986), các nước châu Âu thúc đẩy phối hợp bảo vệ hòn đảo.
Pháp cắt ngắn việc điều nhóm tàu sân bay/biên đội sang Baltic để chuyển hướng ưu tiên. Ý tuyên bố sẵn sàng đánh giá lại tài sản quân sự trong khu vực và đáp ứng yêu cầu từ các nước bạn hữu. Tây Ban Nha gửi frigate Cristóbal Colón – được mô tả là tàu hộ vệ hiện đại nhất của họ – tới Cyprus, phối hợp cùng nhóm tàu Pháp và tàu Hy Lạp.
Song song, có thông tin Pháp cho phép một số máy bay Mỹ “không tham chiến” sử dụng căn cứ Istres (gần Marseille) với điều kiện đảm bảo không tham gia tác chiến ở Iran. Đây là kiểu “mở cửa có điều kiện” – giúp đồng minh nhưng giữ khoảng cách với cuộc chiến tấn công.
Mặt trận thông tin: video Nhà Trắng trộn “Call of Duty” gây bão
Một vụ “tự bắn vào chân” trên truyền thông: Nhà Trắng đăng một video montage về các cuộc không kích, nhưng bị chỉ trích vì trộn lẫn cảnh trong game “Call of Duty” với cảnh thật.
Video được chú thích kiểu “Courtesy of the Red, White & Blue” và nhanh chóng lan truyền mạnh. Phản ứng thì đủ loại: người sốc, người cười, người phẫn nộ. Nhiều ý kiến nói việc trộn game – chiến tranh khiến chiến tranh bị “gamification”, như thể bom đạn là trò giải trí.
Các lời chỉ trích càng nặng khi bối cảnh có cáo buộc trẻ em, học sinh, dân thường thiệt mạng. Đặc biệt, khi phía Nhà Trắng trước đó “không loại trừ” khả năng Mỹ tham gia một vụ đánh trường học nhưng vẫn khẳng định “không nhắm vào dân thường”, thì một clip mang hơi hướng “ăn mừng chiến thắng kiểu gamer” lại càng làm dư luận nổi giận.
Một chi tiết gây tranh cãi khác: Giám đốc truyền thông Nhà Trắng có phản hồi kiểu “W’s in the chat, boys!” – ngôn ngữ của cộng đồng game/stream, càng khiến câu chuyện bùng lên như lửa gặp gió.
Các đại học Mỹ ở vùng Vịnh: chuyển học online, khoá cơ sở, hỗ trợ sinh viên rời đi
Chiến tranh cũng làm đảo lộn hoạt động giáo dục. Khi Bộ Ngoại giao Mỹ kêu gọi công dân ở vùng Vịnh rời đi, nhiều đại học Mỹ có campus ở Trung Đông đã chuyển sang học online hoặc “lockdown” cơ sở.
Texas A&M tại Doha: có nhóm sinh viên từ Texas bay sang Doha đúng lúc chiến tranh nổ ra, phải chuyển hướng sang Istanbul. Toà nhà campus bị khoá, không cho nhân viên – sinh viên – khách vào.
Georgetown tại Doha: chuyển sang online “cho đến khi có thông báo mới”. Một chương trình học dự kiến ở Dubai bị tạm dừng, trường tìm cách đưa sinh viên về sớm.
VCU Arts Qatar: cho phép giảng viên, nhân viên rời Qatar và dạy từ xa, nhằm đảm bảo linh hoạt và an toàn; áp dụng rộng, không chỉ cho công dân Mỹ.
NYU Abu Dhabi: hỗ trợ sinh viên muốn rời đi bằng cách tìm – chốt phương án di chuyển trong bối cảnh đường bay khó khăn.
Những chi tiết này cho thấy mức độ bất an không chỉ nằm ở “đường biên quân sự”, mà đã lan đến đời sống dân sự, giáo dục, và các cộng đồng quốc tế sống – học – làm việc trong khu vực.
Iran: biểu tình tưởng niệm, 40 ngày quốc tang, lễ chính thức bị hoãn
Bên trong Iran, các cuộc tuần hành ủng hộ chế độ và tưởng niệm lãnh tụ diễn ra ở nhiều nơi. Người dân mặc đồ đen, cầm cờ, mang ảnh của lãnh tụ, tụ tập tại các quảng trường và nhà thờ Hồi giáo ở Tehran và nhiều thành phố khác như Mashhad, Qom, Ahvaz, Karaj, Rasht, Isfahan, Abadan…
Chính phủ Iran tuyên bố 40 ngày quốc tang. Nhưng lễ tưởng niệm chính thức lại bị hoãn, chưa có lịch mới. Trong khi bộ máy quyền lực tôn giáo – chính trị bàn tính người kế nhiệm, phía Israel có lời đe doạ rằng bất cứ lãnh đạo mới nào cũng sẽ là “mục tiêu rõ ràng để loại bỏ”. Những câu như vậy khiến bầu không khí càng căng, vì nó biến “chọn người kế vị” thành việc làm dưới tiếng còi báo động.
NATO: Tổng thư ký khen Trump, nhưng nói NATO “không tham chiến”
Tổng thư ký NATO Mark Rutte công khai ủng hộ quyết định của Tổng thống Trump trong việc tấn công nhằm “loại bỏ năng lực” mà Mỹ coi là đe doạ từ chương trình tên lửa Iran. Tuy vậy, ông nhấn mạnh NATO không trực tiếp tham gia cuộc chiến.
Một điểm đáng chú ý: ông Rutte nói dù NATO “không tham chiến”, nhưng các đồng minh châu Âu cung cấp “hỗ trợ then chốt”, và NATO là nền tảng giúp Mỹ triển khai sức mạnh. Lập luận này rất thực dụng: Mỹ mạnh, nhưng để đánh xa – đánh lâu, họ cần mạng lưới căn cứ, hậu cần, tình báo, hành lang chính trị.
Cùng lúc, có thông tin NATO đã đánh chặn một tên lửa được nói là bay hướng vào không phận Thổ Nhĩ Kỳ. Iran lại phủ nhận việc phóng tên lửa sang Thổ Nhĩ Kỳ. Khi một sự kiện kiểu này xảy ra, rủi ro “một cú trượt” kéo NATO vào vòng xoáy luôn là nỗi lo thường trực.
Di tản công dân: Mỹ tăng charter flight, EU hỗ trợ nhiều chuyến, Anh gặp trục trặc kỹ thuật
Về di tản, phía Mỹ nói có nhiều chuyến charter đang triển khai nhưng hạn chế công bố chi tiết vì lý do vận hành. Có phát biểu cho rằng khoảng 20.000 người Mỹ đã trở lại Mỹ kể từ khi chiến tranh bắt đầu; trong đó một phần được “task force” của Bộ Ngoại giao hỗ trợ trực tiếp, cung cấp thông tin, phương án di chuyển.
Trước đó Mỹ bị chỉ trích vì phản ứng chậm hơn một số nước khác trong việc tổ chức charter flight. Phía Mỹ lập luận họ lập task force ngay cuối tuần khi chiến tranh nổ ra.
Liên minh châu Âu: nói đã có ít nhất 6 chuyến bay do EU hỗ trợ rời khu vực từ thứ Tư, đưa công dân về Bulgaria, Italy, Austria, Slovakia; và còn kế hoạch thêm chuyến trong vài ngày tới.
Anh: chuyến charter đầu tiên từ Muscat (Oman) bị trễ do trục trặc kỹ thuật, nhưng được nói là sẽ cất cánh sớm, và sẽ có thêm chuyến trong các ngày tới.
Các nước khác như Canada, Nhật, Ấn Độ, Australia cũng triển khai nhiều phương án: xe bus ra cửa khẩu, đi đường bộ sang Riyadh/Muscat, gom công dân từ các hub như Dubai, Jeddah, rồi bay nối chuyến.
Bức tranh chung: “đưa người ra khỏi vùng chiến” là một chiến dịch hậu cần khổng lồ, gặp đủ thứ biến số: không phận, nhiên liệu, an ninh, giấy tờ, và cả tâm lý hoảng loạn của đám đông.
Một địa điểm biểu tượng bị đánh: tổ hợp thể thao Azadi ở Tehran trúng đòn
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin tổ hợp thể thao Azadi – một địa điểm mang tính biểu tượng – bị tấn công. Khu bị đánh là nhà thi đấu đa năng “Azadi 12,000 Capacity Hall”, nơi thường tổ chức bóng chuyền, vật, futsal…
CLB Persepolis ra tuyên bố lên án, nhấn mạnh các cơ sở thể thao tượng trưng cho hoà bình và tinh thần thi đấu công bằng. Việc một địa điểm như Azadi bị đánh có tác dụng tâm lý mạnh, vì nó vượt khỏi “mục tiêu quân sự” trong cảm nhận của công chúng, đụng vào biểu tượng đời sống.
Kết nối bị cắt: Iran “mất internet” hơn 120 giờ
Iran được nói đã trải qua tình trạng blackout internet hơn 120 giờ, mức kết nối gần như “phẳng” chỉ còn khoảng 1% so với bình thường theo một tổ chức giám sát độc lập. Đồng thời có thông tin các nhà mạng đe doạ hành động pháp lý với những người cố truy cập internet toàn cầu bằng các biện pháp vượt chặn.
Khi internet bị cắt, thông tin càng khó kiểm chứng, tin đồn càng dễ bùng lên, và người dân càng cảm giác bị nhốt trong “căn phòng tối” đúng nghĩa lẫn nghĩa bóng. Trong chiến tranh hiện đại, cắt mạng cũng là một dạng “thiết quân luật mềm”, nhằm kiểm soát dòng chảy thông tin và giảm khả năng tổ chức – liên lạc.
Giá xăng Mỹ tăng vọt vì chiến sự Iran và eo biển Hormuz bị “tê liệt”
Theo số liệu cập nhật mới nhất từ AAA, giá xăng tại Mỹ tiếp tục tăng thêm 5 cent/gallon, đưa mức trung bình toàn quốc lên 3,25 USD/gallon – cao nhất trong vòng 11 tháng. Tính từ thứ Sáu đến nay, giá xăng đã tăng tổng cộng 26 cent/gallon, được cho là phản ứng trực tiếp trước cuộc chiến liên quan Iran và việc eo biển Hormuz bị “đóng băng” trên thực tế. Đây là tuyến hàng hải cực kỳ quan trọng, nơi khoảng 20% lượng dầu của thế giới phải đi qua.
Giá nhiên liệu cũng bị đẩy lên sau khi Iran thực hiện các đòn trả đũa nhắm vào cơ sở dầu khí của các nước láng giềng giàu dầu mỏ như UAE, Qatar, Kuwait và Saudi Arabia (nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới). Phần lớn đà tăng dồn vào ba ngày gần đây. Dù mức tăng 5 cent hôm nay thấp hơn mức tăng 9 cent trong ngày thứ Tư và 11 cent hôm thứ Ba (đợt nhảy một ngày lớn nhất kể từ giai đoạn sau bão Katrina năm 2005), nhưng tổng mức tăng khoảng 25 cent chỉ trong vài ngày vẫn được coi là cú tăng mạnh nhất trong ba ngày kể từ tháng 3/2022 – thời điểm ngay sau khi Nga bị áp lệnh trừng phạt vì chiến sự Ukraine.
Diesel còn tăng nhanh hơn: nguy cơ lan sang giá hàng hóa và chi phí sinh hoạt
Giá dầu diesel tăng còn “gắt” hơn xăng. Bản ghi nhận ngày thứ Năm cho thấy giá diesel trung bình tăng 12,8 cent lên 4,17 USD/gallon – tức tăng khoảng 40 cent chỉ trong ba ngày. Dù số người lái xe diesel ở Mỹ không nhiều, nhưng tác động của diesel thường lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế trong các tuần tới.
