Mùa dịch năm nay cà chua đắt quá, tới 60 ngàn đ/kg. Nhưng không sao, thay vào đó đã có món xốt gấc màu đỏ góp phần làm sạch máu, bồi bổ tim mạch. Mùa gấc sắp rộ, biết cách làm món xốt gấc cho vào đủ loại các món ăn hàng ngày vừa rẻ, vừa bổ dưỡng, lại đẹp mắt cho cả món ăn mùa Tết sắp tới.
Tháng 12, những giàn gấc chỉ còn chút lá vàng mệt mỏi - ấy là mùa gấc chín. Quả gấc như con nhím đầy gai tròn vo hôm nào màu xanh trốn sau đám lá xanh, mà nay phơi ra chi chít quả đỏ trên giàn, lủng lẳng trên những dây leo bám vào cây, bám vào cột điện... Nắng gió trêu ghẹo các "nàng" xiêm áo xanh, vàng, đỏ đu đưa nghịch ngợm chả chịu kém ai.
Quả gấc rất bổ dưỡng và chế biến được nhiều món ăn ngon, đẹp mắt. Ảnh minh họa.
Quả gấc chín đỏ như tấm phong bao lì xì ngày tết khiến chị Đặng Hồng (Hà Nội) bỗng nhớ đến đĩa xôi gấc đỏ lựng ngọt thơm có chèn thêm những vân đậu xanh bùi bùi. Quả gấc rất quý, giàu dinh dưỡng và màu đỏ rực của nó được cho là tốt cho máu huyết, tim mạch...
Xưa kia không có tủ lạnh thì quả gấc chín đỏ rất khó để dành, đến mùa thu hoạch nhà nông chủ yếu đem bán, cho, tặng phần lớn, còn thì nấu xôi, nấu sốt vang... ăn cấp tập kẻo để lâu vỏ quả gấc tự hư, trái gấc tự rơi, thịt gấc tự mốc. Vài quả chín muộn thì cứ để trên cây để dành đến Tết đồ xôi cúng.
Bây giờ nhà nhà có tủ lạnh nên có thể được ăn xôi gấc quanh năm bởi đến mùa gấc chín nhà nông đã biết bổ quả thu lấy hạt gấc, ruột gấc đóng hộp dành trong ngăn đá mùa này sang mùa khác. Màu đỏ của gấc bám vào xôi bóng mượt và ngậy béo ngon vô cùng.
Đĩa xôi gấc ngày xưa chỉ mùa này mới có. Bà, mẹ đồ xôi rồi đơm vào đĩa bày lên bàn thờ thắp hương mời tổ tiên. Còn có các nhà máy chế biến quả gấc thành sản phẩm chức năng, rồi viên gấc uống bổ mắt, dầu gấc làm đẹp da...
Ngày nay trong bếp nhà ít khi có gấc, bởi làm gì với gấc cũng lích kích. Nhưng giờ mùa dịch nhu cầu làm sạch máu và bồi bổ tim mạch rất quan trọng. Lại thêm giá cà chua năm nay đắt quá, tới 60k/kg, muốn làm một tô xốt cà chua có khi hết cả cân.
Thế là nhân dịp ông bà thông gia gửi biếu vài quả gấc chín cây to đùng, đỏ ối chị Đặng Hồng xắn tay áo vào bếp chế biến xốt gấc để cho vào chế biến các món ăn dần.
Xốt gấc gần đây mới có nhiều người học làm, và cách làm thì không khó. Đầu tiên chị bổ quả vét hạt và một chút ruột béo vàng ra. Đổ rượu trắng vào bóp kỹ, rồi cho chút nước đặt lên bếp nấu lửa nhỏ. Dùng phới đánh trứng khuấy đều thì chỉ một lúc sau bao nhiêu thịt gấc rời hết khỏi hạt và đổ vào cái rổ thưa để lọc lấy thịt gấc.
Bắc nồi gấc xuống, để nguội bớt thì bóc hết lớp áo bao quanh hạt gấc bỏ chung vào thịt gấc. Lớp áo vàng mỏng này là thứ quý nhất của quả gấc - các cụ xưa nấu xôi thường bóc hết trộn vào xôi để ăn cho sáng mắt.
Bắc nồi gấc lên đun lại, cho thêm phần thịt màu vàng thái nhỏ vào. Nêm thêm thìa muối biển, một bát cơm dầu ăn. Đun sôi tiếp trên lửa nhỏ, khuấy đều khoảng 5 phút là được món dịch gấc để làm xốt.
Quả gấc giàu dưỡng chất, sáng mắt, sạch máu, bồi bổ tim mạch, tăng cường sức khỏe. Ảnh minh họa.
