Một biện pháp nửa vời khác của EU dành cho Ukraine

[Romano]

EU chấp thuận khoản vay khổng lồ cho Ukraine nhưng tránh động đến tài sản Nga bị phong tỏa, khiến Kiev tạm thời có tiền nhưng vẫn ở thế yếu trong đàm phán hòa bình.Theo bình luận của Wall Street Journal (WSJ) ngày 22/12, Liên minh châu Âu (EU) đã quyết định cho Ukraine vay hơn 105 tỷ USD, nhưng lại ngần ngại sử dụng các tài sản bị đóng băng của Nga. Đây được coi là một biện pháp nửa vời trong bối cảnh Ukraine đang đối mặt với tình trạng thiếu tiền mặt nghiêm trọng có thể làm suy yếu vị thế của nước này trong các cuộc đàm phán hòa bình.

Giải pháp tài chính tạm thời

Khoản vay của EU sẽ đáp ứng nhu cầu tài chính của Ukraine đến năm 2027. Theo thỏa thuận tuần trước, Kiev sẽ chỉ trả lại khoản vay sau khi Nga đồng ý "thanh toán tiền bồi thường". Không giống như các khoản hỗ trợ tài chính trước đây, khoản vay này cũng có thể được sử dụng cho quân đội Ukraine.

Văn bản của EU cũng nêu rõ một "yếu tố" quan trọng của khoản vay là "Ukraine tiếp tục duy trì pháp quyền, bao gồm cả việc chống tham nhũng". Các vụ bê bối tham nhũng gần đây đã làm rung chuyển Ukraine, mặc dù không có bằng chứng nào cho thấy các khoản tiền của phương Tây đã bị biển thủ.

Thỏa thuận cũng nêu rõ rằng tài sản của Nga sẽ vẫn bị đóng băng cho đến khi Điện Kremlin "trả tiền bồi thường". Gần đây, EU đã viện dẫn điều khoản khẩn cấp để ngăn các thành viên như Hungary cản trở các biện pháp trừng phạt dài hạn. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cảnh báo rằng EU cũng "bảo lưu quyền sử dụng các tài sản bị phong tỏa để trả khoản vay này".

Mô hình tài trợ gây tranh cãi

EU sẽ vay tiền trên thị trường vốn thay vì dựa vào nợ do các quốc gia thành viên phát hành. Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc đã không tham gia. Nhưng ngay cả nước Đức tiết kiệm cũng đã ký kết, bất chấp sự phản đối lâu nay của họ đối với mô hình tài trợ trên.Điều này tiềm ẩn rủi ro chính trị thực sự đối với Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, khi các cuộc thăm dò gần đây cho thấy sự nhiệt tình ngày càng giảm sút của người đóng thuế Đức và Pháp đối với việc hỗ trợ tài chính cho Ukraine.

WSJ lưu ý, đây vẫn chỉ là một giải pháp nửa vời vì châu Âu không thể nhất trí sử dụng khoảng 245 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Nga ở châu Âu, phần lớn trong số đó bị mắc kẹt ở Bỉ tại trung tâm thanh toán toàn cầu Euroclear. Thay vào đó, các quan chức châu Âu đã đưa ra một kế hoạch vay tiền từ Euroclear dựa trên các tài sản bị đóng băng đó và cho Kiev vay.

Khoản vay được gọi là "khoản vay bồi thường" này đã vấp phải sự phản đối dữ dội từ Thủ tướng Bỉ Bart De Wever, người lo ngại Brussels có thể phải gánh chịu hàng tỷ euro nếu có bất kỳ điều gì không ổn xảy ra. Châu Âu đã vội vàng đưa ra những lời đảm bảo về việc chia sẻ gánh nặng, nhưng Thủ tướng Bỉ vẫn không nhượng bộ.

Nga đã cảnh báo trả đũa nếu EU tiếp tục cho vay bồi thường, và một rủi ro là Điện Kremlin sẽ kết luận rằng họ đã thành công trong việc gây sức ép. Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump coi việc đóng băng tài sản là một biện pháp có thể khiến Nga đồng ý ngừng bắn. Điều đó có nghĩa là Ukraine sẽ phải dựa vào khoản vay và bất kỳ loại vũ khí nào có thể mua được để duy trì cuộc chiến.