Lý do là phần lớn xe tải hạng nặng dùng diesel, và các công ty vận tải thường áp thêm “phụ phí nhiên liệu” vào cước vận chuyển. Phụ phí tương tự cũng đang được áp dụng cho vận tải đường biển. Khi chi phí chở hàng tăng, giá thành hàng hóa có thể bị đẩy lên và cuối cùng người tiêu dùng sẽ chịu phần tăng giá đó.
Giá diesel cao cũng có thể gây khó cho nông dân vì nhiều máy móc nông nghiệp chạy diesel, đặc biệt đúng lúc chuẩn bị vào mùa gieo trồng. Ngoài ra, các hộ gia đình ở vùng Đông Bắc Mỹ dùng dầu sưởi (heating oil) cũng sẽ bị ảnh hưởng vì dầu sưởi thực chất là cùng nhóm sản phẩm với diesel.
Chưa chắc đã dừng lại: giá bán buôn và dầu chuẩn WTI/Brent còn nhích lên
Các đợt tăng giá có thể chưa kết thúc. Giá xăng bán buôn, cùng với hai chuẩn dầu quan trọng là WTI (Mỹ) và Brent, đều nhích lên trong giao dịch đầu ngày, cho thấy thị trường vẫn đang đặt cược vào khả năng chi phí năng lượng còn tiếp tục chịu sức ép.
Di tản khỏi Trung Đông tăng tốc giữa hỗn loạn hàng không vì chiến tranh Iran
Các chuyến bay di tản rời Trung Đông đang tăng nhanh, với hàng ngàn người rời khỏi khu vực trong bối cảnh chiến sự Mỹ–Israel với Iran tiếp tục gây xáo trộn nặng nề cho ngành hàng không, làm nhiều tuyến bay bị hủy, đổi hướng hoặc mở lại từng phần tùy mức độ rủi ro.
Mỹ: chuyến di tản đầu tiên đã cất cánh, hơn 17.500 công dân về nước từ 28/2
Mỹ đã có chuyến bay di tản đầu tiên rời Trung Đông sau khi chính quyền Trump hứng chỉ trích vì chưa chuẩn bị kế hoạch di tản kịp thời. Tính từ ngày 28/2, hơn 17.500 công dân Mỹ được ghi nhận đã trở về Mỹ từ Trung Đông.
Nhân sự ngoại giao Mỹ rút bớt: cho phép rời đi, Qatar di tản khu vực gần đại sứ quán Mỹ
Washington cho phép các nhân viên không thuộc diện khẩn cấp và gia đình họ rời khỏi một số quốc gia Trung Đông. Tại Qatar, chính quyền cũng đang di tản người dân sống gần Đại sứ quán Mỹ, sau khi các đợt tấn công của Iran trong tuần này nhắm vào các cơ sở của Mỹ tại nhiều nơi trong khu vực.
Israel: mở lại sân bay quốc tế theo từng bước, các “điểm trung chuyển” khác cũng có chuyến di tản
Israel cho biết sẽ bắt đầu mở lại dần sân bay quốc tế chính của nước này để đón các chuyến bay đến. Ngoài Israel, các chuyến di tản cũng được triển khai từ những trung tâm khác trong khu vực như Dubai và Jeddah.
Canada: đưa công dân về qua biên giới Ai Cập, Beirut chỉ nhận số lượng hạn chế, tính thuê chuyến từ UAE
Canada dự kiến đưa công dân tại Israel bằng xe buýt ra biên giới Ai Cập. Ở Beirut, chỉ có số lượng hạn chế được bố trí lên máy bay. Chính phủ Canada cũng đang cố gắng sắp xếp các chuyến bay thuê bao (charter) rời UAE khi không phận bắt đầu mở trở lại, theo Ngoại trưởng Anita Anand.
Châu Âu: Anh phối hợp hãng bay, Pháp–Đức–Ý–Séc bắt đầu tổ chức các chuyến rời khu vực
Nỗ lực di tản của châu Âu cũng được đẩy mạnh. Ngoại trưởng Anh cho biết Anh đang làm việc với các hãng hàng không để tăng các phương án di tản. Trong khi đó, Pháp, Đức, Italy và Cộng hòa Czech đã bắt đầu sắp xếp các chuyến bay đưa người rời khỏi khu vực.
Bahrain: Gulf Air đưa hơn 400 hành khách quá cảnh về nước
Hãng hàng không quốc gia Bahrain – Gulf Air – thông báo đã đưa thành công hơn 400 hành khách quá cảnh trở về trong ngày thứ Năm.
Những cuộc đoàn tụ sau nhiều ngày mắc kẹt ở Dubai
Sau nhiều ngày bị kẹt tại Dubai, một số hành khách đầu tiên đã về đến nhà khi các hãng như Emirates và Virgin Atlantic nối lại một số chuyến bay giới hạn từ UAE tới các thành phố như New York, London, Paris và Sydney.
Các nước khác: khuyến cáo “trú ẩn” hoặc rời đi; Nhật đi đường bộ sang Riyadh/Muscat; Ấn Độ, Úc cũng hồi hương
Nhiều quốc gia khuyến cáo công dân “trú ẩn tại chỗ” hoặc rời khỏi khu vực nếu có thể. Nhật Bản cho biết sẽ đưa công dân đang ở Kuwait, Bahrain, Qatar và UAE di chuyển bằng đường bộ tới Riyadh và Muscat – nơi sân bay vẫn hoạt động. Ấn Độ và Australia cũng đã hồi hương được một phần công dân của họ. IRGC: Eo biển Hormuz chỉ “đóng” với tàu Mỹ–Israel–châu Âu và đồng minh, tàu nào vào sẽ bị đánh
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố hôm thứ Năm rằng eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới – chỉ bị “đóng” đối với các tàu thuộc Mỹ, Israel, châu Âu và các đồng minh phương Tây khác. Theo phía Iran, lưu lượng tàu thuyền qua khu vực này đã giảm mạnh kể từ khi chiến tranh nổ ra.
IRGC, theo đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB), nhắc lại quan điểm rằng dựa trên “luật pháp và các nghị quyết quốc tế”, trong thời chiến Iran có quyền kiểm soát việc qua lại tại eo biển Hormuz.
IRGC cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn: nếu phát hiện các tàu thuộc Mỹ, Israel, châu Âu “và những bên ủng hộ họ”, thì các tàu này “chắc chắn sẽ bị tấn công”.
Theo mô tả, eo biển Hormuz đã rơi vào tình trạng gần như bị “đóng” trên thực tế kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự phối hợp nhằm vào Iran vào ngày thứ Bảy, khiến giá dầu tăng vọt và làm dấy lên lo ngại nguy cơ đảo lộn kinh tế toàn cầu.
Duy nhứt Ukraine!
Theo tờ Financial Times, Ngũ Giác Đài và ít nhứt 1 chính phủ vùng Vịnh đã đặt mua máy bay không người lái đánh chặn của Ukraine để chống lại drones của Iran đang tấn công khắp khu vực.
Một máy bay không người lái Shahed của Iran có giá sản xuất là 30.000 đô la. Một tên lửa đánh chặn Patriot có giá 1,5 triệu đô la. Cứ mỗi đô la Iran bỏ ra để chế tạo một máy bay không người lái, UAE phải trả từ 20 đến 28 đô la để bắn hạ nó. Iran có hàng chục nghìn máy bay Shahed. Các quốc gia vùng Vịnh chỉ có một số lượng tên lửa Patriot hữu hạn và tốc độ sản xuất để thay thế chúng cũng hữu hạn.
Tỷ lệ đó là một cuộc bao vây tài chính diễn ra chậm rãi. Iran không cần phải vượt qua hệ thống phòng không của các nước vùng Vịnh. Họ chỉ cần làm cạn kiệt nguồn lực của chúng nhanh hơn tốc độ bổ sung.
Nhưng có một cứu tinh: Ukraine đã dành ba năm để giải quyết chính xác vấn đề này.
Khi Nga bắt đầu triển khai máy bay không người lái Shahed của Iran chống lại các thành phố của Ukraine vào tháng 9 năm 2022, Ukraine không thể tiếp tục đốt những quả tên lửa trị giá 1,5 triệu đô la để chống lại những chiếc máy bay không người lái trị giá 30.000 đô la một cách vô thời hạn. Vì vậy, các kỹ sư Ukraine đã chế tạo một thứ khác. Máy bay không người lái đánh chặn. Nhỏ, nhanh, rẻ, được thiết kế đặc biệt để tiêu diệt các máy bay không người lái khác với chi phí thấp hơn nhiều. Tỷ lệ đánh chặn không phải là 1:50 nữa mà nó gần hơn với tỷ lệ 1:1. Máy bay không người lái tiêu diệt máy bay không người lái. Một chiến thuật tuyệt vời.
Ukraine đã từ chỗ là phòng thí nghiệm thử nghiệm chiến tranh máy bay không người lái của Iran trở thành chuyên gia hàng đầu thế giới trong việc đánh bại loại vũ khí này.
Và giờ đây, Ngũ Giác Đài, khi chứng kiến hệ thống phòng không vùng Vịnh phải sử dụng hết kho tên lửa đánh chặn để chống lại các đàn máy bay không người lái Shahed, đã cần đến Kyiv.
Iran đã trang bị vũ khí cho Nga. Nga đã sử dụng những vũ khí đó để phát triển các chiến thuật. Ukraine đã đánh bại những chiến thuật đó dưới hỏa lực và xây dựng các biện pháp đối phó. Mỹ và các nước vùng Vịnh hiện đang mua những biện pháp đối phó đó để đánh bại các vũ khí ban đầu của Iran.
Học thuyết máy bay không người lái của Tehran đã hoàn thành một vòng tròn, kết thúc bằng việc chính máy bay không người lái của họ bị săn đuổi bởi công nghệ được sinh ra từ việc chống lại chính máy bay không người lái của họ.
Và đó là điều chứng minh Ukraine không thể thất bại trong cuộc chiến với Putin.
Nguyễn Đình Bổn
Vì một thế giới hòa bình!
Thiệt là điều này đem đến không nhiều bất ngờ, bởi vì hàng trăm tỉ usd khí tài đã được tập kết xung quanh quốc gia đó từ rất lâu, hoặc 4 tháng, hoặc 2 tháng. Như Venezuela và Iran.
Lâu như Venezuela vì Hoa Kỳ không thiết lập đồng minh với các quốc gia Nam Mỹ, nên không có các căn cứ quân sự ở đó. Nên cần phải vận hành một Chiến Dịch (Operation), là một thuật ngữ quân sự cao nhứt trong khởi động chiến tranh, đầy đủ và chi li tỉ mỉ tận răng. Di chuyển khí tài và nhân lực, lẫn kiểm soát các vùng biển, không phận, lẫn đất liền các quốc gia liền kề của mục tiêu, và áp lực, đe doạ để hạn chế thương vong có thể xảy ra.
Người Mỹ dân Viễn Tây xưa, phần nào đó là cao bồi, họ thường đeo súng ngay hông nịt, cho dù chăn bò, gia súc, hay hẹn hò người yêu thì họ vẫn đeo súng. Đó không phải vũ khí tấn công, đó là vũ khí tự vệ. Khi đeo súng, kẻ khác sẽ chẳng manh động gì bạn, là vì trong một thế giới nhiễu nhương, đầy những kẻ thù nham hiểm, những kẻ luôn tự tô vẻ mình là chánh trực, đạo đức thì đó chính là những yếu tố hiểm nguy nhứt cần phòng thủ.
