Trong một cuộc phỏng vấn với The Wall Street Journal công bố hôm thứ Năm, Tổng thống Donald Trump (79 tuổi) lần đầu nói khá dài về chuyện sức khỏe cá nhân giữa lúc dư luận soi kỹ từng dấu hiệu lạ trên cơ thể ông. Ông thừa nhận ḿnh đang dùng aspirin với liều cao hơn mức bác sĩ khuyến nghị, và cho rằng đây là nguyên nhân khiến các vết bầm tím trên tay xuất hiện rơ rệt, thậm chí có lúc phải che bằng lớp trang điểm dày hoặc băng dán.
Ông Trump giải thích theo kiểu rất “Trump”: aspirin giúp làm “loăng máu”, ông không muốn “máu đặc” chảy qua tim. Ông c̣n hỏi ngược người đối thoại: “Có hợp lư không?” rồi nói ḿnh hơi mê tín, đă uống aspirin như vậy suốt 25 năm. Câu nói nghe như bông đùa, nhưng nó chạm đúng điểm nhạy cảm: tuổi tác, tính minh bạch y tế của lănh đạo, và ranh giới giữa “thói quen cá nhân” với “nguy cơ sức khỏe công cộng” khi người đó là tổng thống.
325mg mỗi ngày: liều “đủ mạnh” để gây bầm – nhưng vẫn nằm trong khung điều trị
Theo bác sĩ của Tổng thống, Dr. Sean Barbabella, ông Trump dùng 325mg aspirin mỗi ngày. Đây là viên “regular-strength” quen thuộc, lớn hơn liều “low-dose/baby aspirin” mà nhiều người thường nghe nhắc đến (thường quanh mức 81mg). Các tài liệu y khoa phổ biến cho biết liều thấp hay được nhắc cho mục tiêu pḥng ngừa tim mạch thường nằm khoảng 75–100mg, trong khi điều trị aspirin hằng ngày có thể dao động rộng, tùy mục đích và hồ sơ nguy cơ của từng bệnh nhân.
Nhưng điểm quan trọng không nằm ở con số “có hợp lệ hay không” trên giấy. Vấn đề là aspirin làm giảm khả năng đông máu, nên dễ gây bầm tím và tăng nguy cơ chảy máu—từ những vết bầm tưởng như vô hại, đến chảy máu tiêu hóa hoặc biến chứng nặng hơn nếu có yếu tố nguy cơ kèm theo. Những năm gần đây, nhiều hướng dẫn y khoa đă thận trọng hơn với chuyện dùng aspirin hằng ngày cho người lớn tuổi, v́ lợi ích pḥng ngừa có thể không “lời” bằng rủi ro chảy máu ở một số nhóm.
V́ vậy, khi Tổng thống nói “tôi uống nhiều hơn lời bác sĩ”, câu chuyện lập tức chuyển tông: từ một dấu bầm ở mu bàn tay thành một câu hỏi lớn về việc ông có đang “tự chỉnh” phác đồ của ḿnh hay không, và Nhà Trắng sẽ minh bạch tới đâu.
Vết bầm, lớp trang điểm và nỗ lực né ống kính
Thực tế, chuyện bầm tay của ông Trump không phải mới xuất hiện trong vài ngày. Nhiều bản tin trước đó nói vết bầm ở tay phải đă thấy từ trước khi ông trở lại Nhà Trắng, nhưng nó gây chú ư mạnh hơn khi người ta nhận ra ông thường cố che: lúc th́ dùng lớp makeup đậm, lúc th́ băng dán, lúc lại đưa tay kia che khuất trước ống kính. Tuần trước, các sự kiện công khai tiếp tục ghi nhận hiện tượng đổi màu/bầm nhẹ ở cả tay trái, khiến câu chuyện “chỉ do bắt tay nhiều” càng bị đem ra mổ xẻ.
