|
Khi biết Hạ viện Mỹ sắp bỏ phiếu dự luật chi tiêu ngăn chính phủ Mỹ đóng cửa, Elon Musk đăng hàng chục bài phản đối trên X trong nửa ngày, khiến các nghị sĩ từ bỏ.
Hạ viện Mỹ do đảng Cộng ḥa kiểm soát ngày 17/12 công bố dự luật chi tiêu ngắn hạn, đề xuất ngân sách liên bang 6.200 tỷ USD như hiện tại, để chính phủ Mỹ duy tŕ hoạt động đến ngày 14/3.
Tài liệu hơn 1.500 trang, do Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, thành viên đảng Cộng ḥa, thương lượng với phe Dân chủ, c̣n gồm các điều khoản về cứu trợ thiên tai, viện trợ nông nghiệp cho người Mỹ hay tăng lương cho các nghị sĩ.
Dự luật này là cần thiết, bởi lưỡng viện quốc hội Mỹ chưa thông qua được ngân sách toàn diện cho cả năm tài khóa bắt đầu vào ngày 1/10. Nếu dự luật chi tiêu ngắn hạn không được thông qua, chính phủ Mỹ sẽ đóng cửa từ 0h01 ngày 21/12 và hàng trăm ngh́n công chức có thể phải về nhà mà không có lương vào dịp Giáng sinh.
Nhưng chỉ với vài từ đăng trên X, tỷ phú Elon Musk, người được Tổng thống đắc cử Donald Trump chọn làm lănh đạo Ban Hiệu suất Chính phủ Mỹ (DOGE), đă làm đảo lộn mọi kế hoạch và tính toán của phe Cộng ḥa.
"Không nên thông qua dự luật", ông Musk viết trên X lúc 4h15 ngày 18/12, ngầm thể hiện vị thế lănh đạo DOGE. Ông chia sẻ lại bài đăng của đồng lănh đạo DOGE Vivek Ramaswamy rằng doanh nhân này "đang nghiên cứu 1.547 trang dự luật và hy vọng các nghị sĩ cũng làm vậy".Trong 12 giờ kế tiếp, Musk tiếp tục công kích dự luật với hơn 60 bài đăng liên tục trên X, trong đó một số thông tin được cho là sai lệch. Tài khoản mạng xă hội này của ông có hơn 200 triệu lượt theo dơi.
"Hăy gọi điện ngay lập tức cho nghị sĩ mà bạn đă bầu để nói với họ cảm nhận của ḿnh! Họ đang t́m cách thông qua dự luật trong hôm nay, khi không ai chú ư", ông viết.
Một nghị sĩ cho biết văn pḥng của ông sau đó đă nhận hàng loạt cuộc gọi từ cử tri. "Điện thoại tôi rung liên tục", hạ nghị sĩ Cộng ḥa Andy Barr, bang Kentucky, trả lời AP. "Cử tri từng bỏ phiếu cho chúng tôi đang lắng nghe Elon Musk".
Đến trưa 18/12, sức ép tăng lên khi Musk sử dụng những từ ngữ ngày càng gay gắt để mô tả dự luật, như "kinh khủng", "phi pháp", "thái quá", "vô lương tâm", "điên rồ" và sau cùng là "một tội ác điên rồ". Ông đăng ảnh chụp dự luật đă được in ra kèm b́nh luận "các bạn đă thấy miếng thịt lợn nào dày như vậy chưa?".
CEO của công ty Tesla c̣n nhắm đến những người ủng hộ dự luật. "Bất cứ nghị sĩ Hạ viện hay Thượng viện nào bỏ phiếu cho dự luật chi tiêu vô lư này đều xứng đáng bị mất ghế trong ṿng hai năm!", ông Musk đăng lúc 13h ngày 18/12, hàm ư đề cập cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026.
Khoảng một giờ sau lời cảnh báo trả đũa, tỷ phú 53 tuổi tiếp tục nỗ lực chặn dự luật chi tiêu bằng cách ngầm nêu ra định hướng. "Quốc hội không nên thông qua bất cứ dự luật nào cho đến ngày 20/1, thời điểm ông Donald Trump nhậm chức", ông Musk viết, nhắc đến Tổng thống đắc cử. "Không một dự luật nào. Số 0".
Chiến thuật gây áp lực bằng các bài đăng trên X của Musk tỏ ra hiệu quả. Sau mỗi bài đăng, các nghị sĩ ở Washington dường như đều cảm nhận được tính nghiêm trọng của vấn đề.
Hạ nghị sĩ Cộng ḥa Eric Burlison viết trên X rằng dự luật "là thứ mà DOGE muốn chấm dứt". "Một phiếu bầu cho thứ quái gở đó chính là một phiếu bầu phản đối DOGE", Burlison tuyên bố. Musk ủng hộ quan điểm này, b́nh luận "chắc chắn là vậy".