Do đó Hoa Kỳ dưới chính quyền tổng thống Trump, buộc phải gởi các thông điệp cứng rắn tới hàng loạt quốc gia trục tà phái, trước mắt là các quốc gia gây ảnh hưởng trực tiếp tới quyền lợi Hoa Kỳ, liên quan tới kinh tế, vũ khí hạt nhân, nhân quyền và nhân đạo. Nhưng kinh tế là yếu tố lớn nhứt, nói thẳng ra là dầu mỏ.
Những người dân trong một quốc gia vi phạm nhân quyền, riết họ cảm thấy bình thường vì ai cũng vậy, chính quyền coi dân như con chó riết họ cũng thấy thôi làm con người hay con chó cũng như nhau thôi. Vì phản ứng chút xíu là bị đối xử như con chó liền, la, nạt hổng nghe là bụp, đá, bắt, hốt, và cuối cùng nhốt chuồng, hoặc khử.
Dân Iran cũng vậy, đất nước họ lớn lắm, quốc gia họ bản sắc dữ lắm, lịch sử họ từng là một siêu đế chế Ba Tư thống trị toàn cầu lận. Mà nửa thế kỉ qua họ làm kiếp chó, bực lắm, nhưng nổi dậy là chết, chết nhanh hơn bất kỳ bịnh gì khác nữa. Mới mấy chục đợt nổi dậy vừa qua, dân chết hàng chục ngàn người, nhanh hơn bất kỳ các cuộc chiến tranh nào. Dân bị bắt và tử hình, rồi bị bắn, rồi bị xử ngay ngoài đường, rồi bị tàn sát hàng loạt, bởi chính quyền Iran.
Mấy chục năm qua đã vậy rồi nhưng có ai biết, dù ít hơn. Cái chính là dân bị bịt miệng. Cấm nói, thậm chí cấm nhìn. Nhìn và ghi hình giới hành pháp là trọng tội…
Cho tới khi người Mỹ bắt đầu hành động, khởi động cuộc chiến. Người Mỹ chỉ có ông Donald Trump mới dám làm mà thôi. Bao nhiêu đời tổng thống từ Cộng Hoà tới Dân Chủ đều dĩ hoà vi quý với Iran, miệng răn đe nhưng chìa bàn tay ra bắt vui vẻ, thậm chí còn đổ tiền vô Iran nữa, như đảng Dân Chủ vô tích sự.
Cuộc tấn công không bao giờ là chớp nhoáng, vì Iran là một quốc gia mạnh về chiến tranh, họ có thực lực đáng kể. Nhưng Mỹ có chiến dịch đặc biệt, đó là chặt đầu rắn trước, còn lại dọn dẹp sau. Nếu rắn không vùng vẫy, coi như xong, như Venezuela, dọn đồ dìa. Nếu rắn chưa ngủm, phải dọn, có thể tốn ít thời gian.
Điều quan trọng mà ai cũng thấy, cả thế giới đều thấy. Một quốc gia bị tấn công, dữ dội và nguy hiểm lẫn thương vong. Vậy mà người dân quốc gia đó lại ăn mừng.
Nhân dân xuống đường ăn mừng khắp nơi nơi, cả trong nước, khắp quốc tế. Hàng vạn người mỗi cuộc xuống đường mỗi nơi, những biểu cảm đầy da diết về một quá khứ đau thương sắp chấm dứt, nhưng giọt nước mắt không đại diện cho niềm vui bất ngờ, mà đại diện cho những nỗi đau quá khứ tự nhiên trào ra, đại diện cho sự tự do của quyền con người được bắt đầu chấp nhận.
Từ Venezuela tới Iran, nhân dân bắt đầu cảm nhận về sự tự do, như thế giới đã vận hành hàng triệu năm, về quyền con người.
Cảm xúc là thứ lớn nhứt của con người, nó là số một và duy nhứt vĩnh viễn suốt đời quan trọng. Vì cảm xúc, lý trí sẽ phải nghe theo. Đó là quy tắc vận hành của tự nhiên, không phải của AI; của robot; của những kẻ giả tạo.
Chuyện ông Trump tấn công Iran thành công, đó không phải là chuyện của riêng nước Mỹ. Đó là chuyện của quyền con người!
Tran Quang
🇺🇸 KHI MỘT QUÂN NHÂN MỸ HY SINH, GIA ĐÌNH HỌ SẼ ĐƯỢC HỖ TRỢ RA SAO?
Ở Hoa Kỳ, việc chăm lo cho thân nhân của quân nhân tử trận không chỉ mang ý nghĩa đạo lý mà còn được luật hóa rất rõ ràng. Danh xưng “Gold Star Family” là cách xã hội Mỹ gọi những gia đình có người thân hy sinh trong khi phục vụ Tổ quốc.
Hệ thống hỗ trợ này được triển khai bởi U.S. Department of Defense (Bộ Quốc phòng) và U.S. Department of Veterans Affairs (Bộ Cựu chiến binh).
Dưới đây là cách hệ thống đó vận hành:
1️⃣ Hỗ trợ ngay lập tức sau khi xảy ra tổn thất
Khi có trường hợp tử trận, Bộ Quốc phòng kích hoạt quy trình hỗ trợ chính thức:
• Gia đình được nhận khoản trợ cấp tử tuất một lần (Death Gratuity) trị giá 100.000 USD, miễn thuế.
• Nếu quân nhân có tham gia chương trình bảo hiểm nhân thọ SGLI, người thụ hưởng sẽ nhận khoản tiền bảo hiểm theo mức đã đăng ký (tối đa 500.000 USD).
Ngoài tiền mặt, quân đội còn cử sĩ quan hỗ trợ trực tiếp đến gia đình để hướng dẫn mọi thủ tục giấy tờ, quyền lợi và tổ chức tang lễ.
2️⃣ Trợ cấp dài hạn dành cho vợ/chồng và con cái
Sau giai đoạn ban đầu, gia đình có thể nhận trợ cấp hàng tháng gọi là DIC (Dependency and Indemnity Compensation) từ Bộ Cựu chiến binh nếu cái chết liên quan đến nhiệm vụ quân sự.
Khoản này:
• Được chi trả hàng tháng
• Không chịu thuế
• Có thể điều chỉnh theo hoàn cảnh (ví dụ có con nhỏ)
Ngoài ra, nếu quân nhân tham gia chương trình Survivor Benefit Plan trước đó, gia đình còn có thể nhận thêm trợ cấp hưu trí hàng tháng.
3️⃣ Chăm sóc y tế vẫn được duy trì
Gia đình quân nhân hy sinh vẫn được tiếp tục hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế quân đội thông qua hệ thống TRICARE.
Trong những năm đầu, vợ/chồng được giữ nguyên quyền lợi như gia đình quân nhân tại ngũ. Sau đó có thể chuyển sang các gói bảo hiểm dành cho người sống sót.
4️⃣ Giáo dục cho con cái và vợ/chồng
Một trong những chính sách quan trọng nhất là học bổng Fry Scholarship, thuộc quyền lợi của chương trình Post-9/11 GI Bill.
Chương trình này hỗ trợ:
• Học phí tại trường công lập
• Trợ cấp sinh hoạt hàng tháng
• Tiền sách vở
Mục tiêu là đảm bảo con cái của quân nhân hy sinh vẫn có cơ hội học đại học như những gia đình khác.
5️⃣ Hỗ trợ tâm lý và cộng đồng lâu dài
Hệ thống Survivor Outreach Services do quân đội điều hành không chỉ hỗ trợ ban đầu mà còn giữ liên lạc lâu dài với gia đình.
Ngoài ra, Military OneSource – chương trình của Bộ Quốc phòng – cung cấp tư vấn tâm lý miễn phí và kết nối cộng đồng cho thân nhân.
6️⃣ Biểu tượng và sự công nhận
Gia đình đủ điều kiện sẽ được trao Gold Star Lapel Button – một huy hiệu sao vàng trên nền trắng viền đỏ.
Ngoài ra, tại Mỹ còn có Gold Star Mother’s Day – ngày Chủ nhật cuối cùng của tháng 9 – để tôn vinh những người mẹ có con hy sinh khi phục vụ quốc gia.
St.
VÌ SAO PHI CÔNG MỸ MANG THEO “BLOOD CHIT”?
Các phi công của Mỹ khi làm nhiệm vụ thường mang theo một tấm “blood chit”, dạng thư xin hỗ trợ khẩn cấp. Đây là mảnh vải in cờ Mỹ cùng thông điệp bằng nhiều ngôn ngữ địa phương như tiếng Anh, Ả Rập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Tư và Kurd, nhằm phòng trường hợp phi công bị bắn rơi và phải nhảy dù xuống khu vực xa lực lượng của mình.
Nội dung cơ bản của bức thư thường viết:
“Tôi là người Mỹ và không nói được ngôn ngữ của bạn. Tôi sẽ không làm hại bạn. Xin hãy cho tôi thức ăn, nước uống, nơi trú ẩn, quần áo và chăm sóc y tế. Hãy giúp tôi tìm đến quân đội Hoa Kỳ hoặc các lực lượng đồng minh. Khi bạn cung cấp tên và số hiệu của tôi cho chính quyền Hoa Kỳ, bạn sẽ được trọng thưởng.”
Blood chit đã được quân đội Mỹ sử dụng từ Thế chiến II và tiếp tục xuất hiện trong nhiều chiến dịch sau này.
Một lý do quan trọng là chi phí đào tạo phi công tiêm kích rất cao. Để đào tạo một phi công F-15 cần tối thiểu khoảng 200 giờ bay huấn luyện, với chi phí mỗi giờ bay lên tới hàng trăm nghìn USD. Tổng chi phí đào tạo có thể vào khoảng 4-6 triệu USD cho mỗi phi công.
Nguồn: IFact
VỢ ĐẠI GIÁO CHỦ ALI KHAMENEI CH*T CÙNG CHỒNG - CHÂN DUNG TIỂU THƯ GIA ĐÌNH SIÊU GIÀU, ĐỜI TƯ BÍ ẨN
Giữa những đợt sóng ngầm dữ dội của Trung Đông, khi căng thẳng leo thang sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào nhiều địa điểm tại Iran. Cái tên Ali Khamenei trở thành tâm điểm chú ý của thế giới. Sau khi truyền thông Iran xác nhận đại giáo chủ Ali Khamenei thiệtmạng trong các cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel thì phu nhân của Ali Khamenei, bà Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh cũng không qua khỏi do những vết thương nghiêm trọng. Bà qua đời ở tuổi 79.
Theo hãng thông tấn Iran, nhiều thành viên trong gia đình ông Khamenei, gồm vợ, con gái, con rể và cháu gái, đã thiệtmạng trong chiến dịch tấn công của Mỹ và Iran bắt đầu từ sáng 28/2. Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục Iran cho biết gần 200 học sinh đã thiệt mạng trên khắp Iran.
Bà Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh là người đứng phía sau người đàn ông quyền lực nhất Iran nhưng bà lại vô cùng kín tiếng. Bà đồng hành cùng chồng hơn 50 năm, qua những biến động dữ dội của lịch sử Iran. Bà Mansoureh sinh năm 1947 tại Mashhad, trong một gia đình Hồi giáo Ba Tư. Cha bà là doanh nhân nổi tiếng giàu có ở thành phố này. Bà là em gái của Hassan Khojaste Bagherzadeh, cựu Phó Tổng Giám đốc Đài Phát thanh - Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB). Bà gặp Ali Khamenei lần đầu vào năm 1964. Hai người kết hôn vào năm 1965 và lễ cưới của họ do giáo sĩ danh tiếng Mohammad Hadi Milani chủ trì.