Trước đó chị Đặng Hồng đã chuẩn bị sẵn một loạt hũ thủy tinh chịu nhiệt loại nhỏ như hộp sữa chua, có nắp kín (đủ cho mỗi lần dùng xốt là hết một lọ). Chị rửa sạch và thanh trùng 2 lần bằng cách đun lưng nồi nước, đặt cái khăn vào, xếp lọ thanh trùng 5 phút thì lấy ra, đổ dầu ăn tráng lọ rồi trút dịch gấc kín lọ (việc này để sau này dễ lấy hết xốt khỏi lọ).
Dùng màng bọc thực phẩm bao kín rồi vặn nắp thật kín. Vậy là có xốt gấc rất tiện dùng để cho vào thực phẩm ăn quanh năm vừa bổ, vừa không tốn diện tích trong tủ lạnh để chứa gấc.
Giờ thì làm món ăn thôi. Một lọ xốt gấc, 3 quả cà chua cỡ vừa. Thêm 1/2kg chả cá thu, 1/2 bát tóp mỡ. Gừng, hành tỏi khô băm nhỏ, thêm chút bột canh, chút đường, chút dấm táo... là thành món chả cá thu xốt gấc đỏ lựng thơm phức, đẹp mắt, ngon miệng.
Xốt gấc làm nước chấm rau sống rất tốn rau. Nhà có trẻ nhỏ thì cho chút thịt bò băm rưới xốt gấc lên mì làm món spaghetti, hoặc cho gầu bò, khoai tây nấu sốt vang là ngon nhất. Vài bữa nữa chợ bán gấc rộ lên sẽ cất một ít hạt vào ngăn đá, trữ thêm mươi lọ xốt nữa và có thể sẽ sấy khô một số hạt ở 60 độ trong nồi chiên không dầu để bóc lấy phần thịt đỏ, tán nhỏ làm gia vị màu khi nấu ăn, hoặc trộn với dầu dừa làm kem dưỡng môi...
Xốt gấc có thể dùng nấu trong các món hải sản như cá điêu hồng xốt gấc. Theo đó, cá điêu hồng (hoặc các loại cá tùy thích) ướp với ít muối rồi chiên vàng, để ráo dầu.
Dùng xốt gấc (hoặc mua gấc về lấy thịt gấc hòa với rượu trắng). Bắc chảo lên bếp, đổ vào chảo ít xốt gấc đun nóng thì cho hành tỏi băm nhuyễn vào phi thơm. Tiếp đó cho cà chua băm nhuyễn cùng thịt gấc vào, nêm nếm gia vị nước xốt cho vừa ăn. Nếu thích ăn cay, hãy thêm chút tương ớt, rưới nước xốt lên cá. Món xốt này dùng nóng với cơm trắng.
Hoặc thêm vài giọt xốt gấc vào các món ăn hàng ngày (mà trước đó hay dùng xốt cà chua), giúp món ăn có màu đỏ đẹp tự nhiên để hấp dẫn và thêm bổ dưỡng cho con trẻ.
Các món khác có thể dùng xốt gấc nữa như chả giò gấc, bánh chưng gấc, trứng chiên dầu gấc, thịt cá kho, tôm rim, rau củ xào… Hay món mì gói đơn giản cho thêm vài giọt xốt gấc sẽ tăng thêm bổ dưỡng và bắt mắt.
Người ta còn làm sữa gấc rất bổ dưỡng cho trẻ em và người già.
Chồng chị Đặng Hồng còn bảo: "Bà để hạt gấc cho tôi sao vàng giã ra ngâm rượu" - nhà nào cũng nên trữ một chai rượu hạt gấc và hạt gấc khô. Nếu trẻ nhỏ mắc quai bị thì đốt hạt gấc cháy đen, tán nhỏ cho rượu vào bôi hai bên hàm là hết. Còn bị ngã, bị sưng đau thì cứ rượu hạt gấc hâm nóng bôi và bớt đau.
Trong quả gấc có hàm lượng Lycopene cao gấp 70 lần trái cà chua, Lycopene – chất chống oxy hóa cực mạnh giúp:
- Ngăn ngừa lão hóa, kéo dài thanh xuân.
- Đẩy lùi thâm nám, tàn nhang cho làn da trắng hồng mềm mịn.
- Đặc biệt có khả năng ngăn ngừa ung thư cao.
- Giúp cho người già, người ốm yếu phục hồi sức khỏe.
- Tăng sức đề kháng, giúp giảm lượng LDL Cholesterol, chống bị xơ vỡ động mạch và làm bền thành mạch, phòng ngừa tai biến...