Nhà Trắng từng giải thích rằng việc bắt tay liên tục cộng với chế độ dùng aspirin đều đặn có thể khiến bầm tím dễ xảy ra hơn. Một số chuyên gia y tế khi được hỏi th́ không vội kết luận điều ǵ nghiêm trọng chỉ từ vết bầm. Nhưng chính cách che đậy—che hơi kỹ, che hơi nhiều—lại làm dư luận chú ư gấp đôi, v́ người ta thường nghi ngờ điều bị giấu hơn điều được nói thẳng.
Chuyện “MRI” hóa ra là “CT scan”: và lời trấn an về tim mạch
Trong cuộc phỏng vấn, ông Trump cũng nói về một lần chụp chiếu hồi tháng 10 mà trước đó ông từng gọi là “MRI”. Lần này ông đổi cách diễn đạt: không phải MRI, mà là CT scan—ông gọi nôm na là “một cuộc scan, nhẹ hơn MRI”. Bác sĩ Barbabella nói mục đích là loại trừ dứt điểm các vấn đề tim mạch, và kết quả không cho thấy bất thường.
Trước đó, đầu tháng này, bác sĩ của ông cũng đă ra một bản ghi nhớ nói h́nh ảnh chẩn đoán liên quan hệ tim mạch và vùng bụng cho kết quả “hoàn toàn b́nh thường”. Những câu chữ ấy nhằm chốt lại thông điệp: Nhà Trắng muốn khẳng định tổng thống ổn, ít nhất trên những chỉ số quan trọng.
Nhưng nghịch lư là: càng trấn an bằng những chữ “hoàn hảo”, “b́nh thường”, dư luận càng đ̣i thêm chi tiết—v́ công chúng đă quá quen với kiểu “không nói đủ” rồi mới nói.
Sưng chân, tất ép và câu nói “tôi không thích tập”
Ngoài đôi bàn tay, dư luận c̣n để ư chuyện sưng ở chân và dáng vẻ mệt mỏi trong một số sự kiện. Nhà Trắng từng thông báo hồi tháng 7 rằng ông Trump bị suy tĩnh mạch mạn tính (chronic venous insufficiency)—một t́nh trạng khá thường gặp ở người lớn tuổi, liên quan việc máu hồi lưu kém khiến chân dễ sưng.
Ông Trump nói ḿnh đă thử tất ép (compression socks) nhưng “không thích”. Và khi được hỏi về tập thể dục đều đặn, ông nói thẳng: ông không hứng thú—đi bộ hoặc chạy máy “chán”, không phải kiểu của ông. Đây là một kiểu thành thật hiếm thấy: không tô vẽ “tôi chăm chỉ luyện tập”, không diễn giải dài ḍng, chỉ là một câu rất đời—nhưng lại khiến người nghe càng lo: tuổi 79, ít thích vận động, lại dùng aspirin liều cao… th́ các dấu hiệu lặt vặt có thể sẽ c̣n gây tranh luận dài.
Sức khỏe tổng thống: đôi khi vấn đề không nằm ở bệnh, mà ở niềm tin
Công bằng mà nói, một vết bầm tay không đủ để kết luận điều ǵ nghiêm trọng. Nhưng với vị trí tổng thống, câu chuyện chưa bao giờ chỉ là y khoa. Nó là niềm tin: công chúng muốn biết điều ǵ đang xảy ra, muốn nghe rơ ràng, muốn thấy minh bạch. Và khi chính nhân vật trung tâm nói “tôi uống nhiều hơn bác sĩ khuyên” với một nụ cười nửa bông đùa, nửa thách thức, th́ nghi vấn tự khắc nở ra: rốt cuộc ông đang kiểm soát sức khỏe ḿnh tới đâu—và Nhà Trắng sẽ nói thật tới mức nào?
Năm mới vừa mở trang, Washington lại có thêm một “chủ đề cũ mà nóng”: sức khỏe của người quyền lực nhất nước Mỹ. Lần này, nó bắt đầu từ một viên aspirin, một vết bầm, và câu nói nghe rất đơn giản: “Tôi muốn máu loăng chảy qua tim.”