Dẫu là phu nhân của nhân vật quyền lực nhất Iran, bà Mansoureh gần như chưa từng bước ra ánh đèn công chúng. Truyền thông quốc tế nhiều lần nhận xét rằng đệ nhất phu nhân Mansoureh hiếm khi xuất hiện tại các sự kiện chính thức hay nghi lễ quốc gia, càng hiếm khi phát biểu trước truyền thông. Không giống như phu nhân của nhiều nguyên thủ trên thế giới, bà không mấy khi xuất hiện công khai, không ra tuyên bố và số hình ảnh được công bố về bà trong nhiều năm qua chỉ đếm trên đầu ngón tay. Chính sự lặng lẽ ấy khiến nhiều người gọi bà là “người phụ nữ vô hình” của chính trường Iran.
Trong giai đoạn Iran đứng bên bờ Cách mạng Hồi giáo, khi Ali Khamenei nhiều lần bị chính quyền của nhà vua bắt giữ, một số nguồn tin cho rằng bà Mansoureh đã âm thầm ủng hộ hoạt động chính trị của chồng. Những tài liệu thời kỳ ấy mô tả bà là người quán xuyến gia đình trong lúc ông đối diện với tòđày và áp lực chính trị. Có những lời kể cho rằng bà từng giúp chuyển tin nhắn, duy trì liên lạc với các cộng sự trong giai đoạn khó khăn.
Đệ nhất phu nhân Mansoureh không nắm giữ chức vụ chính thức nào trong bộ máy quyền lực, nhưng sự hiện diện bền bỉ của bà bên cạnh chồng được xem như một điểm tựa thầm lặng. Trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi vào thập niên 1990, bà từng chia sẻ rằng mình tập trung chăm lo cho gia đình và sự ổn định trong mái ấm, để chồng toàn tâm lo liệu quốc sự. Giữa những cơn sóng chính trị dữ dội, bà chọn vai trò của người giữ lửa, lặng thầm mà bền bỉ.
Vợ chồng đại giáo chủ Ali Khamenei có sáu người con, gồm bốn con trai và hai con gái, dù một số nguồn khác cho rằng họ có ba con trai và ba con gái. Các con của ông bà gồm Mostafa, Mojtaba, Masoud, Meysam, Boshra và Hoda. Một số người con trai được công chúng biết đến nhưng nhìn chung họ đều giữ đời tư rất kín đáo. Trong đó, Mojtaba Khamenei, con trai thứ hai, sinh năm 1969 được coi là người sẽ kế thừa di sản của cha. Ông là một giáo sĩ có tư tưởng cứng rắn, từng phục vụ trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran sau khi học thần học tại Qom và từ lâu được coi là nhân vật quyền lực phía sau hậu trường, nắm ảnh hưởng lớn trong bộ máy an ninh và chính trị của Iran. Mojtaba từng bị cáo buộc dính líu tới can thiệp chính trị và đàn áp biểu tình.
Lãnh tụ Ali Khamenei và vợ có nhiều cháu, song thông tin về thế hệ này hầu như không được công bố rộng rãi. Khác với nhiều gia đình chính trị nổi bật trên thế giới, gia đình Ali Khamenei gần như tách biệt khỏi ánh nhìn truyền thông.
Trong thời điểm nhà lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei và vợ đều qua đời trong chiến tranh, hình ảnh người phụ nữ đứng sau ông suốt hơn nửa thế kỷ càng khiến công chúng tò mò. Không phát biểu, không xuất hiện, không tranh luận trước công luận, bà Mansoureh chọn cách hiện diện bằng sự im lặng. Và đôi khi, chính sự im lặng ấy lại kể một câu chuyện dài hơn bất kỳ diễn văn nào.
Cái ch*t của Ali Khamenei, một nhân vật gây tranh cãi sâu sắc cả trong và ngoài Iran, cùng với phu nhân của ông đã khiến cả thế giới choáng váng. Ông là biểu tượng quyền lực của Cộng hòa Hồi giáo trong nhiều thập kỷ, người từng khiến nhiều người ủng hộ ngưỡng mộ sự kiên định và sự lãnh đạo trong đối đầu với phương Tây, nhưng cũng khiến không ít người chỉ trích vì đàn áp và cứng rắn đối với người dân và chính trị gia đối lập. Sự ra đi của vợ chồng ông không chỉ là một bước ngoặt lịch sử, mà còn gây nên những cảm xúc lẫn lộn, từ bàng hoàng đến hoài nghi về di sản quyền lực và tương lai đầy bất định của Iran.
Thu Hằng (Dịch từ Hindu)
Quay trở lại vấn đề Azerbaijan đưa quân ra sát biên giới Iran.
Hãy nhìn vào bản đồ – khu vực được đánh dấu màu đỏ, đó là vùng sinh sống tập trung của người Azeri (Azerbaijan) trên lãnh thổ Iran. Đây là cộng đồng thiểu số đông nhất tại Iran, chỉ sau đó mới đến người Kurd.
Nếu trong một kịch bản bất ổn lớn, cả người Azeri lẫn người Kurd (khu vực màu vàng) cùng đứng lên chống lại chính quyền Tehran, thì gần như chắc chắn khu vực tây bắc của Iran sẽ không còn nằm trong sự kiểm soát vững chắc của chính quyền trung ương nữa. Đây chính là một trong những nỗi lo chiến lược lâu dài của Iran đối với vùng biên giới phía bắc.
Việc Azerbaijan đặt quân đội trong tình trạng báo động và triển khai lực lượng tới biên giới Iran không chỉ là một động thái quân sự phòng thủ đơn thuần. Nó còn gợi mở một câu hỏi lớn về tương lai chính trị của khu vực tây bắc Iran – nơi sinh sống của hàng chục triệu người Azeri.
Iran hiện có khoảng 15–30 triệu người Azeri, đông hơn cả dân số của chính nước Azerbaijan. Họ tập trung chủ yếu tại vùng được nhiều nhà hoạt động gọi là “Nam Azerbaijan”, trải dài ở tây bắc Iran. Đây cũng là nhóm sắc tộc thiểu số lớn nhất của Iran. Chính vì vậy, từ lâu Tehran luôn cực kỳ nhạy cảm với bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy phong trào ly khai hoặc “thống nhất dân tộc Azeri” có thể nổi lên.
Nỗi lo đó không phải vô cớ. Azerbaijan ngày nay là một quốc gia thế tục nhưng có quan hệ chiến lược rất sâu với Israel, đồng thời có quan hệ gần gũi với Thổ Nhĩ Kỳ. Từ góc nhìn của Tehran, trục Azerbaijan – Thổ Nhĩ Kỳ – Israel chính là mối đe dọa địa chính trị trực tiếp đối với vùng biên giới phía bắc của mình.
Trong bối cảnh Iran đang chịu sức ép quân sự và chính trị nghiêm trọng, các điểm yếu nội tại của quốc gia này bắt đầu lộ rõ. Không chỉ tầng lớp lãnh đạo bị tổn thất, mà các cấu trúc kiểm soát nội bộ – từ lực lượng an ninh đến cảnh sát – cũng bị nhắm tới. Khi một chính quyền trung ương bị suy yếu, những khu vực có bản sắc dân tộc mạnh thường là nơi biến động đầu tiên.
Lịch sử cho thấy điều này không phải hiếm. Khi một trung tâm quyền lực mất khả năng kiểm soát vùng ngoại vi, các lực lượng địa phương thường tận dụng thời cơ để giành quyền tự trị hoặc độc lập.
Vì vậy, nếu trong tương lai người Azeri ở tây bắc Iran – cùng với người Kurd – lựa chọn đứng lên chống lại Tehran, khu vực này có thể trở thành điểm đột phá chiến lược làm thay đổi bản đồ chính trị của Iran. Đó chính là lý do vì sao chính quyền Iran từ lâu luôn theo dõi chặt chẽ mọi diễn biến liên quan đến Azerbaijan và phong trào sắc tộc ở khu vực này.
Việc quân đội Azerbaijan tăng cường cảnh giác ở biên giới vì thế không chỉ mang ý nghĩa quân sự. Nó còn là lời nhắc rằng trong những thời khắc lịch sử đầy biến động, các dân tộc thiểu số đôi khi nhìn thấy cơ hội mà trước đây họ chưa từng có.
HENRY
HẢI QUÂN HOA KỲ ĐÁNH CHÌM CHIẾN HẠM IRAN TẠI ẤN ĐỘ DƯƠNG, HÀNG CHỤC THỦY THỦ THIỆT MẠNG
Một chiến hạm của Iran đã bị tàu ngầm Hoa Kỳ đánh chìm tại Ấn Độ Dương trong khuôn khổ chiến dịch quân sự Operation Epic Fury. Sau vụ tấn công bằng ngư lôi, lực lượng hải quân Sri Lanka được điều động đến khu vực để thực hiện nhiệm vụ cứu nạn.
Theo phúc trình của chính phủ Sri Lanka công bố Ngày 4 tháng 3 năm 2026, hải quân nước này nhận được tín hiệu cầu cứu từ chiến hạm Iran IRIS Dena, trên tàu có khoảng 180 thủy thủ.
Khi các tàu và phi cơ cứu nạn của Sri Lanka đến hiện trường, chiến hạm Iran đã hoàn toàn biến mất. Các lực lượng cứu hộ chỉ nhìn thấy các vệt dầu loang trên mặt biển, nhiều bè cứu sinh trôi nổi và thi thể các thủy thủ.
Theo thông báo của hải quân Sri Lanka, lực lượng cứu hộ đã vớt được 87 thi thể và cứu sống 32 người từ vùng biển nơi con tàu bị đánh chìm. Những người sống sót được đưa đến bệnh viện tại thành phố Galle ở miền nam Sri Lanka để điều trị.
Các quan chức y tế cho biết trong số những người được cứu có một người đang trong tình trạng nguy kịch, bảy người cần điều trị khẩn cấp và những người còn lại bị thương nhẹ.
Bộ trưởng Bộ Chiến Tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth xác nhận rằng chiến hạm Iran bị đánh chìm bằng một quả ngư lôi Mark 48 do tàu ngầm Hoa Kỳ phóng đi. Ông cho biết đây là một trong những chiến hạm quan trọng của hải quân Iran.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ Tướng Dan Caine cho biết chỉ cần một quả ngư lôi Mark 48 để đánh chìm hoàn toàn con tàu. Theo ông, đây là lần đầu tiên kể từ sau Đệ Nhị Thế Chiến một chiến hạm đối phương bị đánh chìm bằng ngư lôi trong một trận hải chiến.
Trong cùng buổi họp báo tại Ngũ Giác Đài, Bộ trưởng Hegseth cũng xác nhận rằng hải quân Hoa Kỳ đã đánh chìm thêm một chiến hạm khác của Iran mang tên Soleimani tại eo biển Hormuz gần lãnh hải Iran.
Chiến hạm Soleimani là tàu chiến lớp corvette được trang bị hỏa tiễn và được đặt theo tên của tướng Qasem Soleimani, một chỉ huy cao cấp của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã bị tiêu diệt trong một cuộc tấn công bằng drone của Hoa Kỳ vào năm 2020.
Bộ trưởng Hegseth tuyên bố rằng sức mạnh hải quân của Iran hiện đã bị phá hủy nghiêm trọng sau các cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel. Ông nói rằng hải quân Iran đã bị đánh bại và không còn khả năng tạo ra ảnh hưởng đáng kể trong khu vực Vịnh Ba Tư.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth hôm thứ Tư cho biết một lãnh đạo Iran đứng sau đơn vị từng âm mưu ám sát Tổng thống Trump đã bị tiêu diệt trong chiến dịch Epic Fury.
“Kẻ đứng đầu đơn vị âm mưu giết TT Trump đã bị truy lùng và hạ sát,” Hegseth nói trong cuộc họp báo sáng thứ Tư.