Hạ nghị sĩ Cộng ḥa Andy Harris, chủ tịch nhóm Freedom Caucus gồm các nghị sĩ theo đường lối cứng rắn, mô tả sự phản đối của ông Musk phù hợp với những mục tiêu DOGE hướng đến và tỷ phú này đă gặt hái thành quả thậm chí từ trước khi ông Trump nhậm chức.
"Ông ấy được giao trách nhiệm lớn lao về kiểm soát quy mô chính phủ liên bang. Tôi đoán là giống như nhiều doanh nhân, họ sẽ không chờ đến ngày hôm sau mới bắt đầu", ông Harris nói. "Họ đă có mục đích và bắt đầu ngay khi có thể".
Ông Trump im lặng, không b́nh luận về dự luật trong suốt chiều 18/12, dường như để Musk thể hiện tầm ảnh hưởng. Cuối chiều cùng ngày, Tổng thống đắc cử mới bày tỏ sự phản đối.
"Phe Cộng ḥa phải khôn ngoan và cứng rắn. Nếu phe Dân chủ dọa đóng cửa chính phủ cho đến khi chúng ta cho họ điều họ muốn, vậy th́ cứ để họ làm", ông Trump cho biết trong tuyên bố chung với Phó tổng thống đắc cử JD Vance. "Sự hỗn loạn này đáng lẽ không diễn ra nếu chúng ta có một tổng thống thực sự. Và chúng tôi sẽ nhậm chức trong 32 ngày nữa!".
Ông Musk sau cùng đạt được mục đích, khi lănh đạo phe Cộng ḥa tại Hạ viện Steve Scalise xác nhận đă hủy dự luật và các bên hiện chưa đưa ra được "Kế hoạch B" để tránh kịch bản chính phủ Mỹ đóng cửa. Sau 12 giờ gây sức ép, Musk tuyên bố "tiếng nói của người dân đă chiến thắng".
Chủ tịch Hạ viện Johnson cho hay ông đă gửi tin nhắn cho Musk và Ramaswamy, giải thích với họ rằng ông đang đối mặt t́nh huống rất khó khăn. Trong Hạ viện khóa mới, phe Cộng ḥa vẫn chiếm đa số, nhưng với tỷ lệ rất mong manh.
Bởi vậy, bất cứ biện pháp dự luật nào trong tương lai muốn được thông qua đều phải cần sự ủng hộ của phe Dân chủ. Nếu các nghị sĩ Cộng ḥa tiếp tục nghe theo lời kêu gọi của các lănh đạo Ban Hiệu suất Chính phủ và quay lưng với dự luật do chính lănh đạo của họ tại Hạ viện đề xuất, nhiệm vụ của Johnson trong nhiệm kỳ mới sẽ gặp rất nhiều thách thức.
"Elon đang có sức ảnh hưởng phi thường", Gordon Gray, giám đốc điều hành Viện Chính sách Pinpoint theo hướng trung tả, nhận định. "Tôi không thể nêu ra một ví dụ nào khác về một người nổi tiếng không giữ ghế trong chính quyền có sức ảnh hưởng lớn như vậy".
Kết quả thăm ḍ do Đại học Quinnipiac công bố ngày 18/12 cho thấy 53% cử tri Mỹ không hài ḷng trước việc ông Musk có ảnh hưởng nổi bật trong chính quyền Trump sắp tới, 41% có quan điểm ngược lại. Trong nhóm cử tri Cộng ḥa, tỷ lệ ủng hộ ông Musk lên tới 81%.Những dự luật chi tiêu ngắn hạn, như tài liệu vừa bị bác bỏ, c̣n gọi là "nghị quyết duy tŕ", v́ nó cho phép các nghị sĩ có thêm thời gian để soạn dự luật ngân sách toàn diện, tài trợ chính phủ Mỹ cho đến hết năm tài khóa. Năm tài khóa Mỹ bắt đầu ngày 1/10 và kết thúc ngày 30/9 năm tiếp theo.
Nếu Hạ viện do Johnson lănh đạo không sớm t́m được giải pháp, chính phủ Mỹ sẽ chính thức đóng cửa từ cuối tuần này và tác động sẽ được thể hiện rơ rệt khi các công chức quay lại làm việc vào đầu tuần sau. Chính phủ Mỹ đang hoạt động nhờ gói ngân sách ngắn hạn được thông qua ngày 25/9, hiệu lực đến hết ngày 20/12.
Nhà Trắng tối 18/12 công kích phe Cộng ḥa v́ "chơi chiêu tṛ chính trị" với dự luật tài trợ chính phủ. Đảng Dân chủ cho rằng sự can thiệp của ông Trump là dấu hiệu cho những hỗn loạn trong tương lai.
Trong khi đó, Phó tổng thống đắc cử Vance đă đến văn pḥng Chủ tịch Hạ viện Johnson để trao đổi. "Chúng tôi đă có một cuộc thảo luận hiệu quả. Tôi sẽ không tiết lộ điều ǵ, v́ quá tŕnh thương lượng vẫn đang diễn ra. Nhưng tôi nghĩ chúng ta có thể giải quyết một số vấn đề đang gặp phải", ông Vance nói.
|
|
