Dấu hỏi về kho vũ khí hủy diệt của Gaddafi

Mặc dù thủ đô Tripoli đã hoàn toàn nằm dưới quyền kiểm soát của phe nổi dậy, thế nhưng Mỹ và đồng minh đang hết sức lo ngại về lượng vũ khí giết người hàng loạt trong tay nhà lãnh đạo Gaddafi.

Tripoli thất thủ, Gaddafi tuyên bố quyết chiến

Từ tối 23/8, phe nổi dậy đã ồ ạt tấn công vào Bab al-Aziziya, cứ điểm cuối cùng của lực lượng trung thành với nhà lãnh đạo Gaddafi ở thủ đô Tripoli, đặt dấu chấm hết cho 42 năm cầm quyền của nhà lãnh đạo từng được coi là anh hùng Libya.

Hình ảnh khu dinh thự bị đập phá tan tành, những bức tượng ông Gaddafi bị đập vỡ, biểu tượng bàn tay vàng bóp nát chiến đấu cơ Mỹ bị phá hỏng… lan tràn trên các mặt báo cho thấy, đế chế Gaddafi trên lãnh thổ Libya sắp hoàn toàn biến mất.

Khu dinh thự của nhà lạnh đạo Gaddafi bị đập phá.

Sau hơn một ngày bao vây, hàng trăm tay súng đã ồ ạt đánh chiếm khu biệt thự theo cách của riêng mình. Quân chính phủ cố thủ trong khu nhà đã bị đẩy lui nhường lại quyền kiểm soát cho phe nổi dậy. Kho vũ khí là nơi đầu tiên các phiến quân tìm kiếm. Vũ khí và của cải trong khu dinh thự trở thành chiến lợi phẩm của các tay súng nổi dậy.

Ngay sau khi khu cứ điểm cuối cùng Bab al-Aziziya thất thủ, nhà lãnh đạo Libya đã lên tiếng khẳng định đây chỉ là “bước rút lui chiến thuật”, đồng thời tuyên bố sẽ đè bẹp cuộc nổi dậy cho dù nó có vẻ như sắp thắng lợi.

Trong bài phát biểu được kênh truyền hình Al-Rai TV phát sóng, nhà lãnh đạo Gaddafi đã tuyên bố sẽ theo đuổi cuộc chiến “một mất một còn” với phe chống chính phủ.

Về đâu kho vũ khí hủy diệt của Gaddafi?

Dù thủ đô Tripoli đã không còn nằm dưới sự kiểm soát của quân chính phủ, nhưng hiện tại Mỹ và đồng minh NATO đang hết sức quan ngại khả năng kho vũ khí hủy diệt của nhà lãnh đạo Gaddafi sẽ được đưa vào sử dụng. Đến lúc này, Phương Tây vẫn chưa hề có bất kì manh mối nào về kho vũ khí giết người hàng loạt trên. Theo thông tin tình báo, kho vũ khí chiến lược của nhà lãnh đạo Libya chứa vũ khí hóa học, nguyên vật liệu hạt nhân và khoảng 30.000 tên lửa vác vai. Ngoài mối lo ngại từ lực lượng trung thành với nhà lãnh đạo Gaddafi, các nhà chức trách sợ rằng chúng có thể rơi vào tay các phần tử khủng bố, nhất là trong tình cảnh hỗn độn như hiện nay.

Chiếm đa số trong kho vũ khí hóa học của nhà lãnh đạo Gaddafi là khí mù tạt được đựng trong các ống kim loại chống ăn mòn, cất giấu tại một địa điểm bí mật ở phía nam thủ đô Tripoli. Loại khí này có thể gây phồng rộp nặng và dẫn đến tử vong nhanh chóng. Một khu vực khác tại nhà máy điện hạt nhân nhỏ ở phía đông Tripoli đang tích trữ hàng trăm tấn “bánh vàng” uranium.

Các quan chức Mỹ và đồng minh cho rằng, những kho vũ khí chết người đó hiện đang nằm dưới sự kiểm soát của một số lực lượng cùng phe với chính quyền Libya, cho dù quân nổi dậy đã đánh chiếm được thủ đô. Điều này là may hay rủi là phụ thuộc hoàn toàn vào hành động của những phần tử trung thành với nhà lãnh đạo Gaddafi đang bị dồn vào góc tường.

Phe nổi dậy ăn mừng chiến thắng.

Người phát ngôn của Đại sứ quán Anh Hettly Crist cho biết, có khoảng 11 tấn khí mù tạt đang được chôn giấu tại các cơ sở bí mật nằm ở các khu vực vắng vẻ của Libya. Vào thời điểm hiện tại, chúng chưa dễ dàng được sử dụng bởi không phải là vũ khí đơn thuần.

Ngoài ra, dù đã đình chỉ hoạt động của các cơ sở hạt nhân theo một thỏa thuận với chính quyền tổng thống Bush, nhưng Gaddafi hoàn toàn có thể tiếp tục triển khai nghiên cứu hoặc bán nguyên liệu thô cho một bên nào đó có đủ khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân. Ước tính, Libya đang có khoảng 500 đến 900 tấn “bánh vàng” Uranium.

Một thành viên của ủy ban tình báo Hạ viện Mỹ quan ngại: “Hiện vẫn còn rất nhiều người trung thành với nhà lãnh đạo Gaddafi và họ có thể sử dụng những kho vũ khí trên phục vụ các cuộc nổi dậy giống như ở Iraq sau khi tổng thống Saddam Hussein bị lật đổ.”

Trên thực tế, đó chưa phải là điều tệ hại nhất mà phương Tây lo ngại. Nếu không được bảo vệ cẩn thận, những loại vũ khí giết người hàng loạt trên sẽ rơi vào tay các phần tử Hồi giáo cực đoan al-Qaeda và hậu quả sẽ trở nên hết sức khó lường. Chỉ vài tuần trước đây, các tay súng Taliban đã bắn rơi một chiếc trực thăng Chinook của không lực Hoa Kỳ, giết hại 38 binh sĩ bằng một quả tên lửa vác vai.

Bộ ngoại giao Mỹ hiện đã cử các chuyên gia tới bàn thảo với lãnh đạo phe nổi dậy và các nước láng giềng nhằm tìm ra phương thức ngăn chặn khả năng nhập lậu vũ khí qua biên giới vào Libya. Theo bà Victoria Nuland, phát ngôn viên Bộ ngoại giao Hoa Kỳ, Mỹ đang làm việc với các bên liên quan để đảm bảo rằng “các lực lượng giám sát có toàn quyền kiểm soát bất kể loại vũ khí hủy diệt hàng loạt cũng như khí tài quân sự nào mà chính quyền có thể có”.

Trong một động thái khác, Bộ ngoại giao Mỹ đã chi 3 triệu USD thuê hai đội rà soát vũ khí quốc tế tới Libya chịu trách nhiệm tìm kiếm và phá hủy các hệ thống tên lửa phòng không, vũ khí, đạn dược, bom mìn và những loại vũ khí sát thương khác.

Tuy nhiên, nhiều quan chức Mỹ đặt câu hỏi liệu Liên quân có đủ nhân lực, vật lực để đảm bảo những loại vũ khí giết người hàng loạt trên không bị rò rỉ ra ngoài hoặc rơi vào tay các phần tử khủng bố.

T.M
Theo Bưu điện Việt Nam