Ông nhấn mạnh: “Iran đã cố ám sát Tổng thống Trump, nhưng ông Trump đã trả thù thành công. Đây không phải ‘nhiệm vụ hoàn tất’, mà là một lời cảnh tỉnh thực tế.”
Năm 2024, các nhóm liên kết Iran từng âm mưu ám sát TT Trump sau khi Mỹ tiêu diệt Tướng Qasem Soleimani năm 2020. Một video Iran năm 2022 cũng mô tả âm mưu ám sát khi Trump đang chơi golf.
Các quan chức Mỹ xác nhận các đợt không kích bắt đầu từ ngày 28/2/2026 đã giết lãnh tụ tối cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei. Ông Trump còn khẳng định: “Tôi hạ ông ta trước khi ông ta làm gì tôi. Họ đã cố hai lần, nhưng tôi hạ ông ta trước.”
Hegseth kết luận rằng với sự kết hợp giữa tình báo và sức mạnh chiến đấu của Mỹ–Israel, “Mỹ sẽ kiểm soát Iran và sẽ sớm kiểm soát.” Ông nói: “Nước Mỹ đang chiến thắng quyết liệt, tàn khốc và không khoan nhượng.”
HENRY
VENEZUELA MỞ CỬA CHO ĐẦU TƯ HOA KỲ SAU KHI MADURO BỊ BẮT: CẢI CÁCH LUẬT KHAI KHOÁNG ĐỂ THU HÚT VỐN
Chính quyền lâm thời Venezuela đang chuẩn bị cải cách sâu rộng luật khai khoáng nhằm thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt từ Hoa Kỳ. Thông báo được đưa ra sau cuộc gặp tại Caracas giữa Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez và Bộ trưởng Nội vụ Hoa Kỳ Doug Burgum vào Ngày 4 tháng 3 năm 2026.
Trong cuộc gặp tại dinh tổng thống Miraflores, hai bên nhấn mạnh mong muốn mở rộng hợp tác kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực khoáng sản, dầu khí và năng lượng. Bộ trưởng Burgum cho biết ông đã dẫn đầu một phái đoàn gồm hơn 24 công ty khai khoáng và khoáng sản Hoa Kỳ đến Venezuela để tìm kiếm cơ hội đầu tư.
Theo Burgum, các dự án tiềm năng có thể mang lại hàng tỷ Mỹ kim đầu tư và tạo ra hàng ngàn việc làm có thu nhập cao cho nền kinh tế Venezuela. Chuyến thăm này được xem là một phần trong chiến lược của chính quyền Tổng thống Trump nhằm mở cửa nền kinh tế Venezuela cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ.
Chiến lược này diễn ra sau cuộc đột kích của Hoa Kỳ vào tháng 1 năm 2026 dẫn đến việc bắt giữ cựu lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro. Từ đó, Washington đã gia tăng ảnh hưởng tại quốc gia Nam Mỹ này và thúc đẩy các cải cách kinh tế nhằm thu hút đầu tư quốc tế.
Tổng thống Trump công khai ca ngợi Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez vì đã hợp tác với Hoa Kỳ trong quá trình chuyển đổi chính trị và kinh tế. Trong các phát biểu mới nhất, ông Trump nói rằng bà Rodriguez đang “làm rất tốt” và cho biết ngành dầu mỏ của Venezuela đang bắt đầu khôi phục sản xuất.
Trong cuộc họp báo chung, bà Rodriguez cho biết chính phủ Venezuela sẽ sớm đệ trình một dự luật cải cách luật khai khoáng lên Quốc hội. Luật mới dự kiến cho phép các công ty nước ngoài tham gia khai thác vàng, kim cương và nhiều loại khoáng sản chiến lược khác.
Bà Rodriguez nói rằng chính phủ muốn áp dụng mô hình cải cách đã được sử dụng trong ngành dầu khí cho lĩnh vực khai khoáng. Mục tiêu là giảm thủ tục hành chánh và tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn đầu tư quốc tế.
Ngoài các kim loại quý, Venezuela cũng đang tìm cách phát triển ngành khai thác các khoáng sản quan trọng như antimony, nickel, molybdenum, titanium và uranium. Một số chuyên gia cho rằng quốc gia này có tiềm năng lớn về các khoáng sản chiến lược, dù trữ lượng thực tế vẫn chưa được xác nhận đầy đủ.
Theo các nguồn tin, Bộ trưởng Burgum cũng sẽ gặp các công ty dầu khí trong các cuộc họp tiếp theo để thảo luận về kế hoạch mở rộng đầu tư vào ngành năng lượng Venezuela.
Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng nếu các cải cách được thông qua nhanh chóng, Venezuela có thể trở thành một trung tâm khai thác khoáng sản và năng lượng mới tại châu Mỹ Latinh với sự tham gia mạnh mẽ của các công ty Hoa Kỳ.
Hồi giáo chủ Mohammad Khatami vừa tuyên bố Hội đồng các chuyên gia sắp chọn được lãnh tụ tối cao cho Iran. Điều đó cho thấy có sự giằng co trong nội bộ lãnh đạo Iran.
Iran đang đứng trước ngã rẽ quyền lực – và bóng dáng “cha truyền con nối”
Tính đến đầu tháng 3/2026, Mojtaba Khamenei – con trai thứ hai của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei – vẫn chưa được công bố chính thức là người kế nhiệm. Theo Hiến pháp Iran (Điều 111), quyền lực tạm thời đang nằm trong tay hội đồng ba người gồm Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chánh án Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i và giáo sĩ Ayatollah Alireza Arafi, trong khi Hội đồng Chuyên gia 88 thành viên họp kín để chọn lãnh tụ mới.
Trên thực tế, Mojtaba là ứng viên sáng giá nhất. Nhiều hãng tin quốc tế và nguồn đối lập Iran cho rằng ông đã hoặc sắp được bầu, với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ IRGC. Tuy nhiên, truyền thông nhà nước Iran chưa xác nhận. Trong bối cảnh chiến sự khốc liệt, nhiều lãnh đạo cấp cao thiệt mạng, quá trình chuyển giao càng thêm phức tạp và nhạy cảm.
Vấn đề không chỉ là ai lên thay, mà là mô hình quyền lực nào sẽ được duy trì. Nếu Mojtaba kế vị cha mình, Iran sẽ đối mặt với cáo buộc “cha truyền con nối” – điều đi ngược tinh thần Cách mạng 1979 vốn tuyên bố chống lại chế độ quân chủ. Điều đó có thể khoét sâu chia rẽ nội bộ giáo sĩ và làm xói mòn tính chính danh của hệ thống.
Dù kết quả cuối cùng ra sao, thời khắc này đánh dấu một bước ngoặt lớn. Iran không chỉ thay đổi một cá nhân lãnh đạo, mà có thể đang bước vào giai đoạn tái định hình toàn bộ cấu trúc quyền lực – giữa chiến tranh, áp lực quốc tế và bất ổn trong nước.
BỘ CHIẾN TRANH HOA KỲ HỌP VỀ CHIẾN SỰ IRAN, SAUDI ARABIA ĐÁNH CHẶN HỎA TIỄN
Chiến sự tại Trung Đông tiếp tục leo thang khi Bộ trưởng Bộ Chiến Tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth dự kiến đến căn cứ không quân MacDill tại Tampa, Florida để họp trực tiếp với Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ Đô đốc Brad Cooper. Cuộc họp nhằm cập nhật tình hình chiến trường trong cuộc chiến chống Iran sau nhiều ngày không kích liên tục.
Căn cứ MacDill là tổng hành dinh của CENTCOM, cơ quan chịu trách nhiệm chỉ huy các chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ tại Trung Đông. Theo các nguồn tin quân sự, cuộc gặp này sẽ tập trung đánh giá kết quả chiến dịch Operation Epic Fury và các bước tiếp theo trong chiến lược quân sự đối với Iran.
Trong khi đó, các phúc trình từ khu vực cho biết căng thẳng đang lan rộng sang nhiều quốc gia Trung Đông. Bộ Quốc phòng Saudi Arabia xác nhận lực lượng phòng không nước này đã đánh chặn và phá hủy ba hỏa tiễn hành trình bên ngoài thành phố Al-Kharj.
Khu vực Al-Kharj nằm gần căn cứ không quân Prince Sultan, một căn cứ quân sự lớn của Hoa Kỳ tại Saudi Arabia. Việc đánh chặn thành công các hỏa tiễn được xem là một bước quan trọng nhằm bảo vệ các cơ sở quân sự chung của Hoa Kỳ và Saudi Arabia trong khu vực.
Song song với các cuộc tấn công hỏa tiễn, một số quan chức Iran cũng đưa ra cảnh cáo đối với các lực lượng đối lập trong khu vực. Ali Larijani, Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran, tuyên bố rằng các nhóm ly khai không nên lợi dụng tình hình chiến tranh để tiến hành các hành động chống lại chế độ Tehran.
Ông Larijani khẳng định lực lượng vũ trang Iran vẫn hoàn toàn kiểm soát tình hình và sẽ không dung thứ cho bất kỳ nỗ lực nổi dậy nào từ các nhóm vũ trang hoặc lực lượng đối lập.
Trong khi đó, một số phúc trình từ phía Iran cho rằng họ đã tấn công các mục tiêu tại Israel bằng hỏa tiễn siêu vượt âm, bao gồm Bộ Quốc phòng Israel và phi trường Ben Gurion. Iran tuyên bố các hỏa tiễn này đã vượt qua hệ thống phòng thủ THAAD của Hoa Kỳ.
Tuy nhiên các nguồn tin quân sự phương Tây chưa xác nhận các tuyên bố này. Các chuyên gia cho rằng trong chiến tranh thông tin hiện nay, cả hai bên đều có thể đưa ra các tuyên bố nhằm gây ảnh hưởng đến tâm lý chiến trường.
Trong một phát biểu ngắn với báo chí, Tổng thống Trump cho biết ông đang theo dõi sát tình hình chiến sự và sẽ đánh giá lại diễn biến của cuộc chiến trong thời gian tới.
Giới phân tích cho rằng việc Bộ trưởng Bộ Chiến Tranh Hoa Kỳ trực tiếp họp với chỉ huy CENTCOM cho thấy Washington đang chuẩn bị bước vào giai đoạn tiếp theo của chiến dịch quân sự tại Trung Đông.
TẦNG LỚP TINH HOA, QUÝ TỘC VIỆT NAM ĐÔNG NHƯ QUÂN NGUYÊN…
Lê Huỳnh Phương Thảo
Mấy năm trước, khi bùng lên tranh cãi về việc xây Nhà hát nghìn tỷ ở Thủ Thiêm.
Dân mạng lao vào ném đá anh chồng của cô “thợ hát” Mỹ Linh là “thợ viết nhạc” Anh Quân. Vì anh ta lên tiếng cho rằng những thứ như nhà hát là cần thiết cho tầng lớp “tinh hoa, quý tộc”.
Mình đọc báo xong, chỉ cười nhạt, ngán ngẩm cho sự ngộ nhận kệch cỡm của anh ta.
Nhưng hôm nay thấy báo Lao Động giật tít “Nói Thẳng: Tại sao ngày càng nhiều người trong giới tinh hoa vướng lao lý”?
Thì không thể im lặng, vì đây là tờ báo lớn, cơ quan tuyên truyền của nhà nước mà nhà báo, toà soạn đếch hiểu gì về giới tinh hoa, quý tộc và ngộ nhận gán ghép nó cho bọn đầu trộm, đuôi cướp, cơ hội phải nói là hạ đẳng của xã hội.
Vậy tinh hoa, quý tộc là gì?
Tầng lớp quý tộc trong mắt người phương Đông là những gia đình giàu có, có mối liên hệ với hoàng gia (hoàng thân quốc thích), hay tầng lớp có huyết thống cận vua chúa, có nhiều ưu đãi so với dân thường.
Đó là những định kiến mà sách vở, phim ảnh mang lại cho chúng ta về tầng lớp quý tộc này.
Khi nói đến giới quý tộc Anh chúng ta hay liên tưởng đến những nhân vật có cuộc sống xa hoa với kẻ hầu người hạ?
Ngày nay, giới nhà giàu mới nổi Trung Quốc, Việt Nam thậm chí còn gửi con cái theo học ở các trường dành cho quý tộc ở Anh Quốc với hy vọng chúng sẽ thành tinh hoa, quý tộc.
Nhưng họ sớm phát hiện ra nhận định của họ về giới quý tộc Anh không như họ nghĩ.
Tại trường nội trú Eden nổi tiếng của nước Anh. Học trò phải ngủ trên những tấm phản cứng, ăn uống đạm bạc và chịu sự giáo dục vô cùng nghiêm khắc.
Eton College là ngôi trường xây dựng từ thế kỷ 15, chuyên đào tạo con em dòng dõi Hoàng Gia, quý tộc, nhưng ngày nay đã mở rộng ra đại chúng. Vậy nhưng để theo học ở đây chỉ tiền thôi là chưa đủ.
Quy trình tuyển chọn rất gắt gao. Mỗi năm chỉ tuyển 250 người trong hàng vạn đơn xin ứng tuyển dù học phí hàng năm là 46.400 USD. Đó là còn chưa kể các chi phí cho các tập huấn ngoại khoá, dạ hội, dạ tiệc.
Sở dĩ nó có chi phí đắt đỏ như vậy bởi người châu Âu không chỉ tôn thờ giá trị quý tộc với sự xa hoa, giàu sang mà đó còn là tinh thần tiên phong hướng về giá trị hạt nhân với Vinh Dự, Trách Nhiệm, Dũng Khí và Kỷ Luật.
Những trường học theo kiểu quý tộc thường dạy theo kiểu quân sự hoá nghiêm khắc và gian khổ.
Mục đích là để rèn luyện tinh thần kỷ luật và ý thức hợp tác. Quý tộc là phải có khả năng tự kiềm chế, có tinh thần mạnh mẽ. Tinh thần này cần được bồi dưỡng từ thuở nhỏ.
Một trong những cái tên nổi trội của trường Eden là tướng Wellington. Người đã gieo rắc nỗi sợ hãi cho hoàng đế Napoleon của Pháp.
Cuộc sống quý tộc giống như đa số mọi người hiện nay vẫn nghĩ là sống trong nhung lụa, có kẻ hầu người hạ, chỉ tay năm ngón ra lệnh tuỳ tiện, mua xe Bentley, Rolls &Royce, có máy bay riêng, sống trong biệt phủ ... đi đánh golf.
Thực tế, đây không phải tinh thần quý tộc, mà chỉ là thứ tinh thần của giới nhà giàu mới nổi. Đa số người ta thường đánh đồng giữa phú và quý.
Thực tế, hai khái niệm này thuộc hai cảnh giới khác nhau. Phú là chỉ vật chất, quý là chỉ tinh thần. Trong tinh thần quý tộc phải khắc ghi ý thức kỷ luật. Phải khắc ghi, dâng hiến bản thân phụng sự Tổ Quốc mới là hàng đầu.
Hoàng tử Harry và hoàng tử William của nước Anh là điển hình cho tinh thần này. Hoàng gia Anh đã gửi họ vào học ở học viện quân sự.
Sau khi tốt nghiệp, hoàng tử Harry bị đưa tới tiền tuyến ở Afghanicstan. Không phải vì hoàng gia Anh không ý thức được vai trò quan trọng của hoàng tử cũng như rủi ro nơi chiến trường.
Nhưng họ cũng không quên rằng tinh thần thiêng liêng phục vụ quốc gia mới là tinh thần thiêng liêng của người quý tộc.
Vua Edward VIII khi đi thị sát trong một khu nhà ổ chuột ở London trong thế chiến 2. Đứng trước một căn nhà xiêu vẹo ông cất tiếng hỏi bà cụ bên trong:
- Xin hỏi, tôi có thể vào trong nhà được không?
Có thể thấy, tinh thần tôn trọng người khác, cho dù người đó sống ở tầng đáy của xã hội chính là tinh thần cao quý.
Và trong thời gian này, con gái vua Edward VIII sau này là Nữ Hoàng Anh Elizabeth cũng làm thợ máy, kiêm tài xế phục vụ trong chiến tranh.
Ngày 21/01/1793 tại quảng trường ở Paris, hoàng hậu Marie Antoinetle khi lên đoạn đầu đài vô tình dẫm phải chân một đao phủ, bà còn nói: “Tôi xin lỗi thưa ông”!
Trước đó người chồng của bà là Vua Louis XVI khi bị hành quyết cũng đã bình thản nói với đao phủ mặt đằng đằng sát khí rằng: -“Tôi chết trong sạch, tôi tha thứ cho kẻ thù của tôi. Hy vọng máu của tôi sẽ làm xoa dịu cơn thịnh nộ của đám đông”.
Hai trăm năm sau, tổng thống Pháp là Francois Mitterand nói rằng Vua Louis XVI là người tốt. Cái chết của ông là một bi kịch.
Ngày 28/10/1910 có một ông cụ 83 tuổi bỏ hết tài sản và trang viên rộng lớn chia cho người nghèo rồi lang thang như một người vô gia cư và chết ở một bến xe.
Đó chính là nhà văn lừng lẫy Lev Tolstoy. Nhiều năm sau, nhà văn người Áo là Stefan Zweig đã nói: -“Kết thúc cuộc đời như thế chính là sự vĩ đại của ông ấy.
Nếu không như thế thì Lev Tolstoy không thuộc về nhân loại như hiện nay”!
Cho dù số phận, kết thúc cuộc đời mỗi nhân vật kể trên, mỗi người một khác.
Nhưng họ có mang một điểm chung, đó là thân phận và tinh thần quý tộc.
Xã hội phương Tây cho đến cuối thế kỷ 18 vẫn là cho do giới quý tộc làm chủ.
Nhưng dẫu giai đoạn đó qua đi thì giới tinh hoa vẫn giữ được tinh thần quý tộc.
Trong cuộc nội chiến Mỹ, đứng đầu phe miền nam là tướng Robert Lee đã khước từ lời đề nghị ẩn quân vào dân chúng để tiến hành chiến tranh du kích khi quân đội miền nam thất thế.
Ông nói: -“Chiến tranh là nghiệp của người lính, là nhiệm vụ của chúng ta. Không được đẩy trách nhiệm vào người dân vô tội. Cho dù là tướng bại trận cũng không được làm cách này.
Nếu phải đổi tính mạng để mang lại bình an cho bách tính miền nam thì có là tội phạm chiến tranh và bị hành quyết vẫn còn hơn”!
Đó là tinh thần của giới tinh hoa, quý tộc châu Âu được lưu giữ.
Lê Huỳnh Phương Thảo
Iran – Cuộc chiến trên bộ có dấu hiệu bắt đầu
Theo i24NEWS và một số nguồn truyền thông, các lực lượng người Kurd từ Iraq đã phát động một chiến dịch quân sự trên bộ nhằm vào chính quyền Iran. 
Hàng nghìn chiến binh Kurd được cho là đã vượt biên giới, tiến vào lãnh thổ Iran và bắt đầu thiết lập các vị trí chiến đấu tại khu vực miền núi phía tây nước này, đặc biệt quanh thành phố biên giới Mariwan. 
Một số nguồn cho biết các đơn vị này thuộc các tổ chức người Kurd chống Tehran, như PJAK và các nhóm vũ trang Kurd khác, vốn hoạt động dọc biên giới Iran–Iraq. 
Việc lực lượng Kurd mở mặt trận trên bộ cho thấy Iran đang bắt đầu đối mặt với nguy cơ chiến tranh nhiều hướng, không chỉ từ các cuộc không kích mà còn từ các lực lượng đối lập ngay tại biên giới. Khi áp lực quân sự bên ngoài kết hợp với bất ổn sắc tộc và chính trị bên trong, khả năng kiểm soát của Tehran sẽ bị thử thách nghiêm trọng. Trong lịch sử, nhiều chế độ không sụp đổ vì một trận đánh, mà vì bị kéo căng trên quá nhiều mặt trận cùng lúc.
Một ví dụ điển hình là Taliban ở Afghanistan sụp đổ nhanh chóng sau khi mất Mazar-i-Sharif vào năm 2001. Thành phố này là trung tâm chiến lược quan trọng ở miền bắc, và khi lực lượng chống Taliban (do liên quân Mỹ–Liên minh Bắc) chiếm được Mazar-i-Sharif, hệ thống hậu cần và kiểm soát của Taliban bị phá vỡ, các đơn vị phía bắc tan rã, dẫn đến mất tinh thần chiến đấu và sụp đổ toàn bộ chế độ trong vài tuần.
Tình huống này tương tự với Iran hiện nay: nếu các lực lượng đối lập kiểm soát các khu vực biên giới hoặc các trung tâm then chốt, khả năng duy trì quyền lực của chính quyền trung ương sẽ bị suy yếu nhanh chóng, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh đa hướng và không kích liên tục.
HENRY
Từ Bush cha cho đến nay, nước Mỹ chưa có Tổng thống nào bá đạo như Trump. Ngài ngồi xổm lên đạo lý; ỉa lên luật pháp quốc tế; QH Mỹ trong mắt ngài là cái rắm; bọn Hội đồng bảo an cũng chẳng qua là lũ gà đất chó sành.
Nên Ngài muốn thể hiện ra rằng
Ngài thích vả thằng nào thì vả, cần gì lý do!
Sự thật đằng sau những hành động bá đạo đến vô pháp vô thiên ấy là sự hồi quang cho một quá khứ lẫy lừng!
…..
Ai cũng biết nước Mỹ của Ngài giàu nhất về Kt, mạnh nhất về quân sự và đểu giả nhất về truyền thông.
Và mọi người cũng biết sự giàu mạnh đó đến từ trật tự Petrodollar.
……
Đầu tiên, nước Mỹ của Ngài vào những năm 1974 bắt Saudi Arabia bán dầu cho các nước khác thì phải bằng Dolla! Nếu chấp thuận thì Mỹ sẽ bảo kê ta gọi là đồng minh cả hai cùng đong xèng, nếu không bố vả chết cụ mài! Cái này gọi văn hoá là đàm phán ngoại giao. Tiếp theo trật tự này mở rộng cho toàn khối OPEC tức các nước sản xuất dầu mỏ.
…..
Dolla thì Mỹ tự in, muốn bao nhiêu in bấy nhiêu. Các nước muốn mua được dầu từ opec phải có dolla, muốn có dolla phải bán hàng hoá sang Mỹ và Mỹ lại in dolla để trả tiền nhập hàng hoá! Nhưng cứ in mãi tiền sẽ lạm phát và tắc tử! Nên giải pháp Mỹ đưa ra là bán trái phiếu chính phủ bằng dolla. Hẹ hẹ cái này gọi là vòng lặp: in dolla - mua hàng hoá - nhận lại dolla qua trái phiếu - mua hàng hoá - nhận lại dolla… cứ thế vận hành và cả nhân loại đều vục đầu làm culi cho mỹ ta gọi là toàn cầu hoá!
……
Tuy nhiên mặt trái của toàn cầu hoá này là sự trỗi dậy của gấu Nga, của trung của và đặc biệt từ sau cách mạng HG 1979 Iran - một quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn thứ ba TG. Những mãnh hổ này bắt tay nhau hòng xưng hùng xưng bá.
Và cái trật tự petrodolla ấy lung lay dữ dội: Than ôi thời oanh liệt nay còn đâu.
…..
Bởi vậy để cứu vãn nước Mỹ đang trong cơn hấp hối, ngài Trump đã xuất hiện. Muốn nước Mỹ vĩ đại trở lại chỉ có một cách duy nhất là bằng mọi giá làm cho Nga, Trung, Iran tan rã, chí ít là suy yếu! Đối với nga mà tẩn tay đôi thì nó vả cho vêu mỏ, vì bàn tay nga to như tờ báo nhân dân, vì vậy phải dùng mưu lôi kéo Ukraina tẩn nga, lôi kéo mấy thằng châu Âu già hói chống nga. Với TQ cũng không thể đối đầu trực diện bằng nắm đấm. Mà trước hết tô vẽ TQ như một con quái vật ( bẫy nợ của TQ) để các đối tác của nước này dần rời bỏ TQ, tiếp đến tung đòn trừng phạt thuế quan. Riêng với Iran cả kt và quân sự đều không mạnh bằng nga, trung nên vả nhanh thắng nhanh, bắt Iran khuất phục. Chỉ cần Iran khuất phục thì toàn bộ Trung Đông bao gồm dầu mỏ và eo biển Hormuz sẽ thuộc quyền kiểm soát của Mỹ. Khôi phục lại trật tự petrodolla sẽ thực sự nhàn hạ mà nga, trung cũng phải ngoan ngoãn cúi đầu, thế giới lại hô vang America vạn tuế vạn tuế vạn vạn tuế, và Ngài Trungp biết đâu sẽ thành bất tử!
…..
Nên Ngài quyết vả Iran!
….
Vẫn như thường lệ cứ treo cổ thằng đứng đầu thì i rằng thằng sau lên thay sẽ ngoan ngoãn mà ký thoả thuận, mọi yêu sách có lợi cho sự nghiệp cách mạng vĩ đại của nước Mỹ sẽ được chấp nhận hết! Nghĩ như thế nên Ngài bắn vài quả to ma hốc vào dinh thự của quý lão khamenei giáo chủ HG Iran tiễn ngài về miền cực lạc, với hy vọng rằng sáng hôm sau Iran vừa quốc tang vừa ký thoả thuận.
……
Nhưng đồn như lời! Anhem IRGC không phải là lũ gà đất chó sành. Anhem tức hộc máu và phang lại. Tên lửa của anhem bắn tứ tung tất cả mọi căn cứ QS của Mỹ ở Trung Đông, tiện tay anhem cũng tặng luôn vào dinh thự của ngài Netayahu - thủ tướng Isxa - vài quả tên lửa siêu vượt âm, gọi là quà đáp lễ. Nhẻ giờ này ngài netayahu cũng đang hội đàm cùng quý lão khamenei bên kia thế giới!
…..
Và như bừng tỉnh, ngài trump bá đạo biết gặp đối thủ xứng tầm, nên vội vã xuống thang, nhưng vẫn quen giọng điệu bá đạo, rằng Iran đã gọi điện cho ngài và ngài sẵn sàng lắng nghe. Hẹ hẹ IRGC nói ngay và luôn rằng có cái ck bố mày đây nài!
……
Như vậy với mục đích lập lại trật tự petrodolla và đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại ngài đã vả Iran. Nhưng có lẽ ngài đã thất bại, cú vả ấy chỉ càng làm cho nước Mỹ của ngài nhanh chóng sụp đổ mà thôi và tháng mười một này tôi đoán là cái ghế của ngài cũng gãy vài chân!
……
Con đường của nước Mỹ đang đi mấy trăm năm nay và đặc biệt từ nửa thế kỷ này đã vào ngõ cụt!
……
Nước Mỹ không thể vĩ đại một mình, nước Mỹ chỉ có thể vĩ đại trở lại khi cả thế giới này cùng vĩ đại! Khuyên ngài dù bá đạo cũng nên biết chân lý ấy! Not duy ngã độc tôn! Thế giới này đã đến lúc cộng đồng chia sẻ rủi ro và cộng đồng hưởng thụ lợi ích! Bác Chính tôi đã nói thế! Hãy học tập cho thấu tỏ triết lý ấy thưa quý ngài bá đạo!
Thuy Hung
THỐNG ĐỐC TEXAS GREG ABBOTT CẢNH BÁO NGƯỜI MỸ GIỮ CẢNH GIÁC TRƯỚC NGUY CƠ AN NINH TỪ CHIẾN SỰ TRUNG ĐÔNG
Thống đốc Texas Greg Abbott vừa phát đi thông báo kêu gọi người dân Texas trong và ngoài nước nâng cao cảnh giác trước những nguy cơ an ninh có thể phát sinh từ cuộc xung đột đang leo thang tại Trung Đông. Thông báo được đưa ra trong bối cảnh các hoạt động quân sự liên quan đến Iran tiếp tục diễn ra.
Trong tuyên bố công bố Ngày 4 tháng 3 năm 2026, Thống đốc Abbott cho biết người Mỹ đang sinh sống hoặc làm việc tại nước ngoài, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, cần tuân thủ chặt chẽ các khuyến cáo an ninh mới nhất do các tòa đại sứ và lãnh sự quán Hoa Kỳ ban hành.
Ông Abbott nhấn mạnh rằng sự an toàn và phúc lợi của người dân Texas luôn là ưu tiên hàng đầu của chính quyền tiểu bang. Theo ông, trong thời điểm tình hình quốc tế đang căng thẳng, việc theo dõi thông tin chính thức và tuân theo hướng dẫn của chính phủ Hoa Kỳ là điều hết sức cần thiết.
Thống đốc Texas cũng cho biết chính quyền tiểu bang đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên bang nhằm bảo vệ người dân Texas trước những mối đe dọa có thể xuất phát từ các thế lực nước ngoài thù địch.
Văn phòng thống đốc khuyến cáo người dân Texas nên theo dõi các cảnh báo du lịch và thông báo an ninh do Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ công bố. Những thông tin này thường được cập nhật thông qua các tòa đại sứ hoặc lãnh sự quán Hoa Kỳ tại các quốc gia sở tại.
Ngoài ra, người Mỹ đang ở nước ngoài được khuyến khích ghi danh vào Chương trình Đăng ký Du khách Thông minh của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Chương trình này cho phép công dân Hoa Kỳ nhận các cảnh báo an ninh theo thời gian thực từ các cơ quan ngoại giao.
Văn phòng thống đốc cũng khuyên người dân duy trì liên lạc thường xuyên với gia đình, tránh các khu vực có nguy cơ an ninh cao và tuân thủ các hướng dẫn của chính quyền địa phương cũng như các cơ quan liên bang.
Các khuyến cáo an ninh còn bao gồm việc chuẩn bị sẵn các bản sao của giấy tờ quan trọng, lưu giữ các số điện thoại khẩn cấp của tòa đại sứ hoặc lãnh sự quán Hoa Kỳ gần nhất và bảo đảm có phương tiện liên lạc đáng tin cậy trong trường hợp xảy ra khủng hoảng.
Theo các quan chức Texas, những biện pháp này nhằm giúp người dân Hoa Kỳ ở nước ngoài có thể phản ứng nhanh chóng và an toàn nếu tình hình an ninh tại khu vực Trung Đông tiếp tục xấu đi.
TƯỢNG ĐÀI CHIẾN TRANH VIỆT NAM TẠI ORANGE COUNTY BỊ PHÁ BỎ SAU BÊ BỐI THAM NHŨNG
Một tượng đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam tại Quận Cam đã bị phá bỏ hoàn toàn sau khi chính quyền địa phương xác định công trình được xây dựng kém chất lượng và chi phí sửa chữa quá cao. Công trình này nằm tại công viên Mile Square thuộc thành phố Fountain Valley.
Các đội thi công đã đến hiện trường trong tuần này để phá dỡ tượng đài sau khi các cuộc kiểm tra cho thấy cấu trúc của công trình bị nứt vỡ và xuống cấp nghiêm trọng. Theo các phúc trình địa phương, các tấm đá granite của tượng đài đã bị nứt và bong tróc chỉ sau một thời gian ngắn kể từ khi được xây dựng.
Dự án xây dựng tượng đài ban đầu do cựu Giám sát viên Quận Cam Andrew Do khởi xướng. Tuy nhiên, ông Do sau đó đã nhận tội hối lộ trong một vụ án liên quan đến việc chuyển tiền cho một tổ chức bất vụ lợi để xây dựng công trình này.
Theo hồ sơ điều tra, ông Do đã chi khoảng $1 triệu Mỹ kim cho tổ chức được thuê xây dựng tượng đài. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng không tìm thấy hồ sơ rõ ràng cho biết số tiền này đã được sử dụng như thế nào.
Andrew Do sau đó đã bị kết án 5 năm tù vì hành vi tham nhũng liên quan đến vụ việc này. Vụ án đã gây chấn động trong cộng đồng người Việt và cư dân Quận Cam vì dự án ban đầu được giới thiệu như một công trình nhằm tôn vinh các cựu chiến binh.
Theo các ước tính kỹ thuật, chi phí sửa chữa tượng đài và khắc thêm các bia tưởng niệm có thể lên đến khoảng $460,000 Mỹ kim. Sau khi đánh giá tình trạng công trình, chính quyền địa phương kết luận rằng phá bỏ hoàn toàn sẽ rẻ hơn so với việc sửa chữa.
Chi phí phá dỡ tượng đài vào khoảng $30,000 Mỹ kim từ ngân sách công. Sau khi hoàn tất việc tháo dỡ, khu vực này sẽ được chuẩn bị để xây dựng lại một tượng đài mới.
Giám sát viên Quận Cam Janet Nguyen, người kế nhiệm Andrew Do, cho biết bà rất thất vọng khi chứng kiến tình trạng của công trình. Bà nói rằng việc tưởng niệm các cựu chiến binh không thể được thực hiện bằng một công trình kém chất lượng như vậy.
Theo bà Janet Nguyen, chính quyền địa phương cam kết xây dựng lại tượng đài mới một cách trang nghiêm và đúng nghĩa để tôn vinh các cựu chiến binh đã phục vụ trong Chiến tranh Việt Nam.
TT Anh thay đổi lập trường.
Máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ sẽ triển khai tới căn cứ Anh – Chiến dịch tấn công Iran mở rộng
Các máy bay ném bom tàng hình Northrop B-2 Spirit của Mỹ dự kiến sẽ hạ cánh tại các căn cứ quân sự của Anh trong vài ngày tới để tham gia chiến dịch Mỹ–Israel nhằm vào Iran. Thông tin này được báo chí phương Tây dẫn nguồn từ các quan chức cấp cao.
Theo kế hoạch, các máy bay B-2 sẽ hoạt động từ căn cứ RAF Fairford và căn cứ chiến lược Diego Garcia ở Ấn Độ Dương. Đây là một phần trong chiến dịch quân sự của Mỹ mang tên Operation Epic Fury nhằm phá hủy các cơ sở tên lửa đạn đạo của Iran.
Trước đó, vào ngày 28/2, các máy bay B-2 đã được sử dụng để tấn công những mục tiêu tên lửa kiên cố của Iran bằng bom 2.000 pound. Sau áp lực từ Donald Trump, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã cho phép Mỹ xử dụng một số căn cứ của Anh để thực hiện các đòn đánh hạn chế nhằm vào năng lực tên lửa của Iran.
Căng thẳng tại Anh và khu vực Địa Trung Hải cũng gia tăng sau khi một máy bay không người lái nghi là loại Shahed drone tấn công căn cứ không quân RAF Akrotiri ở đảo Cyprus, gây thiệt hại nhẹ.
Việc Anh cuối cùng cho phép Mỹ xử dụng căn cứ quân sự cho chiến dịch chống Iran cũng gợi lại một tiền lệ lịch sử quan trọng trong quan hệ đồng minh Anh–Mỹ.
Năm 1982, khi xảy ra cuộc chiến tại quần đảo Falkland Islands, dẫn tới Falklands War giữa Anh và Argentina, Thủ tướng Margaret Thatcher đã quyết định điều hạm đội vượt hơn 12.000 km để giành lại lãnh thổ. Trong thời điểm then chốt đó, chính quyền Mỹ của Tổng thống Ronald Reagan đã cung cấp tình báo vệ tinh, hỗ trợ hậu cần và tạo điều kiện cho Anh sử dụng các cơ sở quân sự chiến lược. Sự hỗ trợ của Washington được xem là một yếu tố quan trọng giúp London chiến thắng.
Chính vì vậy, nhiều nhà quan sát cho rằng thái độ do dự ban đầu của Thủ tướng Anh hiện nay, Keir Starmer, trong việc cho phép Mỹ xử dụng các căn cứ tại Anh để hỗ trợ chiến dịch quân sự là một tín hiệu đáng lo ngại. Việc chần chừ hoặc tỏ ra miễn cưỡng khi đồng minh thân cận nhất cần hỗ trợ không chỉ là vấn đề chiến thuật nhất thời, mà còn có thể làm suy yếu cái gọi là “quan hệ đặc biệt” giữa hai nước.
Liên minh Anh–Mỹ đã tồn tại hơn một thế kỷ, được xây dựng qua hai cuộc Thế chiến, Chiến tranh Lạnh và hàng loạt chiến dịch quân sự chung. Khi Anh cần Mỹ trong cuộc chiến Falklands, Washington đã không quay lưng. Vì vậy, nếu giới lãnh đạo Anh ngày nay tỏ ra thiếu quyết đoán hoặc thậm chí lạnh nhạt trước những yêu cầu hợp tác từ Washington, điều đó dễ bị nhìn nhận như một biểu hiện của sự vô ơn chiến lược. Những tín hiệu như vậy, dù nhỏ, cũng có thể làm xói mòn dần nền tảng của một trong những liên minh quân sự quan trọng nhất của phương Tây.
TƯỚNG PETRAEUS TIẾT LỘ TÌNH BÁO “TINH VI” ĐẰNG SAU CHIẾN DỊCH EPIC FURY: CỤC DIỆN CHIẾN TRƯỜNG PHỤ THUỘC “PHÉP TÍNH HỎA TIỄN”
Cựu Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ, Tướng David Petraeus, vừa tiết lộ những chi tiết quan trọng về chiến dịch Operation Epic Fury nhắm vào Iran, nhấn mạnh rằng chiến dịch này dựa trên một hệ thống tình báo mà ông gọi là “tinh vi đặc biệt”. Theo ông, các bước tiếp theo của cuộc chiến hiện nay sẽ phụ thuộc vào yếu tố mà ông gọi là “phép tính hỏa tiễn”.
Trong cuộc phỏng vấn truyền hình vào Ngày 4 tháng 3 năm 2026, vị tướng từng lãnh đạo CENTCOM và sau đó giữ chức Giám đốc CIA cho biết cộng đồng tình báo Hoa Kỳ từ trước đã nhận thấy khả năng Israel chuẩn bị tấn công Iran. Nguyên nhân chính là do lo ngại Tehran đang tái xây dựng kho hỏa tiễn sau các tổn thất trong cuộc chiến 12 ngày trước đó.
Theo Petraeus, trong cuộc chiến trước đây, mặc dù Israel và Hoa Kỳ sở hữu các hệ thống phòng thủ tiên tiến, vẫn có khoảng 5% đến 7% hỏa tiễn của Iran vượt qua được hệ thống phòng thủ và đánh trúng mục tiêu. Điều này khiến giới quân sự phương Tây lo ngại về khả năng Iran tái tăng cường năng lực tấn công.
Ông cũng chỉ trích tiến trình đàm phán nguyên tử kéo dài giữa Iran và phương Tây, cho rằng các cuộc thương lượng này đã tạo cảm giác rằng Tehran đang kéo dài thời gian trong khi âm thầm củng cố năng lực quân sự.
Theo Petraeus, bước ngoặt dẫn đến chiến dịch Epic Fury chính là thông tin tình báo quan trọng cho thấy lãnh tụ Iran Ayatollah Ali Khamenei cùng nhiều lãnh đạo cấp cao đang tập trung tại một địa điểm ở Tehran vào ban ngày. Đây được xem là một cơ hội hiếm hoi vì các cuộc tấn công thường diễn ra vào rạng sáng.
Ông mô tả quyết định tập trung của các lãnh đạo Iran vào thời điểm đó là một “sai lầm kinh ngạc”, phản ánh sự tự tin quá mức của lãnh tụ Iran. Chính sai lầm này đã tạo điều kiện cho lực lượng Israel tiến hành cuộc tấn công khiến Khamenei và nhiều lãnh đạo khác thiệt mạng.
Sau chiến dịch, Petraeus cho rằng Hoa Kỳ và Israel đã đạt được ưu thế trên không gần như hoàn toàn. Theo ông, hệ thống phòng không của Iran hiện không còn khả năng ngăn chặn các cuộc tấn công từ trên cao nếu các phi cơ hoạt động ở độ cao nhất định.
Ưu thế này cho phép Hoa Kỳ triển khai các oanh tạc cơ chiến lược như B-1, B-2 và B-52 tham gia chiến dịch. Petraeus mô tả đây là những khí tài quân sự hạng nặng với khả năng mang theo khối lượng bom lớn và độ chính xác rất cao.
Tuy nhiên, theo vị tướng này, giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến sẽ phụ thuộc vào cái gọi là “phép tính hỏa tiễn”. Điều này có nghĩa là các nhà chiến lược quân sự phải tính toán chính xác số lượng hỏa tiễn và bệ phóng mà Iran còn lại, đồng thời so sánh với năng lực phòng thủ của Israel, Hoa Kỳ và các đồng minh.
Petraeus cũng nhấn mạnh rằng dù các cuộc oanh kích có thể làm suy yếu chế độ Iran, việc thay đổi chế độ không thể chỉ thực hiện từ trên không. Theo ông, nếu có sự thay đổi chính trị tại Iran thì cuối cùng phải xuất phát từ các lực lượng trong nước.
Các bạn còn nhớ Liên Minh phương Bắc tại Afghanistan không? Nó mở đầu cho sự sụp đổ của Afghanistan năm 2001. Nó đang bắt đầu tại Iran.
Hàng nghìn tay súng Kurd mở mặt trận bộ binh nhằm vào Iran
Theo một quan chức Mỹ, hàng nghìn chiến binh Kurd từ miền bắc Iraq đã phát động chiến dịch tiến công trên bộ vào khu vực tây bắc Iran hôm 4/3. Các lực lượng này được cho là đã di chuyển sát biên giới và trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã điện đàm với lãnh đạo hai đảng lớn của người Kurd tại Iraq là KDP và PUK để trao đổi về tình hình khu vực. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khẳng định mục tiêu của Mỹ “không dựa trên việc vũ trang hay hỗ trợ bất kỳ lực lượng cụ thể nào”.
Các nhóm Kurd được xem là thành phần có tổ chức và kinh nghiệm chiến đấu tốt nhất trong phe đối lập Iran, từng tham chiến chống IS. Họ có lịch sử xung đột lâu dài với cả chế độ quân chủ trước đây lẫn chính quyền Cộng hòa Hồi giáo sau năm 1979.
Nếu chiến dịch xuyên biên giới được mở rộng, đây sẽ là thách thức lớn đối với chính quyền Tehran vốn đang bị áp lực nặng nề vì các đợt không kích của Mỹ–Israel. Tuy nhiên, động thái này cũng có nguy cơ kéo Iraq sâu hơn vào xung đột. Chính quyền khu tự trị Kurdistan tỏ ra thận trọng, lo ngại phản ứng trả đũa từ Iran, trong khi Baghdad cam kết ngăn chặn mọi lực lượng sử dụng lãnh thổ Iraq để tấn công láng giềng.
Tình hình vẫn rất nhạy cảm: bất kỳ bước đi nào của các nhóm Kurd có thể châm ngòi cho phản ứng mạnh từ Iran và các dân quân thân Tehran tại Iraq, đẩy khu vực vào vòng xoáy leo thang mới.
Bình luận - Tại Afghanistan năm 2001 Tướng Dostum dùng tiền hối lộ cho quan chức ở Mazar-i-Sharif để họ đầu hàng. Lần này người Kurd không cần tiền , họ cần bom của Mỹ. Các bạn sẽ thấy quân Iran đầu hàng từng sư đoàn, quân Mỹ - Kurd sẽ đến Tehran trong vòng 1 tháng.
============
Iran từng tuyên bố kiểm soát bốn thủ đô Arab: Baghdad, Damascus, Beirut và Sanaa trong liên minh gọi là “Trục kháng chiến”. Nhưng mạng lưới này — vốn được dùng làm lực lượng đối trọng với Israel — đã suy yếu nghiêm trọng sau chiến tranh Gaza và nay đối mặt nguy cơ sụp đổ, làm đảo lộn cán cân khu vực, theo các nhà phân tích.
Nicholas Blanford (Atlantic Council) nhận định: “Trục kháng chiến đã kết thúc.” Sau cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố sẽ “thay đổi Trung Đông” — không chỉ đánh bại Hamas mà nhắm tới toàn bộ trục do Iran hậu thuẫn. Hezbollah suy yếu sau chiến tranh 2024, chính quyền Bashar al-Assad sụp đổ, mở đường cho Israel đánh thẳng vào Iran. Từ cuối tuần, Iran hứng chịu chiến dịch tấn công lớn của Mỹ–Israel.
Theo Renad Mansour (Chatham House), các thành viên như Hezbollah, Houthi hay nhóm Shiite Iraq đang lo tìm cách sinh tồn hơn là mở rộng xung đột. Hezbollah bị kéo vào đối đầu rồi hứng đòn trả đũa mạnh từ Israel, nhưng lãnh đạo Naim Qassem được cho là không muốn leo thang. Các nhóm vũ trang tại Iraq năng lực hạn chế, còn Houthi giữ thế phòng thủ, không nhúc nhích.
Không ai dại gì tự đâm đầu vào chỗ chết. Các nhóm trong cái gọi là “trục kháng chiến” hiểu rất rõ tương quan lực lượng hiện nay: khi Iran bị đánh thẳng vào trung tâm quyền lực và mất đi người kiến tạo tối cao, họ sẽ ưu tiên sinh tồn hơn là tử chiến vì biểu tượng.
“Trục kháng chiến” về bản chất xoay quanh vai trò và ý chí của Ali Khamenei. Khi kiến trúc sư của nó không còn, cấu trúc ấy cũng mất trụ cột tinh thần lẫn chiến lược. Phần còn lại chỉ là những mắt xích rời rạc, tính toán lợi ích riêng và tìm đường thoát thân.
Trong chính trị Trung Đông, liên minh tồn tại nhờ sức mạnh và bảo trợ. Khi trung tâm suy yếu, vệ tinh sẽ tự điều chỉnh quỹ đạo. Vì vậy, có thể nói “trục kháng chiến” đã chết theo người đã dựng nên nó — phần còn lại chỉ là vấn đề thời gian và hình thức tan rã.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
English
Deutsch
Français
Español
Italiano
Português
Norsk
Nederlands
Dansk
Suomi
Polski
Čeština
Русский
日本語
한국어
中文(简体)
中文(繁體)
Magyar
Türkçe
العربية
ไทย
Latina
हिन्दी
Bahasa Indonesia
Bahasa Melayu
